1. stirps demonstrativa; v. gr. 270.

2. (ut mihi videtur, a praec. v. gr. comp. 371.) particula negativa, quae vocabulis praefigitur per compositionem. Ante vocales ei additur n euphonicum (v. gr. 114, 667 et cf. gr. [greek] lat. in, goth. et germ. un).

10. P. (samāghāte K. vibhājane V.) coacervare, dividere. Scribitur etiam aṃs.

m. (r. aṃś s. a) 1) pars, portio. 2) humerus. SAK. 22. 6. infr. (cf. germ. vet. ahsala, lat. axilla, v. sq, aṃśala). Scribitur etiam aṃsa.

(a praec. s. la) robustus. Scribitur etiam aṃsala.

m. (r. aṃś s. u) radius.

n. pannus, vestis; stanāṃśuka tunica pectoralis. UR. 61. 2.

(ab aṃśu s. mat) 1) radiis praeditus. BH. 10. 21. 2) m. sol.

10. P. v. aṃś.

m. v. aṃśa et cf. goth. amsa humerus.

(a praec. s. la) fortis, robustus. AM.

1. A. (grammatici scribunt ah v. gr. 110a).) ire (v. aṃhri pes et cf. aṅgh).

f. (rad. aṃh s. ti conserato charactere primae classis sicut in vasati q. v.) donum. AM.

n. (r. aṃh s. as) peccatum. AM. (cf. agha āgas et gr. [greek]).

m. (r. aṃh s. ri) pes. AM. (cf. aṅighri).

1. P. (kuṭilāyāṅ gatau K. vakragate v. cf. ag) flexuose, tortuose ire (cf. gr. [greek] lat. angulus).

(BAH. ex a priv. et kaṇṭaka hostis) liber ab hostibus.

(KARM. ex a priv. et katthana a r. katth s. ana) non gloriosus, se non jactans. IN. 4. 11.

(AVY. ex a priv. et ablat. interrogativi kim secundum analogiam adverbiorum sākṣāt et samantāt v. gr. 675.) sine causa, subito. N. 21. 22. HIT. 18. 2.

(BAH. ex a priv. et kāma) invitus. N. 20. 22.

m. (ex a sonus a et kāra faciens) littera a. BH. 10. 33. (v. gr. 4.).

(BAH. ex a priv. et kāla tempus) intempestivus. SU. 1. 31.

m. (cujus ripa ulterior non vilis i. e. non propinqua sed remota est, latus; BAH. ex a priv. et kūpāra quod ipsum est BAH. ex kū producto ex ku q. v., et pāra; cf. dūrapāra) mare. AM.

(BAH. ex akṛta et buddhi) non factum intellectum habens, i. e. intellectu destitutus (cf. composita, quae a jāta incipiunt).

n. (a praec. s. tva) Abstractum praecedentis. BH. 18. 16.

(BAH. ex akṛta et ātman) non factam animam habens, animā privatus, i. e. improbus, insanus. N. 12. 82. BH. 15. 11.

f. mater (cf. lat. Acca).

(KARM. ex akliṣṭa inturbatus, non interruptus, indefessus -- a r. kliś praef. a s. ta -- et kāra actio, nisus) indefessus nisus.

(a praec. s. in) indefessum nisum habens. IN. 2. 10.

1. et 5. P. (saṅghāte K. vyāptisaṃhatyoḥ v.) coacervare, occupare.

m. (v. īkṣ videre) 1) oculus, in fine compositorum pro akṣi -- v. gr. 681. -- e. c. piṅgākṣa q. v. (gr. [greek] OKKO per assimilationem ex [greek] lat. oculus abjecto s, goth. augo -- Th. augan -- contra legem quā plerumque tenues in aspiratas sunt conversae, quam ob rem auho exspectaveris, cujus au ex vi euphonica litterae h explicari posset, ita ut genuinum a in u sit attenuatum (*) -- sicut e. c. in lith. ugni-s = agni ignis-vocali u vero, propter sequens h, a euphonicum sit praefixum; russ. [greek] v. akṣi). 2) talus. N. 7. 5. 3) rota (cf. lat. axis = akṣi q. v.; gr. [greek] = akṣan q. v.; germ. vet. ahsa, nostrum Achse; lith. afzis ejecto k fz = ṣ). 4) currus. 5) secundum Wils. a kind of seed used for rosaries (Eloeocarpus). 6) dica, lis.

m. (TATP. e praec. sgnf. 6. et darśaka qui videt) judex. AM.

Thema defectivum, quo suppletur akṣi oculus (gr. 165. cf. goth. Th. AUGAN, unde nomin. augo).

(KARM. ex a priv. et kṣama potens, a r. kṣam s. a) impotens. SA. 4. 20.

n. (ex akṣa oculus et mātra n. mensura, in fine compositorum significans solus, v. quoque suffixum mātra gr. 652.) temporis punctum, momentum. akṣamātreṇa momento, statim. A. 8. 4.

f. (ex akṣa sgnf. 5. et mālā sertum floreum) "a rosarie" DEV. 2. 23.

(BAH. ex a priv. et kṣaya m. exitium) liber ab exitio, sempiternus. N. 2. 18.

n. (a praec. s. tva) Abstractum praecedentis, Unvergänglichkeit. HIT. 1. 8.

(KARM. ex a priv. et kṣayya fragilis, a r. kṣi s. ya gr. 629.) quod exstingui non potest, immortalis, perennis.

n. (KARM. ex a priv. et kṣara periens, a r. kṣar s. a) 1) quod non perit, immortale, sempiternum (na kṣaratī 'ty akṣaram sic schol. Srīdharasvāminus ad BH. 8. 3.). 2) littera, syllaba. 3) ekam akṣaram (unum immortale) syllaba sanctissima om quae tribus suis litteris tres deos altissimos exprimit, scilicet litterā a quae cum sequente u in o coalescit, deum Vischnum, u Sivum et m Brahmam. BH. 10. 25.

f. (ab akṣa m. talus, s. vat in fem.) talarius lusus. N. 26. 10.

f. (KARM. ex a priv. et kṣānti patientia) invidia. AM.

n. oculus (nom. irr. v. gr. 165. et akṣa; lith. aki-s).

f. exercitus completus, justum peditum, equitum, curruum et elephantorum numerum continens. Secundum Wils. ex akṣa currus et ūhiṇī collectio, vocalibus a et ū irregulariter coalescentibus in au pro o).

(non partem continens, BAH. ex a priv. et khaṇḍa) totus, plenus. SAK. 35. infr.

(non vacuum habens, BAH. ex a priv. et khila n. inane, vacuum) omnis, universus, totus. akhilena adv. omnino. N. 6. 8. SU. 3. 8. A. 3. 8.

1. P. (kuṭilāyāṅ gatau K. vakragate v.) tortuose, flexuose ire; cf. ak.

m. (KARM. ex a priv. et ga iens, a r. gā s. a) 1) arbor. 2) mons.

m. (BAH. ex a priv. et gada morbus) medicamentum. AM.

m. (KARM. ex a priv. et gama iens, a r. gam s. a) arbor. N. 12. 103.

(secundum Wils. BAH. ex a priv. et gādha locus, situs cf. nostrum Boden-los. Derivari etiam potest a rad. gāh submergi, quae primitive gādh sonuisse videtur, v. gr. comp. 23.) valde profundus. N. 6. 13. -- (Huc fortasse pertinent gr. [greek] et goth. goths (Th. goda, abjecto a initiali) sicut scr. varīyas melior, variṣṭha optimus cum uru magnus, latus cohaerent; v. gr. comp. 298.).

m. 1) ignis. 2) Agnis, deus ignis (lat. igni-s, lith. ugni-s, slav. ognj, goth. auhn'-s hypocaustum, fornax v. Graff I. p. 176.; huc etiam pertinere videntur gr. [greek]).

m. (ex agni et cit colligens a r. ci adjecto t v. gr. 643.) ignis cultor, qui ignem sacrum sustinet. AM.

(igne praeditus ab agni suff. mat) igni deditus, ignem colens. N. 12. 50.

(BAH. ex agni et purogama antecedens, e puras in fronte et gama iens) cui Agnis antecedit, Agnem tanquam antecedentem habens. N. 5. 34.

m. n. (BAH. ex agni et śikhā flamma) crocus. AM.

n. (TATP. ex agni et hotra n. q. v.) ignis sacer, qui perpetuo alitur. SU. 2. 14. SA. 1. 8. N. 12. 96.

n. 1) cuspis, cacumen, vertex. N. 8. 9. Loc. agre ante, coram, c. gen. N. 23. 21. (cf. gr. [greek]). 2) Adj. insignis, eximius. A. 1. 8.

m. (e praec. et ja natus) primogenitus, frater natu maximus.

(ab agra s. tas) in fronte, ante, coram, cum gen. SU. 3. 27. H. 4. 24. N. 24. 11.

10. P. (pāpakaraṇe K. tatkṛtau v.) peccare. (non vera radix, sed verbum denominativum a sq. agha).

n. (r. aṅgh ire s. a) peccatum. V. anagha et cf. aṃhas.

1. A. 10. P. signare, notare. UR. 60. infr.; 83. 10. aṅkita signatus, quod etiam ab aṅka signum suff. ita derivari potest.

m. (r. aṅk s. a) 1) nota, signum. 2) gremium, secundum Wils. "the flank or part above the hip" (fortasse huc pertinet gr. [greek]): IN. 1. 27. 2. 21. N. 23. 25. SA. 5. 65. 3) actus scenicus.

m. (r. aṅk s. ura) 1) cuspis, spiculum. SAK. 36. infr. 2) surculus.

m. n. stimulus quo elephanti impelluntur. DEV. 7. 9.

1. 1. P. (Grammatici scribunt ag v. gr. 110a).) ire (gr. [greek]).

2. 10. P. (lakṣaṇe K. pade lakṣmaṇi v.) notare.

n. (r. aṅg ire s. a) 1) membrum. 2) corpus. 3) nomen sex librorum, quorum tres priores grammaticas tractant res, quartus sacros ritus, quintus explicationem obscurarum Vedorum vocum, sextus mathematicam (v. Jones, On the literature of the Hindus. Asiat. Res. t. 1.). 4) subsidium, auxilium. HIT. 72. 3. v. anaṅga.

n. v. aṅgana.

m. (ex aṅga et da dans) armilla quā brachia superiora ornantur. UR. 9. 18.

n. (r. aṅg ire s. ana) atrium. AM. Scribitur etiam aṅgaṇa. DEV. 5. 50.

f. (r. aṅg s. ana in fem.) femina. N. 318. 12. 61.

m. (ex aṅga n. et rāga m. color) odoratum unguentum, nisi potius, quod vocis origini magis conveniret, fucus, pigmentum. (Wils. explicat: Perfuming the body after cleansing; smearing it with unguents of sandal etc. HEM. 3. 299.) IN. 5. 8.

m. n. carbo (lith. anglì-s, russ. ūgolj, v. gr. comp. 255. g.; nostrum Kohle, germ. vet. col et colo, angl. coal, abjectā syllabā an).

n. nom. pr. DR. 2. 11.

(ex aṅga et kṛ facere, gr. 653.) consentire, promittere. UP. 49. 73. 77.

f. (hoc et cognata vocabula aṅgurī aṅgula aṅguli aṅgulī aṅguṣṭha ab aṅga corpus, membrum descendere videntur, attenuato a in u ita ut aṅguṣṭha proprie significet "in corpore stans"; formae aṅguli etc. et aṅguri nituntur eo, quod r et l facile inter se permutantur) digitus.

f. id.

m. n. (ab aṅguri vel aṅgurī s. īya) annulus.

(a praec. suff. ka) annulus. SAK. 23. 3. (v. aṅgulīyaka)

m. pollex, digitus.

f. (v. aṅguri) digitus.

f. id.

n. (ab aṅgulīya - cf. aṅgurīya - s. ka) annulus. AM.

1. A. (gatyākṣepe K. gatau nindārambhajaveṣu V.) ire, despicere, incipere, properare. Haec radix, quam grammatici scribunt agh (v. gr. 110a).), primitiva forma radicis aṃh q. v. esse videtur.

m. (r. aṅgh s. ri) pes, arboris radix. HIT. 123. 8. (cf. aṃhri).

(KARM. ex a priv. et cala se movens, a r. cal s. a). 1) immobilis, immotus. BH. 2. 53. 2) m. mons.

(KARM. ex a priv. et cira longus) 1) Adj. brevis: acireṇa kālena brevi tempore. BR. 3. 7. 2) Adv. cum acc. instr. et ablat. terminatione: aciram acireṇa acirāt brevi, mox, cito. BR. 1. 22. DR. 5. 20. N. 13. 45. 20. 1.

f. (nonlongum splendorem habens, BAH. ex acira et prabhā splendor) fulgur. UR. 78. 15.

clarus, translucidus. AM.

(non lapsus, v. cyu) 1) Adj. firmus, trop. excelsus, divinus, augustus. M. 20. 2) m. nomen Vischnūs et Krischni. AM.

1. P. (gatau K. kṣepe gate v.) ire, conjicere (gr. [greek] lat. ago).

1. m. (ut videtur a r. aj s. a) caper (lith o[greek]y-s, russ. [greek] v. ajā).

2. m. (KARM. ex a priv. et ja natus q. v.) 1) non natus. 2) nomen geniorum ordinis. SU. 3. 5.

m. (ex aja m. caper et gara a r. gṝ vorans) magnus serpens, secundum Wils. boa constrictor.

n. (ex a priv. et janya a r. jan s. ya gignendus) miraculum, portentum, prodigium.

Adv. cum. acc. term. aeterne, in perpetuum, semper. Ut videtur ex a priv. et jasra quod separatim non invenitur, a r. obsol. jas occidere, s. a.

f. (fem. [greek] aja) capra (gr. [greek] lith. oszkà, russ. [greek] praefixo [greek] sicut in kostj = asthi [greek]).

(BAH. ex ajātavyañjana non natam barbam habens-BAH. ex ajāta et vyañjana n. barba - et ākṛti f. forma) imberbis (ad litt. non natam barbam habentis formā praeditus). BR. 1. 28.

m. (ex ajāta non natus et śatru hostis) non natos hostis habens, i. e. liber ab hostibus, nomen Yudhischthiri. A. 4. 4.

n. (ut mihi videtur, ab aja caper s. ina sicut gr. [greek] ab [greek] pellis, nebris. BH. 6. 11.

(KARM. ex a priv. et jihma) non curvus.

(KARM. e praec. et ga a r. gā s. a) 1) non flexuose iens. 2) m. sagitta.

n. (KARM. ex a priv. et jovita n. vita, a r. jīv s. ta) mors. BR. 2. 31.

(ex ajñāta a r. jñā et vāsa habitatio) 1) m. KARM. incognita habitatio. IN. 5. 57. 2) Adj. BAH. incognitam habitationem habens, hinc Adv. ajñātavāsam incognitā habitatione. NA. 15. 20. 25. 11.

1. 1. P. A. (grammatici scribunt etiam ac gr. 110a).) 1) ire, in compositis ut prāc quod in casibus fortibus sonat prāñc v. gr. 196. sq. 2) venerari, colere. -añcita 1) erectus, de pilis, v. apud Wils. romāñcita "having the hair of the body erect, considered as a proof of exquisite pleasure, enraptured, delighted." 2) pulcher, de oculis, palpebris et superciliis, ubi primitive item "erectus" significare videtur: N. 12. 45. añcitekṣaṇa pulchros oculos habens; RAGH. 5. 76. añcitākṣipakṣman pulchras oculorum palpebras habens (Comment. Calc. añcitāni sundarāṇi akṣnor netrayor pakṣmāṇi yasya); añcitabhrū f. Wils. ed. 2. "a woman having beautifull eye brows".

2. 10. P. (vyaktāyām vāci K. vyaktau v.) clare, distincte loqui.

n. (r. añc s. ala) finis, margo vestis. HIT. 83. 8.

v. 1. añc.

(BAH. ex añcitapatra pulchra folia habens, quod hoc in composito lotum florem significare videtur, et akṣa oculus) loto similes oculos habens. SU. 3. 25. Confirmari possit conjectura mea lectione ed. Calc. añcitapadmākṣa i. e. pulchro loto similes oculos habens. Fortasse tamen genuina lectio est añcitapakṣmākṣa i. e. pulchris palpebris praeditos oculos habens; cf. supra memoratum añcitākṣipakṣman.

1. P. (āyāme grammatici scribunt ach gr. 110a).) longum esse.

7. 10. P. (anajmi añjayāmi; añj 10. a grammaticis scribitur aj) 1) ire, v. añjas. 2) splendere. 3) oblinere, ungere, praesertim cl. 10. MAN. 4. 44.: añjayantī svake netre oblinens oculos suos (lat. ungo).

c. vi Caus. 1) manifestare, arguere. MAN. 10. 38. Pass. vyajyate (gr. 503. 538.). HIT. 103. 20. 2) creare. MAN. 1. 6.

n. collyrium. HIT. 74. 4.

m. manuum junctio, implicatio (Wils. explicat: The cavity formed by putting the hands together and hollowing the palms, as if to receive water, etc.).

n. (r. añj s. as) celeritas. SA. 6. 44. instr. añjasā Adv. celeriter.

1. P. A. ire, incedere, ambulare. RAM. ed. Ser. III. 52. 18.: aṭanti rājamārgeṣu kuñjarāḥ incedunt in regiis viis elephanti; III. 70. 63.: mṛgayām aṭate venatum it; N. 2. 13. 10. 1.: aṭamāna.

c. pari circumgredi. HIT. 42. 13.

n. (r. aṭ s. ana) ambulatio, iter, peregrinatio. HIT. 28. 108.

f. sylva. HIT. 41. 1.

1. 1. A. (atikrame K. atikrame vadhe v.) superare, occidere.

