Anguttara-Nikaya of the Sutta-Pitaka,
Part IV. Sattakanipata, Atthakanipata, Navakanipata
Based on the edition by E. Hardy, London : Pali Text Society 1899 (reprinted 1958).



Input by the Dhammakaya Foundation, Thailand, 1989-1996
[GRETIL-Version vom 4.9.2014]



NOTICE
These files are provided by courtesy of the Pali Text Society for
scholarly purposes only.
In principle they represent a digital edition (without revision or
correction) of the printed editions of the complete set of Pali
canonical texts published by the PTS. While they have been subject to a
process of checking, it should not be assumed that there is no
divergence from the printed editions and it is strongly recommended that
they are checked against the printed editions before quoting.



PLAIN TEXT VERSION
(In order to fascilitate word search, all annotations have been remove, 
and the line breaks of the printed edition have been converted into floating text.)


#<...># = BOLD
%<...>% = ITALICS
\<...>\ = REDLINE




___________________________________________________________________

THIS TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY!   
COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. 
                                       
Text converted to Classical Sanskrit Extended (CSX) encoding:
                                       
description             character  =ASCII   
                                       
long a                  à             224   
long A                  â             226   
long i                  ã             227   
long I                  ä             228   
long u                  å             229   
long U                  æ             230   
vocalic r               ç             231   
vocalic R               è             232   
long vocalic r          é             233   
vocalic l               ë             235   
long vocalic l          í             237   
velar n                 ï             239   
velar N                 ð             240   
palatal n               ¤             164   
palatal N               ¥             165   
retroflex t             ñ             241   
retroflex T             ò             242   
retroflex d             ó             243   
retroflex D             ô             244   
retroflex n             õ             245   
retroflex N             ö             246   
palatal s               ÷             247   
palatal S               ø             248   
retroflex s             ù             249   
retroflex S             ú             250   
anusvara                ü             252   
capital anusvara        ý             253   
visarga                 þ             254   

long e                  ¹             185   
long o                  º             186   
l underbar              ×             215   
r underbar              Ÿ             159   
n underbar              ­             173   
k underbar              É             201   
t underbar              Â             194   
                                       
Other characters of the CSX encoding table are not included.
Unless indicated otherwise, accents have been dropped in order 
to facilitate word search.             

For a comprehensive list of CSX and other GRETIL encodings 
and formats see:
https://tylergneill.github.io/gretil-mirror/gretil/gretdiac.pdf
and
https://tylergneill.github.io/gretil-mirror/gretil/gretdias.pdf

For further information see:
https://tylergneill.github.io/gretil-mirror/gretil.htm

___________________________________________________________________





Aïguttara-Nikàya Vol. IV

#<[page 001]>#
%<                                 1>%
                          AðGUTTARA-NIKâYA.
                           SATTAKA-NIPâTA.
               Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammàsam-
                             buddhassa.
                                 I.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme. Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:-- Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     2. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü appiyo ca hoti amanàpo ca agaru ca abhàvanãyo ca. Katamehi sattahi?
     3. Idha bhikkhave bhikkhu làbhakàmo ca hoti sakkàrakàmo ca anava¤¤attikàmo ca ahiriko ca anottappã ca pàpiccho ca micchàdiññhi ca.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü appiyo ca hoti amanàpo ca agaru ca abhàvanãyo ca.
     4. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü piyo ca hoti manàpo ca garu ca bhàvanãyo ca. Katamehi sattahi?


#<[page 002]>#
%<2               Aïguttara-Nikàya.            I. 5-II. 4>%
     5. Idha bhikkhave bhikkhu na làbhakàmo ca hoti na sakkàrakàmo ca na anava¤¤attikàmo ca hirimà ca ottappã ca appiccho ca sammàdiññhi ca.
     Imehi kho bhikkhave. sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü piyo ca hoti manàpo ca garu ca bhàvanãyo cà ti.
                                 II.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacarãnaü appiyo ca hoti amanàpo ca agaru ca abhàvanãyo ca. Katamehi sattahi?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu làbhakàmo ca hoti sakkàrakàmo ca anava¤¤attikàmo ca ahiriko ca anottappã ca issukã ca maccharã ca.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü appiyo ca hoti amanàpo ca agaru ca abhàvanãyo ca.
     3. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü piyo ca hoti manàpo ca garu ca bhàvanãyo ca. Katamehi sattahi?
     4. Idha bhikkhave bhikkhu na làbhakàmo ca hoti na sakkàrakàmo ca na anava¤¤attikàmo ca hirimà ca ottappã ca anissukã ca amaccharã ca.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü piyo ca hoti manàpo ca garu ca bhàvanãyo cà ti.


#<[page 003]>#
%<III. 1-IV. 5             Dhana-Vagga.                     3>%
                                III.
     1. Satt' imàni bhikkhave balàni. Katamàni satta?
     2. Saddhàbalaü, viriyabalaü, hiribalaü, ottappabalaü, satibalaü, samàdhibalaü, pa¤¤àbalaü.
     Imàni kho bhikkhave satta balànã ti.
     Saddhàbalaü viriya¤ ca hiri ottappiyaü balaü
     satibalaü samàdhi¤ ca pa¤¤à ve sattamaü balaü.
     Etehi balavà bhikkhu sukhaü jãvati paõóito,
     yoniso vicine dhammaü, pa¤¤àyatthaü vipassati,
     pajjotass' eva nibbànaü, vimokho hoti cetaso ti.
                                 IV.
     1. Satt' imàni bhikkhave balàni. Katamàni satta?
     2. Saddhàbalaü, viriyabalaü, hiribalaü, ottappabalaü, satibalaü, samàdhibalaü, pa¤¤àbalaü. Katama¤ ca bhikkhave saddhàbalaü?
     3. Idha bhikkhave ariyasàvako saddho hoti, saddahati Tathàgatassa bodhiü `iti pi so Bhagavà arahaü sammàsambuddho vijjàcaraõasampanno sugato lokavidå anuttaro purisadammasàrathi Satthà devamanussànaü buddho Bhagavà' ti. Idaü vuccati bhikkhave saddhàbalaü.
Katama¤ ca bhikkhave viriyabalaü?
     4. Idha bhikkhave ariyasàvako àraddhaviriyo viharati akusalànaü dhammànaü pahànàya, kusalànaü dhammànaü upasampadàya, thàmavà daëhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Idaü vuccati bhikkhave viriyabalaü.
Katama¤ ca bhikkhave hiribalaü?
     5. Idha bhikkhave ariyasàvako hirimà hoti, hiriyati kàyaduccaritena vacãduccaritena manoduccaritena, hiriyati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà.


#<[page 004]>#
%<4                Aïguttara-Nikàya.               IV. 6-V. 2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Idaü vuccati bhikkhave hiribalaü. Katama¤ ca bhikkhave ottappabalaü?
     6. Idha bhikkhave ariyasàvako ottappã hoti, ottappati kàyaduccaritena vacãduccaritena manoduccaritena, ottappati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà. Idaü vuccati bhikkhave ottappabalaü. Katama¤ ca bhikkhave satibalaü?
     7. Idha bhikkhave ariyasàvako satimà hoti paramena satinepakkena samannàgato, cirakatam pi cirabhàsitam pi sarità anussarità. Idaü vuccati bhikkhave satibalaü.
Katama¤ ca bhikkhave samàdhibalam?
     8. Idha bhikkhave ariyasàvako vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati. Idaü vuccati bhikkhave samàdhibalaü. Katama¤ ca bhikkhave pa¤¤àbalaü?
     9. Idha bhikkhave ariyasàvako pa¤¤avà hoti, udayatthagàminiyà pa¤¤àya samannàgato ariyàya nibbedhikàya sammàdukkhakkhayagàminiyà. Idaü vuccati bhikkhave pa¤¤àbalaü.
     Imàni kho bhikkhave satta balànã ti.
     Saddhàbalaü viriya¤ ca hiri ottappiyaü balaü
     satibalaü samàdhi¤ ca pa¤¤à ve sattamaü balaü.
     Etehi balavà bhikkhu sukhaü jãvati paõóito,
     yoniso vicine dhammaü, pa¤¤àyatthaü vipassati,
     pajjotass' eva nibbànaü, vimokho hoti cetaso ti.
                              V.
     1. Satt' imàni bhikkhave dhanàni. Katamàni satta?
     2. Saddhàdhanaü, sãladhanaü, hiridhanaü, ottappadhanaü, sutadhanaü, càgadhanaü, pa¤¤àdhanaü.


#<[page 005]>#
%<VI. 1-6                   Dhana-Vagga.                5>%
     Imàni kho bhikkhave satta dhanànã ti.
     Saddhàdhanaü sãladhanaü hiri ottappiyaü dhanaü
     sutadhana¤ ca càgo ca pa¤¤à ve sattamaü dhanaü.
     Yassa ete dhanà atthi itthiyà purisassa và.
     adaliddo ti taü àhu, amoghaü tassa jãvitaü.
     Tasmà saddha¤ ca sãla¤ ca pasàdaü dhammadassanaü
     anuyu¤jetha medhàvã saraü buddhànasàsanan ti.
                             VI.
     1. Satt' imàni bhikkhave dhanàni. Katamàni satta?
     2. Saddhàdhanaü, sãladhanaü, hiridhanam, ottappadhanaü, sutadhanaü, càgadhanaü, pa¤¤àdhanam. Katama¤ ca bhikkhave saddhàdhanaü?
     3. Idha bhikkhave ariyasàvako saddho hoti, saddahati Tathàgatassa bodhim `iti pi so Bhagavà arahaü sammàsambuddho . . . pe . . . buddho Bhagavà' ti. Idaü vuccati bhikkhave saddhàdhanaü. Katama¤ ca bhikkhave sãladhanaü?
     4. Idha bhikkhave ariyasàvako pàõàtipàtà pativirato hoti . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànà pativirato hoti. Idaü vuccati bhikkhave sãladhanaü. Katama¤ ca bhikkhave hiridhanaü?
     5. Idha bhikkhave ariyasàvako hirimà hoti, hiriyati kàyaduccaritena vacãduccaritena manoduccaritena, hiriyati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà. Idaü vuccati bhikkhave hiridhanaü. Katama¤ ca bhikkhave ottappadhanaü?
     6. Idha bhikkhave ariyasàvako ottappã hoti, ottappati kàyaduccaritena vacãduccaritena manoduccaritena, ottappati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà. Idaü vuccati bhikkhave ottappadhanaü. Katama¤ ca bhikkhave sutadhanaü?


#<[page 006]>#
%<6              Aïguttara-Nikàya.             VI. 7-VII. 1>%
     7. Idha bhikkhave ariyasàvako bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammà àdikalyàõà majjhe kalyàõà pariyosànakalyàõà sàtthaü savya¤janaü kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü abhivadanti, tathàråpàssa dhammà bahussutà honti dhatà vacasà paricità manasànupekkhità diññhiyà suppañividdhà. Idaü vuccati bhikkhave sutadhanaü. Katama¤ ca bhikkhave càgadhanaü?
     8. Idha bhikkhave ariyasàvako vigatamalamaccherena cetasà agàraü ajjhàvasati muttacàgo payatapàõi vossaggarato yàcayogo dànasaüvibhàgarato. Idaü vuccati bhikkhave càgadhanaü. Katama¤ ca bhikkhave pa¤¤àdhanaü?
     9. Idha bhikkhave ariyasàvako pa¤¤avà hoti . . . pe . . . sammàdukkhakkhayagàminiyà. Idaü vuccati bhikkhave pa¤¤àdhanaü.
     Imàni kho bhikkhave satta dhanànã ti.
     Saddhàdhanaü sãladhanaü hiri ottappiyaü dhanaü
     sutadhana¤ ca càgo ca pa¤¤à ve sattamaü dhanaü.
     Yassa ete dhanà atthi itthiyà purisassa và,
     adaliddo ti taü àhu, amoghaü tassa jãvitaü.
     Tasmà saddha¤ ca sãla¤ ca pasàdaü dhammadassanaü
     anuyu¤jetha medhàvã saraü buddhànasàsanan ti.
                            VII.
     1. Atha kho Uggo ràjamahàmatto yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho Uggo ràjamahàmatto Bhagavantaü etad avoca `acchariyaü bhante abbhutaü bhante, yàva aóóho 'vàyaü bhante Migàro Rohaõeyyo yàva mahaddhano yàva mahàbhogo' ti. `Kãva aóóho pan' Ugga Migàro Rohaõeyyo kãva mahaddhano kãva mahàbhogo' ti?


#<[page 007]>#
%<VIII. 1-IX. 1            Dhana-Vagga.                7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  `Sataü bhante satasahassànaü hira¤¤assa, ko pana vàdo råpiyassà' ti. `Atthi kho etaü Ugga dhanaü? N' etaü natthã ti vadàmi, ta¤ ca kho etaü Ugga dhanaü sàdhàraõaü agginà udakena ràjåhi corehi appiyehi dàyàdehi. Satta kho imàni Ugga dhanàni asàdhàraõàni agginà udakena ràjåhi corehi appiyehi dàyàdehi. Katamàni satta? Saddhàdhanaü, sãladhanaü, hiridhanaü, ottappadhanaü, sutadhanaü, càgadhanaü, pa¤¤àdhanaü. Imàni kho Ugga satta dhanàni asàdhàraõàni agginà udakena ràjåhi corehi appiyehi dàyàdehã' ti.
     Saddhàdhanam sãladhanaü hiri ottappiyaü dhanaü
     sutadhana¤ ca càgo ca pa¤¤à ve sattamaü dhanaü.
     Yassa ete dhanà atthi itthiyà purisassa và,
     sa ve mahaddhano loke ajeyyo devamànuse.
     Tasmà saddha¤ ca sãla¤ ca pasàdaü dhammadassanaü
     anuyu¤jetha medhàvã saraü buddhànasàsanan ti.
                                VIII.
     1. Satt' imàni bhikkhave sa¤¤ojanàni. Katamàni satta?
     2. Anunayasa¤¤ojanaü, pañighasa¤¤ojanaü, diññhisa¤¤ojanaü, vicikicchàsa¤¤ojanaü, mànasa¤¤ojanaü, bhavaràgasa¤¤ojanaü, avijjàsa¤¤ojanaü.
     Imàni kho bhikkhave satta sa¤¤ojanànã ti.
                             IX.
     1. Sattannaü bhikkhave sa¤¤ojanànaü pahànàya samucchedàya brahmacariyaü vussati. Katamesaü sattannaü?


#<[page 008]>#
%<8                    Aïguttara-Nikàya.            IX. 2-X. 2>%
     2. Anunayasa¤¤ojanassa pahànàya samucchedàya brahmacariyaü vussati, pañighasa¤¤ojanassa . . . pe . . . diññhisa¤¤ojanassa . . . vicikicchàsa¤¤ojanassa . . . mànasa¤¤ojanassa . . . bhavaràgasa¤¤ojanassa . . . avijjàsa¤¤ojanassa pahànàya samucchedàya brahmacariyaü vussati.
     Imesaü kho bhikkhave sattannaü sa¤¤ojanànaü pahànàya samucchedàya brahmacariyaü vussati. Yato kho bhikkhave bhikkhuno anunayasa¤¤ojanaü pahãnaü hoti ucchinnamålaü tàlàvatthukataü anabhàvakataü àyatiü anuppàdadhammaü, pañighasa¤¤ojanaü . . . pe . . . diññhisa¤¤ojanaü . . . vicikicchàsa¤¤ojanaü . . . mànasa¤¤ojanaü . . . bhavaràgasa¤¤ojanaü . . . avijjàsa¤¤ojanaü pahãnaü hoti ucchinnamålaü tàlàvatthukataü anabhàvakataü àyatiü anuppàdadhammaü: ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu acchejji taõhaü vivattayi sa¤¤ojanaü sammàmànàbhisamayà antam akàsi dukkhassà ti.
                              X.
     1. Satt' imàni bhikkhave sa¤¤ojanàni. Katamàni satta?
     2. Anunayasa¤¤ojanaü, pañighasa¤¤ojanaü, diññhisa¤¤ojanaü, vicikicchàsa¤¤ojanaü, mànasa¤¤ojanaü, issàsa¤¤ojanaü, macchariyasa¤¤ojanaü.
     Imàni kho bhikkhave satta sa¤¤ojanànã ti.
                     Dhanavaggo pañhamo.
                      Tass' uddànaü:


#<[page 009]>#
%<XI. 1-XII. 2               Anusaya-Vagga.                    9>%
     Dve piyaü dve balaü dhanaü (saükhitta¤ c' eva vitthataü)
     Ugga sa¤¤ojana¤ c' eva pahàna macchariyenà ti.
                             XI.
     1. Satt' ime bhikkhave anusayà. Katame satta?
     2. Kàmaràgànusayo, pañighànusayo, diññhànusayo, vicikicchànusayo, mànànusayo, bhavaràgànusayo, avijjànusayo.
     Ime kho bhikkhave satta anusayà ti.
                            XII.
     1. Sattannaü bhikkhave anusayànaü pahànàya samucchedàya brahmacariyaü vussati. Katamesaü sattannaü?
     2. Kàmaràgànusayassa pahànàya samucchedàya brahmacariyaü vussati, pañighànusayassa . . . pe . . . diññhànusayassa . . . vicikicchànusayassa . . . mànànusayassa . . . bhavaràgànusayassa . . . avijjànusayassa pahànàya samucchedàya brahmacariyaü vussati.
     Imesaü kho bhikkhave sattannaü anusayànaü pahànàya samucchedàya brahmacariyaü vussati. Yato kho bhikkhave bhikkhuno kàmaràgànusayo pahãno hoti ucchinnamålo tàlàvatthukato anabhàvakato àyatiü anuppàdadhammo, pañighànusayo . . . pe . . . diññhànusayo . . . vicikicchànusayo . . . mànànusayo . . . bhavaràgànusayo . . . avijjànusayo pahãno hoti ucchinnamålo tàlàvatthukato anabhàvakato àyatiü anuppàdadhammo: ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu acchejji taõhaü vivattayi sa¤¤ojanaü sammàmànàbhisamayà antam akàsi dukkhassà ti.


#<[page 010]>#
%<10                      Aïguttara-Nikàya.         XIII. 1-XIV. 2>%
                               XIII.
     1. Sattahi bhikkhave aïgehi samannàgataü kulaü anupagantvà và nàlaü upagantuü upagantvà và nàlaü upanisãdituü. Katamehi sattahi?
     2. Na manàpena paccuññhenti, na manàpena abhivàdenti, na manàpena àsanaü denti, santam assa parigåhanti, bahukamhi thokaü denti, paõãtamhi låkhaü denti, asakkaccaü denti no sakkaccaü.
     Imehi kho bhikkhave sattahi aïgehi samannàgataü kulaü anupagantvà và nàlaü upagantuü upagantvà và nàlaü upanisãdituü.
     3. Sattahi bhikkhave aïgehi samannàgatam kulaü anupagantvà và alaü upagantuü upagantvà và alaü upanisãdituü. Katamehi sattahi?
     4. Manàpena paccuññhenti, manàpena abhivàdenti, manàpena àsanaü denti, santam assa na parigåhanti, bahukamhi bahukaü denti, paõãtamhi paõãtaü denti, sakkaccaü denti no asakkaccaü.
     Imehi kho bhikkhave sattahi aïgehi samannàgataü kulaü anupagantvà và alaü upagantuü upagantvà và alaü upanisãditun ti.
                            XIV.
     1. Satt' ime bhikkhave puggalà àhuneyyà pàhuneyyà dakkhiõeyyà a¤jalikaraõãyà anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katame satta?
     2. Ubhato bhàgavimutto, pa¤¤àvimutto, kàyasakkhi, diññhippatto, saddhàvimutto, dhammànusàrã, saddhànusàrã.


#<[page 011]>#
%<XV. 1-4                     Anusaya-Vagga.                     11>%
     Ime kho bhikkhave satta puggalà àhuneyyà pàhuneyyà dakkhiõeyyà a¤jalikaraõãyà anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà ti.
                             XV.
     1. Satt' ime bhikkhave udakåpamà puggalà santo saüvijjamànà lokasmiü. Katame satta?
     2. Idha bhikkhave ekacco puggalo sakiü nimuggo nimuggo 'va hoti, idha pana bhikkhave ekacco puggalo ummujjitvà nimujjati, idha pana bhikkhave ekacco puggalo ummujjitvà ñhito hoti, idha pana bhikkhave ekacco puggalo ummujjitvà vipassati viloketi, idha pana bhikkhave ekacco puggalo ummujjitvà patarati, idha pana bhikkhave ekacco puggalo ummujjitvà patigàdhappatto hoti, idha pana bhikkhave ekacco puggalo ummujjitvà tiõõo hoti pàragato thale tiññhati bràhmaõo. Katha¤ ca bhikkhave puggalo sakiü nimuggo nimuggo 'va hoti?
     3. Idha bhikkhave ekacco puggalo samannàgato hoti ekantakàëakehi akusalehi dhammehi. Evaü kho bhikkhave puggalo sakiü nimuggo nimuggo 'va hoti. Katha¤ ca bhikkhave puggalo ummujjitvà nimujjati?
     4. Idha bhikkhave ekacco puggalo ummujjati `sàdhu saddhà kusalesu dhammesu, sàdhu hiri . . . sàdhu ottappaü . . . sàdhu viriyaü . . . sàdhu pa¤¤à kusalesu dhammeså' ti. Tassa sà saddhà neva tiññhati no vaóóhati, hàyati yeva. Tassa sà hiri . . . pe . . . tassa taü ottappaü . . . tassa taü viriyaü . . . tassa sà pa¤¤à neva tiññhati no vaóóhati, hàyati yeva. Evaü kho bhikkhave puggalo ummujjitvà nimujjati. Katha¤ ca bhikkhave puggalo ummujjitvà ñhito hoti?


#<[page 012]>#
%<12                       Aïguttara-Nikàya.              XV. 5-8>%
     5. Idha bhikkhave ekacco puggalo ummujjati `sàdhu saddhà kusalesu dhammesu, sàdhu hiri . . . sàdhu ottappaü . . . sàdhu viriyaü . . . sàdhu pa¤¤à kusalesu dhammeså' ti. Tassa sà saddhà neva hàyati no vaóóhati, ñhità hoti.
Tassa sà hiri . . . pe . . . tassa taü ottappaü . . . tassa taü viriyaü . . . tassa sà pa¤¤à neva hàyati no vaóóhati, ñhità hoti. Evaü kho bhikkhave puggalo ummujjitvà ñhito hoti. Katha¤ ca bhikkhave puggalo ummujjitvà vipassati viloketi?
     6. Idha bhikkhave ekacco puggalo ummujjati `sàdhu saddhà kusalesu dhammesu, sàdhu hiri . . . sàdhu ottappaü . . . sàdhu viriyaü . . . sàdhu pa¤¤à kusalesu dhammeså' ti. So tiõõaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà sotàpanno hoti avinipàtadhammo niyato sambodhiparàyano. Evaü kho bhikkhave puggalo ummujjitvà vipassati viloketi. Katha¤ ca bhikkhave puggalo ummujjitvà patarati?
     7. Idha bhikkhave ekacco puggalo ummujjati `sàdhu saddhà kusalesu dhammesu, sàdhu hiri . . . sàdhu ottappaü . . . sàdhu viriyaü . . . sàdhu pa¤¤à kusalesu dhammeså' ti. So tiõõaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà ràgadosamohànaü tanuttà sakadàgàmã hoti saki-d-eva imaü lokaü àgantvà dukkhass' antaü karoti. Evam kho bhikkhave puggalo ummujjitvà patarati. Katha¤ ca bhikkhave puggalo ummujjitvà patigàdhappatto hoti?
     8. Idha bhikkhave ekacco puggalo ummujjati `sàdhu saddhà kusalesu dhammesu, sàdhu hiri . . . sàdhu ottappaü . . . sàdhu viriyaü . . . sàdhu pa¤¤à kusalesu dhammeså' ti. So pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà opapàtiko hoti, tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Evaü kho bhikkhave puggalo ummujjitvà patigàdhappatto hoti. Katha¤ ca bhikkhave puggalo ummujjitvà tiõõo hoti pàragato thale tiññhati bràhmaõo?


#<[page 013]>#
%<XV. 9-XVI. 4                  Anusaya-Vagga.                   13>%
     9. Idha bhikkhave ekacco puggalo ummujjati `sàdhu saddhà kusalesu dhammesu, sàdhu hiri . . . sàdhu ottappaü . . . sàdhu viriyaü . . . sàdhu pa¤¤à kusalesu dhammeså' ti. So àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharati. Evaü kho bhikkhave puggalo ummujjitvà tiõõo hoti pàragato thale tiññhati bràhmaõo.
     Ime kho bhikkhave satta udakåpamà puggalà santo saüvijjamànà lokasmin ti.
                             XVI.
     1. Satt' ime bhikkhave puggalà àhuneyyà pàhuneyyà dakkhiõeyyà a¤jalikaraõãyà anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katame satta?
     2. Idha bhikkhave ekacco puggalo sabbasaïkhàresu aniccànupassã viharati aniccasa¤¤ã aniccapañisaüvedã satataü samitaü abbokiõõaü cetasà adhimuccamàno pa¤¤àya pariyogàhamàno. So àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharati. Ayaü bhikkhave pañhamo puggalo àhuneyyo pàhuneyyo dakkhiõeyyo a¤jalikaraõãyo anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa.
     3. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco puggalo sabbasaïkhàresu aniccànupassã viharati aniccasa¤¤ã aniccapañisaüvedã satataü samitaü abbokiõõaü cetasà adhimuccamàno pa¤¤àya pariyogàhamàno. Tassa apubbaü acarimaü àsavapariyàdàna¤ ca hoti jãvitapariyàdàna¤ ca. Ayaü bhikkhave dutiyo puggalo àhuneyyo . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa.
     4. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco puggalo sabbasaïkhàresu aniccànupassã viharati aniccasa¤¤ã aniccapañisaüvedã satataü samitaü abbokiõõaü cetasà adhimuccamàno pa¤¤àya pariyogàhamàno. So pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà antaràparinibbàyã hoti .


#<[page 014]>#
%<14                        Aïguttara-Nikàya.           XVII. 1-4>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . . pe . . . upahaccaparinibbàyã hoti . . . asaïkhàraparinibbàyã hoti . . . sasaïkhàraparinibbàyã hoti . . . uddhaüsoto hoti akaniññhagàmã. Ayaü bhikkhave sattamo puggalo àhuneyyo pàhuneyyo dakkhiõeyyo a¤jalikaraõãyo anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa.
     Ime kho bhikkhave satta puggalà àhuneyyà pàhuneyyà dakkhiõeyyà a¤jalikaraõãya anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà ti.
                            XVII.
     1. Satt' ime bhikkhave puggalà àhuneyyà . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katame satta?
     2. Idha bhikkhave ekacco puggalo sabbasaïkhàresu dukkhànupassã viharati . . . pe . . . sabbesu dhammesu anattànupassã viharati . . . nibbàne sukhànupassã viharati sukhasa¤¤ã sukhapañisaüvedã satataü samitaü abbokiõõaü cetasà adhimuccamàno pa¤¤àya pariyogàhamàno. So àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharati.
Ayaü bhikkhave pañhamo puggalo àhuneyyo . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa.
     3. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco puggalo nibbàne sukhànupassã viharati sukhasa¤¤ã sukhapañisaüvedã satataü samitaü abbokiõõaü cetasà adhimuccamàno pa¤¤àya pariyogàhamàno. Tassa apubbaü acarimaü àsavapariyàdàna¤ ca hoti jãvitapariyàdàna¤ ca. Ayaü bhikkhave dutiyo puggalo àhuneyyo . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa.
     4. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco puggalo nibbàne sukhànupassã viharati sukhasa¤¤ã sukhapañisaüvedã satataü samitaü abbokiõõaü cetasà adhimuccamàno pa¤¤àya pariyogàhamàno. So pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà antaràparinibbàyã hoti . . . pe . . . upahaccaparinibbàyã hoti .


#<[page 015]>#
%<XVIII. 1-2                  Anusaya-Vagga.                   15>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . . asaïkhàraparinibbàyã hoti . . . sasaïkhàraparinibbàyã hoti . . . uddhaüsoto hoti kaniññhagàmã. Ayaü bhikkhave sattamo puggalo àhuneyyo . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa.
     Ime kho bhikkhave satta puggalà àhuneyyà . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà ti.
                            XVIII.
     1. Satt' imàni bhikkhave niddasavatthåni. Katamàni satta?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu sikkhàsamàdàne tibbacchando hoti àyati¤ ca sikkhàsamàdàne avigatapemo, dhammanisantiyà tibbacchando hoti àyati¤ ca dhammanisantiyà avigatapemo, icchàvinaye tibbacchando hoti àyati¤ ca icchàvinaye avigatapemo, pañisallàne tibbacchando hoti àyati¤ ca pañisallàne avigatapemo, viriyàrambhe tibbacchando hoti àyati¤ ca viriyàrambhe avigatapemo, satinepakke tibbacchando hoti àyati¤ ca satinepakke avigatapemo, diññhipañivedhe tibbacchando hoti àyati¤ ca diññhipañivedhe avigatapemo.
     Imàni kho bhikkhave satta niddasavatthånã ti.
                         Anusayavaggo dutiyo.
                           Tass' udànaü:
Dve anusayà kusalaü puggalaü udakåpamaü Aniccà dukkhà anattà ca nibbànaü niddasavatthånã ti.


#<[page 016]>#
%<16                     Aïguttara-Nikàya.              XIX. 1-2>%
                                XIX.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Vesàliyaü viharati Sàrandade cetiye. Atha kho sambahulà Licchavã yena Bhagavà ten' upasaïkamiüsu, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdiüsu. Ekamantaü nisinne kho te Licchavã Bhagavà etad avoca `satta vo Licchavã aparihàniye dhamme desessàmi, taü suõàtha sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã' ti. `Evaü bhante' ti kho te Licchavã Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     2. Katame ca Licchavã satta aparihàniyà dhammà Yàvakãva¤ ca Licchavã Vajjã abhiõhaü sannipàtà bhavissanti sannipàtabahulà, vuddhi yeva Licchavã Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca Licchavã Vajjã samaggà sannipatissanti, samaggà vuññhahissanti, samaggà Vajjã karaõãyàni karissanti, vuddhi yeva Licchavã Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca Licchavã Vajjã appa¤¤attaü na pa¤¤àpessanti, pa¤¤attaü na samucchindissanti, yathà pa¤¤atte poràõe Vajjidhamme samàdàya vattissanti, vuddhi yeva Licchavã Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca Licchavã Vajjã, ye te Vajjãnaü Vajjimahallakà, te sakkarissanti garukarissanti mànessanti påjessanti tesa¤ ca sotabbaü ma¤¤issanti, vuddhi yeva Licchavã Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca Licchavã Vajjã, yà tà kulitthiyo kulakumàriyo, tà na okkassa pasayha vàsessanti, vuddhi yeva Licchavã Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca Licchavã Vajjã, yàni tàni Vajjãnaü Vajjicetiyàni abbhantaràni c' eva bàhiràni ca, tàni sakkarissanti garukarissanti mànessanti påjessanti tesa¤ ca dinnapubbaü katapubbaü dhammikaü baliü no parihàpessanti,


#<[page 017]>#
%<XX. 1                     Vajjã-Vagga.                   17>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  vuddhi yeva Licchavã Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca Licchavã Vajjãnaü arahantesu dhammikà rakkhàvaraõagutti susaüvihità bhavissati `kinti anàgatà ca arahanto vijitaü àgaccheyyuü, àgatà ca arahanto vijite phàsuü vihareyyun' ti, vuddhi yeva Licchavã Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni.
     Yàvakãva¤ ca Licchavã ime satta aparihàniyà dhammà Vajjãsu ñhassanti imesu ca sattasu aparihàniyesu dhammesu Vajjã sandississanti, vuddhi yeva Licchavã Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihànã ti.
                                 XX.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Ràjagahe viharati Gijjhakåñe pabbate. Tena kho pana samayena ràjà Màgadho Ajàtasattu Vedehiputto Vajjã abhiyàtukàmo hoti. So evam àha `ahaü ime Vajjã evaümahiddhike evaümahànubhàve ucchejjissàmi Vajjã vinàsessàmi Vajjã anayavyasanaü àpàdessàmi Vajjã' ti. Atha kho ràjà Màgadho Ajàtasattu Vedehiputto Vassakàraü bràhmaõaü Magadhamahàmattaü àmantesi `ehi tvaü bràhmaõa, yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà mama vacanena Bhagavato pàde sirasà vanda; appàbàdhaü appàtaïkaü lahuññhànaü balaü phàsuvihàraü puccha "ràjà bhante Màgadho Ajàtasattu Vedehiputto Bhagavato pàde sirasà vandati, appàbàdhaü appàtaïkaü lahuññhànaü balaü phàsuvihàraü pucchatã" ti, eva¤ ca vadehi: Ràjà bhante Màgadho Ajàtasattu Vedehiputto Vajjã abhiyàtukàmo. So evam àha "ahaü ime Vajjã evaümahiddhike evaümahànubhàve ucchejjissàmi Vajjã vinàsessàmi Vajjã anayavyasanaü àpàdessàmi Vajjã" ti.

#<[page 018]>#
%<18                     Aïguttara-Nikàya.                  XX. 2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Yathà Bhagavà vyàkaroti, taü sàdhukaü uggahetvà mama àroceyyàsi. Na hi Tathàgatà vitathaü bhaõantã' ti.
     `Evaü bho' ti kho Vassakàro bràhmaõo Magadhamahàmatto ra¤¤o Màgadhassa Ajàtasattussa Vedehiputtassa pañissuõitvà yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavatà saddhiü sammodi, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho Vassakàro bràhmaõo Magadhamahàmatto Bhagavantaü etad avoca `ràjà bho Gotama Màgadho Ajàtasattu Vedehiputto bhoto Gotamassa pàde sirasà vandati, appàbàdhaü appàtaïkaü lahuññhànaü balaü phàsuvihàraü pucchati eva¤ ca vadeti: Ràjà bho Gotama Màgadho Ajàtasattu Vedehiputto Vajjã abhiyàtukàmo. So evam àha: ahaü ime Vajjã evaümahiddhike evaümahànubhàve ucchejjissàmi Vajjã vinàsessàmi Vajjã anayavyasanaü àpàdessàmi Vajjã' ti.
     2. Tena kho pana samayena àyasmà ânando Bhagavato piññhito ñhito hoti Bhagavantaü vãjamàno. Atha kho Bhagavà àyasmantaü ânandaü àmantesi:--
     Kinti te ânanda sutaü `Vajjã abhiõhaü sannipàtà sannipàtabahulà' ti? Sutaü me taü bhante `Vajjã abhiõhaü sannipàtà sannipàtabahulà' ti. Yàvakãva¤ ca ânanda Vajjã abhiõhaü sannipàtà bhavissanti sannipàtabahulà, yuddhi yeva ânanda Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Kinti te ânanda sutaü `Vajjã samaggà sannipatanti, samaggà vuññhahanti, samaggà Vajjikaraõãyàni karontã' ti? Sutaü me taü bhante `Vajjã samaggà sannipatanti, samaggà vuññhahanti, samaggà Vajjikaraõãyàni karontã' ti. Yàvakãva¤ ca ânanda Vajjã samaggà sannipatissanti, samaggà vuññhahissanti,


#<[page 019]>#
%<XX.                   Vajjã-Vagga.                   19>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  samaggà Vajjikaraõãyàni karissanti, vuddhi yeva ânanda Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Kinti te ânanda sutaü `Vajjã appa¤¤attaü na pa¤¤àpenti, pa¤¤attaü na samucchindanti, yathà pa¤¤atte poràõe Vajjidhamme samàdàya vattantã' ti? Sutaü me taü bhante `Vajjã appa¤¤attaü na pa¤¤àpenti, pa¤¤attaü na samucchindanti, yathà pa¤¤atte poràõe Vajjidhamme samàdàya vattantã' ti. Yàvakãva¤ ca ânanda Vajjã appa¤¤attaü na pa¤¤àpessanti, pa¤¤attaü na samucchindissanti, yathà pa¤¤atte poràõe Vajjidhamme samàdàya vattissanti, vuddhi yeva ânanda Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Kinti te ânanda sutaü `Vajjã, ye te Vajjãnaü Vajjimahallakà, te sakkaronti garukaronti mànenti påjenti tesa¤ ca sotabbaü ma¤¤antã' ti? Sutaü me taü bhante `Vajjã, ye te Vajjãnaü Vajjimahallakà, te sakkaronti garukaronti mànenti påjenti tesa¤ ca sotabbaü ma¤¤antã' ti. Yàvakãva¤ ca ânanda Vajjã, ye te Vajjãnaü Vajjimahallakà, te sakkarissanti garukarissanti mànessanti påjessanti tesa¤ ca sotabbaü ma¤¤issanti, vuddhi yeva ânanda Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Kinti te ânanda sutaü `Vajjã, yà tà kulitthiyo kulakumàriyo, tà na okkassa pasayha vàsentã' ti? Sutaü me taü bhante `Vajjã, yà tà kulitthiyo kulakumàriyo, tà na okkassa pasayha vàsentã' ti. Yàvakãva¤ ca ânanda Vajjã, yà tà kulitthiyo kulakumàriyo, tà na okkassa pasayha vàsessanti, vuddhi yeva ânanda Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Kinti te ânanda sutam `Vajjã, yàni tàni Vajjãnaü Vajjicetiyàni abbhantaràni c' eva bàhiràni ca, tàni sakkaronti garukaronti mànenti påjenti tesa¤ ca dinnapubbaü katapubbaü dhammikaü baliü no parihàpentã' ti? Sutaü me taü bhante `Vajjã, yàni tàni Vajjãnaü Vajjicetiyàni abbhantaràni c' eva bàhiràni ca, tàni sakkaronti garukaronti mànenti påjenti tesa¤ ca dinnapubbaü katapubbaü dhammikaü baliü no parihàpentã' ti. Yàvakãva¤ ca ânanda Vajjã, yàni tàni Vajjãnaü Vajjicetiyàni abbhantaràni c' eva bàhiràni ca,


#<[page 020]>#
%<20                       Aïguttara-Nikàya.                 XX. 3-4>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tàni sakkarissanti garukarissanti mànessanti påjessanti tesa¤ ca dinnapubbaü katapubbaü dhammikaü baliü no parihàpessanti, vuddhi yeva ânanda Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. Kinti te ânanda sutaü `Vajjãnaü arahantesu dhammikà rakkhàvaraõagutti susaüvihità: kinti anàgatà ca arahanto vijitaü àgaccheyyuü, àgatà ca arahanto vijite phàsuü vihareyyun' ti? Sutaü me taü bhante `Vajjãnaü arahantesu dhammikà rakkhàvaraõagutti susaüvihità: kinti anàgatà ca arahanto vijitaü àgaccheyyuü, àgatà ca arahanto vijite phàsuü vihareyyun' ti. Yàvakãva¤ ca ânanda Vajjãnaü arahantesu dhammikà rakkhàvaraõagutti susaüvihità bhavissati: kinti anàgatà ca arahanto vijitaü àgaccheyyuü, àgatà ca arahanto vijite phàsuü vihareyyun ti, vuddhi yeva ânanda Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihànã ti.
     3. Atha kho Bhagavà Vassakàraü bràhmaõaü Magadhamahàmattaü àmantesi:--
     Ekam idàhaü bràhmaõa samayaü Vesàliyaü viharàmi Sàrandade cetiye, tatràhaü Vajjãnaü ime satta aparihàniye dhamme desesiü. Yàvakãva¤ ca bràhmaõa ime satta aparihàniyà dhammà Vajjãsu ñhassanti, imesu ca sattasu aparihàniyesu dhammesu Vajjã sandissanti, vuddhi yeva bràhmaõa Vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihànã ti.
     4. Evaü vutte Vassakàro bràhmaõo Magadhamahàmatto Bhagavantaü etad avoca:--
     `Ekamekena pi bho Gotama aparihàniyena dhammena samannàgatànaü Vajjãnaü, vuddhi yeva pàñikaïkhà, no parihàni, ko pana vàdo sattahi aparihàniyehi dhammehi?
Akaraõãyà ca bho Gotama Vajjã ra¤¤à Màgadhena Ajàtasattunà Vedehiputtena, yad idaü yuddhassa, a¤¤atra upalàpanà a¤¤atra mithubhedà.