2. 10. P. (anādare K.) despicere, vilipendere.

m. (ex aṭṭa multus - a r. aṭ s. a - et hāsa risus) risus vehemens, cachinnus, hinnitus. DEV. 2. 31. 9. 21.

m. palatium.

m. (a praec. s. ka) ut videtur i. q. aṭṭāla vel aṭṭālikā; secundum Wils. "a room on the top of a house". A. 10. 3. ubi aṭṭāla pro adāla scribendum.

f. secundum Wils. "a palace, an upper roomed house".

1. P. (gatau) ire.

1. 1. P. (udyame) operam dare, adniti.

2. 5. P. (vyāpane) occupare.

1. P. (abhiyoge) niti, contendere, petere.

1. 1. P. (śabde) sonare.

2. 4. A. (prāṇane) spirare, spiritum trahere. cf. an.

(r. aṇ s. aka) inferior, pravus, vilis. AM.

(ab aṇu s. comp. īyas) minor, parvulus, perexiguus. BH. 8. 9.

(f. aṇvī) parvus, exiguus. N. 8. 32. BH. 8. 9.

1. A. (gatau grammatici scribunt aṭh praet. red. ānaṇṭhe gr. 433.) ire.

n. 1) ovum. 2) testis, testiculus. HIT. 49. 16.

m. (ovo natus, ex aṇḍa et ja) avis.

1. P. (sātatyagamane) continuo ire, peragrare (v. atasa).

m. (BAH. ex a priv. et taṭa ripa) praecipitium. AM.

(KARM. ex a priv. et tathocita KARM. e tathā sic et ucita dignus, merens, a r. uc) non sic dignus, non hac re dignus, non hoc merens. H. 1. 33. N. 15. 17.

(KARM. ex a priv. et tandrita quod separatim non invenitur, lassitudine affectus, lentus, negligens, a tandrā f. s. ita) 1) indefessus. 2) non lentus, non negligens. N. 15. 14. 17. 46. 20. 36. M. 45.

(BAH. ex atapta - ex a priv. et tapta part. pass. a r. tap q. v. - et tapas n. q. v.). Non absoluta sacra tormenta habens (nicht gebüfste Bufse, nicht vollbrachte fromme Selbstqual habend). IN. 1. 17. 2. 4.

(a stirpe pronominali a gr. 270., s. tas) 1) inde, hinc, illinc. N. 9. 23. 2) ideo, igitur, itaque. BR. 2. 30. SA. 5. 11. 3) in comparationibus pro ablativo pronominis idam substantive posito usurpatur. H. 1. 29. 35. -Ante nimittam (causā, propter) genitivi fungitur vice: ato nimittam hujus causā. Adverbia param ultra, ulterius, et ūrḍvam sursum, post atas tempus futurum indicant: ataḥparam BH. 2. 12. ata ūrḍvam N. 25. 15. Bh. 12. 8. inde in posterum. -- Adv. param post atas ad locum quoque refertur: N. 9. 23.

m. (r. at s. asa) ae7r, ventus.

f. linum, Wils. "cummon flax". AM.

Praep. praef. (ut mihi videtur a stirpe pronominali a s. ti ut iti ita ab i) 1) in compositione cum radicibus: super, supra, trans, ultra. 2) in compos. cum nominibus: id. et valde (lat. at in atavus, v. gr. comp. 425.) probabiliter etiam et, quod ad atha quoque referri possit; germ. vet. anti, unti, inti, unde, indi etc., angl. and, nostrum und, insertā nasali; gr. [greek] lat. ante; lith. ant super, goth. and partim ad ati [greek] partim ad adhi pertinere videtur, respondet ei in prima sgfc. nostrum ent- et ant- in antworten, entsprechen etc.).

m. hospes, Gast. DR. 3. 8.

n. (a praec. s. tva) hospitalis exceptio. DR. 3. 9.

m. (r. pat praef. ati transscendere, violare, s. a) actio transscendendi, violatio, neglectio, derelictio. SAK. 6. 11.: anyakāryātipāta alius negotii derelictio.

(AVY. ex ati et mātra n. modus, mensura) ultra modum.

Adj. (BAH. ex ati et yaśas n. qui ultra gloriam est, gloriam superat) valde celeber, valde gloriosus. N. 8. 4.

(ex ati et śaya a r. śī jacere s. a) ultra modum, abundanter, effuse. UR. 91. 3. infr.

(ex ati et śayin a r. śī jacere s. in nisi a substantivo atiśaya abundantia s. in) immodicus, effusus. UR. 93. 14.

m. (r. sṛj dimittere praef. ati s. a) donatio. A. 5. 53. RAGH. 10. 43.; cf. atisarjana.

n. (r. sṛj dimittere praef. ati s. ana) donatio. AM.

(ex ati et iva sicut, hic pleon.) valde. IN. 5. 9. N. 1. 13.

(BAH. ex a priv. et tulā f. similitudo) similitudinis expers, incomparabilis. IN. 3. 10. H. 3. 21.

f. mater (cf. goth. atta Th. attan pater et aithei Th. aithein mater).

(BAH. ex ati et adbhuta n. q. v., quodultra miraculum est) valde miraculosus, prodigiosus, stupendus. SU. 1. 23. N. 20. 25.

(AVY. ex ati et anta m. n. finis) ultra modum. N. 16. 20.

m. (r. i praef. ati s. a) discessus, abitio, inde obitus, mors; cum tapa calor: tapātyaya caloris discessus vel obitus, inde secundum HEM. pluviosum anni tempus. SAK. 49. 5.

(AVY. ex ati et artha m. res) ultra modum. SU. 3. 25. N. 11. 20.

(a stirpe pronominali a - gr. 270. - s. tra) hic, illic. In lingua scenica saepe praefigitur voci bhavat et ejus fem. bhavatī.

m. hostis, inimicus, adversarius.

(ut mihi videtur, a stirpe pronominali a suff. tha sicut katham a ka) 1) at, in initio sententiae. N. 2. 28. 5. 1. 2) et, etiam. IN. 1. 18. 2. 13. BR. 2. 3. 3) tunc, illo tempore. SU. 4. 15. H. 1. 21. 22., confer tadā. 4) deinde, tum, post. N. 1. 25. SU. 1. 18. 5) explet. praecipue ante vā q. v. (lat. at).

(atha + vā) 1) vel, sive, saepissime. 2) attamen. SAK. 8. 5. HIT. 23. 1.

(atha + u) 1) deinde, tum. IN. 3. 2. SU. 1. 12. BH. 4. 35. 2) et, etiam. BR. 1. 31.

2. P. edere (admi lith. edmi, slav. jamj pro jadmj, 3. p. pl. jadjatj, gr. comp. 460.; gr. [greek] lat. edo, goth. rad. AT unde praes. ita, praet. at, v. gramm. comp. p. 115.).

Adj. et Nom. agentis in fine comp. (r. ad s. a) edens. H. 2. 2.

Adj. et Nom. agentis in fine comp. (r. ad s. aka) edens. H. 2. 30.

(BAH. ex a priv. et dayā) misericordiae expers, vehemens. UR. 85. 2.

n. (ex a priv. et darśana) invisibilitas. M. 53. IN. 1. 31.

Pron. demonstr. (nom. m. f. asau n. adas gr. 271.) hic, ille.

(ex a priv. et dṛśyat part. pass. praes. a r. dṛś s. at gr. 597.) quod non cernitur.

(KARM. ex adṛṣṭa non visus et pūrvam prius, gr. 680.) antea non visus. N. 13. 20.

(BAH. ex a priv. et daiva n. fatum) liber a fato. N. 13. 40.

1) admirabilis. BH. 18. 76. 2) n. mirum, miraculum, portentum, prodigium. SU. 1. 11. Fortasse forma corrupta est vocis atibhūta (quod est ultra id, quod existit), suppresso i et correpto ū.

(BAH. e praec. et karman n.) miro facto ortus, ad. litt. mirum factum habens. IN. 1. 30.

(BAH. ex adbhuta et upamā similitudo) miraculi similitudinem habens, mirificus. A. 3. 41.

(r. ad s. mara) vorax. AM.

Adv. hodie, nunc. gr. 685. n.*.

(BAH. ex a priv. et dravya opes) inutilis, non habilis, non aptus. HIT. 8. 1.

m. mons.

m. (BAH. e praec. et sāra m. q. v.) ferrum.

(a praec. s. maya) ferreus.

m. (KARM. ex a priv. et droha odium) vacuitas odii, amor, benevolentia. SA. 5. 34. BH. 16. 3.

(BAH. ex a priv. et dhana n.) non divitias habens, pauper.

(ut mihi videtur, a stirpe pronominali a s. dhama pro superl. suff. tama gr. comp. p. 393.) 1) inferior, infimus (lat. infimus insertā nasali, cum f pro dh sicut e. c. in fumus = dhūma). 2) vilis, abjectus. DR. 5. 20.

(ex a s. dhara pro tara v. adhama) inferior (cf. slav. dalje infra, dalū in profundum, abjecto a et r mutato in l, sic goth. dala-thro ab imo, v. gr. comp. p. 398.; lat. infra, inferior, v. adhama). 2) labium inferius; adharau latbia. URV. 64. 9. 68. 2.

m. (KARM. ex a priv. et dharma m.) injustum, nefas, peccatum. BR. 2. 34. BH. 18. 32.

(ut mihi videtur a stirpe pronominali a s. dhas pro tas v. adhama) 1) Adv. infra, subter, subtus. IN. 5. 10. 2) Praep. cum gen. sub. UP. 10.

(a praec. s. stāt gr. 652.) sub c. genit. HIT. 111. 15.

Praef. (ut mihi videtur a stirpe pron. a s. dhi quod cum gr. [greek] in [greek] etc. convenit) super, ad (lat. ad et verisimiliter aes in aes-timo mutato d in s propter sequens t, et i vocali [greek] adhi regressā in antecedentem syllabam. Huc etiam retulerim usque i. e. us-que pro ad-que secundum analogiam [greek] esca pro ed-ca a rad. ED, et a mutato in u propter sequens s, sicut e. c. in edimus = admas. E germanicis linguis huc trahimus goth. et angl. at, porro goth. and pro nonnullis ejus significationibus, et und usque, insertā nasali, sicut in nostro und = ati q. v.).

(ab adhi s. ka) superior, major. BR. 1. 18. 30. N. 11. 16., sehr grofs. N. 23. 10.

(acc. praec.) supra, plus, amplius; c. acc. N. 21. 27.

n. (ab adhikaraṇa praevalens, praepollens s. ya) auctoritas, dignitas, praestantia. HIT. 97. 12.

m. (a r. kṛ praef. adhi s. a) munus, officium, dignitas, administratio. HIT. 49. 17. 18. 61. 7.

(a praec. s. in) munere aliquo fungens, muneri alicui praepositus. HIT. 61. 7.

m. (r. gam praef. adhi s. a) aditus, adventus, accessus. UR. 89. 7.

n. (r. gam s. ana) id. N. 24. 27.

(BAH. ex adhi ad et jyā nervus arcūs) nervo instructus. SAK. 30. 6. 38. 11.

f. (ut videtur, ex perdito primitivo adhityaquod ipsum descendit ab adhi s. tya cui respondet lat. s. tiu-s [greek] propitiu-s (*) et gr. [greek], per assimilationem ex [greek] - s. ka in fem.) regio in montis vertice (cf. upatyakā). HIT. 101. 18.

m. (r. pā s. a) dominus, imperator, moderator. In fine comp. N. 5. 29. 24. 42.

m. (KARM. ex adhi et pati dominus) dominus supremus, imperator, rex. N. 12. 33.

m. (KARM. ex adhi et rāja rex) id. UR. 68. 13.

1) (a r. vas habitare s. a) sedes, domicilium. DEV. 4. 10. 2) (a r. vās odoribus imbuere, "to perfume, to incense") odor suavis, unguentum suave. IN. 2. 17.

(a praec. s. ita nisi a r. vās s. ta) odoribus suavibus imbutus. UR. 74. 20.

n. (r. sthā praef. adhi - gr. 109. - s. ana) 1) dominatio, moderatio, regimen. BH. 18. 14. 2) urbs, imperium, regnum. N. 26. 28. BH. 3. 40.

v. i praef. adhi.

(BAH. ex adhi et ina dominus) qui in potestate alicujus est, subjectus alicui; v. parādhīna et svādhīna.

nunc.

(BAH. ex adhas et mukha n.) deorsum os habens, demisso ore. N. 9. 15.

m. (ex adhi et akṣa oculus) inspector, antistes, praefectus. N. 15. 6. BH. 9. 10.

n. (r. i praef. adhi s. ana) lectio, perfunctio, effectio. BH. 11. 48.

m. (r. so praef. adhi + ava s. ya) opera, contentio, studium, nisus. HIT. 36. 3.

m. (qui facit ut aliquis legat, a r. i praef. adhi unde in forma caus. anom. adhyāpay - gr. 524. - s. aka) praeceptor, magister. AM.

m. (r. i cum Vriddhi s. a) lectio, sectio, caput Vedorum et aliorum librorum, qui philosophicas res tractant.

v. vas praef. adhi.

m. (ex adhvan via et ga iens) viator. HIT. 85. 8.

m. (ut videtur a r. at ire anomale mutato t in dh s. van) via. N. 19. 12.

m. (a praec. s. īna) viator. Fem. adhvanīnā. AM.

m. (ab adhvan s. ya) viator. AM.

m. sacrificium. BR. 2. 17.

1. 2. P. 4. A. (animi - gr. 354. - anye) spirare, unde e. c. anila ventus, prāṇa spiritus etc. (goth. uz-ana exspiro, germ. vet. unst procella - Th. unsti-un-s-ti inserto euphonico s, v. gr. comp. 95.); gr. [greek] lat. animus).

2. Praef. v. a.

stirps demonstrativa defect. v. gr. 270. (lith. ana-s vel an'-s ille fem. ana, slav. on, ona, ono v. gr. comp. 372; gr. [greek] lat. an, in; goth. ana (nostrum an) in, fortasse etiam ana-ks subito, slav. na in, supra. V. gr. comp. 372. 373.).

(BAH. ex an et agha m.) liber a peccatis. H. 2. 25.

(BAH. ex an priv. et aṅga q. v.) 1) corpore destitutus nomen dei amoris. 2) auxilio, potestate destitutus. HIT. 72. 9.

m. (v. gr. 215.) taurus, bos.

(BAH. ex an priv. et anta) 1) Adj. finem non habens, immensus, infinitus. 2) m. nomen regis serpentum, qui in tartaro habitant. BH. 10. 29.

(BAH. ex an et antara n. intervallum) intervallum non habens, proxime sequens, proximus. SA. 4. 16. -- tadanantara ei proximus. N. 22. 16.

(AVY. ex elementis praec. v. gr. 675.) proxime post, statim. A. 1. 4.

(KARM. ex an priv. et anyamānasa aliam cogitationem habens, BAH. ex anya alius et mānasa n. mens) non aliam cogitationem habens. IN. 5. 4.

(KARM. ex an et apakārin a r. kṛ s. in) non offendens. BR. 1. 27.

(KARM. ex an et abhijña gnarus, a r. jñā s. a) ignarus, inscius.

(ex an priv. et arghya a r. argh occidere s. ya) non occidendus, v. sq.

n. (a praec. s. tva) Abstractum praecedentis, Untödtbarkeit. HIT. 1. 8.

m. (ex an priv. et artha q. v.) res adversa, infortunium. HIT. 2. 11. 42. 18.

(a praec. s. ka vel aka) infelix. BR. 1. 15.

(KARM. ex an et arha) indignus. BR. 2. 16.

m. (ut videtur, a r. an s. ala) ignis, Deus ignis.

(KARM. ex an priv. et avama vilis, abjectus) non vilis. DR. 5. 11.

(BAH. ex anavadya non humilis, non vilis - ex an et avadya - et aṅga) pulchris membris, pulchro corpore praeditus. N. 1. 12.

(KARM. ex an priv. et avasthita a r. sthā praef. ava s. ta) inconstans, mobilis, levis. UR. 27. 4. infr.

f. (KARM. ex an priv. et avasthiti a r. sthā praef. ava s. ti) inconstantia, mobilitas, levitas.

n. (r. an s. as) currus. AM.

(BAH. et an et asūyā f. exsecratio, vel KARM. ex an et asūya exsecrans) exsecrationis expers, non exsecrans. BH. 18. 71. SA. 2. 19.

(et an neg. et asūyaka exsecrans) i. q. praec. N. 12. 46.

(KARM. ex an et asūyu exsecrans, q. v.) non exsecrans. BH. 9. 1.

(KARM. ex an et ahaṅkṛta ex aham ego et kṛta fact[??]is) non sui studiosus. IN. 4. 12.

(BAH. ex an et āgas n.) liber a peccatis, offensionibis, vitiis. BR. 2. 14.

(BAH. ex an et ātman) animam aut semet ipsum non habens, animae aut suimet ipsius non compos; secundum schol. qui animam aut semet ipsum not vicit: "anātmano 'jitātmanaḥ". BH. 6. 6.

(KARM. ex an et ātmavat ab ātman m.) sui, aut animae non compos. N. 20. 31. SA. 5. 22.

(BAH. ex a priv. et nātha dominus) domino orbatus. BR. 2. 10. 15. 3. 2.

m. (KARM. ex an priv. et ādara observantia) contemtio. HIT. 70. 4.

(BAH. ex anāpluta non lautus, et aṅga n.) non lautum corpus, non lauta membra habens. IN. 2. 5.

(BAH. ex an priv. et āmaya m. morbus) 1) Adj. sanus, salvus, valens. DR. 4. 10. 2) Subst. n. sanitas, salus, valetudo. BR. 1. 19. N. 2. 15.

(KARM. ex an priv. et āyuṣya senectutem afferens, admittens, ab āyus m. s. ya) non senectutem ferens, perniciosus, funestus. DR. 7. 4.

Adj. (KARM. ex an priv. et ārtava q. v.) anni tempori non consentaneus, germ. unjahrszeitlich. H. 1. 18.

(KARM. ex an et āvṛtta a r. vṛt s. ta) non electus. IN. 5. 42.

(BAH. ex anāhita non positus, a r. dhā et agni m. ignis) non positum ignem sacrum habens, non deditus igni. IN. 2. 4.