#<[page 021]>#
%<XXI. 1-2              Vajjã-Vagga.                  21>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Handa ca dàni mayaü bho Gotama gacchàma, bahukiccà mayaü bahukaraõãyà' ti. `Yassa dàni tvaü bràhmaõa kàlaü ma¤¤asã' ti. Atha kho Vassakàro bràhmaõo Magadhamahàmatto Bhagavato bhàsitaü abhinanditvà anumoditvà uññhàyàsanà pakkamã ti.
                            XXI.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Ràjagahe viharati Gijjhakåñe pabbate. Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:-- Satta vo bhikkhave aparihàniye dhamme desessàmi, taü suõàtha sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã ti. Evaü bhante ti kho te bhikkhå Bhagavato paccassosuü.
Bhagavà etad avoca:--
     2. Katame ca bhikkhave satta aparihàniyà dhammà?
     Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå abhiõhaü sannipàtà bhavissanti sannipàtabahulà, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå samaggà sannipatissanti, samaggà vuññhahissanti, samaggà saïghakaraõãyàni karissanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, na parihàni. Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå appa¤¤attaü na pa¤¤àpessanti, pa¤¤attaü na samucchindissanti, yathà pa¤¤attesu sikkhàpadesu samàdàya vattissanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå, ye te bhikkhå therà ratta¤¤å cirapabbajità saïghapitaro saïghaparinàyakà, te sakkarissanti garukarissanti mànessanti påjessanti tesa¤ ca sotabbaü ma¤¤issanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.
Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå uppannàya taõhàya ponobbhavikàya na vasaü gacchissanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå ara¤¤akesu senàsanesu sàpekkhà bhavissanti,


#<[page 022]>#
%<22                  Aïguttara-Nikàya.             XXII. 1-XXIII. 1>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå paccattaü yeva satiü upaññhapessanti `kinti anàgatà ca pesalà sabrahmacàrã àgaccheyyuü, àgatà ca pesalà sabrahmacàrã phàsuü vihareyyun' ti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni
     Yàvakãva¤ ca bhikkhave ime satta aparihàniyà dhammà bhikkhåsu ñhassanti, imesu ca sattasu aparihàniyesu dhammesu bhikkhå sandissanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihànã ti.
                            XXII.
     1. Satta vo bhikkhave aparihàniye dhamme desessàmi . . . pe . . .
     2. Katame ca bhikkhave satta aparihàniyà dhammà?
     Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå na kammàràmà bhavissanti na kammaratà na kammàràmataü anuyuttà, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.
Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå na bhassàràmà bhavissanti
      . . . na niddàràmà bhavissanti . . . na saïgaõikàràmà bhavissanti . . . na pàpicchà bhavissanti na pàpikànaü icchànaü vasaü gatà . . . na pàpamittà bhavissanti na pàpasahàyà na pàpasampavaïkà . . . na oramattakena visesàdhigamena antarà vosànaü àpajjissanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.
     Yàvakãva¤ ca bhikkhave ime satta aparihàniyà dhammà bhikkhåsu ñhassanti, imesu ca sattasu aparihàniyesu dhammesu bhikkhå sandississanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihànã ti.
                           XXIII.
     1. Satta vo bhikkhave aparihàniye dhamme desessàmi . . . pe . . .


#<[page 023]>#
%<XXIII. 2-XXIV. 2           Vajjã-Vagga.             23>%
     2. Katame ca bhikkhave satta aparihàniyà dhammà?
     Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå saddhà bhavissanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.
Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå hirimanto bhavissanti
      . . . ottappino bhavissanti . . . bahussutà bhavissanti . . . àraddhaviriyà bhavissanti . . . satimanto bhavissanti . . . pa¤¤avanto bhavissanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.
     Yàvakãva¤ ca bhikkhave ime satta aparihàniyà dhammà bhikkhåsu ñhassanti, imesu ca sattasu aparihàniyesu dhammesu bhikkhå sandississanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihànã ti.
                           XXIV.
     1. Satta vo bhikkhave aparihàniye dhamme desessàmi . . . pe . . .
     2. Katame ca bhikkhave satta aparihàniyà dhammà?
     Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå satisambojjhaïgaü bhàvessanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå dhammavicayasambojjhaïgaü bhàvessanti . . . viriyasambojjhaïgaü bhàvessanti . . . pãtisambojjhaïgaü bhàvessanti . . . passaddhisambojjhaïgaü bhàvessanti . . . samàdhisambojjhaïgaü bhàvessanti . . . upekhàsambojjhaïgaü bhàvessanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.
     Yàvakãva¤ ca bhikkhave ime satta aparihàniyà dhammà bhikkhåsu ñhassanti, imesu ca sattasu aparihàniyesu dhammesu bhikkhå sandississanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàtikaïkhà, no parihànã ti.


#<[page 024]>#
%<24                   Aïguttara-Nikàya.          XXV. 1-XXVI. 3>%
                              XXV.
     1. Satta vo bhikkhave aparihàniye dhamme desessàmi . . . pe . . .
     2. Katame ca bhikkhave satta aparihàniyà dhammà?
     Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå aniccasa¤¤aü bhàvessanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ ca bhikkhave bhikkhå anattasa¤¤aü bhàvessanti . . . asubhasa¤¤aü bhàvessanti . . . àdãnavasa¤¤aü bhàvessanti . . . pahànasa¤¤aü bhàvessanti . . . viràgasa¤¤aü bhàvessanti . . . nirodhasa¤¤aü bhàvessanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.
     Yàvakãva¤ ca bhikkhave ime satta aparihàniyà dhammà bhikkhåsu ñhassanti, imesu ca sattasu aparihàniyesu dhammesu bhikkhå sandississanti, vuddhi yeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihànã ti.
                            XXVI.
     1. Satt' ime bhikkhave dhammà sekhassa bhikkhuno parihànàya saüvattanti. Katame satta?
     2. Kammàràmatà, bhassàràmatà, niddàràmatà, saïgaõikàràmatà, indriyesu aguttadvàratà, bhojane amatta¤¤utà.
Santi kho pana saïghe saïghakaranãyàni, tatra sekho bhikkhu na iti pañisa¤cikkhati `santi kho pana saïghe therà ratta¤¤å cirapabbajità bhàravàhino, te tena pa¤¤àyissantã' ti, attanà vo yogaü àpajjati.
     Ime kho bhikkhave satta dhammà sekhassa bhikkhuno parihànàya saüvattanti.
     3. Satt' ime bhikkhave dhammà sekhassa bhikkhuno aparihànàya saüvattanti. Katame satta?


#<[page 025]>#
%<XXVI. 4-XXVII. 4              Vajjã-Vagga.                 25>%
     4. Na kammàràmatà, na bhassàràmatà, na niddàràmatà, na saïgaõikàràmatà, indriyesu guttadvàratà, bhojane matta¤¤utà. Santi kho pana saïghe saïghakaraõãyàni, tatra sekho bhikkhu iti pañisa¤cikkhati `santi kho pana saïghe therà ratta¤¤å cirapabbajità bhàravàhino, te tena pa¤¤àyissantã' ti, attanà na vo yogaü àpajjati.
     Ime kho bhikkhave satta dhammà sekhassa bhikkhuno aparihànàya saüvattantã ti.
                           XXVII.
     1. Satt' ime bhikkhave dhammà upàsakassa parihànàya saüvattanti. Katame satta?
     2. Bhikkhudassanaü hàpeti, saddhammasavanaü pamajjati, adhisãle na sikkhati, appasàdabahulo hoti bhikkhåsu theresu c' eva navesu ca majjhimesu ca, upàrambhacitto dhammaü suõàti randhagavesã, ito bahiddhà dakkhineyyaü gavesati, tattha ca pubbakàraü karoti.
     Ime kho bhikkhave satta dhammà upàsakassa parihànàya saüvattanti.
     3. Satt' ime bhikkhave dhammà upàsakassa aparihànàya saüvattanti. Katame satta?
     4. Bhikkhudassanaü na hàpeti, saddhammasavanaü na ppamajjati, adhisãle sikkhati, pasàdabahulo hoti bhikkhåsu theresu c' eva navesu ca majjhimesu ca, anupàrambhacitto dhammaü suõàti na randhagavesã, na ito bahiddhà dakkhiõeyyaü gavesati, idha ca pubbakàraü karoti.
     Ime kho bhikkhave satta dhammà upàsakassa aparihànàya saüvattantã ti.


#<[page 026]>#
%<26                 Aïguttara-Nikàya.             XXVIII-XXX.1-2>%
            Dassanaü bhàvitattànaü yo hàpeti upàsako
            savana¤ ca ariyadhammànaü adhisãle na sikkhati
            appasàdo ca bhikkhåsu bhãyo bhãyo pavaóóhati
            upàrambhakacitto ca saddhammaü sotum icchati
            ito ca bahiddhà a¤¤aü dakkhiõeyyaü gavesati
            tatth' eva ca pubbakàraü yo karoti upàsako:
            ete kho parihànãye satta dhamme sudesite
            upàsako sevamàno saddhammà parihàyati.
            Dassanaü bhàvitattànaü yo na hàpeti upàsako
            savana¤ ca ariyadhammànaü adhisãle ca sikkhati
            pasàdo c' assa bhikkhåsu bhãyo bhãyo pavaóóhati
            anupàrambhacitto ca saddhammaü sotum icchati
            na ito bahiddhà a¤¤aü dakkhiõeyyaü gavesati
            idh' eva ca pubbakàraü yo karoti upàsako:
            ete kho aparihànãye satta dhamme sudesite
            upàsako sevamàno saddhammà na parihàyatã ti.
                         XXVIII-XXX.
     1. Satt' imà bhikkhave upàsakassa vipattiyo . . . satt' imà bhikkhave upàsakassa sampattiyo . . . satt' ime bhikkhave upàsakassa paràbhavà . . . satt' ime bhikkhave upàsakassa sambhavà. Katame satta?
     2. Bhikkhudassanaü na hàpeti, saddhammasavanaü na ppamajjati, adhisãle sikkati, pasàdabahulo hoti bhikkhåsu theresu c' eva navesu ca majjhimesu ca, anupàrambhacitto dhammaü suõàti na randhagavesã, na ito bahiddhà dakkhiõeyyaü gavesati, idha ca pubbakàraü karoti.
     Ime kho bhikkhave satta upàsakassa sambhavà ti.


#<[page 027]>#
%<XXVIII-XXXI. 1             Vajjã-Vagga.                27>%
            Dassanaü bhàvitattànaü yo hàpeti upàsako
            savana¤ ca ariyadhammànaü adhisãle na sikkhati
            appasàdo ca bhikkhåsu bhãyo bhãyo pavaóóhati
            upàrambhakacitto ca saddhammaü sotum icchati
            ito ca bahiddhà a¤¤aü dakkhiõeyyaü gavesati
            tatth' eva ca pubbakàraü yo karoti upàsako:
            ete kho parihànãye satta dhamme sudesite
            upàsako sevamàno saddhammà parihàyati.
            Dassanaü bhàvitattànaü yo na hàpeti upàsako
            savana¤ ca ariyadhammànaü adhisãle ca sikkhati
            pasàdo c' assa bhikkhåsu bhãyo bhãyo pavaóóhati
            anupàrambhacitto ca saddhammaü sotum icchati
            na ito bahiddhà a¤¤aü dakkhiõeyyaü gavesati
            idh' eva ca pubbakàraü yo karoti upàsako:
            ete kho aparihànãye satta dhamme sudesite
            upàsako sevamàno saddhammà na parihàyatã ti.
                Vajjãvaggo tatiyo.
                  Tass' uddànaü:
Sàrandado Vassakàro bhikkhu kamma¤ ca saddhiyaü Bodhisa¤¤aü sekho ca hàni vipatti ca paràbhavo ti.
                            XXXI.
     1. Atha kho a¤¤atarà devatà abhikkantàya rattiyà abhikkantavaõõà kevalakappaü Jetavanaü obhasetvà yena Bhagavà ten' upasaïkami,


#<[page 028]>#
%<28                  Aïguttara-Nikàya.              XXXI. 2-XXXII. 1>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhità kho sà devatà Bhagavantaü etad avoca `satt' ime bhante dhammà bhikkhuno aparihànàya saüvattanti. Katame satta?
Satthugàravatà, dhammagàravatà, saïghagàravatà, sikkhàgàravatà, samàdhigàravatà, appamàdagàravatà, pañisanthàragàravatà. Ime kho bhante satta dhammà bhikkhuno aparihànàya saüvattantã' ti. Idam avoca sà devatà.
Samanu¤¤o Satthà ahosi. Atha kho sà devatà `samanu¤¤o me Satthà' ti Bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà tatth' ev' antaradhàyi.
     2. Atha kho Bhagavà tassà rattiyà accayena bhikkhå àmantesi:--
     Imaü bhikkhave rattiü a¤¤atarà devatà abhikkantàya rattiyà abhikkantavaõõà kevalakappaü Jetavanaü obhàsetvà yenàhaü ten' upasaïkami, upasaïkamitvà maü abhivàdetvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhità kho bhikkhave sà devatà maü etad avoca `satt' ime bhante dhammà bhikkhuno aparihànàya saüvattanti. Katame satta?
Satthugàravatà, dhammagàravatà, saïghagàravatà, sikkhàgàravatà, samàdhigàravatà, appamàdagàravatà, pañisanthàragàravatà. Ime kho bhante satta dhammà bhikkhuno aparihànàya saüvattantã' ti. Idam avoca bhikkhave sà devatà, idaü vatvà maü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà tatth' ev' antaradhàyã ti.
     Satthugaru dhammagaru saïghe ca tibbagàravo
     samàdhigaru àtàpã sikkhàya tibbagàravo
     appamàdagaru bhikkhu pañisanthàragàravo
     abhabbo parihànàya nibbànass' eva santike ti.
                           XXXII.
     1. Imaü bhikkhave rattiü a¤¤atarà devatà abhikkantàya rattiyà abhikkantavaõõà kevalakappaü Jetavanaü obhàsetvà yenàhaü ten' upasaïkami,


#<[page 029]>#
%<XXXIII. 1              Devatà-Vagga.                   29>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  upasaïkamitvà maü abhivàdetvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhità kho bhikkhave sà devatà maü etad avoca `satt' ime bhante dhammà bhikkhuno aparihànàya saüvattanti. Katame satta?
Satthugàravatà, dhammagàravatà, saïghagàravatà, sikkhàgàravatà, samàdhigàravatà, hirigàravatà, ottappagàravatà.
Ime kho bhante satta dhammà bhikkhuno aparihànàya saüvattantã' ti. Idam avoca bhikkhave sà devatà, idaü vatvà maü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà tatth' ev' antaradhàyã ti.
         Satthugaru dhammagaru saïghe ca tibbagàravo
         samàdhigaru àtàpã sikkhàya tibbagàravo
         hiri-ottappasampanno sappatisso sagàravo
         abhabbo parihànàya nibbànass' eva santike ti.
                           XXXIII.
     1. Imaü bhikkhave rattiü a¤¤atarà devatà . . . pe . . . maü etad avoca `satt' ime bhante dhammà bhikkhuno aparihànàya saüvattanti. Katame satta? Satthugàravatà, dhammagàravatà, saïghagàravatà, sikkhàgàravatà, samàdhigàravatà, sovacassatà, kalyàõamittatà. Ime kho bhante satta dhammà bhikkhuno aparihànàya saüvattantã' ti.
Idam avoca bhikkhave sà devatà, idaü vatvà maü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà tatth' ev' antaradhàyã ti.
     Satthugaru dhammagaru saïghe ca tibbagàravo
     samàdhigaru àtàpã sikkhàya tibbagàravo
     kalyàõamitto suvaco sappatisso sagàravo
     abhabbo parihànàya nibbànass' eva santike ti.


#<[page 030]>#
%<30                    Aïguttara-Nikàya.              XXXIV. 1-4>%
                           XXXIV.
     1. Imaü bhikkhave rattiü a¤¤atarà devatà . . . pe . . . maü etad avoca `satt' ime bhante dhammà bhikkhuno aparihànàya saüvattanti. Katame satta? Satthugàravatà, dhammagàravatà, saïghagàravatà, sikkhàgàravatà, samàdhigàravatà, sovacassatà, kalyàõamittatà. Ime kho bhante satta dhammà bhikkhuno aparihànàya saüvattantã' ti. Idam avoca bhikkhave sà devatà, idaü vatvà maü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà tatth' ev' antaradhàyã ti.
     2. Evaü vutte àyasmà Sàriputto Bhagavantaü etad avoca:--
     3. Imassa kho ahaü bhante Bhagavatà saükhittena bhàsitassa evaü vitthàrena atthaü àjànàmi. Idha bhante bhikkhu attanà ca satthugàravo hoti satthugàravatàya ca vaõõavàdã, ye c' a¤¤e bhikkhå na satthugàravà te ca satthugàravatàya samàdapeti, ye c' a¤¤e bhikkhå satthugàravà tesa¤ ca vaõõaü bhaõati bhåtaü tacchaü kàlena.
Attanà ca dhammagàravo hoti . . . pe . . . saïghagàravo hoti . . . sikkhàgàravo hoti . . . samàdhigàravo hoti . . . suvaco hoti . . . kalyàõamitto hoti kalyàõamittatàya ca vaõõavàdã, ye c' a¤¤e bhikkhå na kalyàõamittà te ca kalyàõamittatàya samàdapeti, ye c' a¤¤e bhikkhå kalyàõamittà tesa¤ ca vaõõaü bhaõati bhåtaü tacchaü kàlena.
Imassa kho ahaü bhante Bhagavatà saükhittena bhàsitassa evaü vitthàrena atthaü àjànàmã ti.
     4. Sàdhu sàdhu Sàriputta, sàdhu kho tvaü Sàriputta imassa mayà saükhittena bhàsitassa evaü vitthàrena atthaü àjànàsi. Idha Sàriputta bhikkhu attanà ca satthugàravo hoti satthugàravatàya ca vaõõavàdã, ye c' a¤¤e bhikkhå na satthugàravà te ca satthugàravatàya samàdapeti,


#<[page 031]>#
%<XXXV. 1-2               Devatà-Vagga.                 31>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ye c' a¤¤e bhikkhå satthugàravà tesa¤ ca vaõõaü bhaõati bhåtaü tacchaü kàlena. Attanà ca dhammagàravo hoti . . . pe . . . saïghagàravo hoti . . . sikkhàgàravo hoti . . . samàdhigàravo hoti . . . suvaco hoti . . . kalyàõamitto hoti kalyàõamittatàya ca vaõõavàdã, ye c' a¤¤e bhikkhå na kalyàõamittà te ca kalyàõamittatàya samàdapeti, ye c' a¤¤e bhikkhå kalyàõamittà tesa¤ ca vaõõaü bhaõati bhåtaü tacchaü kàlena. Imassa kho Sàriputta mayà saükhittena bhàsitassa evaü vitthàrena attho daññhabbo ti.
                            XXXV.
     1. Sattahi bhikkhave aïgehi samannàgato bhikkhu mitto sevitabbo. Katamehi sattahi?
     2. Duddadaü dadàti, dukkaraü karoti, dukkhamaü khamati, guyham assa àvikaroti, guyham assa pariguyhati, àpadàsu na jahati, khãõena nàtima¤¤ati.
     Imehi kho bhikkhave sattah' aïgehi samannàgato bhikkhu mitto sevitabbo ti.
     Duddadaü dadàti mitto, dukkara¤ càpi kubbati,
     atho pi' ssa duruttàni khamati dukkhamàni pi,
     guyha¤ ca tassa akkhàti, guyhassa pariguyhati,
     àpadàsu na jahàti, khãõena nàtima¤¤ati:
     yasmiü etàni ñhànàni saüvijjanti' dha puggale,
     so mitto mittakàmena bhajitabbo tathàvidho ti.


#<[page 032]>#
%<32                     Aïguttara-Nikàya.        XXXVI. 1-XXXVII. 2>%
                           XXXVI.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu mitto sevitabbo bhajitabbo payirupàsitabbo api panujjamànena pi. Katamehi sattahi?
     2. Piyo hoti manàpo ca, garu ca, bhàvanãyo ca, vattà ca, vacanakkhamo ca, gambhãra¤ ca kathaü kattà hoti, no ca aññhàne niyojeti.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu mitto sevitabbo bhajitabbo payirupàsitabbo api panujjamànena pã ti.
     Piyo ca garu bhàvanãyo vattà ca vacanakkhamo
     gambhãra¤ ca kathaü kattà no c' aññhàne niyojaye:
     yasmiü etàni ñhànàni saüvijjanti 'dha puggale,
     so mitto mittakàmena atthakàmànukampako
     api nàsiyamànena bhajitabbo tathàvidho ti.
                          XXXVII.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu na cirass' eva catasso pañisambhidà sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja vihareyya. Katamehi sattahi?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu `idam me cetaso lãnattan' ti yathàbhåtaü pajànàti, ajjhattaü saükhittaü và cittaü `ajjhattaü me saükhittaü cittan' ti yathàbhåtaü pajànàti, bahiddhà vikkhittaü và cittaü `bahiddhà me vikkhittaü cittan' ti yathàbhåtaü pajànàti. Tassa vidità vedanà uppajjanti vidità upaññhahanti vidità abbhatthaü gacchanti, vidità sa¤¤à uppajjanti vidità upaññhahanti vidità abbhatthaü gacchanti,


#<[page 033]>#
%<XXXVII. 3-4            Devatà-Vagga.                 33>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  vidità vitakkà uppajjanti vidità upaññhahanti vidità abbhatthaü gacchanti, sappàyàsappàyesu kho pan' assa dhammesu hãnappaõãtesu kaõhasukkasappañibhàgesu nimittaü suggahitaü hoti sumanasikataü såpadhàritaü suppañividdhaü pa¤¤àya.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu na cirass' eva catasso pañisambhidà sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja vihareyya.
     3. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato Sàriputto catasso pañisambhidà sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharati. Katamehi sattahi?
     4. Idha bhikkhave Sàriputto `idam me cetaso lãnattan' ti yathàbhåtaü pajànàti, ajjhattaü saükhittaü và cittaü `ajjhattaü me saükhittaü cittan' ti yathàbhåtaü pajànàti, bahiddhà và vikkhittaü cittaü `bahiddhà me vikkhittaü cittan' ti yathàbhåtaü pajànàti. Tassa vidità vedanà uppajjanti vidità upaññhahanti vidità abbhatthaü gacchanti, vidità sa¤¤à uppajjanti vidità upaññhahanti vidità abbhatthaü gacchanti, vidità vitakkà uppajjanti vidità upaññhahanti vidità abbhatthaü gacchanti, sappàyàsappàyesu kho pan' assa dhammesu hãnappaõãtesu kaõhasukkasappañibhàgesu nimittaü suggahitaü hoti sumanasikataü såpadhàritaü suppañividdhaü pa¤¤àya.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato Sàriputto catasso pañisambhidà sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharatã ti.


#<[page 034]>#
%<34                      Aïguttara-Nikàya.     XXXVIII. 1-XXXIX. 1>%
                            XXXVIII.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu cittaü vase vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati. Katamehi sattahi?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu samàdhikusalo hoti, samàdhissa samàpattikusalo hoti, samàdhissa ñhitikusalo hoti, samàdhissa vuññhànakusalo hoti, samàdhissa kallitakusalo hoti, samàdhissa gocarakusalo hoti, samàdhissa abhinihàrakusalo hoti.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu cittaü vase vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati.
     3. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato Sàriputto cittaü vase vatteti, no ca Sàriputto cittassa vasena vattati.
Katamehi sattahi?
     4. Idha bhikkhave Sàriputto samàdhikusalo hoti, samàdhissa samàpattikusalo, samàdhissa ñhitikusalo, samàdhissa vuññhànakusalo, samàdhissa kallitakusalo, samàdhissa gocarakusalo, samàdhissa abhinihàrakusalo.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato Sàriputto cittaü vase vatteti, no ca Sàriputto cittassa vasena vattatã ti.
                           XXXIX.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme. Atha kho àyasmà Sàriputto pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya Sàvatthiyaü piõóàya pàvisi. Atha kho àyasmato Sàriputtassa etad ahosi `atippago kho tàva Sàvatthiyaü piõóàya carituü;


#<[page 035]>#
%<XXXIX. 2-3               Devatà-Vagga.               35>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yan nånàhaü yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkameyyan' ti. Atha kho àyasmà Sàriputto yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkami, upasaïkamitvà tehi a¤¤atitthiyehi paribbàjakehi saddhiü sammodi, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi.
     2. Tena kho pana samayena tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü sannisinnànaü sannipatitànaü ayam antaràkathà udapàdi `yo hi koci àvuso dvàdasa vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, "niddaso bhikkhå" ti alaü vacanàyà' ti. Atha kho àyasmà Sàriputto tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü bhàsitaü neva abhinandi na ppañikkosi; anabhinanditvà appañikkositvà uññhàyàsanà pakkàmi `Bhagavato santike etassa bhàsitassa atthaü àjànissàmã' ti.
     3. Atha kho àyasmà Sàriputto Sàvatthiyaü piõóàya caritvà pacchàbhattaü piõóapàtapañikkanto yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Sàriputto Bhagavantaü etad avoca `idhàhaü bhante pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya Sàvatthiyaü piõóàya pàvisiü. Tassa mayhaü bhante etad ahosi: atippago kho tàva Sàvatthiyaü piõóàya carituü; yan nånàhaü yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkameyyan ti. Atha khvàhaü bhante yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkamiü, upasaïkamitvà tehi a¤¤atitthiyehi paribbàjakehi saddhiü sammodiü, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdiü. Tena kho pana bhante samayena tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü sannisinnànaü sannipatitànaü ayam antaràkathà udapàdi:


#<[page 036]>#
%<36                      Aïguttara-Nikàya.            XXXIX. 4-5>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yo hi koci àvuso dvàdasa vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, "niddaso bhikkhå" ti alaü vacanàyà ti.
Atha khvàhaü bhante tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü bhàsitaü neva abhinandiü na ppañikkosiü; anabhinanditvà appañikkositvà uññhàyàsanà pakkàmiü: Bhagavato santike etassa bhàsitassa atthaü àjànissàmã ti. Sakkà nu kho bhante imasmiü dhammavinaye kevalaü vassagaõanamattena niddaso bhikkhu pa¤¤àpetun' ti?
`Na kho Sàriputta sakkà imasmiü dhammavinaye kevalaü vassagaõanamattena niddaso bhikkhu pa¤¤àpetuü. Satta kho imàni Sàriputta niddasavatthåni mayà sayaü abhi¤¤à sacchikatvà paveditàni. Katamàni satta?
     4. Idha Sàriputta bhikkhu sikkhàsamàdàne tibbacchando hoti àyati¤ ca sikkhàsamàdàne avigatapemo, dhammanisantiyà tibbacchando hoti àyati¤ ca dhammanisantiyà avigatapemo, icchàvinaye tibbacchando hoti àyati¤ ca icchàvinaye avigatapemo, pañisallàne tibbacchando hoti àyati¤ ca pañisallàne avigatapemo, viriyàrambhe tibbacchando hoti àyati¤ ca viriyàrambhe avigatapemo, satinepakke tibbacchando hoti àyati¤ ca satinepakke avigatapemo, diññhipañivedhe tibbacchando hoti àyati¤ ca diññhipativedhe avigatapemo.
     Imàni kho Sàriputta satta niddasavatthåni mayà sayaü abhi¤¤à sacchikatvà paveditàni.
     5. Imehi kho Sàriputta sattahi niddasavatthåhi samannàgato bhikkhu dvàdasa ce pi vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, `niddaso bhikkhå' ti alaü vacanàya, catuvãsati ce pi vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, `niddaso bhikkhå' ti alaü vacanàya,


#<[page 037]>#
%<XL. 1-3               Devatà-Vagga.                   37>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  chattiüsa ce pi vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, `niddaso bhikkhå' ti alaü vacanàya, aññhacattàrisa¤ ce pi vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, `niddaso bhikkhå' ti alaü vacanàyà ti.
                             XL.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Kosambiyaü viharati Ghositàràme. Atha kho àyasmà ânando pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya Kosambiyaü piõóàya pàvisi. Atha kho àyasmato ânandassa etad ahosi `atippago kho tàva Kosambiyaü piõóàya carituü; yan nånàhaü yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkameyyan' ti. Atha kho àyasmà ânando yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkami, upasaïkamitvà tehi a¤¤atitthiyehi paribbàjakehi saddhiü sammodi, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi.
     2. Tena kho pana samayena tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü sannisinnànaü sannipatitànaü ayam antaràkathà udapàdi `yo hi koci àvuso dvàdasa vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, "niddaso bhikkhå" ti alaü vacanàyà' ti. Atha kho àyasmà ânando tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü bhàsitaü neva abhinandi na ppañikkosi; anabhinanditvà appañikkositvà uññhàyàsanà pakkàmi `Bhagavato santike etassa bhàsitassa atthaü àjànissàmã ti.
     3. Atha kho àyasmà ânando Kosambiyaü piõóàya caritvà pacchàbhattaü piõóapàtapañikkanto yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà ânando Bhagavantaü etad avoca `idhàhaü bhante pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya Kosambiyaü piõóàya pàvisiü.


#<[page 038]>#
%<38                 Aïguttara-Nikàya.              XL. 4>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Tassa mayhaü bhante etad ahosi: atippago kho tàva Kosambiyaü piõóàya carituü; yan nånàhaü yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkameyyan ti. Atha khvàhaü bhante yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkamiü, upasaïkamitvà tehi a¤¤atitthiyehi paribbàjakehi saddhiü sammodiü, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdiü. Tena kho pana bhante samayena tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü sannisinnànaü sannipatitànaü ayam antaràkathà udapàdi: yo hi koci àvuso dvàdasa vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, "niddaso bhikkhå" ti alaü vacanàyà ti. Atha khvàhaü bhante tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü bhàsitaü neva abhinandiü na ppañikkosiü; anabhinanditvà appañikkositvà uññhàyàsanà pakkàmiü: Bhagavato santike etassa bhàsitassa atthaü àjànissàmã ti. Sakkà nu kho bhante imasmiü dhammavinaye kevalaü vassagaõanamattena niddaso bhikkhu pa¤¤àpetun' ti? Na kho ânanda sakkà imasmiü dhammavinaye kevalaü vassagaõanamattena niddaso bhikkhu pa¤¤àpetuü. Satta kho imàni ânanda niddasavatthåni mayà sayaü abhi¤¤à sacchikatvà paveditàni. Katamàni satta?
     4. Idh' ânanda bhikkhu saddho hoti, hirimà hoti, ottappã hoti, bahussuto hoti, àraddhavirayo hoti, satimà hoti, pa¤¤avà hoti.
     Imàni kho ânanda satta niddasavatthåni mayà sayaü abhi¤¤à sacchikatvà paveditàni.


#<[page 039]>#
%<XL. 5-XLI. 2                 Devatà-Vagga.              39>%
     5. Imehi kho ânanda sattahi niddasavatthåhi samannàgato bhikkhu dvàdasa ce pi vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, "niddaso bhikkhå" ti alaü vacanàya, catuvãsati ce pi vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, "niddaso bhikkhå" ti alaü vacanàya, chattiüsa ce pi vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, "niddaso bhikkhå" ti alaü vacanàya, aññhacattàrisa¤ ce pi vassàni paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carati, "niddaso bhikkhå" ti alaü vacanàyà ti.
                       Devatàvaggo catuttho.
                          Tassa uddànaü:
Appamàdo hirimà ca dve suvacà duve sakhà Dve pañisambhidà dve vasà niddasavatthå 'pare dve ti.
                             XLI.
     1. Satt' imà bhikkhave vi¤¤àõaññhitiyo. Katamà satta?
     2. Santi bhikkhave sattà nànattakàyà nànattasa¤¤ino, seyyathà pi manussà ekacce ca devà ekacce ca vinipàtikà. Ayaü pañhamà vi¤¤àõaññhiti.


#<[page 040]>#
%<40                     Aïguttara-Nikàya.             XLI. 3-XLII. 2>%
     3. Santi bhikkhave sattà nànattakàyà ekattasa¤¤ino, seyyathà pi devà {Brahmakàyikà} pañhamàbhinibbattà.
Ayaü dutiyà vi¤¤àõaññhiti.
     4. Santi bhikkhave sattà ekattakàyà nànattasa¤¤ino, seyyathà pi devà {âbhassarà}. Ayaü tatiyà vi¤¤àõaññhiti.
     5. Santi bhikkhave sattà ekattakàyà ekattasa¤¤ino, seyyathà pi devà {Subhakiõhà}. Ayaü catutthà vi¤¤àõaññhiti.
     6. Santi bhikkhave sattà sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamma pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanåpagà.
Ayaü pa¤camà vi¤¤àõaññhiti.
     7. Santi bhikkhave sattà sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanåpagà.
Ayaü chaññhà vi¤¤àõaññhiti.
     8. Santi bhikkhave sattà sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanåpagà. Ayaü sattamà vi¤¤àõaññhiti.
     Imà kho bhikkhave satta vi¤¤àõaññhitiyo ti.
                            XLII.
     1. Satt' ime bhikkhave samàdhiparikkhàrà. Katame satta?
     2. Sammàdiññhi, sammàsaïkappo, sammàvàcà, sammàkammanto, sammà-àjãvo, sammàvàyàmo, sammàsati. Yà kho bhikkhave imehi sattah' aïgehi cittass' ekaggatà parikkhatà-, ayaü vuccati bhikkhave ariyo sammàsamàdhi sa-upaniso iti pi saparikkhàro iti pã ti.


#<[page 041]>#
%<XLIII. 1-XLIV. 1             Mahàya¤¤a-Vagga.              41>%
                           XLIII.
     1. Satt' ime bhikkhave aggã. Katame satta?
     2. Ràgaggi, dosaggi, mohaggi, àhuneyyaggi, gahapataggi, dakkhiõeyyaggi, kaññhaggi.
     Ime kho bhikkhave satta aggã ti.
                            XLIV.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme. Tena kho pana samayena Uggatasarãrassa bràhmaõassa mahàya¤¤o upakkhaño hoti: pa¤ca usabhasatàni thåõåpanãtàni honti ya¤¤atthàya, pa¤ca vacchatarasatàni thåõåpanãtàni honti ya¤¤atthàya, pa¤ca vacchatarisatàni thåõåpanãtàni honti ya¤¤atthàya, pa¤ca ajasatàni thåõåpanãtàni honti ya¤¤atthàya, pa¤ca urabbhasatàni thåõåpanãtàni honti ya¤¤atthàya. Atha kho Uggatasarãro bràhmaõo yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavatà saddhiü sammodi; sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi.
Ekamantaü nisinno kho Uggatasarãro bràhmaõo Bhagavantaü etad avoca `sutaü me taü bho Gotama: aggissa àdhànaü yåpassa ussàpanaü mahapphalaü hoti mahànisaüsan' ti. `Mayà pi kho etaü bràhmaõa sutaü: aggissa àdhànaü yåpassa ussàpanaü mahapphalaü hoti mahànisaüsan' ti. Dutiyam pi kho . . . tatiyam pi kho Uggatasarãro bràhmaõo Bhagavantaü etad avoca `sutaü me taü bho Gotama: aggissa àdhànaü yåpassa ussàpanaü mahapphalaü hoti mahànisaüsan' ti. `Mayà pi kho etaü bràhmaõa sutaü: aggissa àdhànaü yåpassa ussàpanaü mahapphalaü hoti mahànisaüsan' ti. `Tayidaü bho Gotama sameti bhoto c' eva Gotamassa amhàka¤ ca,


#<[page 042]>#
%<42                 Aïguttara-Nikàya.                XLIV. 2-4>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yad idaü sabbena sabban' ti.
     2. Evaü vutte àyasmà ânando Uggatasarãraü bràhmaõaü etad avoca `na kho bràhmaõa Tathàgatà evaü pucchitabbà: sutaü me taü bho Gotama "aggissa àdhànaü yåpassa ussàpanaü mahapphalaü hoti mahànisaüsan" ti.
Eva¤ ca kho bràhmaõa Tathàgatà pucchitabbà: aha¤ hi bhante aggiü àdhàtukàmo yåpaü ussàpetukàmo; ovadatu maü bhante Bhagavà, anusàsatu maü bhante Bhagavà, yaü mama assa dãgharattaü hitàya sukhàyà' ti.
     3. Atha kho Uggatasarãro bràhmaõo Bhagavantaü etad avoca `aha¤ hi bho Gotama aggiü àdhàtukàmo yåpaü ussàpetukàmo; ovadatu maü bhavaü Gotamo, anusàsatu maü bhavaü Gotamo, yaü mama assa dãgharattaü hitàya sukhàyà' ti. Aggiü bràhmaõa àdhento yåpaü ussàpento pubb' eva ya¤¤à tãõi satthàni ussàpeti akusalàni dukkhudrayàni dukkhavipàkàni. Katamàni tãõi?
     4. Kàyasatthaü, vacãsatthaü, manosatthaü. Aggiü bràhmaõa àdhento yåpaü ussàpento pubb' eva ya¤¤à evaü cittaü uppàdeti `ettakà usabhà ha¤¤antu ya¤¤atthàya, ettakà vacchatarà ha¤¤antu ya¤¤atthàya, ettakà vacchatariyo ha¤¤antu ya¤¤atthàya, ettakà ajà ha¤¤antu ya¤¤atthàya, ettakà urabbhà ha¤¤antu ya¤¤atthàyà' ti. So `pu¤¤aü karomã' ti apu¤¤aü karoti, `kusalaü karomã' ti akusalaü karoti, `sugatiyà maggaü pariyesàmã' ti duggatiyà maggaü pariyesati. Aggiü bràhmaõa àdhento yåpaü ussàpento pubb' eva ya¤¤à idaü pañhamaü manosatthaü ussàpeti akusalaü dukkhudrayaü dukkhavipàkaü.


#<[page 043]>#
%<XLIV. 5-7                 Mahàya¤¤a-Vagga.              43>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
     5. Puna ca paraü bràhmaõa aggiü àdhento yåpaü ussàpento pubb' eva ya¤¤à evaü vàcaü bhàsati `ettakà usabhà ha¤¤antu ya¤¤atthàya, ettakà vacchatarà ha¤¤antu ya¤¤atthàya, ettakà vacchatariyo ha¤¤antu ya¤¤atthàya, ettakà ajà ha¤¤antu ya¤¤atthàya, ettakà urabbhà ha¤¤antu ya¤¤atthàyà' ti. So `pu¤¤aü karomã' ti apu¤¤aü karoti, `kusalaü karomã' ti akusalaü karoti, `sugatiyà maggaü pariyesàmã' ti duggatiyà maggaü pariyesati. Aggiü bràhmaõa àdhento yåpaü ussàpento pubb' eva ya¤¤à idaü dutiyaü vacãsatthaü ussàpeti akusalaü dukkhudrayaü dukkhavipàkaü.
     6. Puna ca paraü bràhmaõa aggiü àdhento yåpaü ussàpento pubb' eva ya¤¤à sayaü pañhamaü samàrabbhati `usabhà ha¤¤antu ya¤¤atthàya', sayaü pañhamaü samàrabbhati `vacchatarà ha¤¤antu ya¤¤atthàya', sayaü pañhamaü samàrabbhati `vacchatariyo ha¤¤antu ya¤¤atthàya', sayaü pañhamaü samàrabbhati `ajà ha¤¤antu ya¤¤atthàya', sayaü pañhamaü samàbbharati `urabbhà ha¤¤antu ya¤¤atthàyà' ti. So `pu¤¤aü karomã' ti apu¤¤aü karoti, `kusalaü karomã' ti akusalaü karoti, `sugatiyà maggaü pariyesàmã' ti duggatiyà maggaü pariyesati. Aggiü bràhmaõa àdhento yåpaü ussàpento pubb' eva ya¤¤à idaü tatiyaü kàyasatthaü ussàpeti akusalaü dukkhudrayaü dukkhavipàkaü.
     Aggiü bràhmaõa àdhento yåpaü ussàpento pubb' eva ya¤¤à imàni tãõi satthàni ussàpeti akusalàni dukkhudrayàni dukkhavipàkàni.
     7. Tayo' me bràhmaõa aggã pahàtabbà parivajjetabbà, na sevitabbà. Katame tayo?