(KARM. ex a priv. et nindita a r. nind s. ta) non spretus. IN. 5. 45. N. 22. 2. 26. 15.

(KARM. ex a priv. et nimiṣa nictans, a r. miṣ s. a) Adj. non nictans, non connivens. IN. 5. 28. SU. 1. 10. Subst. m. 1) deus. 2) piscis. AM.

m. (r. an spirare s. ila) ventus. DR. 6. 6.

(AVY. ex a priv. et niśā f. nox) aeterne, semper.

m. n. exercitus. HIT. 95. 19.

(qui exercitum rumpit, BAH. ex praec. et vidāraṇa laceratio) n. pr. DR. 2. 13.

Praep. praef. et separ. (ut mihi videtur, a stirpe pronom. ana mutato a in u cf. interrogativi stirpes ka ki ku) post, secundum. c. acc. SAK. 6. 11: anu mālinītīram secundum Maliniae ripam.

f. (r. kamp tremere, commoveri, s. ā) amor, misericordia. BH. 10. 11.

(a praec. s. in) amore, misericordia praeditus. IN. 4. 12.

m. (r. kṛ facere praef. anu s. a) imitatio, similitudo. DEV. 4. 11.

(r. kṛ praef. anu s. in) 1) imitans, similis. UR. 75. 20. SAK. 39. 5. 11. 2. infr.

v. kṝ praef. anu.

(BAH. ex anu et kūla n. ripa, littus) secundus, prosper, faustus. SA. 5. 30.

m. (r. kruś clamare, vocare, s. a) miseratio, misericordia.

(AVY. ex anu et kṣaṇa momentum) quovis momento, perpetuo. HIT. 59. 17. (cf. anudivasam).

(r. gā praef. anu s. a) sequens. DR. 9. 14.

f. (r. gam s. ti) actio sequendi. H. 11. 8. (de compositis sicut gatānugatika v. gr. 665.).

m. (r. car s. a) 1) qui sequitur, comes, socius. HIT. 17. 20. 2) servus, subjectus. DR. 8. 59.

m. (ex anu et ja natus) qui post natus est, frater minor. BR. 3. 8.

m. (r. jīv vivere s. in) servus, subjectus. HIT. 73. 3.

f. (r. jñā scire) 1) jussum, praeceptum. 2) venia, permissio. IN. 4. 4. H. 1. 45.

m. (r. tap urere s. a) dolor, moeror, sollicitudo, poenitentia. SAK. 53. 16.

(qui altissimum non habet, qui ipse altissimus est, BAH. ex an priv. et uttama) optimus, praestantissimus, maximus, gravissimus.

(ex an priv. et utsuka q. v.) modestus, v. sq.

f. (a praec. s. tā) modestia. UR. 10. 20.

n. (r. dṛś praef. anu respicere, s. ana) respectus, ratio. BH. 13. 8.

(AVY. ex anu et divasa) quovis die, in diem, diem de die. SAK. 47. 2. infr.

(r. nī ducere s. a) reverentia, observantia, obsequium. HIT. 68. 2. 123. 5. UR. 33. 9.

(AVY. ex anu et pada pes) e vestigio, statim. SAK. 39. 7.

(ex anu et pūrva n. prius, in instrum.) ordine, ex ordine, ita ut a priore aut praestantiore incipiatur et ad sequentes transeatur. SA. 4. 11.

m. (r. bandh ligare s. a) 1) vinculum. URV. 29. 4. infr. 2) impedimentum. SA. 6. 28. 3) indicium. SAK. 59. 2. infr. 4) consecutio temporis, posterum tempus. BH. 18. 39.

(a praec. s. ka vel aka) conjunctus. URV. 90. 4. infr.

(ab anubandha s. in) impedimentum habens.

m. (r. bhū praef. anu videre, s. a) auctoritas, dignitas. BH. 2. 5.

n. (part. pass. a r. man cogitare, s. ta) assensus, consensus, permissio. N. 17. 22. SA. 5. 80.

m. (r. man s. tṛ) assentiens, conseniens, permittens. BH. 13. 22.

n. (r. mṛ s. ana) actio moriendi ma cum aliquo, socium mortis esse, Mitsterben. HIT. 87. 4.

n. (r. mā metiri s. ana) similituto, analogia. UR. 67. 13. HIT. 20. 8.

n. (BAH. ex anu et yātrā iter) quodad iter necessarium, ut currus etc. SA. 1. 34.

f. (r. yā praef. anu sequi, s. trā) comitatus. DR. 52. 10.

v. rañj praef. anu.

m. (r. rañj s. a) amor.

(a praec. s. vat) amans, amore captus, c. locat. HIT. 28. 9.

(BAH. ex anu et rūpa n. forma) 1) simis. 2) conveniens, congruus, dignus. BR. 2. 18. N. 24. 24. SA. 2. 10. 3. 12. BH. 17. 3. A. 6. 24.

m. (r. rudh praef. anu amare, deditun esse s. a) officium, obsequium, indulgentia, liberalits, facilitas. Wils. "the accomplishing of a desired object for another person, obligingness, service." HIT. 106. 18.

(r. rudh s. ana) i. q. praec. HIT. 62. 1.

n. (r. lip oblinere s. ana) 1) unctio. 2) unguentum. BH. 11. 11. SAK. 43. 9.

n. (r. vṛt praef. anu sequi s. ana) 1) actio sequendi. 2) obsequium. HIT. 75. 17.

(r. vṛt praef. anu sequi s. in) sequens. N. 21. 14.

(r. dhā s. in inserto y gr. min. 49a); dhā praef. vi facere; vidhā praef. anu sequi, obsequi) sequens, obsequens, obediens. UR. 36. 1. HIT. 71. 2.

f. (r. vṛt praef. anu sequi s. ti) obsequium. Wils. "complaisance, obliging or serving another." DEV. 1. 13. snehānuvṛtti - ex sneha amor vel potius snehan amicus et anuvṛtti - amicitia. HIT. 20. 20. 33. 12.

(BAH. ex anu et vrata n. votum) deditus, addictus, c. acc. N. 2. 27. 13. 56.

n. (r. śās s. ana) dictum, sententia. N. 13. 39.

m. (r. śās s. tṛ) gubernator, moderator. BH. 8. 9.

(r. śās s. in) gubernator, castigator. UR. 66. 14.

n. (r. sthā s. ana) actio sequendi, obsequendi. HIT. 4. 13.

(r. dhā praef. anu + sam s. ana) investigatio. HIT. 90. 18.

n. (r. sṛ s. ana) 1) actio sequendi. HIT. 9. 8. 98. 21. 2) actio quaerendi (cf. iṣ ire praef. anu). HIT. 68. 13.

m. (r. sṛ s. a) actio sequendi; gatyanusāra incessūs imitatio. UR. 66. 4. infr. Cf. Lassenium ad HIT. 17.

(r. sṛ s. in) sequens, quaerens. HIT. 74. 2. SAK. 28. 7. infr.

m. (r. hṛ s. a) imitatio. AM.

(BAH. ex an priv. et ṛṇa n. debitum) liber a debito, qui debita solvit. BR. 2. 7.

(KARM. ex an priv. et ṛta verus) 1) Adj. non verus, falsus. SA. 5. 98. 2) n. falsum, mendacium. N. 21. 13.

(KARM. ex an priv. et eka unus) multus, varius. HIT. 4. 8. BH. 11. 24.

(a praec. s. dhā) multifariam. BH. 11. 13.

m. (non semel bibens, KARM. ex aneka et pa) elephantus. AM. Cf. dvipa.

(ab aneka s. śas) 1) multum. N. 23. 10.; v. gr. 652. s. śas. 2) saepe. IN. 1. 25.

n. tempus. AM.

m. n. 1) finis (goth. andeis, Th. andja, nostrum Ende, slav. konjzj, praefixo k sicut in kostj os = asthi). 2) mors. N. 3. 4. M. 10.

n. (KARM. ex antar intus et karaṇa instrumentum quo percipimus aliquid) mens, animus. Ur. 77. 6. infr.

n. (KARM. ex antar q. v. et pura n. urbs) interior pars domūs, ubi feminae habitant; gynaeceum. BR. 1. 12. N. 1. 18. 17. 31.

(ab anta s. tas) a fine, in fine, denique. N. 19. 33.

Praep. praef. interdum separ. (ut mihi videtur, a stirpe pronominali ana abjecto a s. tar sicut prātar a pra et zend. [greek] extra a [greek] ex, v. gr. comp. 293. et Burnoufii "Yacna" p. XCIX.) 1) inter, intus, in medio. SA. 5. 106. BH. 5. 24. 8. 22. N. 24. 34. c. gen. BH. 13. 15. 2) sub, v. antarbhūmi antarbhūmigata antarhita (lat. inter, goth. undar, nostrum unter, slav. on-ūtrj (*) intra).

1. n. (ut equidem puto, a stirpe pron. ana s. comp. tara) 1) interius, interior pars, medium. H. 4. 44. N. 12. 103. 21. 10. 2) intervallum, interjectum spatium. A. 9. 6. BH. 11. 20. 3) differentia, discrimen. BH. 13. 34. 4) occasio, opportunitas. N. 7. 2. 13. 59. 5) causa. DR. 5. 15.

2. (v. praec. et cf. goth. anthar, Th. anthara alius; lith. antra-s secundus; lat. alter; v. anya) alius. N. 13. 33.

Adv. (a praec. producto a quo haec forma cum instrumentali Zendico convenit, v. gr. comp. et cf. suff. trā in adverbiis sicut manuṣyatrā inter homines) in medio. SAK. 40. 1. infr.

m. (KARM. ex antar intus et ātman m. anima) anima. N. 5. 31. 20. 42. BH. 11. 24.

m. (ex antar vel antarā et aya iens, veniens, a r. i s. a) impedimentum. UR. 21. 8. infr. 47. 10. infr. SAK. 5. 10.

n. (ex antar et ikṣa a r. īkṣ videre, correpto ī suff. a) ae7r.

n. i. q. praecedens.

Adj. et Subst. cum fem. in ī (KARM. e praec. et cara iens, a r. car) per ae7rem iens, epith. Rākschasorum. H. 2. 31.

n. (ab antara s. īya) vestis inferior. AM. (cf. uttarīya).

f. (KARM. ex antar sub et bhūmi terra) subterraneum spatium. A. 10. 27.

(TATP. ex antarbhūmi sub terra et gata a r. gam ire s. ta gr. 616.) sub terra profectus. SU. 2. 8.

n. (KARM. ex antar et vastra vestis) vestis inferior. UP. 50.

n. (KARM. ex antar et vāsas vestis) id. UP. 50.

(a r. dhā praef. antar s. ta gr. 608.) qui evanuit. N. 12. 96. 17. 6.

(ab anta s. vat) finem habens, caducus. BH. 2. 18.

n. (fortasse a perdita voce anti = gr. [greek] lat. ante, vel ab ati inserto n s. ka; secundum Wils. ab anta finis s. ika) propinquitas. IN. 2. 20. 5. 31. H. 2. 12. N. 1. 23. 13. 49.

(abl. praec.) ex adverso, contra. A. 10. 18.

(ab anta finis, s. ima) ultimus. HIT. 14. 112.

10. P. (dṛkkṣaye ut mihi videtur denominativum squ.) lumina oculorum amittere.

coecus.

m. nomen regionis. DR. 5. 16.

m. n. (ex andha et kāra a r. kṛ s. a faciens, factor) obscuritas, tenebrae.

(a praec. s. maya) obscurus. UP. 49.

n. (r. ad edere s. na gr. 607.) cibus. N. 5. 38.

(gr. 274.) alius (goth. alji-s, Th. alja, lat. aliu-s, gr. [greek] per assimilationem ex [greek] ita Prākr. aṇṇa et germ. vet. alles aliter ex aljes; cf. etiam [greek] (= anye), [greek] slav. in, Th. ino, v. gr. comp. 374.).

(a praec. s. tama) unus plurium duobus. BR. 1. 33.

(ab anya s. tara) alter. SU. 1. 16.

(ab anya s. tas) 1) aliunde. 2) alio, aliorsum. SAK. 15. 1. infr.

(ab anya s. tra) 1) alibi. 2) praeter, c. abl. HIT. 60. 15. BH. 3. 9. RAGH. 14. 32. (ita goth. alja praeter).

(ab anya s. thā) aliter (lat. aliuta).

(ex anyas - nom. masc. ab anya quod hac in compositione generis fem. et neut. locum quoque tenet, maximam partem quidem nominativi, nonnunquam vero etiam obliquorum casuum vim habens, ut SU. 3. 21. - et anya quod hac in compositione in obliquis singularis casibus solum usurpatur; cf. einander et [greek]) mutuo, invicem, vicissim, alter alterius, alter alteri etc., alius alius, alius alii etc. SU. 1. 5. 4. 14. H. 1. 42. 4. 22. 39. N. 1. 17.

(r. añc ire praef. anu; in casibus fortibus anvañc in debilissimis anūc ad analogiam [greek] pratyac pratyañc pratīc gr. 198.) sequens. AM.

m. (r. i praef. anu s. a) familia, gens, stirps.

m. (r. i ire, praef. anu + ava s. a) id. SU. 1. 2.

(r. iṣ ire, desiderare, praef. anu s. a) actio quaerendi. SAK. 15. 10.

(r. iṣ praef. anu s. ana v. gr. 94a).) i. q. praec. N. 13. 70. SA. 1. 33.

(fem. praec.) id. UR. 31. 6. infr.

(r. iṣ praef. anu s. in) quaerens. HIT. 129. 20.

m. (r. iṣ s. tṛ) qui quaerit.

f. (nom anom. plur. num. v. gr. 207.) aqua. SU. 2. 14. N. 12. 63. (lat. aqua mutatā labiali in gutturalem; goth. ahva flumen; germ. vet. aha, et affa in fine comp. v. Graff 1. 159.; lith. uppe flumen; huc etiam cum Johannsenio - Latein. Wortbildung p. 41. - refero lat. am-nis pro ap-nis - v. apnas - commutatā tenui cum nasali ejusdem organi, sicut in somnus pro sopnus; huc etiam retulerim gr. [greek]).

Praep. praef. ab, de (gr. [greek] lat. ab, goth. af, angl. of, germ. vet. af-tar post cum suff. compar. - v. gr. comp. 294. - goth. af-taro retro, a tergo; cf. etiam lith. apa[greek]ia pars inferior, apa[greek]ioj infra, apatinnis inferior; huc etiam retulerim slav. insep. o de, abjecto p).

m. (r. kṛ facere, praef. apa s. tṛ) qui alqm. offendit, adversarius, inimicus. HIT. 90. 3.

f. (ab apakāra a r. kṛ s. a qui offensionem, injuriam infert, s. tā) offensio. N. 21. 13.

m. (r. kṛ s. in) qui aliquem offendit, adversarius, inimicus. HIT. 27. 17.

(part. pass. a r. kṛ praef. apa s. ta) 1) offensus. 2) n. offensio, laesio, violatio. H. 4. 3.

m. (r. gam ire s. a) abscessio, separatio. HIT. 43. 5.

f. (ex apa aqua, quod separatum non invenitur - v. ap - et ga iens in fem.) fluvius. AM.

m. (r. ci colligere s. a) deminutio, expensum. HIT. 105. 12.

f. aulaeum.

m. (e praec. et kṣepa) secundum Wils. "precipitate entrance on the stage, indicating hurry and agitation, also read apaṭākṣepa"; v. etiam Lenzium ad URV. 3. 1.

n. (a Rückertio recte deducitur a praep. apa s. tya; ita goth. ni-thjis Th. nithja cognatus, propinquus, a ni deduxerim; v. gr. comp. 400.) proles; apatyāni liberi. BR. 1. 27. 2. 26.

f. (r. trap pudere, praef. apa suff. ā) pudor. AM.

m. (r. diś monstrare s. a) species, simulatio, praetextus. UP. 65.

(BAH. ex apa et bhī f. timor) liber a timore.

n. (KARM. ex apa et māna n. honor) dedecus, infamia, ignominia. BH. 6. 7. 12. 18.

(ut videtur, a praep. apa s. ra) alius. H. 2. 32. BR. 1. 31. (goth. afar post, germ. vet. afar autem, iterum, nostrum aber: aber-mal, Aber-Witz).

(KARM. ex a priv. et parāṅmukha aversum os habens. BAH. e parāk retrorsum - ab inusitato Adj. parāc e parā retro et añc v. gr. 196. - et mukha n. os, vultus) non aversum os habens. N. 2. 18. v. gr. 84.

(r. rādh praef. apa offendere s. ta gr. 83.) 1) Adj. offendens. SAK. 24. 2. infr. URV. 51. 3. infr. DR. 7. 11. ubi aparāddhāḥ pro aparādhāḥ legendum. 2) n. offensio. N. 24. 12.

m. (r. rādh s. a v. praec.) offensio. DR. 8. 37. -- V. aparāddha.

(ex apare locat. [greek] apara alius et dyus quod ex divas dies explicaverim, ita ut, ejecto a v in u et i in y sint conversa) postero die. N. 13. 35.

m. (r. vṛj relinquere s. a) donum. SAV. 5. 51.

m. (r. vad dicere praef. apa s. a) vituperatio. HIT. 71. 12.

(r. vad s. in v. praec.) interdicens, vetans. SAK. 32. 1.

n. (r. vah s. ana) actio auferendi, deducendi. HIT. 97. 5.

(posticum non habens, nihil post se habens. BAH. ex a priv. et paścima posticus) infinitus, immensus. N. 13. 33.

m. (r. sad ire praef. apa s. a) homo vilis, abjectus, in fine compos. H. 3. 8. DR. 8. 45.

(r. han abjecto an s. a gr. 645.) occidens, delens. SAK. 56. 2.

n. (r. hṛ s. aṇa) actio auferendi, abripiendi. N. 10. 9.

n. (r. aṅg s. a) exterior oculi angulus.