#<[page 044]>#
%<44                    Aïguttara-Nikàya.              XLIV. 8-12>%
     8. Ràgaggi, dosaggi, mohaggi. Kasmà càyaü bràhmaõa ràgaggi pahàtabbo parivajjetabbo, na sevitabbo?
     9. Ratto kho bràhmaõa ràgena abhibhåto pariyàdinnacitto kàyena duccaritaü carati, vàcàya duccaritaü carati, manasà duccaritaü carati. So kàyena duccaritaü caritvà vàcàya duccaritaü caritvà manasà duccaritaü caritvà kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati. Tasmàyaü ràgaggi pahàtabbo parivajjetabbo, na sevitabbo. Kasmà càyaü bràhmaõa dosaggi pahàtabbo parivajjetabbo, na sevitabbo?
     10. Duññho kho bràhmaõa dosena abhibhåto pariyàdinnacitto kàyena duccaritaü carati, vàcàya duccaritaü carati, manasà duccaritaü carati. So kàyena duccaritaü caritvà vàcàya duccaritaü caritvà manasà duccaritaü caritvà kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati. Tasmàyaü dosaggi pahàtabbo parivajjetabbo, na sevitabbo. Kasmà càyaü bràhmaõa mohaggi pahàtabbo parivajjetabbo, na sevitabbo?
     11. Måëho kho bràhmaõa mohena abhibhåto pariyàdinnacitto kàyena duccaritaü carati, vàcàya duccaritaü carati, manasà duccaritaü carati. So kàyena duccaritaü caritvà vàcàya duccaritaü caritvà manasà duccaritaü caritvà kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati. Tasmàyaü mohaggi pahàtabbo parivajjetabbo, na sevitabbo.
     Ime kho bràhmaõa tayo aggã pahàtabbà parivajjetabbà, na sevitabbà.
     12. Tayo kho 'me bràhmaõa aggã sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà sammà sukhaü parihàtabbà. Katame tayo?


#<[page 045]>#
%<XLIV. 13-17                   Mahàya¤¤a-Vagga.                   45>%
     13. âhuneyyaggi, gahapataggi, dakkhiõeyyaggi. Katamo ca bràhmaõa àhuneyyaggi?
     14. Idha bràhmaõa yassa te honti `màtà' ti và `pità' ti và: ayaü vuccati bràhmaõa àhuneyyaggi. Taü kissa hetu?
     Ato 'yaü bràhmaõa àhuto sambhåto. Tasmàyaü àhuneyyaggi sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà sammà sukhaü parihàtabbo. Katamo ca bràhmaõa gahapataggi?
     15. Idha bràhmaõa yassa te honti `puttà' ti và `dàrà' ti và `dàsà' ti và `pessà' ti và `kammakarà' ti và: ayaü vuccati bràhmaõa gahapataggi. Tasmàyaü gahapataggi sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà sammà sukhaü parihàtabbo. Katamo ca bràhmaõa dakkhiõeyyaggi?
     16. Idha bràhmaõa ye te samaõabràhmaõà madappamàdà pañiviratà khantisoracce niviññhà ekam attànaü damenti ekam attànaü samenti ekam attànaü parinibbàpenti: ayaü vuccati bràhmaõa dakkhiõeyyaggi.
Tasmàyaü dakkhiõeyyaggi sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà sammà sukhaü parihàtabbo.
     Ime kho bràhmaõa tayo aggã sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà sammà sukhaü parihàtabbà.
     Ayaü kho pana bràhmaõa kaññhaggi kàlena kàlaü ujjaletabbo, kàlena kàlaü ajjhupekkhitabbo, kàlena kàlaü nibbàpetabbo, kàlena kàlaü nikkhipitabbo ti.
     17. Evaü vutte Uggatasarãro bràhmaõo Bhagavantaü etad avoca `abhikkantaü bho Gotama abhikkantaü bho Gotama, upàsakaü maü bhavaü Gotamo dhàretu ajja-t-agge


#<[page 046]>#
%<46                 Aïguttara-Nikàya.           XLV. 1-XLVI. 4>%
pàõupetaü saraõaü gataü. Esàhaü bho Gotama pa¤ca usabhasatàni mu¤càmi jãvitaü demi, pa¤ca vacchatarasatàni mu¤càmi jãvitaü demi, pa¤ca vacchatarisatàni mu¤càmi jãvitaü demi, pa¤ca ajasatàni mu¤càmi jãvitaü demi, pa¤ca urabbhasatàni mu¤càmi jãvitaü demi; haritàni c' eva tiõàni khàdantu sãtàni ca pàniyàni pivantu, sãto ca nesaü vàto upavàyatå' ti.
                            XLV.
     1. Satt' imà bhikkhave sa¤¤à bhàvità bahulãkatà mahapphalà honti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà.
Katamà satta?
     2. Asubhasa¤¤à, maraõasa¤¤à, àhàre pañikkålasa¤¤à, sabbaloke anabhiratasa¤¤à, aniccasa¤¤à, anicce dukkhasa¤¤à, dukkhe anattasa¤¤à.
     Imà kho bhikkhave satta sa¤¤à bhàvità bahulãkatà mahapphalà honti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti.
                            XLVI.
     1. Satt' imà bhikkhave sa¤¤à bhàvità bahulãkatà mahapphalà honti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà.
Katamà satta?
     2. Asubhasa¤¤à, maraõasa¤¤à, àhàre pañikkålasa¤¤à, sabbaloke anabhiratasa¤¤à, aniccasa¤¤à, anicce dukkhasa¤¤à, dukkhe anattasa¤¤à.
     3. Asubhasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     4. Asubhasa¤¤àparicitena bhikkhave bhikkhuno cetasà bahulaü viharato methunadhammasamàpattiyà cittaü


#<[page 047]>#
%<XLVI. 5                 Mahàya¤¤a-Vagga.                   47>%
pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti. Seyyathà pi bhikkhave kukkuñapattaü và nahàrudaddulaü và aggimhi pakkhittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, evam eva kho bhikkhave bhikkhuno asubhasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato methunadhammasamàpattiyà cittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti. Sace bhikkhave bhikkhuno asubhasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato methunadhammasamàpattiyà cittaü anusandati, appàñikkålyatà và saõñhàti, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `abhàvità me asubhasa¤¤à, natthi me pubbenàparaü viseso, appattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Sace pana bhikkhave bhikkhuno asubhasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato methunadhammasamàpattiyà cittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `bhàvità me asubhasa¤¤à, atthi me pubbenàparaü viseso, pattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Asubhasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     5. Maraõasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti kho pan' etaü vuttaü,


#<[page 048]>#
%<48                       Aïguttara-Nikàya.              XLVI. 6>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     6. Maraõasa¤¤àparicitena bhikkhave bhikkhuno cetasà bahulaü viharato jãvitanikantiyà cittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti. Seyyathà pi bhikkhave kukkuñapattaü và nahàrudaddulaü và aggimhi pakkhittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, evam eva kho bhikkhave bhikkhuno maraõasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato jãvitanikantiyà cittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti. Sace bhikkhave bhikkhuno maraõasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato jãvitanikantiyà cittaü anusandati, appàñikkålyatà và saõñhàti, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `abhàvità me maraõasa¤¤à, natthi me pubbenàparaü viseso, appattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Sace pana bhikkhave bhikkhuno maraõasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato jãvitanikantiyà cittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `bhàvità me maraõasa¤¤à, atthi me pubbenàparaü viseso, pattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Maraõasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti yan taü vuttaü,


#<[page 049]>#
%<XLVI. 7-8               Mahàya¤¤a-Vagga.                    49>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  idam etaü pañicca vuttaü.
     7. âhàre pañikkålasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     8. âhàre pañikkålasa¤¤àparicitena bhikkhave bhikkhuno cetasà bahulaü viharato rasataõhàya cittaü pañilãyati . . . pe . . . upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti. Seyyathà pi bhikkhave kukkuñapattaü và nahàrudaddulaü và aggimhi pakkhittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, evam eva kho bhikkhave bhikkhuno àhàre pañikkålasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato rasataõhàya cittaü pañilãyati . . . pe . . . upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti. Sace bhikkhave bhikkhuno àhàre pañikkålasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato rasataõhàya cittaü anusandati, appàñikkålyatà và saõñhàti, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `abhàvità me àhàre pañikkålasa¤¤à, natthi me pubbenàparaü viseso, appattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Sace pana bhikkhave bhikkhuno àhàre pañikkålasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato rasataõhàya cittaü pañilãyati . . . pe . . . upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `bhàvità me àhàre pañikkålasa¤¤à, atthi me pubbenàparaü viseso, pattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. âhàre pañikkålasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti*) mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti yan taü vuttaü,


#<[page 050]>#
%<50                       Aïguttara-Nikàya.              XLVI. 9-10>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  idam etaü pañicca vuttaü.
     9. Sabbaloke anabhiratasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     10. Sabbaloke anabhiratasa¤¤àparicitena bhikkhave bhikkhuno cetasà bahulaü viharato lokacittesu cittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti. Seyyathà pi kukkuñapattaü và nahàrudaddulaü và aggimhi pakkhittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, evam eva kho bhikkhave bhikkhuno sabbaloke anabhiratasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato lokacittesu cittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti. Sace bhikkhave bhikkhuno sabbaloke anabhiratasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato lokacittesu cittaü anusandati, appàñikkålyatà và saõñhàti, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `abhàvità me sabbaloke anabhiratasa¤¤à, natthi me pubbenàparaü viseso, appattaü me bhàvanàphalan' ti.
Iti ha tattha sampajàno hoti. Sace pana bhikkhave bhikkhuno sabbaloke anabhiratasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato lokacittesu cittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati,


#<[page 051]>#
%<XLVI. 11-12               Mahàya¤¤a-Vagga.                51>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `bhàvità me sabbaloke anabhiratasa¤¤à, atthi me pubbenàparaü viseso, pattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Sabbaloke anabhiratasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     11. Aniccasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     12. Aniccasa¤¤àparicitena bhikkhave bhikkhuno cetasà bahulaü viharato làbhasakkàrasiloke cittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti. Seyyathà pi bhikkhave kukkuñapattaü và nahàrudaddulaü và aggimhi pakkhittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, evam eva kho bhikkhave bhikkhuno aniccasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato làbhasakkàrasiloke cittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati, upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti. Sace bhikkhave bhikkhuno aniccasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato làbhasakkàrasiloke cittaü anusandati, appàñikkålyatà và saõñhàti, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `abhàvità me aniccasa¤¤à, natthi me pubbenàparaü viseso, appattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Sace pana bhikkhave bhikkhuno aniccasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato làbhasakkàrasiloke cittaü pañilãyati pañikuñati pañivaññati na sampasàrãyati,


#<[page 052]>#
%<52                   Aïguttara-Nikàya.              XLVI. 13-14>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  upekhà và pàñikkålyatà và saõñhàti, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `bhàvità me aniccasa¤¤à, atthi me pubbenàparaü viseso, pattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Aniccasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     13. Anicce dukkhasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     14. Anicce dukkhasa¤¤àparicitena bhikkhave bhikkhuno cetasà bahulaü viharato àlasse kosajje vissaññhiye pamàde ananuyoge appaccavekkhaõàya tibbà bhayasa¤¤à paccupaññhità hoti, seyyathà pi ukkhittàsike vadhake.
Sace bhikkhave bhikkhuno anicce dukkhasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato àlasse kosajje vissaññhiye pamàde ananuyoge appaccavekkhaõàya tibbà bhayasa¤¤à na paccupaññhità hoti, seyyathà pi ukkhittàsike vadhake, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `abhàvità me anicce dukkhasa¤¤à, natthi me pubbenàparaü viseso, appattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Sace pana bhikkhave bhikkhuno anicce dukkhasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato àlasse kosajje vissaññhiye pamàde ananuyoge appaccavekkhaõàya tibbà bhayasa¤¤à paccupaññhità hoti, seyyathà pi ukkhittàsike vadhake, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `bhàvità me anicce dukkhasa¤¤à, atthi me pubbenàparaü viseso, pattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Anicce dukkhasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà' ti iti yan taü vuttaü,


#<[page 053]>#
%<XLVI. 15-16              Mahàya¤¤a-Vagga.                      53>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  idam etaü pañicca vuttaü.
     15. Dukkhe anattasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     16. Dukkhe anattasa¤¤àparicitena bhikkhave bhikkhuno cetasà bahulaü viharato imasmi¤ ca savi¤¤àõake kàye bahiddhà ca sabbanimittesu ahaükàramamaükàramànàpagataü mànasaü hoti vidhàsamatikkantaü santaü suvimuttaü. Sace bhikkhave bhikkhuno dukkhe anattasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato imasmi¤ ca savi¤¤àõake kàye bahiddhà ca sabbanimittesu ahaükàramamaükàramànàpagataü mànasaü na hoti vidhàsamatikkantaü santaü suvimuttaü, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `abhàvità me dukkhe anattasa¤¤à, natthi me pubbenàparaü viseso, appattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Sace pana bhikkhave bhikkhuno dukkhe anattasa¤¤àparicitena cetasà bahulaü viharato imasmi¤ ca savi¤¤àõake kàye bahiddhà ca sabbanimittesu ahaükàramamaükàramànàpagataü mànasaü hoti vidhàsamatikkantaü santaü suvimuttaü, veditabbam etaü bhikkhave bhikkhunà `bhàvità me dukkhe anattasa¤¤à, atthi me pubbenàparaü viseso, pattaü me bhàvanàphalan' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Dukkhe anattasa¤¤à bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     Imà kho bhikkhave satta sa¤¤à bhàvità bahulãkatà mahapphalà honti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti.


#<[page 054]>#
%<54                  Aïguttara-Nikàya.                  XLVII. 1-2>%
                         XLVII.
     1. Atha kho Jànussoõã bràhmaõo yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavatà saddhiü . . . pe . . . etad avoca `bhavam pi no Gotamo brahmacàrã pañijànàtã' ti. `Yaü hi taü bràhmaõa sammà vadamàno vadeyya "akhaõóaü acchiddaü asabalaü akammàsaü paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü caratã" ti; mam' eva taü bràhmaõa sammà vadamàno vadeyya, ahaü hi bràhmaõa akhaõóaü acchiddaü asabalaü akammàsaü paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü caràmã' ti. `Kiü pana bho Gotama brahmacariyassa khaõóam pi chiddam pi sabalam pi kammàsam pã' ti?
     2. Idha bràhmaõa ekacco samaõo và bràhmaõo và sammàbrahmacàrã pañijànamàno na h' eva kho màtugàmena saddhiü dvayandvayasamàpattiü samàpajjati, api ca kho màtugàmassa ucchàdanaparimaddananahàpanasambàhanaü sàdiyati. So taü assàdeti taü nikàmeti tena ca vittiü àpajjati. Idam pi kho bràhmaõa brahmacariyassa khaõóam pi chiddam pi sabalam pi kammàsam pi.
Ayaü vuccati bràhmaõa aparisuddhaü brahmacariyaü carati saüyutto methunena saüyogena, na parimuccati jàtiyà jaràmaraõena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upàyàsehi, na parimuccati dukkhasmà ti vadàmi.


#<[page 055]>#
%<XLVII. 3              Mahàya¤¤a-Vagga.                  55>%
     3. Puna ca paraü bràhmaõa idh' ekacco samaõo và bràhmaõo và sammàbrahmacàrã pañijànamàno na h' eva kho màtugàmena saddhiü dvayandvayasamàpattiü samàpajjati, na pi màtugàmassa ucchàdanaparimaddananahàpanasambàhanaü sàdiyati, api ca kho màtugàmena saddhiü sa¤jagghati saükãëati saükeëàyati . . . pe . . . na pi màtugàmena saddhiü sa¤jagghati saükãëati saükeëàyati, api ca kho màtugàmassa cakkhunà cakkhuü upanijjhàyati pekkhati . . . na pi màtugàmassa cakkhunà cakkhuü upanijjhàyati pekkhati, api ca kho màtugàmassa saddaü suõàti tirokuóóaü và tiropàkàraü và hasantiyà và bhaõantiyà và gàyantiyà và rodantiyà và . . . na pi màtugàmassa saddaü suõàti tirokuóóaü và tiropàkàraü và hasantiyà và bhaõantiyà và gàyantiyà và rodantiyà và, api ca kho yàni 'ssa tàni pubbe màtugàmena saddhiü hasitalapitakãëitàni anussarati . . . na pi yàni' ssa tàni pubbe màtugàmena saddhiü hasitalapitakãëitàni anussarati, api ca kho passati gahapatiü và gahapatiputtaü và pa¤cahi kàmaguõehi samappitaü samaïgibhåtaü paricàriyamànaü . . . na pi passati gahapatiü và gahapatiputtaü và pa¤cahi kàmaguõehi samappitaü samaïgibhåtaü paricàriyamànaü, api ca kho a¤¤ataraü devanikàyaü paõidhàya brahmacariyaü carati `iminàhaü sãlena và vatena và tapena và brahmacariyena và devo và bhavissàmi deva¤¤ataro và' ti. So taü assàdeti taü nikàmeti tena ca vittiü àpajjati. Idam pi kho bràhmaõa brahmacariyassa khaõóam pi chiddam pi sabalam pi kammàsam pi. Ayaü vuccati bràhmaõa aparisuddhaü brahmacariyaü carati saüyutto methunena saüyogena,


#<[page 056]>#
%<56                  Aïguttara-Nikàya.                  XLVII.>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  na parimuccati jàtiyà jaràmaraõena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upàyàsehi, na parimuccati dukkhasmà ti vadàmi. Yàvakãva¤ càhaü bràhmaõa imesaü sattannaü methunasaüyogànaü a¤¤atara¤¤ataraü methunasaüyogaü attani appahãnaü samanupassiü, neva tàvàhaü bràhmaõa sadevake loke samàrake sabrahmake sassamaõabràhmaõiyà pajàya sadevamanussàya anuttaraü sammàsambodhiü abhisambuddho pacca¤¤àsiü, yato ca kho ahaü bràhmaõa imesaü sattannaü methunasaüyogànaü a¤¤atara¤¤ataraü methunasaüyogaü attani appahãnaü na samanupassiü, athàhaü bràhmaõa sadevake loke samàrake sabrahmake sassamaõabràhmaõiyà pajàya sadevamanussàya anuttaraü sammàsambodhiü abhisambuddho pacca¤¤àsiü. ¥àõa¤ ca pana me dassanaü udapàdi `akuppà me cetovimutti, ayam antimà jàti, natthi dàni punabbhavo' ti.
     Evaü vutte Jànussoõã bràhmaõo Bhagavantaü etad avoca `abhikkantaü bho Gotama . . . pe . . . upàsakaü maü bhavaü Gotamo dhàretu ajja-t-agge pàõupetaü saraõaü gatan' ti.