(in casibus fortibus apāñc a r. añc ire praef. apa) meridionalis. HEM.

m. (r. an spirare s. a) spiritus qui efflatur. BH. 4. 29. 5. 27.

(BAH. ex a priv. et pāpa n. peccatum) liber a peccatis. BR. 1. 32.

m. (r. i ire praef. apa s. a) 1) abitio. 2) obitus, interitus, exitium. HIT. 43. 4. 3) fraus, fallacia. HIT. 129. 22. N. 4. 19.

(apa + āyin a r. i s. in) abiens. BH. 2. 14.

1. Praep. praef. quae cum paucis solum conjungitur radicibus et super significare videtur, nam cum dhā ponere format apidhā tegere. a initiale hujus praep. saepe abjicitur (gr. [greek] lith. ap insepar.).

2. Conj. 1) etiam, adeo. 2) etiamsi. 3) igitur, itaque. 4) vero, autem. 5) an, num. 6) cum praecedente interr. kim quispiam significat.

(r. dhā praef. api tegere, s. ta gr. 608.) tectus, obductus. N. 17. 30.

m. (nom. irr. v. gr. 238. KARM. ex a priv. et puṃs mas, vir) virilitate privatus, eunuchus. IN. 5. 50.

n. (a praec. s. tva) eunuchi status. IN. 5. 58.

(r. īkṣ videre s. a) respiciens, curans, rationem habens. BH. 12. 16.

f. (r. īkṣ videre s. ā) respectus, ratio. SAK. 59. 12: nirapekṣa nihil curans, negligens.

n. (r. ūh praef. apa ratiocinari, s. ana) ratiocinium. BH. 15. 15.

n. aqua in Vedorum dialecto (v. ap et cf. lat. amnis pro apnis).

(BAH. ex a priv. et prakāśa m. lux) luce privatus, obscurus. H. 1. 18.

(BAH. ex a priv. et pratimā f. similitudo) similitudinem non habens, incomparabilis. H. 1. 37. SU. 3. 15.

(KARM. ex a priv. et praśasta a r. śaṃs praef. pra laudare, s. ta) non laudatus, infamis. N. 20. 41.

(BAH. ex aprāpta non contactus - a r. āp praef. pra et a priv. - et vayas aetas, hic: adulta aetas) non contactam adultam aetatem habens, qui ad adultam aetatem nondum pervenit. BR. 1. 28.

(KARM. ex a priv. et priya q. v.) injucundus, ingratus, insuavis.

(e praec. - v. gr. 645. suff. a - et vada a r. vad s. a loquens, dicens) injucundum dicens. H. 4. 15.

(ab apriyabhāga ingrata, injucunda fortuna, s. in) ingratam fortunam habens, infelix, infaustus. BR. 1. 14.

f. Apsarasa, nympha (deduci solet ab ap aqua et saras a r. sṛ ire s. as. Sunt enim Apsarasae, secundum mythologiam, e mari natae, quum a diis Asuris- que ad Amritum adipiscendum agitaretur.

f. i. q. praec.

(ex a priv. et baddha ligatus, a r. bandh s. ta) 1) non ligatus. 2) insanus, stultus. N. 26. 16.

(BAH. ex a priv. et bala vis) debilis (fort. goth. ubils Th. ubila, nostrum übel, angl. evil; nisi haec ad adhara = lat. inferu-s pertinent, mutatā aspiratā in mediam, secundum generalem consonantium permutandarum legem. Sanscr. b autem in germ. item est b, unde goth. radix band ligare = bandh q. v.).

f. (a praec.) femina.

m. (ex ap aqua, et da dans, a r. dā s. a) 1) nubes. 2) annus (primit. pluvium anni tempus).

m. (aquam tenens, ex ap aqua et dhi tenens a r. dhā s. i) mare. HIT. 105. 9.

(ex a priv. et bhaya timor) 1) KARM. securitas. HIT. 59. 3. 2) BAH. intrepidus.

m. (KARM. ex a priv. et bhava existentia) [greek] non esse (Nichtsein). SAV. 3. 10.

m. (KARM. ex a priv. et bhāva existentia) i. q. praec. DR. 5. 9.

Praep. praef. et sep. (ut videtur, a stirpe pronom. a s. bhi quod convenit cum casuum terminationibus bhyam, abje statim. Huc quoque retulerim nostrum bei, goth. bī, abjecto a initiali, sicut in sanscr. praeter api etiam pi dicitur; porro praefixum be, goth. bi.)

m. (r. kam s. a) amor. N. 24. 13.

m. (r. kram s. a) conatus, molitio. BH. 2. 40. (schol. abhikramasya prārambhasya).

m. (r. han in forma caus. ghātay - gr. 524.s. in) inimicus. HIT. 127. 18.

m. (KARM. ex abhi et jana homines) familia. N. 12. 95.

(a praec. s. vat) familiam (nobilem) habens, nobilis, generosus. BH. 16. 15.

(r. jñā scire, s. a) gnarus.

n. (r. jñā scire s. ana) nota, signum. PAT. 26. 27.

Adv. (ab abhi s. tas) ad, prope. SA. 3. 11. (cf. lat. apud).

m. (r. tap urere s. a) moeror.

n. (r. dhā ponere s. ana) nomen. HIT. 26. 13.

m. (r. nī ducere s. a) gesticulatio. UR. 28. 10.

(KARM. ex abhi + nava) novus, recens.

m. (r. viś intrare praef. abhi + ni s. a) inclinatio, propensio, applicatio. UR. 35. 3. infr. (hṛdayābhi...)

m. (a Rückertio recte deducitur a r. i ire praef. abhi + pra s. a cf. abhipreta HIT. 54. 17. et abhipretya apud Wils. ed. 2.) consilium, propositum. N. 9. 35. 24. 5. SA. 1. 13.

m. (r. bhū s. a) actio praevalendi, superandi. BH. 1. 41.

(r. bhāṣ s. in) alloquens. SA. 5. 74.

m. (r. mṛd conterere, s. a) disturbatio, vastatio regionis. DR. 6. 8.

m. (aut a r. man aut a mān s. a) superbia, insolentia, honoris, gloriae cupiditas. BH. 16. 4.

(BAH. ex abhi et mukha os, vultus) adversum vultum habens. N. 12. 32. 20. 43. DR. 8. 14.

(AVY. ex abhi et mukha os, vultus) coram.

m. (r. yuj jungere s. tṛ) qui aggreditur, impugnat alqm. HIT. 97. 2.

m. (r. yuj jungere s. a) invasio, impugnatio. AM.

f. (r. ram se delectare s. ti) delectatio. HIT. 31. 17.

(r. ram s. a) amoenus, venustus. SAK. 4. 6.

f. (r. ruc splendere, placere s. i) 1) splendor. 2) voluptas, gaudium, delectatio. HIT. 13. 1. infr.

(BAH. ex abhi et rūpa n. forma) formosus. N. 12. 30.

m. (r. laṣ desiderare s. a) desiderium, optatum. HIT. 43. 10.

(r. laṣ s. in) desiderans. UR. 12. 13.

m. (r. las desiderare s. a) i. q. abhilāṣa. SAK. 21. 11. 48. 1. infr.

n. (r. vad q. v. s. ana) corporis inclinatio. IN. 5. 19.

n. (r. vand s. ana) id. SA. 2. 3.

m. (r. vad s. aka) salutator inclinato corpore. N. 21. 26. cum acc. p.

m. (a r. śap s. a) exsecratio. N. 11. 16.

m. (r. sic humectare s. a) actio conspergendi (v. sic praef. abhi). HIT. 126. 10.

m. (r. svañj v. gr. 109.) inclinatio, propensio, affectus. BH. 13. 9.

m. (r. sṛ ire s. a) comes, socius. AM.

n. (r. sṛ ire s. ana) actio adeundi, visitandi. UR. 40. 7.

f. (r. sṛ ire s. ikā) femina quae maritum vel amatorem adit. UR. 40. 8. infr.

(r. sūc s. ta) praeditus, instructus. N. 23. 18.

m. (r. snih amare s. a) amor, inclinatio, affectio. BH. 2. 57.

(fortasse AVY. pro abhīkṣaṇam - ex abhi et īkṣaṇa n. oculus - ejecto a ante ṇa) identidem, iterum ac saepius. N. 9. 34. A. 10. 54.

(ab īps Desid. irr. rad. āp adipisci - v. gr. 540. - praef. abhi s. u) adipiscendi cupidus. N. 5. 2.

m. (r. iṣ ire, desiderare s. u) habena, frenum.

m. (r. añj ungere s. a) unctio. UP. 50.

(ab adhi praef. abhi s. ka) superior. N. 21. 14. BR. 1. 8. v. adhika.

n. 1) intervallum, loci et temporis. BH. 5. 27. HIT. 5. 17. 2) pars interior, medium. UP. 49.

n. (r. arc praef. abhi s. ana) cultus, veneratio. N. 12. 78.

f. (r. arth s. anā fem. ab ana) precatio, rogatio, petitio. SA. 4. 27.

(r. hṛ afferre praef. abhi + ava s. a) cibus.

n. (r. hṛ afferre praef. abhi + ava s. ya) cibus. UR. 39. 1.

m. (r. denom. asūy q. v. s. aka) exsecrator. BH. 16. 18.

m. v. seq.

m. (r. as cl. 1. q. v. s. a) 1) propinquitas, vicinitas. N. 9. 10. DR. 8. 13. 2) exercitatio, usus, experientia. BH. 12. 12. 18. 36. 3) educatio, disciplina, institutio. HIT. 5. 14. 7. 4. Scribitur etiam abhyāśa. (Cf. abhyasta abhyasana abhyasya apud Wils. ed. 2.)

n. (r. sthā praef. abhi + ut ejecto s - v. gr. 694. - s. ana) actio surgendi. BH. 4. 7.

m. (r. i ire praef. abhi + ut s. a) felicitas. UR. 94. 1. infr.

f. (r. pad ire praef. abhi + upa s. ti) favor, benevolentia. SAK. 54. 2. infr.

1. P. (gatyām) ire.

n. (ut mihi videtur, ex abbhara aquam gerens, ejecto b et a (*) cf. ambuda et jalada) nubes (gr. [greek] lat. imber insertā nasali, nisi haec pertinent ad ambara coelum vel ambhas aqua; cf. etiam umbra).

1. 1. P. (gatibhajanaśabdeṣu) ire, colere, sonare.

2. 10. P. (roge) aegrotum esse.

m. (ut videtur a r. am ire s. ti servato classis charactere a) tempus (lith. am[greek]is longum tempus; ad rad. am etiam referri possit lat. an-nus - ita ut sit pro am-nus - et gr. [greek]).

(ex a priv. et mara moriens, in fine comp., a r. mṛ mori s. a) 1) Adj. immortalis. HIT. 3. 5. 2) m. deus. SU. 1. 22.

n. (ab amara s. tva) immortalitas. SU. 1. 22. 23.

f. (ab amara). Nomen Indri sedis aut urbis.

f. (Indri sede praedita, a praec. s. vat in fem.). Nomen Indri urbis, sedis, palatii. IN. 1. 42.

(BAH. ex amara et upamā f. similitudo) immortalium similitudinem habens. H. 2. 27.

(KARM. ex a priv. et martya) immortalis.

m. (KARM. ex a priv. et marṣa patientia, tolerantia, a r. mṛṣ s. a) ardor animi, ira, iracundia. BH. 12. 15. UP. 43.

(KARM. ex a priv. et marṣaṇa patiens, tolerans, a r. mṛṣ cl. 10. s. ana) iratus, iracundus, vehemens. DR. 7. 17. N. 12. 54.

m. (r. am ire s. asa) tempus.

Praep. cum. NALOD. 1. 53.

m. (a praec. s. tya) qui est a consiliis, Wils. "a minister, a counsellor".

(KARM. ex a priv. et mānuṣa humanus) quod est supra hominem (übermenschlich). N. 23. 5.

m. (KARM. ex a priv. et mitra n. amicus) inimicus, hostis. N. 12. 33.

hi, illi, v. gr. 271.

Adv. (ab amu stirpe pronominis adas in casibus obl. - gr. 271. - s. tra) illic i. e. in illo, futuro mundo, opp. vocabulis iha hic, et loke'smin in hoc (terrestri) mundo. BR. 2. 5. BH. 6. 40.

(KARM. ex a priv. et mṛta mortuus) 1) Adj. immortalis. BR. 3. 18. BH. 14. 27. 2) n. deorum cibus, immortalitatem afferens, ambrosia. IN. 1. 26.

(KARM. e praec. et svādanīya quod jucunde sapit) Amritae jucundo sapore similis. IN. 1. 26.

(KARM. ex a priv. et medhya purus) impurus, sordidus, contaminatus. BH. 17. 10.

(ex a priv. et meya mensurabilis, a r. mā s. ya gr. 626.) quod metiri non possumus, immensus.

(BAH. e praec. et ātman m.) immensum animum habens. IN. 2. 22.

(KARM. ex a priv. et mogha vanus) non fallens, haud dubius, certus. UR. 63. 10.

1. 1. P. (gatau) ire, se movere.

2. 1. A. (śabde grammatici scribunt ab gr. 110a).) sonare.

n. (r. amb se movere s. aka) oculus. A. 3. 50.

n. (r. amb s. ara) 1) vestis. SU. 1. 30. 2) coelum. SA. 1. 19. A. 6. 9. (v. abhra)

f. mater (fortasse nostrum Amme, germ. vet. amma -Th. ammaon, ammūn - per assimil., nisi hoc vocabulum cohaeret cum ap aqua, unde ammaya q. v., quum voces hujus notionis plerumque etiam lac significent.

n. (r. amb s. u) aqua. BH. 11. 28.

m. (e praec. et da dans, a r. dā s. a) nubes.

(BAH. e praec. et ābhā f. similitudo) nubis similitudinem habens. H. 4. 48.

1. A. (śabde K. dhvanau v. scribunt abh gr. 110a).) sonare.

n. (r. ambh s. as) aqua. A. 6. 6. BH. 2. 67. (v. abhra).

n. (in aqua natus ex praec. et ja) lotus flos. HIT. 107. 13.

(ab ap aqua s. maya v. gr. 58. et 85.) aquosus. AM.

m. nomen arboris (Wils. mango tree, magnifera indica). N. 12. 4.

acidus. BH. 17. 9.

1. A. (gatau) ire (sine dubio ad r. i pertinet, quae secundum 1. cl. in ATM. aye formaret).

m. (KARM. ex a priv. et yajvan sacrificans) non sacrificans. IN. 2. 5.

n. (r. i ire s. ana) via. BH. 1. 11.

hic, v. gr. 270.

n. (KARM. ex a priv. et yaśas n. gloria) dedecus, infamia, ignominia. H. 3. 18.

(e praec. et kara faciens) dedecus, infamiam afferens; fem. ayaśaskarī. H. 3. 18.

n. ferrum (lat. aes, aer-is pro aes-is, goth. ais Th. aisa, germ. vet. er aes, goth. eisarn ferrum, nostrum Eisen).

(ab ayas s. maya contra gr. 58. et analogiam [greek] tejomaya quā ayomaya exspectaveris; etiam in ed. Calc. MAH. p. 644. lin. 2. infr. ayasmaya legitur) ferreus. A. 10. 31.

n. (ex a priv. et yuta ligatus, a r. yu) decies mille.

Adv. a praec. s. śas v. gr. 652. s. śas. IN. 2. 8.

Interj. SAK. 45. 13.

f. (non impugnanda, ex a priv. et yodhya impugnandus in fem.) nomen urbis (Oude).

(r. ṛ s. a) 1) Adj. celer, citus. 2) rotae radius.

(BAH. ex a priv. et rajas n. pulvis) expers pulveris, purus. N. 24. 42.

n. sylva.

f. (a praec. s. ānī v. gr. min. 218.) magna sylva. HIT. 17. 14.

m. cubitus. DR. 9. 5.

(Acc. [greek] ara) celeriter, cito. AM. (fortasse gr. [greek] cf. Hartung I. p. 423.).

m. lotus flos. HIT. 59. 1. SAK. 45. 7.

(BAH. ex a priv. et rājan rex, s. ka v. gr. 665.) rege orbatus. DR. 6. 5.

m. inimicus, hostis. HIT. 77. 7.

curvus. N. 11. 33.

m. inimicus, hostis.

m. (e praec. et dama domitor, a r. dam s. a v. gr. 645. s. a) hostium domitor.

1. (KARM. ex a priv. et riṣṭa a r. riṣ s. ta) non vulneratus. DR. 7. 20.

2. m. nomen arboris (Wils. Melia azadaracta). N. 12. 3.

m. 1) Adj. fuscus, ex rubro subniger, purpureus; Wils. "tawny, dark red". DEV. 3. 7. 2) sol. SAK. 24. 8.

f. (ex a priv. et rundhatī a r. rudh cl. 7. s. at in fem.) Vasischthi uxor, una ex Pleiadibus. HIT. 22. 7.

m. n. ulcus, vulnus. AM.

Interj. HIT. 22. 14.

(BAH. ex a priv. et roga m. morbus) liber a morbo, sanus, salvus. BR. 3. 10.

10. P. (stavane K. tāpastutyoḥ v.) urere, celebrare (fortasse Denom. a sq.).

m. (a r. ark s. a nisi arkayāmi ab arka) sol.

n. pessulus. UP. 46. HIT. 33. 18.

f. id.

f. id.

1. A. (hiṃsāyām K. mūlye v.) offendere, laedere, occidere; constare, pretium habere, dignum esse. (Fortasse huc pertinet nostrum arg, ärgern, germ. vet. arg, ark, et inserto a: arag, arak avarus, pravus, impius, subst. arg malum.)

m. (r. argh s. a) 1) pretium. 2) donum honorificum, quod diis eximiisque hospitibus offertur, constans ex octo rebus, nempe ex oryza, sacro gramine durva dicto, floribus etc. cum aqua, aut ex aqua sola in parvo vase. SA. 3. 6.

(r. argh s. ya) 1) Adj. venerandus. 2) m. i. q. praec. sign. 2.