#<[page 057]>#
%<XLVIII. 1-3                 Mahàya¤¤a-Vagga.          57>%
                          XLVIII.
     1. Saüyogavisaüyogaü vo bhikkhave dhammapariyàyaü desessàmi, taü suõàtha . . . pe . . . Katamo ca bhikkhave saüyogavisaüyogo dhammapariyàyo?
     2. Itthi bhikkhave ajjhattaü itthindriyaü manasikaroti itthikuttaü itthàkappaü itthividhaü itthicchandaü itthissaraü itthàlaükàraü. Sà tattha rajjati tatràbhiramati, sà tattha rattà tatràbhiratà bahiddhà purisindriyaü manasikaroti purisakuttaü purisàkappaü purisavidhaü purisacchandaü purisassaraü purisàlaükàraü. Sà tattha rajjati tatràbhiramati, sà tattha rattà tatràbhiratà bahiddhà saüyogaü àkaïkhati; ya¤ c' assà saüyogapaccayà uppajjati sukhaü somanassaü, ta¤ ca àkaïkhati. Itthatte bhikkhave abhiratà sattà purisesu saüyogaü gatà. Evaü kho bhikkhave itthi itthattaü nàtivattati.
     3. Puriso bhikkhave ajjattaü purisindriyaü manasikaroti purisakuttaü purisàkappaü purisavidhaü purisacchandaü purisassaraü purisàlaükàraü. So tattha rajjati tatràbhiramati, so tattha ratto tatràbhirato bahiddhà itthindriyaü manasikaroti itthikuttaü itthàkappaü itthividhaü itthicchandaü itthissaraü itthàlaükàraü. So tattha rajjati tatràbhiramati, so tattha ratto tatràbhirato bahiddhà saüyogaü àkaïkhati; ya¤ c' assa saüyogapaccayà uppajjati sukhaü somanassaü, ta¤ ca àkaïkhati Purisatte bhikkhave abhirato satto itthãsu saüyogaü gato


#<[page 058]>#
%<58                  Aïguttara-Nikàya.                  XLVIII. 4-5>%
Evaü kho bhikkhave puriso purisattaü nàtivattati.
Evaü kho bhikkhave saüyogo hoti. Katha¤ ca bhikkhave visaüyogo hoti?
     4. Itthi bhikkhave ajjhattaü itthindriyaü na manasikaroti itthikuttaü itthàkappaü itthividhaü itthicchandaü itthissaraü itthàlaükàraü. Sà tattha na rajjati tatra nàbhiramati, sà tattha arattà tatra anabhiratà bahiddhà purisindriyaü na manasikaroti purisakuttaü purisàkappaü purisavidhaü purisacchandaü purisassaraü purisàlaükàraü. Sà tattha na rajjati tatra nàbhiramati, sà tattha arattà tatra anabhiratà bahiddhà saüyogaü nàkaïkhati; ya¤ c' assà saüyogapaccayà uppajjati sukhaü somanassaü, ta¤ ca nàkaïkhati. Itthatte kho bhikkhave anabhiratà asattà purisesu visaüyogaü gatà. Evaü kho bhikkhave itthi itthattaü ativattati.
     5. Puriso bhikkhave ajjhattaü purisindriyaü na manasikaroti purisakuttaü purisàkappaü purisavidhaü purisacchandaü purisassaraü purisàlaükàraü. So tattha na rajjati tatra nàbhiramati, so tattha aratto tatra anabhirato bahiddhà itthindriyaü na manasikaroti itthikuttaü itthàkappaü itthividhaü itthicchandaü itthissaraü itthàlaükàraü. So tattha na rajjati tatra nàbhiramati, so tattha aratto tatra anabhirato bahiddhà saüyogaü nàkaïkhati; ya¤ c' assa saüyogapaccayà uppajjati sukhaü somanassaü, ta¤ ca nàkaïkhati. Purisatte bhikkhave anabhirato asatto itthãsu visaüyogaü gato. Evaü kho bhikkhave puriso purisattaü ativattati.


#<[page 059]>#
%<XLIX. 1              Mahàya¤¤a-Vagga.              59>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Evaü kho bhikkhave visaüyogo hoti.
     Ayaü kho bhikkhave saüyogavisaüyogo dhammapariyàyo ti.
                            XLIX.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Campàyaü viharati Gaggaràya pokkharaõiyà tãre. Atha kho sambahulà Campeyyakà upàsakà yenàyasmà Sàriputto ten' upasaïkamiüsu, upasaïkamitvà àyasmantaü Sàriputtaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdiüsu. Ekamantaü nisinnà kho te Campeyyakà upàsakà àyasmantaü Sàriputtaü etad avocuü `cirassutà no bhante Bhagavato sammukhà dhammikathà, sàdhu mayaü bhante labheyyàma Bhagavato sammukhà dhammikathaü savanàyà' ti. `Tena h' àvuso tadahu' posathe àgaccheyyàtha, app eva nàma labheyyàtha Bhagavato sammukhà dhammikathaü savanàyà' ti. `Evaü bhante' ti kho te Campeyyakà upàsakà àyasmato Sàriputtassa pañissutvà uññhàyàsanà àyasmantaü Sàriputtaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà pakkamiüsu. Atha kho te Campeyyakà upàsakà tadahu 'posathe yenàyasmà Sàriputto ten' upasaïkamiüsu, upasaïkamitvà àyasmantaü Sàriputtaü abhivàdetvà ekamantaü aññhaüsu. Atha kho àyasmà Sàriputto tehi Campeyyakehi upàsakehi saddhiü yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Sàriputto Bhagavantaü etad avoca:--


#<[page 060]>#
%<60             Aïguttara-Nikàya.                  XLIX. 2-3>%
     2. Siyà nu kho bhante idh' ekaccassa tàdisaü yeva dànaü dinnaü na mahapphalaü na mahànisaüsaü, siyà pana bhante idh' ekaccassa tàdisaü yeva dànaü dinnaü mahapphalaü mahànisaüsan ti?
     Siyà Sàriputta idh' ekaccassa tàdisaü yeva dànaü dinnaü mahapphalaü na mahànisaüsaü, siyà pana Sàriputta idh' ekaccassa tàdisaü yeva dànaü dinnaü mahapphalaü mahànisaüsan ti.
     3. Ko nu kho bhante hetu ko paccayo, yena-m- idh' ekaccassa tàdisaü yeva dànaü dinnaü mahapphalaü hoti na mahànisaüsaü; ko pana bhante hetu ko paccayo, yena-m-idh' ekaccassa tàdisaü yeva dànaü dinnaü mahapphalaü hoti mahànisaüsan ti?
     Idha Sàriputta ekacco sàpekho dànaü deti, pañibaddhacitto dànaü deti, sannidhipekho dànaü deti, `imaü pecca paribhu¤jissàmã' ti dànaü deti. So taü dànaü deti samaõassa và bràhmaõassa và annaü pànaü vatthaü yànaü màlàgandhavilepanaü seyyàvasathapadãpeyyaü. Taü kiü ma¤¤asi Sàriputta: dadeyya idh' ekacco evaråpaü dànan ti?
     Evaü bhante.
     Tatra Sàriputta yvàyaü sàpekho dànaü deti, pañibaddhacitto dànaü deti, sannidhipekho dànaü deti, `imaü pecca paribhu¤jissàmã' ti dànaü deti: so taü dànaü datvà kàyassa bhedà parammaraõà Càtummahàràjikànaü devànaü sahavyataü upapajjati. So taü kammaü khepetvà taü iddhiü taü yasaü taü adhipateyyaü àgàmã hoti àgantà itthattaü.


#<[page 061]>#
%<XLIX. 4              Mahàya¤¤a-Vagga.                   61>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
     4. Idha pana Sàriputta ekacco na h' eva kho sàpekho dànaü deti, na pañibaddhacitto dànaü deti, na sannidhipekho dànaü deti, na `imaü pecca paribhu¤jissàmã' ti dànaü deti, api ca kho `sàhu dànan' ti dànaü deti . . . pe . . . na pi `sàhu dànan' ti dànaü deti, api ca kho `dinnapubbaü katapubbaü pitupitàmahehi, na arahàmi poràõaü kulavaüsaü hàpetun' ti dànaü deti . . . na pi `dinnapubbaü katapubbaü pitupitàmahehi, na arahàmi poràõaü kulavaüsaü hàpetun' ti dànaü deti, api ca kho `ahaü pacàmi, ime na pacanti, na arahàmi pacanto apacantànaü dànaü adàtun' ti dànaü deti . . . na pi `ahaü pacàmi, ime na pacanti, na arahàmi pacanto apacantànaü dànaü adàtun' ti dànaü deti, api ca kho `yathà tesaü pubbakànaü isãnaü tàni mahàya¤¤àni ahesuü, seyyathãdaü Aññhakassa Vàmakassa Vàmadevassa Vessàmittassa Yamataggino Aïgãrasassa Bhàradvàjassa Vàseññhassa Kassapassa Bhaguno, evaü me ayaü dànasaüvibhàgo bhavissatã' ti dànaü deti . . . na pi `yathà tesaü pubbakànaü isãnaü tàni mahàya¤¤àni ahesuü, seyyathãdaü Aññhakassa Vàmakassa Vàmadevassa Vessàmittassa Yamataggino Aïgãrasassa Bhàradvàjassa Vàseññhassa Kassapassa Bhaguno, evaü me ayaü dànasaüvibhàgo bhavissatã' ti dànaü deti,


#<[page 062]>#
%<62                  Aïguttara-Nikàya.                  XLIX.>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  api ca kho `imaü me dànaü dadato cittaü pasãdati, attamanatàsomanassaü upajàyatã' ti dànaü deti . . . na pi `imaü me dànaü dadato cittaü pasãdati, attamanatàsomanassaü upajàyatã' ti dànaü deti, api ca kho cittàlaükàraü cittaparikkhàratthaü dànaü deti. So taü dànaü deti samaõassa và bràhmaõassa và annaü pànaü vatthaü yànaü màlàgandhavilepanaü seyyàvasathapadãpeyyaü. Taü kiü ma¤¤asi Sàriputta: dadeyya idh' ekacco evaråpaü dànan ti?
     Evaü bhante.
     Tatra Sàriputta yvàyaü na h' eva kho sàpekho dànaü deti, na pañibaddhacitto dànaü deti, na sannidhipekho dànaü deti, na `imaü pecca paribhu¤jissàmã' ti dànaü deti, na pi `sàhu dànan' ti dànaü deti, na pi dinnapubbaü katapubbaü pitupitàmahehi, na arahàmi poràõaü kulavaüsaü hàpetun' ti dànaü deti, na pi `ahaü pacàmi, ime na pacanti, na arahàmi pacanto apacantànaü dànaü adàtun' ti dànaü deti, na pi `yathà tesaü pubbakànaü isãnaü tàni mahàya¤¤àni ahesuü, seyyathãdaü Aññhakassa Vàmakassa Vàmadevassa Vessàmittassa Yamataggino Aïgãrasassa Bhàradvàjassa Vàseññhassa Kassapassa Bhaguno, evaü me ayaü dànasaüvibhàgo bhavissatã' ti dànaü deti, na pi `imaü me dànaü dadato cittaü pasãdati, attamanatàsomanassaü upajàyatã' ti dànaü deti, api ca kho cittàlaükàraü cittaparikkhàratthaü dànaü deti: so taü dànaü datvà kàyassa bhedà parammaraõà Brahmakàyikànaü devànaü sahavyataü upapajjati. So taü kammaü khepetvà taü iddhiü taü yasaü taü adhipateyyaü,


#<[page 063]>#
%<L. 1                 Mahàya¤¤a-Vagga.                   63>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  anàgàmã hoti anàgantà itthattaü.
     Ayaü kho Sàriputta hetu ayaü paccayo, yena-m-idh' ekaccassa tàdisaü yeva dànaü dinnaü na mahapphalaü hoti na mahànisaüsaü, ayaü pana Sàriputta hetu ayaü paccayo, yena-m-idh' ekaccassa tàdisaü yeva dànaü dinnaü mahapphalaü hoti mahànisaüsaü.
                         L.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü àyasmà ca Sàriputto àyasmà ca Mahàmoggallàno Dakkhiõàgirismiü càrikaü caranti mahatà bhikkhusaïghena saddhiü. Tena kho pana samayena Veëukaõñakã Nandamàtà upàsikà rattiyà paccåsasamayaü paccuññhàya pàràyanaü sarena bhàsati. Tena kho pana samayena Vessavaõo mahàràjà uttaràya disàya dakkhiõaü disaü gacchati kenacid-eva karaõiyena. Assosi kho Vessavaõo mahàràjà Nandamàtàya upàsikàya pàràyanaü sarena bhàsantiyà, sutvà kathàpariyosànaü àgamayamàno aññhàsi. Atha kho Nandamàtà upàsikà pàràyanaü sarena bhàsitvà tuõhã ahosi.
Atha kho Vessavaõo mahàràjà Nandamàtàya upàsikàya kathàpariyosànaü viditvà abbhànumodi `sàdhu bhagini sàdhu bhaginã' ti. `Ko pan' eso bhadramukhà' ti. `Ahan te bhagini bhàtà Vessavaõo mahàràjà' ti. `Sàdhu bhadramukha, tena hãyo me ayaü dhammapariyàyo bhaõito, idan te hotu àtitheyyan' ti. `Sàdhu bhagini, eta¤ c' eva me hotu àtitheyyaü:


#<[page 064]>#
%<64                       Aïguttara-Nikàya.             L. 2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  sve ca Sàriputta-Moggallànapamukho bhikkhusaïgho akatapàtaràso Veëukaõñakaü àgamissati, ta¤ ca bhikkhusaïghaü parivisitvà mamaü dakkhiõaü àdiseyyàsi, eta¤ ca me bhavissati àtitheyyan' ti.
     2. Atha kho Nandamàtà upàsikà tassà rattiyà accayena sake nivesane paõãtaü khàdaniyaü bhojaniyaü pañiyàdàpesi.
Atha kho Sàriputta-Moggallànapamukho bhikkhusaïgho akatapàtaràso yena Veëukaõñako tad avasari. Atha kho Nandamàtà upàsikà a¤¤ataraü purisaü àmantesi `ehi tvaü ambho purisa, àràmaü gantvà bhikkhusaïghassa kàlaü àrocehi: kàlo bhante, ayyàya Nandamàtuyà nivesane niññhitaü bhattan' ti. `Evaü ayye' ti kho so puriso Nandamàtàya upàsikàya pañissutvà àràmaü gantvà bhikkhusaïghassa kàlaü àrocesi: kàlo bhante, ayyàya Nandamàtuyà nivesane niññhitaü bhattan ti. Atha kho Sàriputta-Moggallànapamukho bhikkhusaïgho pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya yena Nandamàtàya upàsikàya nivesanaü ten' upasaïkami, upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. Atha kho Nandamàtà upàsikà Sàriputta-Moggallànapamukhaü bhikkhusaïghaü paõãtena khàdaniyena bhojaniyena sahatthà santappesi sampavàresi.
Atha kho Nandamàtà upàsikà àyasmantaü Sàriputtaü bhuttàviü onãtapattapàõiü ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho Nandamàtaraü upàsikaü àyasmà Sàriputto etad avoca `ko pana te Nandamàte bhikkhusaïghassa abbhàgamanaü àrocesã' ti? `Idhàhaü bhante rattiyà paccåsasamayaü paccuññhàya pàràyanaü sarena bhàsitvà tuõhã ahosiü. Atha kho bhante Vessavaõo mahàràjà mama kathàpariyosànaü viditvà abbhànumodi "sàdhu bhagini sàdhu bhaginã" ti.


#<[page 065]>#
%<L. 3-4              Mahàya¤¤a-Vagga.               65>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  "Ko pan' eso bhadramukhà" ti? "Ahan te bhagini bhàtà Vessavaõo mahàràjà" ti. "Sàdhu bhadramukha, tena hãyo me ayaü dhammapariyàyo bhaõito, idan te hotu àtitheyyan" ti.
"Sàdhu bhagini, eta¤ c' eva me hotu àtitheyyaü, sve ca Sàriputta-Moggallànappamukho bhikkhusaïgho akatapàtaràso Veëukaõñakaü àgamissati, ta¤ ca bhikkhusaïghaü parivisitvà mamaü dakkhiõaü àdiseyyàsi, eta¤ ca me bhavissati àtitheyyan" ti. `Yad idaü bhante dàne pu¤¤aü hitaü Vessavaõassa mahàràjassa sukhàya hotå' ti.
     3. `Acchariyaü Nandamàte abbhutaü Nandamàte, yatra hi nàma Vessavaõena mahàràjena evaümahiddhikena evaümahesakkhena devaputtena sammukhà sallapissasã' ti.
`Na kho me bhante es' eva acchariyo abbhuto dhammo, atthi me a¤¤o pi acchariyo abbhuto dhammo: idha me bhante Nando nàma ekaputtako piyo manàpo, taü ràjàno kismi¤ci-d-eva kàraõe okkassa pasayha jãvità voropesuü, tasmiü kho panàhaü bhante dàrake gahite và gayhamàne và vadhe và vajjhamàne và hate và ha¤¤amàne và nàbhijànàmi cittassa a¤¤athattan' ti.
     4. `Acchariyaü Nandamàte abbhutaü Nandamàte, yatra hi nàma cittuppàdaü pi parisodhessasã' ti. `Na kho me bhante es' eva acchariyo abbhuto dhammo,


#<[page 066]>#
%<66                  Aïguttara-Nikàya.                  L. 5-7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  atthi me a¤¤o pi acchariyo abbhuto dhammo: idha me bhante sàmiko kàlakato a¤¤ataraü yakkhayoniü upapanno, so me ten' eva purimena attabhàvena uddassesi. Na kho panàhaü bhante abhijànàmi tato nidànaü cittassa a¤¤athattan' ti.
     5. `Acchariyaü Nandamàte abbhutaü Nandamàte, yatra hi nàma cittuppàdaü pi parisodhessasã' ti. `Na kho me bhante es' eva acchariyo abbhuto dhammo, atthi me a¤¤o pi acchariyo abbhuto dhammo: yato' haü bhante sàmikassa daharass' eva daharà ànãtà, nàbhijànàmi sàmikaü manasà pi aticarittà, kuto pana kàyenà' ti?
     6. `Acchariyaü Nandamàte abbhutaü Nandamàte, yatra hi nàma cittuppàdamattam pi parisodhessasã' ti. `Na kho me bhante es' eva acchariyo abbhuto dhammo, atthi me a¤¤o pi acchariyo abbhuto dhammo: yadàhaü bhante upàsikà pañidesità, nàbhijànàmi ki¤ci sikkhàpadaü sa¤cicca vãtikkamità' ti.
     7. `Acchariyaü Nandamàte abbhutaü Nandamàte' ti.
`Na kho me bhante es' eva acchariyo abbhuto dhammo, atthi me a¤¤o pi acchariyo abbhuto dhammo: idhàhaü bhante yàva-d-eva àkaïkhàmi, vivicc' eva kàmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaü savicàraü vivekajaü pãtisukhaü pañhamaü jhànaü upasampajja viharàmi; vitakkavicàrànaü våpasamà ajjhattaü sampasàdanaü cetaso ekodibhàvaü avitakkaü avicàraü samàdhijaü pãtisukhaü dutiyaü jhànaü upasampajja viharàmi; pãtiyà ca viràgà upekhakà ca viharàmi, satà ca sampajànà sukha¤ ca kàyena pañisaüvedemi,


#<[page 067]>#
%<L. 8-LI. 1           Mahàya¤¤a-Vagga.              67>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yan taü ariyà àcikkhanti `upekhako satimà sukhavihàrã' ti tatiyaü jhànaü upasampajja viharàmi; sukhassa ca pahànà dukkhassa ca pahànà pubb' eva somanassadomanassànaü atthaïgamà adukkhamasukhaü upekhàsatipàrisuddhiü catutthaü jhànaü upasampajja viharàmã' ti.
     8. `Acchariyaü Nandamàte abbhutaü Nandamàte' ti.
`Na kho me bhante es' eva acchariyo abbhuto dhammo, atthi me a¤¤o pi acchariyo abbhuto dhammo: yànãmàni bhante Bhagavatà desitàni {pa¤corambhàgiyàni} saüyojanàni, nàhaü tesaü ki¤ci attani appahãnaü samanupassàmã' ti.
     `Acchariyaü Nandamàte abbhutaü Nandamàte' ti.
     Atha kho àyasmà Sàriputto Nandamàtaraü upàsikaü dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà uññhàyàsanà pakkàmã ti.
           Mahàya¤¤avaggo pa¤camo.
             Tass' uddànaü:
òhiti-parikkhàraü dve aggi sa¤¤à aparà duve Methunà saüyogo dànaü Nandamàtena te dasà ti.
                       LI. *)
     1. Atha kho a¤¤ataro bhikkhu yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi.