1. P. A. 10. P. honorare, venerari, colere. IN. 3. 1. 4. 3. 5. N. 18. 19.

c. abhi i. q. simpl. BH. 18. 19.

(a sq. s. mat) 1) Adj. flammans. UR. 37. 7. 2) m. ignis. HEM.

f. (r. arc s. is) splendor, flamma. IN. 1. 35. H. 1. 49. (cf. ark arka).

1. P. 10. P. A. 1) colligere, coacervare, adipisci, acquirere. N. 26. 4. IN. 3. 7. 2) facere, perficere (prayatne K. saṃskāre v.): svarjitaṅ karma bene facta actio. RAM. ed. Ser. I. 34. 38.; svārjitan tapas a mement ipso effecta castigatio. RAM. ed. Ser. I. 47. 13. (fortasse lat. urgo et arguo, gr. [greek] nisi hoc est pro [greek] = vṛj vel pro [greek] = sṛj).

c. upa i. q. simpl. sign. 1. HIT. 33. 21. MAN. 9. 208.

n. (r. arj s. ana) Nom. actionis [greek] arj sgnf. 1. HIT. 34. 1.

m. (ut videtur, a r. arj s. una) 1) nomen arboris (Wils. Terminalia alata glabra). 2) nomen unius Pāndavorum.

m. mare.

10. P. (v. artha) petere, postulare (gr. [greek] dissoluto r in vocalem i, cf. artha).

c. pra petere, appetere, desiderare, concupiscere. BR. 2. 11. 12. 13. 16. IN. 5. 33. SU. 1. 26. 3. 11.

c. sam cogitare, putare, existimare. UR. 18. 9. 18. 5. infr.

m. (r. arth s. a nisi potius arthayāmi est Denominativum vocis artha) 1) res, materia. BR. 1. 16. 2. 2. 6. N. 8. 4. 12. 90. 15. 3. 18. 15. BH. 2. 6. 8. transl. sensus. 2) divitiae, opes. N. 17. 47. BH. 2. 6. 3) commodum, utilitas, fructus. BH. 3. 18. 4) causa, ratio. N. 15. 13. Acc. instr. dat. et loc. - artham arthena arthāya arthepraepositionis vice funguntur, ut latinum causā, gratiā, c. gen. aut in compositione cum nomine recto. N. 23. 10. BR. 1. 27. 29. 2. 3. H. 4. 28. -- In fine compositorum artha cum significatione res nonnunquam redundat. A. 4. 16. SA. 4. 25. (gr. [greek]).

(rem, commodum faciens, e praec. et kṛt faciens, q. v.) utilis, commodus, frutuosus. IN. 5. 56.

(a r. arth s. in) petens, desiderans, egens, pauper. N. 13. 11. 50. BH. 7. 16.

(ab artha s. īya) causam, originem habens, commotus, pendens ex alq. r., positus in alq. r., obnoxius alicui. BH. 17. 27.

(ex artha et īpsu q. v.) divitiarum cupidus.

f. (a praec. s. tā) status ejus, qui divitiarum cupidus est, divitiarum cupido. BR. 1. 18.

1. P. A. vexare. (Haec radix hucusque in part. pass. in ta solum inventa est, cum praef. ā conjuncta, formans ārdita et ārta abjecto d secundum gr. 615. Littera t formae ārta secundum gr. 103. duplicari potest, igitur primum t in ārtta non pro transformatione euphonica litterae d accipiendum est. Ubi ārdita et ārta vocem in a aut ā exeuntem sequuntur, propter vocales coalescentes ab ardita et arta non distingui possunt; cum autem ārta in positionibus non ambiguis inveniatur, in ambiguis quoque locis ārdita et ārta intelligenda esse censeo.) H. 1. 4. 2. 3. 5. N. 8. 24. 12. 106. 108. IN. 5. 44. (Lat. ardeo, quod fortasse sensum primitivum radicis ard exhibet).

1) Adj. dimidius. 2) n. dimidium, dimidia pars.

m. (e praec. et candra m. luna) 1) semiplena luna. 2) sagitta, cujus acumen semiplenae lunae formam habet. DR. 9. 9.

m. (ex arddha et rātra in fine comp. pro rātri nox) media nox.

v. ṛ.

n. (ab arpay forma caus. r. ṛ ire - v. gr. 521. - s. ana) actio tradendi. HIT. 72. 19. BH. 9. 27.

1. P. (hiṃsāyāṅ gatau) laedere, occidere; ire.

m. n. centum milliones. A. 5. 21.

m. (fortasse e garbha abjecto g) proles, natus. HEM. v. sq. (Huc referri possint lat. orbus, gr. [greek])

m. (a praec. s. ka) proles, natus, pullus. SAK. 7. 7.

m. (nom. irr. v. gr. 226.) 1) sol. 2) nom. propr. unus e majoribus, defunctis, manibus. BH. 10. 29.

1. P. (hiṃsāyām K. vadhe v.) ferire, laedere, occidere.

(r. arv s. at in N. an gr. 229.) 1) humilis, vilis. (N. arvā arvatī arvat). 2) m. equus.

Adv. (neut. sequentis arvāc) 1) post, postea. 2) pone, a tergo. 3) prope. SAK. 7. 9. infr.

(ut videtur ex arvan et añc ire, secundum Wils. ex avara posterus + añc; N. m. arvāṅ f. arvācī n. arvāk secundum analogium [greek] prāc gr. 197.) propinquus. AM. p. 54. 8: parārvācī tīre remota et propinqua, ulterior et citerior ripa.

1. P. 1) honorare, colere, v. arhaṇa. 2) aequare, parem esse. MAN. 3. 131. 3) dignum esse, c. acc. rei. H. 1. 36. N. 16. 24. 4) convenire, decere, c. nominat. pers. quam decet. DR. 3. 2. 5) posse. BH. 2. 17. HIT. 6. 11. 6) Saepissime temp. praes. hujus rad. ut verbum auxiliare in constructione cum infinitivo adhibetur, ad rogationem exprimendam, ubi Germanorum müssen maxime respondet. IN. 5. 41. 44. H. 4. 3. 6. BR. 2. 21. BH. 2. 26. -- Metri causa in ATM. usurpatur. H. 1. 36. (Littera h hujus radicis ex gh orta esse videtur, cf. argh et gr. [greek] quod fortasse primitivum conservavit sensum, ita ut arh ab origine significaverit primum esse, in principio esse.)

(a praec. s. a) dignus, c. acc. H. 4. 50. SA. 3. 9. - c. inf. SA. 5. 15.

n. (r. arh s. ana) adoratio, cultus. AM.

f. (a r. arh s. ana in fem.) honoris testificatio, honor. N. 25. 4.

1. P. A. (vāraṇavyāptibhūṣāsu v.) arcere, sufficere, ornare (fortasse lat. or-nare, nisi hoc e bhūṣ ortum, abjecto bh).

m. (r. al s. aka) cincinnus. UR. 38. 15.

f. nomen urbis Kuveri.

m. (secundum Wils. pro arakta non rubrum habens, i. e. quo nihil rubrius est, cf. anuttama) gummi laccae.

n. (a praec. s. ka) id. UR. 60. 16.

(KARM. ex a priv. et lakṣita a r. lakṣ s. ta) non visus, non inventus, non deprehensus. H. 1. 7.

(r. kṛ praef. alam ornare) ornamentum. IN. 5. 2.

m. (r. kṛ praef. alam ornare s. a) ornamentum. HIT. 42. 1.

(r. kṛ praef. alam ornare s. ta) ornatus. N. 2. 11. 25. 1.

(r. al s. a cum accus. term.) 1) ornamentum, solum in comp. cum r. kṛ. 2) satis, par. DEV. 4. 3. 3) particula prohibitiva, cum instrumentali substantivorum abstractorum, vel, quod idem est, gerundio: apage, aufer, absit. DR. 4. 20.

(r. las laborare, artem exercere, s. a praef. a priv.) piger, ignavus, iners.

n. torris.

m. 1) apis. 2) scorpio.

m. hydria fictilis (Wils. an earthen water jar.) M. 10.

m. apis.

n. frons.

(ut videtur, ex a priv. et līka quod simplex non invenitur) 1) Adj. falsus, non verus. 2) n. falsum, falsitas. UR. 30. 8. infr.

f. parva hydria. HIT. 90. 15.

Adj. (v. gr. 251 et 280.) parum, paulum, exiguus. IN. 5. 13. N. 25. 13. (Huc retulerim lith. alpstù, ap-alpstù animus me liquit ich falle in Ohnmacht; praet. alp-aù, fut. alp-su, v. gr. comp. 498.; alkstù, praet. alk-aù, fut. alk-su fame uri ejusdem originis esse videtur, permutatā labiali cum gutturali. Fortasse etiam gr. [greek] huc pertinet, mutatā tenui in mediam et inserto i sicut in [greek] contra dīrgha longus.)

(a praec. s. ka) tenuis, exiguus, vilis. HIT. 14. 6.

Adj. (BAH. ab alpa et kārya n. a r. kṛ s. ya faciendum) quod parvi momenti est. N. 21. 28.

(parum visus habens, BAH. ex alpa et darśana n. visus) parum valens visu, parum intelligens, imprudens, stultus. H. 1. 45.

f. (ab alpa s. tā) paucitas, exiguitas. HIT. 82. 7.

f. Subst. abstr. ab alpaduḥkha parum doloris, s. tā. A. 10. 8.

(BAH. ex alpa et comp. dvandvico, constante e mūla n. radix, phala n. fructus et udaka n. aqua) parum radicum, fructuum et aquae habens. H. 1. 16.

(ab alpa s. iṣṭha) Superlat. vocis alpa. AM.

(ab alpa s. īyas) Compar. vocis alpa. AM.

1. P. servare, tueri. NALOD. 4. 18. (lat. aveo).

Praep. praef. (ut mihi videtur a stirpe pronominali a s. va sicut eva iva ab e i; v. gr. comp. 380.) de, ab. (In lingua zendica [greek] est pronomen demonstrativum cui respondet slav. [greek] Th. [greek] hic, ille, fem. [greek] neut. [greek] Huc etiam trahimus gr. [greek] in composito [greek] et posteriorem partem vocum [greek] porro [greek] et particulam negativam [greek] lat. au-t et au-tem, quod posterius suffixo convenit cum katham et ittham; nostrum au-ch, goth. au-k; v. gr. comp. 377. sq.).

n. (r. kṛt praef. ava s. ana) abscissio. N. 10. 16.

m. (r. kāś lucere s. a) locus, spatium, intervallum. SAK. 56. 2. 20. 13. 23. infr. UR. 41. 8. infr. 66. 15. 74. 4.

m. (r. krī emere s. a) pretium. AM.

m. (r. gam ire s. a) intellectio, intelligentia. HIT. 71. 13. BH. 9. 2.

m. (r. gāh praef. ava submergi s. a) 1) actio submergendi. SAK. 17. 2. infr. 2) lavatio.

m. (r. grah prehendere s. a) contemtio. HIT. 61. 14.

f. (r. jñā scire) contemtio. HIT. 92. 3.

n. (r. jñā s. ana) id. HIT. 103. 4.

m. n. (r. taṃs ornare s. a) 1) annulus auricularis. 2) crista.

(a praec. s. ka) i. q. praec. UR. 82. 4.

m. (a r. tṝ s. a) descensus. Dicitur praecipue de deorum e coelo in terram descensu, ad quampiam hominis aut animalis formam assumendam.

(r. dai purificare s.ta) 1) albus, clarus. 2) flavus. SA. 5. 8.

(fortasse a praep. ava s.dya pro tya quod cum indeclinabilibus solum conjungitur; aut ex a priv. et vadya dicendus) 1) humilis, depressus, demissus. 2) transl. ignobilis, vilis, abjectus (v. anavadya).

n. (r. dhā ponere s. ana) attentio, animus attentus. UR. 1. 2. infr.

m. (r. dhā ponere s. i) finis, terminus, modus. UR. 89. 3. infr.

10. P. (sine dubio ex praep. ava et dhīr quod cum dhī mens cognatum videtur, cf. avaman despicere a r. man) despicere, spernere. HIT. 42. 11.

f. (a praec. s. ana in fem.) contemtio. SAK. 51, 4. 7.

(KARM. ex a priv. et vadhya a r. vadh q. v. s. ya) qui occidi nequit. BR. 2. 29.

f. (a praec. s. tā). Abstractum praecedentis.

v. nam.

f. terra. BH. 11. 26.

f. id. GHAT. 1.

f. (part. praes. fem. r. av) nomen montis. N. 9. 21. (cf. lat. aventinum).

m. (r. pat s. a) actio decidendi, devolandi. HIT. 14. 19.

m. (r. budh praef. ava s. a) vigilatio. BH. 6. 17.

(ab ava s. ma) humilis, trop. vilis, abjectus. DR. 5. 11.

(r. man cogitare s. tṛ) contemtor. HIT. 101. 1. infr.

(r. man cogitare s. in) despiciens, contemnens.

m. (r. yu ligare s. a) membrum. HIT. 96. 4.

(a praep. ava s. ra) 1) inferus, inferior. 2) posticus, ventus secundus; de lat. ora v. avāra).

m. (ex praec. et ja natus) frater natu minor. AM.

f. (r. ram se delectare praef. ava s. ti) cessatio, intermissio. AM.

m. (r. rudh impedire, includere s. a) 1) impedimentum, perturbatio. SAK. 41. 7. UR. 88. 6. infr. 2) gynaeceum, v. sq.

n. (r. rudh impedire, includere, s. ana) gynaeceum. AM.

m. n. (r. laj pudore affici s. na) medium corpus, "the waist". AM.

n. (r. lamb labi s. ana) actio adhaerendi, suspendendi, innitendi. HIT. 41. 16.

(r. lamb labi s. in) pendens, dependens, suspensus. SA. 5. 104. HIT. 9. 5.

v. lip.

m. (r. lip oblinere, polluere s. a) arrogantia, insolentia, superbia. UR. 3. 8. DEV. 10. 2.

m. (r. lok videre s. a) visus, conspectus, adspectus. UR. 37. 14.

(voluntatem, arbitrium non habens, KARM. ex a priv. et vaśa voluntas, arbitrium) 1) invitus. BH. 3. 5. 2) non subactus. HIT. 12. 8.

m. (r. śiṣ relinquere s. a) reliquum, reliquiae. SAK. 30. 14.

(ex a priv. et vaśyaka arbitrio subjectus) arbitrio non subjectus, necessarius.

f. (a praec. s. tā) necessitas. HIT. 116. 10.

(KARM. ex avaśyam abjecto m et karaṇīya faciendus, a rad. kṛ s. anīya) quod necessario faciendum. BR. 3. 16.

Adj. (ex avaśyam abjecto m et bhāvin quod existit, fit) quod necessario fit, accidit. BR. 2. 2.

(AVY. ex a priv. et vaśya n. quod arbitrio subjici, quod regi potest) necessario, certe. BR. 2. 2. N. 13. 29.

m. (r. śyai ire s. a) pruina. AM.

v. sajj.

m. (r. sṛ ire s. a) occasio, opportunitas, tempus opportunum. UR. 10. 21. HIT. 54. 11. 14. 53. 11.

n. (r. so finire s. ana) finis, obitus. UR. 5. 15. 37. 4. 47. 6. infr. SAK. 59. 7.

Adj. (BAH. ex avasikta conspersus, a r. sic s. ta et aṅga n. membrum, corpus) conspersa membra, vel conspersum corpus habens. SU. 4. 19.

m. (r. skand salire s. a) incursio, impetus, impugnatio. HIT. 102. 9.

m. (r. kṛ facere praef. ava cum s euphonico, s. a) excrementum, stercus. AM.

(BAH. ex a priv. et vastra n. vestis) veste privatus.

f. (a praec. s. tā) Abstractum praecedentis. N. 10. 16.

f. (a rad. sthā praef. ava) status, conditio. SA. 5. 89. In fine comp. BAH. SA. 4. 32. N. 17. 31.

n. (r. sthā stare, esse s. ana) commoratio, statio, habitatio. HIT. 38. 13.

v. sthā.

m. (r. has ridere s. a) risus, jocus. BH. 11. 42.

v. dhā.

Adv. (ab avāc q. v. mutato c in k v. gr. 59.) 1) deorsum. 2) meridiem versus.

(BAH. e praec. et śiras n. caput) deorsum caput habens, demisso capite. M. 4. DR. 8. 22.

(BAH. ex avāk v. gr. 58., et mukha n. vultus) deorsum habens vultum, demisso vultu. DR. 9. 24.

(in casibus fortibus avāñc v. gr. 196. 197; a r. añc ire praef. ava) 1) inferus, inferior. 2) meridionalis. (Lat. aus-ter ortum esse videtur ex praep. ava - cum s euphonico sicut supra in avaskara - suff. comp. ter; cf. etiam nostrum Osten, germ. vet. ostar, ostana, v. gr. comp. 296.). AM.

f. (r. āp adipisci s. ti) adeptio, impetratio. HIT. 36. 15. 69. 2.

n. ripa citerior fluminis (lat. ora).

m. ovis (lith. awi-s, slav. ovjza, lat. ovis, gr. [greek]; goth. avistr ovile; huc etiam retulerim lat. aries, mutato v in r sicut e. c. in germ. vet. birumes sumus contra bhavāmas v. gr. comp. 20.).

Adv. (AVY. ex a priv. et vicārita n. deliberatio, cogitatio) sine deliberatione, sine haesitatione, non cunctanter. SA. 1. 35.

v. vitatha.

(KARM. ex a priv. et vidūra longinquus) non longinquus. H. 2. 1.

m. (KARM. ex a priv. et vinaya improbitas, mores pravi, immodestia, turpitudo. HIT. 71. 10. SAK. 16. 5.

(ex a priv. et virata requiescens a r. ram praef. vi s. ta) perpetuus, continuus. AM.

Adv. (acc. neut. praec.) sine intermissione, assidue, perpetuo. P. 17.

m. (KARM. ex a priv. et viṣaya q. v.) absentia. HIT. 56. 14.