#<[page 068]>#
%<68                  Aïguttara-Nikàya.                LI. 2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ekamantaü nisinno kho so bhikkhu Bhagavantaü etad avoca: `Ko nu kho bhante hetu ko paccayo, yena sutavato ariyasàvakassa vicikicchà n' uppajjati avyàkatavatthåså' ti?
     2. `Diññhinirodhà kho bhikkhu sutavato ariyasàvakassa vicikicchà n' uppajjati avyàkatavatthåsu. "Hoti Tathàgato parammaraõà" ti kho bhikkhu diññhigatam etaü; "na hoti Tathàgato parammaraõà" ti kho bhikkhu diññhigatam etaü; "hoti ca na ca hoti Tathàgato parammaraõà" ti kho bhikkhu diññhigatam etaü; "neva hoti na na hoti Tathàgato parammaraõà" ti kho bhikkhu diññhigatam etaü. Assutavà bhikkhu puthujjano diññhiü na ppajànàti, diññhisamudayaü na ppajànàti, diññhinirodhaü na ppajànàti, diññhinirodhagàminiü pañipadaü na ppajànàti. Tassa sà diññhi pavaóóhati. So na parimuccati jàtiyà jaràya maraõena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upàyàsehi, na parimuccati dukkhasmà ti vadàmi. Sutavà ca kho bhikkhu ariyasàvako diññhiü pajànàti, diññhisamudayaü pajànàti, diññhinirodhaü pajànàti, diññhinirodhagàminiü pañipadaü pajànàti. Tassa sà diññhi nirujjhati. So parimuccati jàtiyà jaràya maraõena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upàyàsehi, parimuccati dukkhasmà ti vadàmi.
Evaü jànaü kho bhikkhu sutavà ariyasàvako evaü passaü "hoti Tathàgato parammaraõà" ti pi na vyàkaroti; "na hoti Tathàgato parammaraõà" ti pi na vyàkaroti; "hoti ca na ca hoti Tathàgato parammaraõà" ti pi na vyàkaroti; "neva hoti na na hoti Tathàgato parammaraõà" ti pi na vyàkaroti. Evaü jànaü kho bhikkhu sutavà ariyasàvako evaü passaü evaü avyàkaraõadhammo hoti avyàkatavatthåsu. Evaü jànaü kho bhikkhu sutavà ariyasàvako evaü passaü na cchambhati na kampati na vedhati na santàsaü àpajjati avyàkatavatthåsu. "Hoti Tathàgato parammaraõà" ti kho bhikkhu taõhàgatam etaü sa¤¤àgatam etaü ma¤¤itam etaü papa¤citam etaü upàdànagatam etaü vippañisàro eso;


#<[page 069]>#
%<LI.                 Avyàkata-Vagga.               69>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  "na hoti Tathàgato parammaraõà" ti kho bhikkhu vippañisàro eso; "hoti ca na ca hoti Tathàgato parammaraõà" ti kho bhikkhu vippañisàro eso; "neva hoti na na hoti Tathàgato parammaraõà" ti kho bhikkhu vippañisàro eso. Assutavà bhikkhu puthujjano vippañisàraü na ppajànàti, vippañisàrasamudayaü na ppajànàti, vippañisàranirodhaü na ppajànàti, vippañisàranirodhagàminiü pañipadaü na ppajànàti. Tassa so vippañisàro pavaóóhati. So na parimuccati jàtiyà jaràya maraõena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upàyàsehi, na parimuccati dukkhasmà ti vadàmi. Sutavà ca kho bhikkhu ariyasàvako vippañisàraü pajànàti, vippañisàrasamudayaü pajànàti, vippañisàranirodhaü pajànàti, vippañisàranirodhagàminiü pañipadaü pajànàti. Tassa so vippañisàro nirujjhati. So parimuccati jàtiyà jaràya maraõena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upàyàsehi, parimuccati dukkhasmà ti vadàmi. Evaü jànaü kho bhikkhu sutavà ariyasàvako evaü passaü "hoti Tathàgato parammaraõà" ti pi na vyàkaroti; "na hoti Tathàgato parammaraõà" ti pi na vyàkaroti; "hoti ca na ca hoti Tathàgato parammaraõà" ti pi na vyàkaroti; "neva hoti na na hoti Tathàgato parammaraõà" ti pi na vyàkaroti. Evaü jànaü kho bhikkhu sutavà ariyasàvako evaü passaü evaü avyàkaraõadhammo hoti avyàkatavatthåsu. Evaü jànaü kho bhikkhu sutavà ariyasàvako evaü passaü na cchambhati na kampati na vedhati na santàsaü àpajjati avyàkatavatthåsu.


#<[page 070]>#
%<70                     Aïguttara-Nikàya.               LII. 1-2>%
Ayaü kho bhikkhu hetu ayaü paccayo, yena sutavato ariyasàvakassa vicikicchà n' uppajjati avyàkatavatthåså' ti.
                           LII.
     1. Satta bhikkhave purisagatiyo desissàmi anupàdà ca parinibbànaü, taü suõàtha sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã ti. `Evaü bhante' ti kho te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca. Katamà ca bhikkhave satta purisagatiyo?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà, na bhavissati, na me bhavissati, yad atthi yaü bhåtaü, taü pajahàmã' ti; upekhaü pañilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttariü padaü santaü sammappa¤¤àya passati; ta¤ ca khvassa padaü na sabbena sabbaü sacchikataü hoti, tassa na sabbena sabbaü mànànusayo pahãno hoti, na sabbena sabbaü bhavaràgànusayo pahãno hoti, na sabbena sabbaü avijjànusayo pahãno hoti. So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà antaràparinibbàyã hoti.
Seyyathà pi bhikkhave divasasantatte ayokapàle {ha¤¤amàne} papañikà nibbattitvà nibbàyeyya, evam eva kho bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà, na bhavissati, na me bhavissati, yad atthi yaü bhåtaü, taü pajahàmã' ti; upekhaü pañilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttariü padaü santaü sammappa¤¤àya passati; ta¤ ca khvassa padaü na sabbena sabbaü sacchikataü hoti,


#<[page 071]>#
%<LII. 3-4            Avyàkata-Vagga.               71>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tassa na sabbena sabbaü mànànusayo pahãno hoti, na sabbena sabbaü bhavaràgànusayo pahãno hoti, na sabbena sabbaü avijjànusayo pahãno hoti. So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà antaràparinibbàyã hoti.
     3. Idha pana bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà, na bhavissati, na me bhavissati, yad atthi yaü bhåtaü, taü pajahàmã' ti; upekhaü pañilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttariü padaü santaü sammappa¤¤àya passati, ta¤ ca khvassa padaü na sabbena sabbaü sacchikataü hoti, tassa na sabbena sabbaü mànànusayo pahãno hoti, na sabbena sabbaü bhavaràgànusayo pahãno hoti, na sabbena sabbaü avijjànusayo pahãno hoti. So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà antaràparinibbàyã hoti.
Seyyathà pi bhikkhave divasasantatte ayokapàle ha¤¤amàne papañikà nibbattitvà uppatitvà nibbàyeyya, evam eva kho bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà' . . . pe . . . So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà antaràparinibbàyã hoti.
     4. Idha pana bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà' . . . pe . . . So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà antaràparinibbàyã hoti. Seyyathà pi bhikkhave divasasantatte ayokapàle ha¤¤amàne papañikà nibbattitvà uppatitvà anupahaccatalaü nibbàyeyya, evam eva kho bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà'


#<[page 072]>#
%<72                  Aïguttara-Nikàya.                   LII. 5-6>%
 . . . pe . . . So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü
parikkhayà antaràparinibbàyã hoti.
     5. Idha pana bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà' . . . pe . . . So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà upahaccaparinibbàyã hoti. Seyyathà pi bhikkhave divasasantatte ayokapàle ha¤¤amàne papañikà nibbattitvà uppatitvà upahaccatalaü nibbàyeyya, evam eva kho bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà' . . . pe . . . So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà upahaccaparinibbàyã hoti.
     6. Idha pana bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà' . . . pe . . . So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà asaïkhàraparinibbàyã hoti. Seyyathà pi bhikkhave divasasantatte ayokapàle ha¤¤amàne papañikà nibbattitvà uppatitvà paritte tiõapu¤je và kaññhapu¤je và nipateyya, sà tattha aggim pi janeyya dhåmam pi janeyya, aggim pi janetvà dhåmam pi janetvà tam eva parittaü tiõapu¤jaü và kaññhapu¤jaü và pariyàdiyitvà anàhàrà nibbàyeyya, evam eva kho bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà' . . . pe . . . So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà asaïkhàraparinibbàyã hoti.


#<[page 073]>#
%<LII. 7-8                 Avyàkata-Vagga.               73>%
     7. Idha pana bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà' . . . pe . . . So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà sasaïkhàraparinibbàyã hoti. Seyyathà pi bhikkhave divasasantatte ayokapàle ha¤¤amàne papañikà nibbattitvà uppatitvà vipule tiõapu¤je và kaññhapu¤je và nipateyya, sà tattha aggim pi janeyya dhåmam pi janeyya, aggim pi janetvà dhåmam pi janetvà tam eva vipulaü tiõapu¤jaü và kaññhapu¤jam  và pariyàdiyitvà anàhàrà nibbàyeyya, evam eva kho bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà' . . . pe . . . So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà sasaïkhàraparinibbàyã hoti.
     8. Idha pana bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà, na bhavissati, na me bhavissati, yad atthi yaü bhåtaü, tam pajahàmã' ti upekhaü pañilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttariü padaü santaü sammappa¤¤àya passati; ta¤ ca khvassa padaü na sabbena sabbaü sacchikataü hoti, tassa na sabbena sabbaü mànànusayo pahãno hoti, na sabbena sabbaü bhavaràgànusayo pahãno hoti, na sabbena sabbaü avijjànusayo pahãno hoti. So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà uddhaüsoto hoti akaniññhagàmã. Seyyathà pi bhikkhave divasasantatte ayokapàle ha¤¤amàne, papañikà nibbattitvà uppatitvà mahante tiõapu¤je và kaññhapu¤je và nipateyya, sà tattha aggim pi janeyya dhåmam pi janeyya, aggim pi janetvà dhåmam pi janetvà tam eva mahantaü tiõapu¤jaü và kaññhapu¤jaü và pariyàdiyitvà gaccham pi daheyya dàyam pi daheyya,


#<[page 074]>#
%<74                  Aïguttara-Nikàya.                LII. 9-LIII. 1>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  gaccham pi dahitvà dàyam pi dahitvà haritan taü và patthan taü và selan taü và udakan taü và ramaõãyaü và bhåmibhàgaü àgamma anàhàrà nibbàyeyya, evam eva kho bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa no ca me siyà' . . . pe . . . So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà uddhaüsoto hoti akaniññhagàmã.
     Imà kho bhikkhave satta purisagatiyo. Katama¤ ca bhikkhave anupàdà parinibbànaü?
     9. Idha bhikkhave bhikkhu evaü pañipanno hoti `no c' assa, no ca me siyà, na bhavissati, na me bhavissati, yad atthi yaü bhåtaü, taü pajahàmã' ti, upekhaü pañilabhati. So bhave na rajjati sambhave na rajjati, atthuttariü padaü santaü sammappa¤¤àya passati; ta¤ ca khvassa padaü sabbena sabbaü sacchikataü hoti, tassa sabbena sabbaü mànànusayo pahãno hoti, sabbena sabbaü bhavaràgànusayo pahãno hoti, sabbena sabbaü avijjànusayo pahãno hoti. So àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharati. Idaü vuccati bhikkhave anupàdà parinibbànaü. Imà kho bhikkhave satta purisagatiyo anupàdà ca parinibbànan ti.
                                LIII.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Ràjagahe viharati Gijjhakåñe pabbate. Atha kho dve devatà abhikkantàya rattiyà abhikkantavaõõà kevalakappaü Gijjhakåñaü obhàsetvà yena Bhagavà ten' upasaïkamiüsu,


#<[page 075]>#
%<LIII. 2              Avyàkata-Vagga.                    75>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü aññhaüsu. Ekamantaü ñhità kho ekà devatà Bhagavantaü etad avoca `età bhante bhikkhuniyo vimuttà' ti. Aparà devatà Bhagavantaü etad avoca `età bhante bhikkhuniyo anupàdisesà suvimuttà' ti. Idam avocuü tà devatà.
Samanu¤¤o Satthà ahosi. Atha kho tà devatà `samanu¤¤o Satthà' ti Bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà tatth' ev' antaradhàyiüsu. Atha kho Bhagavà tassà rattiyà accayena bhikkhå àmantesi `imaü bhikkhave rattiü dve devatà abhikkantàya rattiyà abhikkantavaõõà kevalakappaü Gijjhakåñaü obhàsetvà yenàhaü ten' upasaïkamiüsu, upasaïkamitvà maü abhivàdetvà ekamantaü aññhaüsu. Ekamantaü ñhità kho bhikkhave ekà devatà maü etad avoca "età bhante bhikkhuniyo vimuttà" ti.
Aparà devatà maü etad avoca "età bhante bhikkhuniyo anupàdisesà suvimuttà" ti. Idam avocuü bhikkhave tà devatà, idaü vatvà maü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà tatth' ev' antaradhàyiüså' ti.
     2. Tena kho pana samayena àyasmà Mahàmoggallàno Bhagavato avidåre nisinno hoti. Atha kho àyasmato Mahàmoggallànassa etad ahosi `katamesànaü kho devànaü evaü ¤àõaü hoti: sa-upàdisese và sa-upàdiseso ti anupàdisese và anupàdiseso' ti. Tena kho pana samayena Tisso nàma bhikkhu adhunà kàlakato a¤¤ataraü Brahmalokaü upapanno hoti. Tatràpi naü evaü jànanti `Tisso Brahmà mahiddhiko mahàõubhàvo' ti. Atha kho àyasmà Mahàmoggallàno, seyyathà pi nàma balavà puriso sammi¤jitaü và bàhaü pasàreyya, pasàritaü và bàhaü sammi¤jeyya, evam eva Gijjhakåñe pabbate antarahito tasmiü Brahmaloke pàturahosi. Addasà kho Tisso Brahmà àyasmantaü Mahàmoggallànaü dårato 'va àgacchantaü, disvà àyasmantaü Mahàmoggallànaü etad avoca `ehi kho màrisa Moggallàna,


#<[page 076]>#
%<76                Aïguttara-Nikàya.              LIII. 3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  svàgataü màrisa Moggallàna, cirassaü kho màrisa Moggallàna imaü pariyàyamam akàsi, yad idaü idhàgamanàya, nisãda màrisa Moggallàna, idam àsanaü pa¤¤attan' ti. Nisãdi kho àyasmà Mahàmoggallàno pa¤¤atte àsane. Tisso pi kho Brahmà àyasmantaü Mahàmoggallànaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho Tissaü Brahmànaü àyasmà Mahàmoggallàno etad avoca `katamesànaü kho Tissa devànaü evaü ¤àõaü hoti: sa-upàdisese và sa-upàdiseso ti anupàdisese và anupàdiseso' ti. `Brahmakàyikànaü kho màrisa Moggallàna devànaü evaü ¤àõaü hoti: sa-upàdisese và sa-upàdiseso ti anupàdisese và anupàdiseso' ti. `Sabbesaü yeva kho Tissa Brahmakàyikànaü devànaü evaü ¤àõaü hoti: saupàdisese và sa-upàdiseso ti anupàdisese và anupàdiseso' ti?
     3. Na kho màrisa Moggallàna sabbesaü Brahmakàyikànaü devànaü evaü ¤àõaü hoti: sa-upàdisese và sa-upàdiseso ti anupàdisese và anupàdiseso ti. Ye kho te màrisa Moggallàna Brahmakàyikà devà brahmena àyunà santuññhà, brahmena vaõõena brahmena sukhena brahmena yasena brahmena àdhipateyyena santuññhà tassa ca uttariü nissaraõaü yathàbhåtaü na ppajànanti, tesaü na evaü ¤àõaü hoti: sa-upàdisese và sa-upàdiseso ti anupàdisese và anupàdiseso ti; ye ca kho te màrisa Moggallàna Brahmakàyikà devà brahmena àyunà asantuññhà, brahmena vaõõena brahmena sukhena brahmena yasena brahmena àdhipateyyena asantuññhà tassa ca uttariü nissaraõaü yathàbhåtaü pajànanti,


#<[page 077]>#
%<LIII. 4-7                Avyàkata-Vagga.                77>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tesaü evaü ¤àõaü hoti: saupàdisese và sa-upàdiseso ti anupàdisese và anupàdiseso ti.
     4. Idha màrisa Moggallàna bhikkhu ubhato bhàgavimutto hoti, tam enaü te devà evaü jànanti: ayaü kho àyasmà ubhato bhàgavimutto, yàv' assa kàyo ñhassati, tàva naü dakkhinti devamanussà, kàyassa bhedà na naü dakkhinti devamanussà ti. Evam pi kho màrisa Moggallàna tesaü devànaü ¤àõaü hoti: anupàdisese và anupàdiseso ti.
     5. Idha pana màrisa Moggallàna bhikkhu pa¤¤àvimutto hoti, tam enaü te devà evaü jànanti: ayaü kho àyasmà pa¤¤àvimutto, yàv' assa kàyo ñhassati, tàva naü dakkhinti devamanussà, kàyassa bhedà na naü dakkhinti devamanussà ti. Evam pi kho màrisa Moggallàna tesaü devànaü ¤àõaü hoti: anupàdisese và anupàdiseso ti.
     6. Idha pana màrisa Moggallàna bhikkhu kàyasakkhi hoti, tam enaü te devà evaü jànanti: ayaü kho àyasmà kàyasakkhi, app eva nàma ayam àyasmà anulomikàni senàsanàni pañisevamàno kalyàõamitte bhajamàno indriyàni samannànayamàno, yass' atthàya kulaputtà samma-d-eva agàrasmà anagàriyaü pabbajanti, tad anuttaraü brahmacariyapariyosànaü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja vihareyyà ti. Evam pi kho màrisa Moggallàna tesaü devànaü ¤àõaü hoti: sa-upàdisese và sa-upàdiseso ti.
     7. Idha pana màrisa Moggallàna bhikkhu diññhippatto hoti . . . pe . . . saddhàvimutto hoti . . . dhammànusàrã hoti, tam enaü te devà evaü jànanti: ayaü kho àyasmà dhammànusàrã,


#<[page 078]>#
%<78                  Aïguttara-Nikàya.             LIII. 8-9>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  app eva nàma ayam àyasmà anulomikàni senàsanàni pañisevamàno kalyàõamitte bhajamàno indriyàni samannànayamàno, yass' atthàya kulaputtà samma-d-eva agàrasmà anagàriyaü pabbajanti, tad anuttaraü brahmacariyapariyosànaü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja vihareyyà ti. Evam pi kho màrisa Moggallàna tesaü devànaü ¤àõaü hoti: sa-upàdisese và sa-upàdiseso ti.
     8. Atha kho àyasmà Mahàmoggallàno Tissassa Brahmuno bhàsitaü abhinanditvà anumoditvà, seyyathà pi nàma balavà puriso sammi¤jitaü và bàhaü pasàreyya, pasàritaü và bàhaü sammi¤jeyya, evam eva Brahmaloke antarahito Gijjhakåñe pabbate pàturahosi. Atha kho àyasmà Mahàmoggallàno yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Mahàmoggallàno, yàvatako ahosi Tissena Brahmunà saddhiü kathàsallàpo, taü sabbaü Bhagavato àrocesi. `Na hi pana te Moggallàna Tisso Brahmà sattamaü animittavihàriü puggalaü desesã' ti.
`Etassa Bhagavà kàlo, etassa Sugata kàlo, yaü Bhagavà sattamaü animittavihàriü puggalaü deseyya, Bhagavato sutvà bhikkhå dhàressantã' ti. `Tena hi Moggallàna suõàhi sàdhukaü manasikarohi, bhàsissàmã' ti. `Evaü bhante' ti kho àyasmà Mahàmoggallàno Bhagavato paccassosi.
Bhagavà etad avoca:--
     9. Idha Moggallàna bhikkhu sabbanimittànaü amanasikàrà animittaü cetosamàdhiü upasampajja viharati, tam enaü te devà evaü jànanti: ayaü kho àyasmà sabbanimittànaü amanasikàrà animittaü cetosamàdhiü upasampajja viharati, app eva nàma ayam àyasmà anulomikàni senàsanàni pañisevamàno kalyàõamitte bhajamàno indriyàni samannànayamàno, yass' atthàya kulaputtà sammad-eva agàrasmà anagàriyaü pabbajanti, tad anuttaraü brahmacariyapariyosànaü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja vihareyyà ti.