(AVY. ex a priv. et viśeṣa m. differentia, discrimen) omnino, prorsus, plane. A. 3. 32.

(BAH. ex a priv. et vaidhavya viduitas a vidhavā s. ya) liber a viduitate, liberans a viduitate. SA. 4. 12.

v. gr. 420. gr. min. 381. 382.

(KARM. ex a priv. et vyakta q. v.) 1) invisibilis, quod sensibus percipi nequit. BH. 2. 25. 2) non perspicuus, obscurus. BR. 3. 21.

(KARM. ex a priv. et vyagra q. v.) 1) imperturbatus. N. 26. 20. 2) consternatus, conturbatus, confusus, territus. DR. 9. 1. SU. 4. 1.

(BAH. ex a priv. et vyaya m. interitus, exitium; quod non, sicut Wils. a r. vyay expendere, erogare derivari volo, sed a r. i ire praef. vi s. a) 1) interitūs, exitii expers. N. 2. 15. BH. 2. 17. 4. 1. 6. 13. 7. 24. 25. 9. 2. 14. 5. 27. 2) m. n. vox indeclinabilis.

(KARM. ex a priv. et vratika qui vota facit aut solvit, a vrata votum s. ika) qui vota non facit aut solvit. IN. 2. 5.

5. A. 9. P. 1) edere, frui. aśnātiḥ HIT. 35. 15. aśnuteḥ BH. 3. 4. 5. 21. 2) secundum grammaticos occupare, coacervare. (Fortasse huc pertinet lat. cibus, abjectā vocali initiali, suff. bu-s, inserto i sicut in sq. aśitavya.

c. upa id. upāśnāmiḥ DEV. 5. 61. upāśnuteḥ MAN. 12. 20. 6. 82.

c. pra id. prāśyaḥ N. 23. 22.

c. sam id. samaśnīyātḥ MAN. 6. 19. samaśnuteḥ MAN. 2. 5. 3. 277. 11. 6.

(r. aś s. ana) qui edit, in fine comp.) N. 13. 56. H. 4. 2.

m. f. fulmen. IN. 1. 5. 3. 4.

n. (r. aś s. tavya) cibus. UR. 15. 9. infr.

(BAH. ex a priv. et śiras n. caput, s. ka v. gr. 665.) capite privatus. DR. 8. 30.

f. (fem. ab aśiśu liberis carens - ex a priv. et śiśu - adjecto feminini signo ī) liberis carens femina. AM.

n. (KARM. ex a priv. et śīla q. v.) improbitas, mores pravi, turpitudo. UP. 82.

(KARM. ex a priv. et śubha q. v.) 1) Adj. improbus, scelestus. N. 13. 32. 2) infelix, infaustus. BH. 9. 1. 3) Subst. n. malum. BH. 2. 57.

(BAH. ex a priv. et śūnya n. vacuum) liber a vacuo, totus, universus.

Adv. (Accus. neut. praec.) omnino, plane, accurate. SAK. 33. 12.

(BAH. ex a priv. et śeṣa n. residuum, reliquum) totus, universus. AM.

(a praec. s. tas) omnino, plane. N. 16. 38. 6. 24.

Adv. (Loc. ab aśeṣa) i. q. praec. N. 4. 31.

Adv. (Instr. ab aśeṣa) i. q. praec. N. 8. 21. BH. 4. 35. 10. 16.

(BAH. ex a priv. et śoka m. moeror) 1) Adj. moeroris expers. 2) m. nomen arboris. N. 12. 101.

m. (ex aśman lapis et garbha q. v.) smaragdus.

m. (ut videtur, a r. aś sg. 2. s. man) lapis (lith. akmu[greek] Th. akmen, slav. kamy Th. kamen, v. gr. comp. 139. et p. 364.; fortasse etiam huc referenda est prima syllaba graeci [greek] et lat. sma-ragdus, ita ut [greek] sma sit pro asma, et [greek] ragdus sit lapidis epitheton, quod retulerim ad rad. rañj colorare, unde rakta ruber; cf. aśmagarbha. Quod attinet ad sibilantem in voce graeca et latina, pro gutturali, quae plerumque sanscriti ś locum tenet in utraque lingua: respiciendum est, litteram ś etiam in sanscrita lingua non raro cum s permutari, et vice versa s cum ś e. c. in śvaśura quod lat. est socer, gr. [greek]).

m. (ab aśman s. ta) focus, fornax. AM. (fortasse gr. [greek] et lat. caminus, - haec sunt a [greek] - per metathesin ex [greek] sicut slav. KAMEN opponitur lithuanico AKMEN et scr. aśman).

m. n. (ex aśman et sāra q. v.) ferrum. AM.

n. lacryma (v. aśru).

f. acies ensis. AM. (lat. acies et acer lith. afs-mu).[greek]

n. lacryma (ut mihi videtur, e daśru abjecto d ar. daṃś mordere - gr. [greek] - s. ru; cf. gr. [greek] lat. lacryma pro dacryma; goth. tagrs Th. tagra respondet sanscrito aśra; angl. tear, nostrum Zähre; lith. áfzara).

n. (KARM. ex a priv. et śreyas n. felicitas) infortunium, malum, calamitas. UP. 32.

m. equus (lat. equus, gr. [greek] ex [greek] per assimilationem ex [greek] zend. [greek] as'pa - gr. comp. 50. - lith. áfzwa equa, russ. kobyla, abjecto a v mutato in b et inserto o sicut in sobàka canis = śvan).

m. nomen arboris (Wils. ficus religiosa). N. 12. 3. BH. 15. 1.

m. (equorum dominus, TATP. ex aśva et pati) nom. pr. SA. 1. 3.

m. (ex aśva et medha m. sacrificium) equi sacrificium. (*)

f. (TATP. ex aśva et śālā f. domus, porticus) equile. N. 19. 11.

m. (TATP. ex aśva et āroha ascendens, a r. ruh praef. ā) eques. AM.

m. DU. aśvinau gemini fratres insigni pulchritudine, coelestes medici, Sūryo, solis Deo, et nympha Asvinia nati.

(octo virtutum sedem habens, BAH. ex aṣṭaguṇa-aṣṭan + guṇa - octo proprietates, virtutes, et aśraya domus, sedes) octo virtutibus praeditus. IN. 4. 9.

Adv. (a sq. s. dhā) in octo partes divisum. BH. 7. 4.

m. f. n. (gr. 256.) octo (lat. octo, gr. [greek] goth. ahtau, nostrum acht, lith. afztu[greek]ni, slav. osmj.

(fem. aṣṭamī) octavus.

f. (fem. praecedentis) dies octavus mensis dimidiati. DEV. 12. 3.

n. (DVIGU ex aṣṭan et aṅga membrum) octo membra. Wils. "eight parts of the body, the hands. breast, forehead, eyes, throat and middle of the back; or four first, with the knees and feet; or these six with the words and mind."

m. (TATP. e praec. et pāta actio procumbendi) octo membrorum prolapsio ad salutandum. HIT. 40. 20. 91. 22.

duodevicesimus. gr. 259.

m. f. n. duodeviginti. gr. 256.

m. n. (Nom. m. aṣṭhīvān neut. aṣṭhīvat secundum Wils. ab asthi os s. vat ita ut sit pro asthivat) genu.

1. 1. P. A. (dīptyādānayoḥ K. dīptigrahaṇagatiṣu v.) splendere, capere, ire.

2. 2. P. (ATM. solum in conjunctione cum vyati irr. v. gr. 365, 366, 367, 457, 458.) 1) esse, existere. BH. 2. 12. 66. H. 1. 39. SU. 1. 25. 2) esse, ut verbum abstractum vel copulativum. SU. 1. 21. SA. 4. 7. 3) fieri. A. 8. 14. (Lith. es-mi, es-ti; slav. jes-mj, jes-tj; gr. [greek] [greek] prius per assimilationem ex [greek] lat. sum, es-t; goth. i-m, ex is-m, is-t; nostrum is-t.).

c. prādur (manifesto, palam. gr. 685.) apparere, in conspectum venire, oriri. A. 4. 8. 6. 16. 8. 13.

3. 4. P. deponere, abjicere. NALOD. 4. 36.

c. apa 1) id. NALOD. 3. 8. 2) relinquere, deserere. HIT. 107. 5. 3) postponere, negligere. HIT. 70. 10.

c. abhi exercere, tractare, versari in alqāre. SAK. 32. infr.

c. ut praef. vi (vyudas) i. q. simpl. BH. 18. 51.

c. ni 1) deponere. DR. 1. 5. 7. 8. SA. 5. 9. c. vi + ni ponere, deponere, collocare. N. 24. 45. RAM. ed. Ser. III. 47. 7. 70. 5. c. sam + ni deponere. SA. 3. 18. BH. 3. 30. 4. 41. 5. 13.

c. nis ejicere. DEV. 1. 18.

c. vi part. vyasta consternatus, confusus, dejectus. A. 10. 64.

Adv. (AVY. ex a priv. et saṃśaya m. dubium) sine dubio. BR. 3. 9. 10.

(ex a priv. et sakṛt semel) non semel, saepius. H. 1. 14. 4. 11. BR. 1. 21. A. 8. 15.

(KARM. ex a priv. et saṅkhyeya a r. khyā praef. sam s. ya. v. gr. 626.) innumerabilis. N. 13. 56.

m. (KARM. ex a priv. et sajjana ex sat bonus et jana homo) homo improbus. HIT. 74. 3.

f. (ex a priv. et satī fem. [greek] sat bonus) femina impudica, non casta. AM.

n. (KARM. ex a priv. et satkṛta e sat bonus et kṛta n. factum) peccatum, delictum. N. 24. 31.

(KARM. ex a priv. et satya verus) non verus, falsus. N. 19. 8.

v. asṛj.

(ex a priv. et sambaddha ligatus a r. bandh praef. sam s. ta) absurdus, ineptus, stultus de verbis. SAK. 21. 2. infr.

(ex a priv. et sahana tolerans a r. sah s. ana) non tolerans, zelotypus. UR. 47. 8. V. sq.

(ex a priv. et sahamāna tolerans, a r. sah s. māna) id. UR. 55. 19. 71. 16.

(ex a priv. et sādhya perficiendus, efficiendus a Caus. radicis sādh) insanabilis. UR. 48. 6. infr.

m. (ut videtur, a r. as cl. 1. s. i) ensis, gladius (lat. ensis insertā nasali).

(KARM. ex a priv. et sita albus) niger. N. 12. 66. 16. 21.

f. (ex asi ensis et putrī filia) culter. AM.

m. (ensem pro telo habens, BAH. ex asi et heti telum) ensifer. AM.

(r. as esse s. u) 1) m. pl. num. (asavas) halitus, spiritus. DEV. 2. 67. V. gatāsu et vyasu. 2) n. consideratio, cogitatio, aut cor tanquam ejus sedes. 3) n. affectus, affectio.

n. (KARM. ex a priv. et sukha n. delectatio, voluptas) dolor, sollicitudo, moeror. N. 13. 52. 15. 14.

n. (ex asu halitus, spiritus et dhāraṇa gestatio, portatio) vita. AM.

m. nomen daemonum Kāsyapo et Dite natorum, diis inimicorum.

m. (KARM. ex a priv. et suhṛd m. amicus) inimicus. N. 26. 15.

(Denominat. ab asu q. v. s. ya gr. 585.) conviciari, maledicere, exsecrari, devovere, fremere, murren. N. 14. 17. M. 19. BH. 3. 31. UR. 78. 2. infr.

c. abhi exsecrari. SA. 5. 90. BH. 3. 32. N. 12. 117.

n. (ab asūy s. ana) nomen actionis verbi asūy.

f. (ab asūy s. ā) id. AM.

Adj. (ab asūy s. u) convicians, maledicens, fremens. BH. 9. 1.

f. (ex asṛj sanguis et dhara gerens, ferens in fem.) cutis. AM.

n. (non profundens pro non profundendum, a r. sṛj q. v., praef. a priv. nisi fortasse a mutilatum est ex ava vel ā ita ut sanguis nominatus sit a fluendo; notetur lith. srawaù sanguinem emitto, quod ad rad. sru fluere pertinet) sanguis (lat. sanguis abjecto a initiali; quod ad nasalem [greek] sanguis attinet, respicias formam asan quā in nonnullis casibus Thema asṛj suppleri potest, v. gr. 203.).

m. n. (ut mihi videtur, pro asṛkapāṭa e praec. et pāṭa extensio, expansio) rivus sanguinis.

hic, haec, ille, illa v. adas et gr. 271.

m. (r. as q. v. s. ta) 1) nomen occidentalis cujusdam montis, ultra quem solem occidere credunt. 2) solis occasus et occasus, finis in universum. SA. 4. 17. HIT. 73. 6.

n. (r. as s. tra 1) telum quodcunque, praesertim missile. 2) arcus. A. 8. 2. 10. 29. (Huc traherem lith. afztrùs acer, nisi hoc syllabā suā radicali afz melius cum aśri acies conveniret, quum lith. fz saepissime sibilantibus palatalis et lingualis ordinis - ś ṣ - respondeat, rarissime dentali s. Ceterum afz-trùs, quod ad radicem suam attinet, ab afz-mu[greek] Th. afz-men acies, quod supra voci aśri apposui, non separari potest. Conferatur etiam slav. ostr acutus Th. ostro et russ. oselok cos.)

n. (fortasse a r. sthā stare, ita ut a praepositio sit mutilata ex ā vel ava) os (lat. os, ossis per assimil. ex ostis, gr. [greek] slav. kostj Th. kosti, anteposito k.)

m. (e praec. et kṛt faciens) medulla. HEM.

m. (ex asthi et bhuj edens) canis. HEM.

v. idam et seq. et gr. 264. 266.

(ex asma et ablativi signo t) pronominis primae personae Ablat. plur. qui in initio compositorum Thematis loco fungitur et a grammaticis tanquam Thema proponitur; scribunt tamen asmad. (Cf. gr. [greek] per assimilat. ex [greek] et goth. UNSA per metathesin ex USNA unde e. c. genit. unsa-ra, nostrum unser; v. gr. 264. et gr. comp. 166.)

(a praec. s. tas) interdum ponitur pro Ablat. pl. asmat sicut in Sing. mattas pro mat. A. 4. 16.

(ab asmat s. īya gr. 289.) noster. BH. 11. 26.

(meam aut nostram indolem habens, BAH. ex asmat et vidha m. aut vidhā f. indoles, natura, species) mihi aut nobis aequalis. SA. 4. 7.

v. gr. 270.

n. 1) (fortasse a r. sṛ ire, cf. asṛj) sanguis. AM. 2) (pro aśra) lacryma. UR. 58. 12.

n. lacryma (v. aśru).

m. (liber a somno, ex a priv. et svapna) deus. AM.

(KARM. ex a priv. et svastha sanus, validus) infirmus, invalidus, aegrotus. SA. 5. 4. N. 2. 5. 6. 7.

f. (a praec. s. tā) aegritudo. UR. 53. 2. infr.

(radix verbi defectivi quod in praeterito redupl. solum sed saepissime invenitur, et cum praeteriti et cum praesentis significatione. Secunda persona sing. anomale format āttha; v. gr. 456b).) dicere. IN. 1. 12. BR. 1. 17. 2. 29. (Huc refero hibern. ag-all sermo, agaill loqui, eigh-im clamo; goth. af-aika nego, attenuato a in i, quod cum gunae incremento fecit ai, sicut skaida separo convenit cum chid et lat. scindo et maita abscindo cum bhid et findo, mutatā labiali in nasalem ejusdem organi. Gothico aika respondere videtur germ. vet. jihu dico, fateor, puto (v. Graff I. p. 581.), a radice JAH - gr. comp. p. 116. - ita ut j vocali initiali sit antepositum, (*) sicut fortasse in goth. jains Th. jaina, nostro jener, si hoc pertinet ad scr. ena q. v. A jihu praefixo bi est bijihu confiteor unde substantivum bijiht confessio, nostrum Beichte. Pottius apte confert lat. nego i. e. n'-ego cum g pro h et goth. k, sicut e. c. in ego contra aham goth. ik. Fortasse etiam ajo a nostra radice descendit, ejecto g et addito charactere quartae classis. Potest tamen ajo etiam a khyā praefixo ā derivari, item ejectā guturali. Respiciatur etiam goth. ah-ja cogito, quod si cum ah cognatum est, - ita ut aspirata tenuis loco fungatur quam ex generali consonantium permutandarum lege exspectaveris - primitivam significationem servaverit, quum linguae facile a notione cogitandi ad notionem loquendi transeant, sicut e. c. zendicum maṅthra loquela et nostrum Mund, ut loquelae instrumentum, a radice man cogitare descendunt.)

c. pra i. q. simpl. SU. 4. 23. BH. 6. 2. 13. 8. (Fortasse cum prāh dicere cohaeret nostrum SPRACH, spreche, ita ut s euphonicum sit antepositum, cum s sequenti p et t facile se adjungat, quam ob rem Pottius gothicum stautan, nostrum stofsen ad radicem sanscritam et latinam tud apte reduxit.)

c. prati respondere. N. 26. 11.

in fine nonnullorum compositorum pro ahan e. c. ekāham per unum diem, pratyaham quotidie. SAK. 30. 3. 4. infr. (Cf. hibern. aga "leisure, time, opportunity".)

m. (ex aham ego et kāra faciens) sui conscientia, sui studium, superbia. BH. 2. 71. 7. 4.

(ex aham ego et kṛta factus) sui studiosus, superbus. BR. 2. 11.

m. (irr. gr. 228., fortasse mutilatum e dahan a r. dah urere s. an sicut aśru e daśru) dies. (Si goth. dags Th. daga, angl. day, nostrum Tag huc vel ad supra memoratum aha pertinent, lex consonantium permutandarum, quā goth. taks contra daha postularetur, dupliciter violata est. Respicias tamen goth. dauhtar filia et daur Th. daura porta, quae, cum duhitṛ et dvāra comparata, item antiquam Mediam conservarunt.)

ego (v. asmat et gr. 264. et cf. gr. [greek] lat. ego, goth. ik, nostrum ich, lith. asz, slav. az, cambrobrit. ym, bret. am, em).

n. dies. BH. 8. 17. 18. 19. SU. 1. 34. Hoc vocabulum, quod in lexicis desideratur, fortasse in nom. et acc. sg. et in initio compositorum solum usitatum est. Nititur, ut mihi videtur, forma ahar eo quod Liquidae facile inter se permutantur, inde ahar ex ahan sicut lat. aliu-s, goth. alji-s, Th. alja pro scr. anya (cf. gramm. comp. 374.).

m. (diei dominus, e praec. et pati) sol. AM.

m. (diei gemma vel margarita, ex ahar et maṇi) id. HEM.

n. (diei os, facies, ex ahar et mukha) tempus matutinum, diluculum. AM.

m. (in nom., voc. et debilioribus casibus, nec non in initio nonnullorum compositorum pro ahan v. gr. 228.) dies.

m. (diem faciens, e praec. et kara) sol. AM.

Interj. HIT. 12. 3.

m. (non capiendus, non abripiendus, ex a priv. et hārya a r. hṛ s. ya) mons. AM.

m. (r. aṃh ire s. i) serpens (lat. anguis, gr. [greek] et [greek] cum aspiratae saepe inter se permutentur; lith. ungury-s, russ. ūgorj anguilla; ita nostrum Aal convenit cum scr. vyāla serpens).

f. (ex a priv. et hiṃsā offensio, a r. hiṃs suff. ā) mansuetudo, clementia, benevolentia. BH. 10. 5. N. 6. 10.

m. (a serpentibus amatus) ae7r, ventus. HEM.

m. (KARM. ex a priv. et hita bonus) inimicus. BH. 2. 36.

n. (ex ahi et bhaya timor) suspicio "fear of a lurking snake as it were". AM.

m. (serpentes edens, ex ahi et bhuj) 1) Garuda (v. garuḍa). 2) pavo. AM.

Interj. admirationis et lamentationis, ah! eheu. N. 3. 17. 13. 31. BR. 1. 35. SA. 2. 11.

m. (DVANDV. ex ahas q. v. et rātra pro rātri gr. 681. nox) dies et nox. N. 12. 61. 89. v. gr. 659.

(ex aho et svit q. v.) an (oder) in interrogando. N. 21. 34. ubi nunc an pro fortasse posuerim. (v. utāhosvit).

Praep. praef. 1) ad, v. gr. 111. 2) in conjunctione cum ablat. substantivi, usque ad, tenus, aut cum inclusione aut cum exclusione rei. BH. 8. 16. SAK. 21. 4. In compositione cum vocibus quae colorem indicant idem valet quod lat. sub et nostrum suffixum lich, e. c. anīla subniger, schwärzlich.

Interj. nae, profecto, sane; sequente jñātam cognitum: UR. 2. 2. SAK. 43. 1. infr.

vel ā Interj. (forma prior ante surdas, posterior ante sonoras litteras).

m. (r. kṛ facere praef. ā s. a) 1) fodina. 2) multitudo.

n. (r. kṛṣ trahere s. ana) actio attrahendi, abstrahendi, protrahendi. HIT. 96. 21.

m. (r. kḷp q. v. praef. ā s. a) aegritudo. URV. 93. 16.

f. (r. kāṅkṣ desiderare praef. ā s. ā) desiderium. HIT. 69. 21.

m. (secundum Wils. a r. ci colligere, mutato c in k s. a) 1) rogus. 2) habitatio (hibern. acaidh habitatio, achad campus, v. Piktet p. 14.).

m. (a rad. kṛ facere, praef. ā s. a) 1) species, forma, facies. SU. 2. 25. N. 2. 5. 13. 26. 2) animi securitas, animus aequus, bene compositus. UR. 27. 3. infr.

(a praec. s. vat) formosus, pulcher. N. 5. 6.

m. (r. kāś lucere, praef. ā s. a) ae7r. N. 14. 10. BH. 13. 32.

(part. a r. kṝ s. na gr. 609.) impletus, plenus. N. 12. 2. 113.

(r. kul praef. ā s. a) turbatus, perturbatus, confusus. N. 4. 18. 16. 14. BH. 2. 1.

f. (r. kṛ s. ti) species, forma, facies. N. 5. 10. BH. 11. 5. cf. ākāra.

f. (r. kṛṣ trahere s. ti) attractio. HIT. 25. 7.

m. (r. krīḍ ludere s. a) hortus regius publicus. AM.

m. mus Rattus, "a rat, a mouse".

m. (e praec. et bhuj edens) felis. AM.

m. (r. khiṭ vel kheṭ terrere s. a) venatio. AM.

f. (r. khyā appellare) nomen. HIT. 26. 12.

n. (r. khyā s. ana) sermo, loquela, narratio. N. 6. 9. 22. 21. IN. 4. 9. (ubi ākhyāna pro ākhyāya legendum).

(r. khyā s. in inserto y euphonico) narrans. SAK. 15. 8.

v. gam praef. ā.

m. (r. gam praef. ā adire, advenire, s. tu) 1) advena. HIT. 18. 2. 2) hospes, Gast. AM.

m. (a praec. s. ka) advena. HIT. 70. 10.

(r. gam s. a) 1) Adj. adiens, adveniens, appropinquans. BH. 2. 14. 2) m. aditio, adventus, appropinquatio. IN. 1. 1. BR. 1. 15. N. 21. 4. BH. 8. 18.

n. (r. gam s. ana) i. q. praec. sg. 2. SU. 2. 6. N. 3. 21. 17. 46.

(e praec. s. tas) adventūs causā. IN. 5. 23. (ubi pro āgamavato legendum āgamanato).

n. (r. ag tortuose ire, vel aṅg ire, vel aj ire v. gr. 645. s. a - s. a) peccatum (gr. [greek] cf. aṃhas).

(ab agra n. cacumen, s. ya v. gr. 650.) insignis, egregius, eximius. DR. 7. 12.

(r. ghaṭ s. a) limes, terminus. HEM.

m. (r. han in forma caus. ghātay - v. gr. 524. - s. a) 1) occisio, caedes. 2) locus occisionis, locus extremi supplicii, Richtplatz. Secundum Wils. "a slaughter house, a place for killing animals or victims". HIT. 124. 6.

n. (r. han in forma caus. ghātay s. ana) i. q. praec.

n. (r. cam praef. ā os eluere, s. anīya) ori eluendo inserviens aqua. IN. 3. 2.

m. (r. car s. a) 1) actio; agendi, vivendi ratio, mores. BH. 3. 6. 9. 30. 2) honesta vita, mores boni, morum probitas. SA. 6. 16. (hibern. acara "convenience, conveniency, use", nisi pertinet ad r. kṛ unde ākāra; v. Pikt. p. 87.).

m. (r. car s. ya) magister, praeceptor. BH. 1. 2. 34.

n. (r. chad tegere s. ana) 1) actio tegendi, inumbratio. SA. 3. 20. 2) vestis, vestitus. AM.

n. (r. chur abscindere s. ta) cachinnus, hinnitus, v. sq.

n. (a praec. s. ka) id. AM.

m. equus egregii generis. DR. 7. 10.

f. (ut videtur, a r. aj ire) 1) campus planus. 2) pugna. A. 10. 74. (scot. àgh pugna, hibern. agh id. Pikt. p. 14.).

m. (r. jīv vivere s. a) victus. AM.

n. (r. jīv vivere s. ana) id.

f. (r. jñā scire praef. ā) jussus, praeceptum. IN. 2. 12. N. 19. 11. (hibern. agna sapientia, prudentia. Pikt. p. 87.).

(e praec. et kara faciens) 1) Adj. obediens, subjectus. 2) m. servus, famulus.

n. (a praec. s. tva) obedientia, servitus. UR. 50. 16.

n. butyrum liquidum et purificatum. BH. 9. 16. DR. 6. 20.

m. superbia. HIT. 58. 15.

m. 1) clangor instrumentorum musicalium. 2) elephantorum rugitus. AM.

m. modus frumentarius: "a measure of grain equal to 4 Prasthas, or containing nearly 7 pounds, 11 ounzes Avoirdupois." HIT. 5. 10.

dives, opulentus. BH. 16. 15.

m. (r. taṅk in miseria vivere s. a) 1) aegritudo. 2) timor. DEV. 12. 30.

(ex ātata extensus - a r. tan s. ta - et āyin iens a r. i s. in) Adj. et Subst. m. scelestus, fur, praedo. BH. 1. 36.

m. (r. tap calefacere, urere, s. a) calor, ardor solis. UR. 62. 13. 90. 10. SAK. 43. 10.

n. (a solis ardore tuens, e praec. et tra a r. trā s. a; cf. tanutra) umbella, "a large umbrella of silk or leaves". IN. 2. 17.

aegrotus, impotens. N. 7. 11. 11. 36.

n. (r. tud pulsare, percutere, s. ya) instrumentum musicale. AM.

v. dā praef. ā.

dixisti, v. ah.

Adv. (ex ātman et gata qui ivit, in acc. neut.) ad semet ipsum loquens. UR. 7. 4.

m. (TATP. ex ātman q. v. et ja natus) filius. IN. 1. 11.

m. (qui facit ut aliquis semet ipsum videat, ex ātman et darśa a r. dṛś in form. caus. s. a) speculum. HEM. (cf. ādarśa).

m. (ut videtur a r. at ire aut productā, aut, quod minus mihi arridet, cum praef. ā compositā, suff. man; respicias tamen, radicem ah q. v. in 2. pers. praet. redupl. formare āttha permutato h cum t quam ob rem ātman eādem permutatione ab eādem radice deduci possit) 1) anima, animus, mens. BR. 1. 15. BH. 4. 21. 5. 7. 9. 5. N. 12. 27. 10. 8. SU. 3. 2. 2) saepissime pronominum trium personarum locum tenet, cum sensu reflexivo. ātmānam me: BR. 1. 32. N. 9. 31. ātmānam te: BR. 2. 28. N. 12. 57. ātmanas tui: IN. 5. 32. N. 9. 20. ātmanas sui: IN. 5. 51. N. 10. 16.; cum sensu plur.: A. 9. 3. - Non semper tamen ad sententiae Subjectum sed nonnunquam ad pronomen in obliquo casu positum refertur, e. c. H. 4. 14.: jñāsyasy adya samāgamya mayā" tmānam ba- lādhikam cognosces nunc congressus mecum me fortiorem. - Etiam Nominativus ātmā reflexive usurpatur, ita ut idem sit ac persona, a qua actio efficitur; e. c. SA. 7. 14. SAK. 18. 4. infr. kinnimitam āryeṇa sukumāreṇa ātmā tapovanagamanapariśrama upanīta iti cur a venerando tenero (te) tu ad castimoniae silvae adeundae lassitudinem adductus? 3) propria persona, das eigne Selbst. BR. 2. 3. 3. 11. 4) In fine compositorum BAH. ātman saepe suffixum ka assumit (v. gr. 665.) et significat natura, indoles, conditio, proprietas, aut suffixa aequat, quibus adjectiva e substantivis descendunt, Sic BH. 15. 13. rasātmaka succi naturam habens, idem est ac succosus et explicatur a schol. per rasamaya a rasa suff. maya (gr. 652.), vide quoque rāgātmaka BH. 14. 13. hiṃsātmaka (secundum schol. mārakasvabhāva) 18. 27. et paricaryātmaka 18. 44. Eodem modo ātmika ab ātman suff. ika in fine comp. usurpatur, BH. 2. 41. 44. (Germ. vet. ātum Th. ātuma inserto u, anglo - sax. oedhm, nostrum Athem, hibern. adhm cognitio, adhma gnarus - Piktet p. 109. - fortasse etiam adhmaighim confiteor, adhmail confessio; fortasse etiam amhne "himself". Si autem ātman est pro āhman et a r. ah q. v. descendit, convenit cum goth. ahma Th. ahman spiritus.).

(BAH. e praec. et prabhā f. splendor) suimet ipsius, i. e. per semetipsum, splendorem habens. IN. 1. 37. N. 5. 38.

m. (per semet ipsum existens, ex ātman et bhū) nomen Brahmae, Vischnūs, Sivi et Anangi.

m. (ex ātma pro ātman cum signo accus. et bhari a bhṛ sustinere s. i) homo edax, heluo, abdomini natus. AM.

(ab ātman s. vat) sui compos. BH. 4. 41.

Adv. (ex ātman s. sāt v. gr. 652.) in propriam personam, zum eignen Selbst, zum Ich. HIT. 118. 15.: ātmasātkṛta propria alicujus persona factus, propriam personam alicujus valens; cf. BR. 3. 11.

(ab ātman s. īya v. gr. 289.) proprius, meus, tuus etc. HIT. 52. 16.

(ab atyanta quod supra finem est, infinitus, s. ika) infinitus. -BH. 5. 21.

(ex atyaya q. v. s. ika) exitiosus, perniciosus, funestus. HIT. 68. 18.

m. (r. dṛ praef. ā honorare, magni facere s. a) observantia, veneratio. HIT. 50. 7. 69. 3. (Hibern. adharadh adoratio, adharach qui adorat, nisi haec a lat. adorare. Piktet p. 87.).

m. (r. dṛś videre in form. caus. darśay s. a) speculum. BH. 3. 38. (cf. ātmadarśa).

(ex ā usque ad et darśana visus in abl.) usque ad visum i. e. ita ut oculis cerni possit, ut adspectu sentiri possit. UR. 16. 3.

n. (r. dā praef. ā sumere, accipere) actio sumendi, accipiendi. HIT. 128. 7.

1) primus, BH. 11. 37. de ejus usu in fine compositorum BAH. v. gr. 666. BH. 4. 26. a et b. 2) Subst. m. initium, principium. BH. 11. 16. 15. 3. IN. 4. 1. (slav. jedin unus, de cujus j v. gr. comp. 255. n.).

Adv. (a praec. s. tas) ab initio.

m. (ex aditi Aditis, deorum mater, s. eya) deus.

m. (ex aditi s. ya v. praec.) 1) sol. 2) pl. ādityās genii, duodecim numero (Wilson ad hanc vocem: "The Aditya's are 12 in number, they are forms of SURYA or the sun, and appear to represent him as distinct in each month of the year. AM.").

(BAH. e praec. et rūpa n. forma) solis formam habens, soli similis. IN. 1. 30.

(a dits q. v. praef. ā s. u) capiendi cupidus, capere volens. HIT. 63. 4.

(ab ādi s. ma) primus. AM.

v. diś.

(ab ādi s. ya) primus; de ejus usu in fine comp. BAH. v. gr. 666. N. 3. 5. 5. 39.

(ab ādyanta n. - DVAND. ex ādi et anta - s. vat) initium et finem habens. BH. 5. 22.

m. (r. dhṛ s. a) 1) fulcrum, fultura, transl. praesidium, subsidium. DEV. 11. 3. HIT. 41. 7. 2) fossa aquaria, canalis. AM. (ambhasāṃ yatra dhāraṇam).

m. (r. dhyai meditari abjecto ai et y mutato in i) sollicitudo. N. 18. 11. (Piktetius confert hibern. ead "zele, jalousie").

n. (ab adhipati dominus, imperator) dominium, imperium. BH. 2. 8.

m. tympanum. BH. 1. 13.

n. (r. an spirare vel anomale producto a vel praefixo praep. ā) 1) os. BH. 11. 24. 2) facies, vultus. IN. 5. 37.

m. (r. nand gaudere s. a) gaudium, laetitia, voluptas. HIT. 42. 8. UR. 63. 10. infr.

m. (r. nand s. athu) id. AM.

n. (r. nand gaudere in form. caus. s. ana) actio exhilarandi, oblectandi. HIT. 43. 8.

n. (r. nī s. ana) adductio. N. 24. 29.

m. (r. nī ducere s. a) rete. AM.

(ex ā usque ad et nīla niger) subniger, nigricans. UR. 84. 1.

n. (ab anupūrva quod secundum ordinem est - BAH. ex anu secundum et pūrva n. prius - s. ya v. gr. 650.) ordo. A. 10. 35. (cf. anupūrveṇa).

n. Subst. abstr. ab anṛṇa q. v. s. ya. SA. 5. 19.

n. (ab anṛśaṃsa non malitiosus - ex a priv. et nṛśaṃsa - s. ya v. gr. 650.) humanitas, benignitas. N. 17. 43.

5. P. 1) attingere alqm. locum, pervenire, venire. NALOD. 2. 22. 2) adipisci, nancisci. IN. 4. 13. H. 2. 31. BH. 3. 2. (Lat. apio, aptus = āpta adipiscor, opto, quod sensu convenit cum DESID. īps pro āps; opus, opera, ubi respiciendum, verba motionis in sanscrito saepissime etiam actionem significare; conferatur etiam capio, c'-apio, cujus c ad praepositionem pertinere vide- pro [greek]) et formā et sensu non repugnant nostrae radici, quae cum sam format samāpta finitus; germ. vet. uoban, nostrum üben, v. supra memoratum opus, opera et cf. Pott I. 255. et Graff I. 70.).

c. abhi i. q. simpl.; in forma caus. abhīps (v. gr. 540.) desiderare. RAM. I. 47. 3.: svargaṅ gantum abhīpsati; I. 31. 31.: senāpatim abhīpsantaḥ.

c. ava i. q. simpl. H. 1. 2. IN. 5. 58. BR. 2. 31. SU. 4. 4. -- c. ava praef. sam id. RAM. I. 50. 29.: brahmatvaṃ samavāpsyasi.

c. pra id. IN. 1. 12. 4. 4. 5. 31. BH. 2. 57. Form. caus. A. 4. 23. -- c. pra praef. anu (anuprāp) venire, pervenire. IN. 5. 17. 34. H. 1. 1. -- c. pra praef. sam (samprāp) id. IN. 5. 4. H. 2. 24. 4. 27. BR. 1. 23. N. 13. 35. 21. 1. -- c. pra praef. upa + sam (upasamprāp) id. N. 10. 5.

c. vi occupare, complecti, implere. BH. 10. 16. 11. 20. A. 10. 53.

c. sam id. BH. 11. 40. - samāpta finitus. - Caus. perficere, e. c. yajñaṃ samāpayitum RAM. I. 48. 25. -- c. sam praef. pari (parisamāp) id. BH. 4. 33.

(ex ā usque ad et pakva) semicoctus, semimaturus. AM. (Hib. āpuigh maturus).

f. (ex āpa aqua quod separatum non invenitur - v. ap - et ga iens in fem.) fluvius. N. 12. 36.

m. (r. paṇ q. v. praef. ā s. a) forum. SU. 2. 23.

f. (r. pad ire s. ti) infortunium, calamitas. MED.

f. (r. pad ire) id. BR. 1. 19. 34. (Hib. āpadh mors, āpthach mortalis).

m. (TATP. ex apad et dharma) infortunii officium; Wils. "practice or profession other than that proper to caste, but allowable in time of distress." BR. 2. 26. v. MAN. 10. 81. sq.

v. pad praef. ā.

n. (ut videtur, a r. āp unde etiam ap quod in casibus fortibus plenam radicis formam servavit) 1) aqua, 2) peccatum.

(ex ā usque ad et pāṇḍu pallidus) suppallidus.

m. (r. pat cadere s. a) actio decidendi, delabandi, irruendi, incursus, impetus. H. 2. 9. de dentibus; UP. 6. de sagittis (cf. vāṇanipāta A. 7. 10.); A. 7. 10. de equis. 2) praesens momentum. MED.

(KARM. e praec. et duḥsaha q. v.) impetu difficilis sustentu. H. 2. 9.

n. (ex ā et pāna potus) locus potatorius. AM.

m. (r. pīḍ s. a) sertum, quod capitis vertici annectitur. A. 10. 38. N. 12. 103.

n. (fortasse ab ap quod hīc lac significaret - cf. kṣīra payas - s. īna cum Vriddhi; nisi a pī bibere praef. ā vel, secundum Wils. ex praep. ā et pīna pinguis) uber, [greek] AM.

m. (ex apūpa placenta, libum, s. ika) pistor. AM.

(ex āpas aqua s. maya) aquosus, aqua praeditus. DEV. 1. 75. ubi āpomayaṃ pro apomayaṃ legendum.

(r. āp s. ta) 1) obtentus, acceptus. 2) aptus, idoneus (lat. aptus) v. sq. 3) familiaris, consiliorum particeps. DEV. 1. 19.

(KARM. e praec. et kārin faciens, agens, a r. kṛ s. in) apte agens, familiaris. N. 8. 11.

(BAH. ex āpta aptus aut impetratus et dakṣiṇā f. donum quod Brahmanis in solemnibus sacrificiis impertitur) apto sacrificali dono instructus. N. 5. 46. 26. 37.

Adj. (ab ap aqua s. ya) aquosus, aquaticus, humidus.

(fortasse descendit ab āpyāy humectare, rigare - ut DENOM. a praec. suff. ya gr. 585. - suff. ta; etiam ab obsoleta radice pyai vel pyāy crescere, augere, suff. ta deduci potest) primitive humefactus, rigatus significare videtur, vel, si a pyai pyāy descendit, qui crevit, adultus, auctus; transl. recreatus, refectus, fortunatus. HIT. 25. 2. RAM. I. 56. 15. N. 24. 52.

m. (r. plu praef. ā lavare, submergere, s. a) lavatio, "bathing". AM.

m. (r. plu s. a) id. AM.

f. (r. bādh s. ā) vexatio, molestia, afflictatio. A. 2. 17. H. 4. 12. Scribitur quoque āvādhā.

n. (r. bhṛ ferre, s. ana) ornamentum, ornatus. H. 2. 23. SA. 3. 19. (Sic gr. [greek] pallium a ferendo nominatur.)

f. (r. bhā splendere) 1) splendor. 2) similitudo. H. 4. 48. N. 13. 63. 21. 9. (Hib. aoibh "likeness, similitude"; aoibe "neatness, elegance"; aoibheal "a spark of fire".)

(in fine compositorum, gr. 642.; a r. bhās) collustrans. BH. 13. 14.

(ut videtur, a bhī timor s. la vel ila vel īla - gr. 652. - praef. ā) 1) Adj. terribilis, formidolosus. 2) m. dolor. AM. (Hib. abhéil "terrible, dreadfull".)

m. (r. bhuj edere s. a) plenitas (secundum AM. = paripūrṇatā). SAK. 7. 3.

1) Adj. crudus, incoctus, v. sq. (Hib. amh "raw, unsodden, crude, unripe". Piktet p. 14.). 2) m. (a r. am aegrotum esse s. a) aegritudo.

m. (e praec. et kumbha) vas aquarium ex argilla incocta. HIT. 124. 4.

n. (ab āmata n. cogitatum - a r. man s. ta - s. ya) cogitatio, sententia, consilium. SA. 7. 5.

n. (quod a sensu mentis abstrahit, ex amanas mentis expers, s. ya) tormentum, cruciatus. AM.

m. (r. am aegrotum esse) morbus (v. anāmaya).

(ex āmayā fem. praec. s. vin) aegrotus. AM.

m. (ex amarṣa q. v. s. a) ira, iracundia. AM.

m. (ab amātya q. v.) qui est a consiliis.

m. n. 1) caro. BR. 2. 12. 2) voluptas. DR. 8. 38. (cf. māṃsa lith. miesá caro).

m. (r. mnā meditari s. ya) nomen Vedorum. N. 12. 59.

(ab ambhas aqua, s. a) quosus. M. 43. (hīc neu- trum sensu aqua substantive positum est: sarvam āmbhasam evā "sīt khañca dyauśca universum erat aqua et ae7r et coelum).

m. nomen arboris, "the mango tree, Magnifera Indica". AM.

m. (r. yā ire s. a) reditus, quaestus. HIT. 61. 3.

(r. yam s. ta) longus. IN. 2. 24. N. 11. 27.

n. (r. yat s. ana) 1) habitatio, sedes, domicilium. HIT. 26. 10. 2) altare, ara, etiam tectum, receptaculum ad peragendum sacrificium. IN. 5. 10.

f. (r. yam s. ti) 1) longitudo. 2) potestas. AM. (= prabhāva). 3) tempus futurum. AM.; HIT. 60. 18.

(r. yat s. ta) 1) propensus, pronus, propitius. H. 54. 5. 2) subjectus, obnoxius. HIT. 69. 17. 130. 4.

f. (r. yat s. ti) 1) inclinatio, propensio, favor. 2) actio se subjiciendi alicui, servitus, obedientia. cf. āyatta.

Adj. (ab ayas ferrum s. a) ferreus. A. 9. 14.

m. (r. yam s. a) 1) refrenatio, retentio. BH. 4. 29. 2) longitudo cf. āyati.

(a praec. s. vat) longus.

m. (r. yas anniti, operam dare, s. a) contentio, labor. BH. 18. 24. 2) aerumna, miseria, calamitas. DR. 6. 3.

m. (r. yudh pugnare s. a) telum, arma.

(a sq. mat gr. 101a).) longam vitae aetatem promittens, longa aetate gaudens, ad summam senectutem veniens. N. 15. 12. 16. 29. UR. 92. 8.

n. (r. i ire s. us 1) aetas. 2) vitae tempus. SA. 2. 23. 25. 27. 6. 19. 41. (dor. [greek] fortasse etiam [greek] huc trahendum est, quanquam alio suffixo formatum, cf. Pott. 1. 114.).

Interj.

n. (r. yud s. ana) 1) pugna, proelium. 2) locus pugnae. DR. 8. 30.

v. rañj praef. ā.

(ex praep. ā et rakta ruber) subruber. UR. 60. 10.

(ab araṇya silva s. ka) 1) Adj. silvester. 2) m. silvicola, eremita.

f. (r. ram s. ti) cessatio. AM.

v. ram.

m. (r. rabh praef. ā incipere, inserto m s. a) inceptio. BH. 3. 4. 12. 16.

m. (r. ru sonare s. a) sonus, clamor. AM.

Adv. 1) procul. 2) prope. AM.

m. hostis, inimicus. AM. (cf. arāti).

n. (r. rādh praef. ā in forma caus. colere, s. ana) cultus, veneratio, actio exhilarandi (AM. toṣaṇe). N. 5. 21. UR. 90. 8. infr.

m. (r. ram gaudere s. a) 1) gaudium. BH. 3. 16. 5. 24. 2) hortus. AM. (Gr. [greek] v. r. ram praef. vi et Pott. 1. 262.).

m. (r. ru sonare, s. a) clamor, tumultus, strepitus. HIT. 111. 20. N. 13. 16.

(r. ruh in form. desid. rurukṣ s. u) ascendendi cupidus. BH. 6. 3.

n. (ex aroga q. v. s. ya) sanitas. AM.

v. ruh.

m. (r. ruh praef. ā ascendere, s. a) 1) vectus equo, elephanto, etc. DR. 8. 7. 22. 2) medium feminae corpus," "the waist".

n. (a ṛju rectus, erectus, s. a gr. 650.) Abstractumvocis ṛju rectus: "straightness", transl. sinceritas. HIT. 66. 10. BH. 13. 7.

aut ārtta (r. ard vexare q. v. praef. ā s. ta) vexatus, afflictus, praecipue in fine comp. H. 1. 4. 2. 5. Extra compositionem, afflictus, tristis, miser. N. 12. 108. 13. 64. BH. 7. 16.

(a ṛtu s. a v. gr. 650.) anni tempori consentaneus. H. 1. 18.

aut ārtti f. (r. ard q. v. praef. ā s. ti) dolor, moestitia, tristitia, angor. SU. 1. 16. 3. 1. BR. 1. 3.

m. (r. ard vexare praef. ā suff. ana) vexator. BH. 1. 39.

(r. ard vexare praef. ā s. ta) vexatus, afflictus. H. 2. 3. N. 12. 106. Cf. ārtta.

madidus, uvidus, humidus. H. 4. 55. (sequitur ex hoc vocabulo, radicem ard vel ārd extitisse, quae irrigare vel simile quid significaverit et accurate cum gr. [greek] convenit).

(ut videtur, a r. ṛ vel simpl. vel cum praep. ā comp. s. ya nisi corruptum est ex ārcya vel arcya a r. arc q. v.) venerandus, nobilis, generosus. H. 4. 30. BH. 2. 2. HIT. 117. 1. 4. (Cf. germ. vet. era, nostrum Ehre).

m. (e praec. et putra filius) in lingua scenica maritus. UR. 31. 2. infr.

m. (r. labh insertā nasali, s. a) occisio, caedes. AM.

m. (r. lī s. a) domicilium, domus, sedes. N. 7. 18. DR. 1. 13. SA. 6. 44. BH. 8. 15. A. 5. 25.

m. fossa aquaria circa arboris radicem. UR. 34. 2. (cf. āvāla).

n. (ab alasa piger s. ya) pigritia, ignavia, inertia. BH. 14. 8. 18. 39. HIT. 45. 13.

m. (r. lap s. a) loquela, sermo, colloquium. HIT. 21. 4. SAK. 18. 6. infr.

f. 1) linea, series. 2) feminae amica. AM.

(Part. pass. a likh scribere s. ta) pictus. SAK. 3. 3. (cf. ālekhya).

n. (r. liṅg s. ana) amplexus. HIT. 74. 22.

f. i. q. āli.

f. hydria. AM.

n. (r. likh s. ya) pictura, imago, effigies. UR. 23. 15. (cf. ālikhita).

m. (r. lok s. a) adspectus. SAK. 5. 4.

Thema pronominis primae pers. in Du. v. gr. 264.

n. (r. vap s. ana) quodvis vas. AM.

n. (r. ṛ tegere s. ana) 1) tegumentum. 2) scutum, clypeus. HEM.

m. 1) vortex. DEV. 1. 40. 2) secundum Wils. "A lock of hair that curls backwards, especially on a horse. N. 19. 14, ubi śuddhāna daśabhir āvartaiḥ nunc verterim "egregios, cum decem cincinnis". V. sq.

m. (a praec. s. in) "A horse having curls of hair on various parts of his body; it is considered as a lucky mark.

f. (r. val s. i) series. AM.

f. i. q. praec. UR. 4. 10.

f. (r. vas habitare s. ti servato classis charactere a cf. vasati) nox. A. 1. 13.

m. (r. vas s. tha servato classis charactere a) habitatio, domus, domicilium.

(r. vah s. a) afferens. BR. 2. 5.

v. ābādhā.

m. (r. vap s. a) 1) fossa aquaria circa arboris radicem. AM. 2) armilla. HEM. v. sq.

m. (a praec. s. ka) armilla. AM.

[greek] v. gr. 264.

m. (r. val s. a) fossa aquaria circa arboris radicem. AM.

m. (r. vas s. a) habitatio, domus. HEM. (Hib. aras id. arasaim habito, mutato v in r, v. gr. comp. 20. et cf. goth. razn domus.)

v. āvis.

(deduci solet a r. vil s. a) turbidus. N. 13. 7. (Secundum Haughtonium etiam "sinful, guilty" quod in memoriam mihi reducit nostrum übel, goth. ubils Th. ubila, angl. evil, quae supra (p. 14.) cum abala et adhara comparavimus. Litterae v et b autem saepissime inter se permutantur et quodvis sanscritum v in lingua bengalica sonat b, ubi vocabulum nostrum ābilo effertur.)

Adv. insep. palam, manifesto. Componitur cum radicibus bhū esse et kṛ facere ad exprimendum apparere, in conspectum venire, oriri; manifestare. HIT. 63. 12. UR. 6. 12. āvirbhūte śaśini. Huc retulerim lat. or in orior ejectā syllabā vi, fere sicut malo pro mavolo. Probabiliter āvis ex origine est praepositio inseparabilis, ex non directe ad vahis sed ad suppositum avahis retulit. E goth. lingua ad āvis traxerim praep. plerumque praefixam us, germ. vet. ar, ur, ir, e7r, nostrum er, - Grimm III. 253. - quas formas ab āvis ita derivatas esse censeo, ut media syllaba vi sit ejecta, ā initiale autem in vocalem leviorem sit conversum; lith. ifz ex; hib. as ex.).

f. (r. vṛt s. ti) reditus, recessus. A. 5. 6.

m. (r. vij s. a) sollicitudo, consternatio, perturbatio. UR. 31. 2. infr.

m. (r. aś s. a) cibus, in comp. c. prātar q. v. (Hib. es, nisi hoc a lat. esca, v. Pikt. p. 64.).

f. (r. śaṃs praef. ā sperare, s. ā) spes. UR. 9. 3. infr. (cf. āśis).

f. (r. śaṅk s. ā) timor. SAK. 7. 15.

m. (r. śī dormire, jacere, s. a) cubile, sedes, domicilium. BH. 15. 8. HIT. 39. 8. V. mahāśaya.

f. spes. SA. 3. 11. BH. 16. 12. (cf. āśis).

(a praec. s. vat) spe praeditus, sperans. HIT. 22. 16.

(r. aś edere, s. in) edens. BH. 3. 13.

(AVY. ex ā usque ad et śiras + pāda in comp. DVANDV. v. gr. 660.) inde a capite usque ad pedes, ad litteram: usque ad caput et pedes. UP. 51.

f. 1) spes. BH. 4. 21. 6. 10. 2) fausta precatio, benedictio. SA. 4. 12. (prior significatio a rad. śaṃs praef. ā sperare - cf. āśaṃsā - altera a śās fausta precari, benedicere, mutatā vocali radicali in i derivatur.)

f. serpentis dens eminens; v. āśīviṣa.

m. (TATP. ex aśis - v. gr. 73. et 192. - et vāda sermo) fausta precans dictum, benedictio. N. 18. 21. IN. 2. 11.

m. (BAH. ex āśī et viṣa venenum) serpens. AM.

Adv. celeriter, cito. (Neutrum perditi Adjectivi cu gr. [greek] respondet; lat. acu-pedeus apud Festum. Huc etiam cum Pottio 2. 54. trahimus aqui-la, ita ut [greek] u vocis āśu vocalis i sit adjecta sicut e. c. in tenui-s e tanu; etiam accipiter, quod male ab accipiendo deducitur; est velociter volans vel potius veloces alas habens ([greek]), ita ut acci ortum sit assimilatione ex aqvi sicut e. c. gr. [greek] et prācr. cattāro = catvāras v. gr. comp. 312. E german. vet. huc retulerim Verba āhtian, āhten, āhton persequi, quae a Substantivo āh-ta persecutio, proscriptio, quod est nostrum Acht, descendunt. In Sanscrito ipso vox aśva equus originem trahere videtur ex nostro āśu ita ut sit correpta ex āśva vel āśava et equus a velocitate sit nominatus, cui qualitati etiam nomina turaga turaṅga et turaṅgama debet.

m. (e praec. et ga iens, a r. gā suff. a) 1) ventus. 2) sagitta.

n. (ab āśu s. tva) celeritas.

m. (celeriter siccans ex āśu et śukṣaṇi a r. śuṣ adjectā sibilante, quā cum Desiderativis convenit, suff. ani) 1) ignis. AM. 2) ae7r, ventus.

(r. car praef. ā adjecto ś euphonico - v. gr. min. 111. ann. 2. - s. ya 1) Adj. mirus, mirabilis. 2) Subst. n. miraculum. N. 23. 14. BH. 2. 29. 11. 6.

Adj. (a praec. s. maya) miraculosus, mirabilis. BH. 11. 11.

m. (r. śram s. a) eremitarum sedes.

m. (r. śri ire, s. a) 1) aditio, appropinquatio, (praesertim tutelae, defensionis, patrocinii causā), actio confugiendi, refugiendi ad aliquem. 2) perfugium, refugium, domicilium, domus. 3) vicinitas. 4) fraus, fallacia, dolus. BH. 4. 20. SA. 6. 7. IN. 4. 9.