#<[page 079]>#
%<LIV. 1-3                Avyàkata-Vagga.                   79>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Evaü kho Moggallàna tesaü devànaü ¤àõaü hoti: sa-upàdisese và sa-upàdiseso ti.
                               LIV.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Vesàliyaü viharati Mahàvane Kåñàgàrasàlàyaü. Atha kho Sãho senàpati yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho Sãho senàpati Bhagavantaü etad avoca `sakkà nu kho bhante sandiññhikaü dànaphalaü pa¤¤àpetun' ti?
     2. Tena hi Sãha taü yev' ettha pañipucchissàmi, yathà te khameyya, tathà naü vyàkareyyàsi. Taü kiü ma¤¤asi Sãha? Idh' assa dve purisà, eko puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, eko puriso saddho dànapati anuppadànarato. Taü kiü ma¤¤asi Sãha? Kaü nu kho arahanto pañhamaü anukampantà anukampeyyuü: yo và so puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, yo và so puriso saddho dànapati anuppadànarato ti? `Yo so bhante puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, kin taü arahanto pañhamaü anukampantà anukampissanti? Yo ca kho so bhante puriso saddho dànapati anuppadànarato, taü yeva arahanto pañhamaü anukampantà anukampeyyuü' .
     3. Taü kiü ma¤¤asi Sãha? Kaü nu kho arahanto pañhamaü upasaïkamantà upasaïkameyyuü: yo và so puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, yo và so puriso saddho dànapati anuppadànarato ti?


#<[page 080]>#
%<80                  Aïguttara-Nikàya.                  LIV. 4-7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  `Yo so bhante puriso assadho maccharã kadariyo paribhàsako, kin taü arahanto pañhamaü upasaïkamantà upasaïkamissanti?
Yo ca kho so bhante puriso saddho dànapati anuppadànarato, taü yeva arahanto pañhamaü upasaïkamantà upasaïkameyyuü' .
     4. Taü kiü ma¤¤asi Sãha? Kassa nu kho arahanto pañhamaü pañigaõhantà pañigaõheyyuü: yo và so puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, yo và so puriso saddho dànapati anuppadànarato ti? `Yo so bhante puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, kin tassa arahanto pañhamaü pañigaõhantà pañigaõhissanti? Yo ca kho so bhante puriso saddho dànapati anuppadànarato, tass' eva arahanto pañhamaü pañigaõhantà pañigaõheyyuü' .
     5. Taü kiü ma¤¤asi Sãha? Kassa nu kho arahanto pañhamaü dhammaü desentà deseyyuü: yo và so puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, yo và so puriso saddho dànapati anuppadànarato ti? `Yo so bhante puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, kin tassa arahanto pañhamaü dhammaü desentà desissanti? Yo ca kho so bhante puriso saddho dànapati anuppadànarato, tass' eva arahanto pañhamaü dhammaü desentà deseyyuü' .
     6. Taü kiü ma¤¤asi Sãha? Kassa nu kho kalyàõo kittisaddo abbhuggaccheyya: yo và so puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, yo và so puriso saddho dànapati anuppadànarato ti? `Yo so bhante puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, kin tassa kalyàõo kittisaddo abbhuggacchissati? Yo ca kho so bhante puriso saddho dànapati anuppadànarato, tass' eva kalyàõo kittisaddo abbhuggaccheyya' .
     7. Taü kiü ma¤¤asi Sãha? Ko nu kho ya¤ ¤ad eva parisaü upasaïkameyya, yadi khattiyaparisaü yadi bràhmaõaparisaü yadi gahapatiparisaü yadi samaõaparisaü, visàrado upasaïkameyya amaïkubhåto:


#<[page 081]>#
%<LIV. 8-9                 Avyàkata-Vagga.               81>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yo và so puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, yo và so puriso saddho dànapati anuppadànarato ti? `Yo so bhante puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, kiü so ya¤ ¤ad eva parisaü upasaïkamissati, yadi khattiyaparisaü yadi bràhmaõaparisaü yadi gahapatiparisaü yadi samaõaparisaü, visàrado upasaïkamissati amaïkubhåto? Yo ca kho so bhante puriso saddho dànapati anuppadànarato, so ya¤ ¤ad eva parisaü upasaïkameyya, yadi khattiyaparisaü yadi bràhmaõaparisaü yadi gahapatiparisaü yadi samaõaparisaü, visàrado upasaïkameyya amaïkubhåto' .
     8. Taü kiü ma¤¤asi Sãha? Ko nu kho kàyassa bhedà parammaraõà sugatiü saggaü lokaü upapajjeyya: yo và so puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, yo và so puriso saddho dànapati anuppadànarato ti? `Yo so bhante puriso assaddho maccharã kadariyo paribhàsako, kiü so kàyassa bhedà parammaraõà sugatiü saggaü lokaü upapajjissati? Yo ca kho so bhante puriso saddho dànapati anuppadànarato, so kàyassa bhedà parammaraõà sugatiü saggaü lokaü upapajjeyya' .
     9. `Yànãmàni bhante Bhagavatà cha sandiññhikàni dànaphalàni akkhàtàni, nàhaü ettha Bhagavato saddhàya gacchàmi, ahaü p' etàni jànàmi. Ahaü bhante dàyako dànapati, maü arahanto pañhamaü anukampantà anukampanti. Ahaü bhante dàyako dànapati, maü arahanto pañhamaü upasaïkamantà upasaïkamanti. Ahaü bhante dàyako dànapati, mayhaü arahanto pañhamaü pañigaõhantà pañigaõhanti. Ahaü bhante dàyako dànapati, mayhaü arahanto pañhamaü dhammaü desentà desenti.
Ahaü bhante dàyako dànapati, mayhaü kalyàõo kittisaddo abbhuggato: Sãho senàpati dàyako kàrako saïghupaññhàko ti.


#<[page 082]>#
%<82                  Aïguttara-Nikàya.                  LV. 1-2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ahaü bhante dàyako dànapati ya¤ ¤ad eva parisaü upasaïkamàmi, yadi khattiyaparisaü yadi bràhmaõaparisaü yadi gahapatiparisaü yadi samaõaparisaü, visàrado upasaïkamàmi amaïkubhåto. Yànãmàni bhante Bhagavatà cha sandiññhikàni dànaphalàni akkhàtàni, nàhaü ettha Bhagavato saddhàya gacchàmi, ahaü p' etàni jànàmi.
Ya¤ ca kho maü bhante Bhagavà evam àha: dàyako Sãho dànapati kàyassa bhedà parammaraõà sugatiü saggaü lokaü upapajjatã ti, etàhaü na jànàmi, ettha ca panàhaü Bhagavato saddhàya gacchàmã' ti.
     Evam etaü Sãha, evam etaü Sãha, dàyako Sãha dànapati kàyassa bhedà parammaraõà sugatiü saggaü lokaü upapajjatã ti.
                                LV.
     1. Cattàrãmàni bhikkhave Tathàgatassa arakkheyyàni, tãhi ca anupavajjo. Katamàni cattàri Tathàgatassa arakkheyyàni?
     2. Parisuddhakàyasamàcàro bhikkhave Tathàgato. Natthi Tathàgatassa kàyaduccaritaü, yaü Tathàgato rakkheyya `mà me idaü paro a¤¤àsã' ti. -- Parisuddhavacãsamàcàro bhikkhave Tathàgato. Natthi Tathàgatassa vacãduccaritaü, yaü Tathàgato rakkheyya `mà me idaü paro a¤¤àsã' ti. -Parisuddhamanosamàcàro bhikkhave Tathàgato. Natthi Tathàgatassa manoduccaritaü, yaü Tathàgato rakkheyya `mà me idaü paro a¤¤àsã' ti. -- Parisuddhàjãvo bhikkhave Tathàgato. Natthi Tathàgatassa micchà-àjãvo, yaü Tathàgato rakkheyya `mà me idaü paro a¤¤àsã' ti.
     Imàni cattàri Tathàgatassa arakkheyyàni. Katamehi tãhi anupavajjo?


#<[page 083]>#
%<LV. 3                Avyàkata-Vagga.                    83>%
     3. Svàkkhàtadhammo bhikkhave Tathàgato. Tatra vata maü samaõo và bràhmaõo và devo và Màro và Brahmà và koci và lokasmiü sahadhammena pañicodessati `iti pi te na svàkkhàtadhammo' ti. Nimittam etaü bhikkhave na samanupassàmi, etaü p' ahaü bhikkhave nimittaü asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesàrajjappatto viharàmi. Supa¤¤attà kho pana me bhikkhave sàvakànaü nibbànagàminã pañipadà, yathà pañipannà mama sàvakà àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharanti. -- Tatra vata maü samaõo và bràhmaõo và devo và Màro và Brahmà và koci và lokasmiü sahadhammena pañicodessati `iti pi te na supa¤¤attà sàvakànaü nibbànagàminã pañipadà, yathà pañipannà tava sàvakà àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharantã' ti. Nimittam etaü bhikkhave na samanupassàmi. Etaü p' ahaü bhikkhave nimittaü asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesàrajjappatto viharàmi. Anekasatà kho pana me bhikkhave sàvakaparisà àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharanti. -- Tatra vata maü samaõo và bràhmaõo và devo và Màro và Brahmà và koci và lokasmiü sahadhammena pañicodessati `iti pi te na anekasatà sàvakaparisà àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü ditth' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharantã' ti. Nimittam etaü bhikkhave na samanupassàmi, etaü p' ahaü bhikkhave nimittaü asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesàrajjappatto viharàmi.


#<[page 084]>#
%<84             Aïguttara-Nikàya.                  LVI. 1-2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Imehi tãhi anupavajjo.
     Imàni kho bhikkhave cattàri Tathàgatassa arakkheyyàni, imehi ca tãhi anupavajjo ti.
                          LVI.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Kimbilàyaü viharati Veëuvane. Atha kho àyasmà Kimbilo yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Kimbilo Bhagavantaü etad avoca `ko nu kho bhante hetu ko paccayo, yena Tathàgate parinibbute saddhammo na ciraññhitiko hotã' ti? `Idha Kimbila Tathàgate parinibbute bhikkhå bhikkhuniyo upàsakà upasikàyo Satthari agàravà viharanti appatissà, dhamme agàravà viharanti appatissà, saïghe agàravà viharanti appatissà, sikkhàya agàravà viharanti appatissà, samàdhismiü agàravà viharanti appatissà, appamàde agàravà viharanti appatissà, pañisanthàre agàravà viharanti appatissà. Ayaü kho Kimbila hetu ayaü paccayo, yena Tathàgate parinibbute saddhammo na ciraññhitiko hotã' ti.
     2. `Ko pana bhante hetu ko paccayo, yena Tathàgate parinibbute saddhammo ciraññhitiko hotã' ti? `Idha Kimbila Tathàgate parinibbute bhikkhå bhikkhuniyo upàsakà upàsikàyo Satthari sagàravà viharanti sappatissà, dhamme sagàravà viharanti sappatissà, saïghe sagàravà viharanti sappatissà, sikkhàya sagàravà viharanti sappatissà, samàdhismiü sagàravà viharanti sappatissà, appamàde sagàravà viharanti sappatissà, pañisanthàre sagàravà viharanti sappatissà. Ayaü kho Kimbila hetu ayaü paccayo, yena Tathàgate parinibbute saddhammo ciraññhitiko hotã' ti.


#<[page 085]>#
%<LVII. 1-LVIII. 2      Avyàkata-Vagga.                  85>%
                              LVII.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu na cirass' eva àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja vihareyya. Katamehi sattahi?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu saddho hoti, sãlavà hoti, bahussuto hoti, pañisallãno hoti, àraddhaviriyo hoti, satimà hoti, pa¤¤avà hoti.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu na cirass' eva àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja vihareyyà ti.
                              LVIII.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Bhaggesu viharati Suüsumàragire Bhesakaëàvane Migadàye. Tena kho pana samayena àyasmà Mahàmoggallàno Magadhesu Kallavàëamuttagàme pacalàyamàno nisinno hoti. Addasà kho Bhagavà dibbena cakkhunà visuddhena atikkantamànusakena àyasmantaü Mahàmoggallànaü Magadhesu Kallavàëamuttagàme pacalàyamànaü nisinnaü, disvà, seyyathà pi nàma balavà puriso sammi¤jitaü và bàhaü pasàreyya, pasàritaü và bàhaü sammi¤jeyya, evam eva Bhaggesu Suüsumàragire Bhesakaëàvane Migadàye antarahito Magadhesu Kallavàëamuttagàme àyasmato Mahàmoggallànassa pamukhe pàturahosi. Nisãdi Bhagavà pa¤¤atte àsane. Nisajja kho Bhagavà àyasmantaü Mahàmoggallànaü etad avoca `pacalàyasi no tvaü Moggallàna, pacalàyasi no tvaü Moggallànà' ti? `Evaü bhante' .
     2. Tasmà ti ha tvaü Moggallàna, yathà sa¤¤issa te viharato taü middhaü okkamati, taü sa¤¤aü manasàkàsi taü sa¤¤aü bahulam akàsi:


#<[page 086]>#
%<86                       Aïguttara-Nikàya.             LVIII. 3-7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yan te evaü viharato taü middhaü pahãyetha.
     3. No ce te evaü viharato taü middhaü pahãyetha, tato tvaü Moggallàna yathàsutaü yathàpariyattaü dhammaü cetasà anuvitakkeyyàsi anuvicàreyyàsi manasànupekkheyyàsi: ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yan te evaü viharato taü middhaü pahãyetha.
     4. No ce te evaü viharato taü middhaü pahãyetha, tato tvaü Moggallàna yathàsutaü yathàpariyattaü dhammaü vitthàrena sajjhàyaü kareyyàsi: ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yan te evaü viharato taü middhaü pahãyetha.
     5. No ce te evaü viharato taü middhaü pahãyetha, tato tvaü Moggallàna ubho kaõõasotàni àvijeyyàsi pàõinà gattàni anumajjeyyàsi: ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yan te evaü viharato taü middhaü pahãyetha.
     6. No ce te evaü viharato taü middhaü pahãyetha, tato tvaü Moggallàna uññhàyàsanà udakena akkhãni anumajjitvà disà anuvilokeyyàsi nakkhattàni tàrakaråpàni ullokeyyàsi: ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yan te evaü viharato taü middhaü pahãyetha.
     7. No ce te evaü viharato tam middhaü pahãyetha, tato tvaü Moggallàna àlokasa¤¤aü manasikareyyàsi {divàsa¤¤aü} adhiññheyyàsi; yathà divà tathà rattiü, yathà rattiü tathà divà. Iti vivañena cetasà apariyonaddhena sappabhàsaü cittaü bhàveyyàsi: ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yan te evaü viharato taü middhaü pahãyetha.


#<[page 087]>#
%<LVIII. 8-10                   Avyàkata-Vagga.          87>%
     8. No ce te evaü viharato taü middhaü pahãyetha, tato tvaü Moggallàna pacchàpuresa¤¤ã caïkamaü adhiññheyyàsi antogatehi indriyehi abahigatena mànasena: ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yan te evaü viharato taü middhaü pahãyetha.
     9. No ce te evaü viharato taü middhaü pahãyetha, tato tvaü Moggallàna dakkhiõena passena sãhaseyyaü kappeyyàsi pàdena pàdaü accàdhàya sato sampajàno uññhànasa¤¤aü manasikaritvà, pañibuddhena ca te Moggallàna khippaü yeva paccuññhàtabbaü `na seyyasukhaü na passasukhaü na middhasukhaü anuyutto viharissàmã' ti. Evaü hi te Moggallàna sikkhitabbaü.
     10. Tasmà ti ha Moggallàna evaü sikkhitabbaü `na uccàsoõóaü paggahetvà kulàni upasaïkamissàmã' ti. Evaü hi te Moggallàna sikkhitabbaü. Sace Moggallàna bhikkhu uccàsoõóaü paggahetvà kulàni upasaïkamati, santi hi Moggallàna kulesu kiccakaraõãyàni, yena manussà àgataü bhikkhuü na {manasikaronti,} {tatra} bhikkhussa evaü hoti `ko su nàma dàni maü imasmiü kule paribhindi, virattaråpàdànãme mayi manussà' {ti,} {iti 'ssa} alàbhena maïkubhàvo, maïkubhåtassa uddhaccaü, uddhatassa asaüvaro, asaüvutassa àrà cittaü samàdhimhà. Tasmà ti ha Moggallàna evaü sikkhitabbaü `na viggàhikakathaü kathessàmã' ti. Evaü hi te Moggallàna sikkhitabbaü.
Viggàhikàya Moggallàna kathàya sati kathàbàhullaü pàñikaïkhaü, kathàbàhulle sati uddhaccaü, uddhatassa {asaüvaro,} asaüvutassa àrà cittaü samàdhimhà. Nàhaü Moggallàna sabbe h' eva saüsaggaü vaõõayàmi, na panàhaü Moggallàna sabbe h' eva saüsaggaü na vaõõayàmi,


#<[page 088]>#
%<88                  Aïguttara-Nikàya.                  LVIII. 11>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  sagahaññhapabbajitehi kho ahaü Moggallàna saüsaggaü na vaõõayàmi, yàni ca kho tàni senàsanàni appasaddàni appanigghosàni vijanavàtàni manussaràhaseyyakàni pañisallànasàruppàni, tathàråpehi senàsanehi saüsaggaü vaõõayàmã' ti.
     11. Evaü vutte àyasmà Mahàmoggallàno Bhagavantaü etad avoca `kittàvatà nu kho bhante bhikkhu saükhittena taõhàsaükhayavimutto hoti accantaniññho accantayogakkhemã accantabrahmacàrã accantapariyosàno seññho devamanussànan' ti? `Idha Moggallàna bhikkhuno sutaü hoti: sabbe dhammà nàlaü abhinivesàyà ti, eva¤ c' etaü Moggallàna bhikkhuno sutaü hoti: sabbe dhammà nàlaü abhinivesàyà ti. So sabbaü dhammaü abhijànàti, sabbaü dhammaü abhi¤¤àya sabbaü dhammaü parijànàti, sabbaü dhammaü pari¤¤àya yaü ki¤ci vedanaü vediyati sukhaü và dukkhaü và adukkhamasukhaü và. So tàsu vedanàsu aniccànupassã viharati, viràgànupassã viharati, nirodhànupassã viharati, pañinissaggànupassã viharati. So tàsu vedanàsu aniccànupassã viharanto viràgànupassã viharanto nirodhànupassã viharanto pañinissaggànupassã viharanto na ca ki¤ci loke upàdiyati, anupàdiyaü na paritassati, aparitassaü paccattaü yeva parinibbàyati; "khãõà jàti, vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà" ti pajànàti. Ettàvatà kho Moggallàna bhikkhu saükhittena taõhàsaükhayavimutto hoti accantaniññho accantayogakkhemã accantabrahmacàrã accantapariyosàno seññho devamanussànan' ti.
     [Mà bhikkhave pu¤¤ànaü bhàyittha, sukhass' etaü bhikkhave adhivacanaü,


#<[page 089]>#
%<LVIII.              Avyàkata-Vagga.                    89>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yad idaü pu¤¤ànan ti. Abhijànàmi kho panàhaü bhikkhave dãgharattaü katànaü pu¤¤ànaü dãgharattaü iññhaü kantaü manàpaü vipàkaü paccanubhåtaü. Satta vassàni mettacittaü bhàvesiü, satta vassàni mettacittaü bhàvetvà satta saüvaññavivaññakappe na yimaü lokaü punàgamàsiü, saüvaññamàne sudàhaü bhikkhave loke âbhassarupago homi, vivaññamàne loke su¤¤aü Brahmavimànaü upapajjàmi. Tatra sudaü bhikkhave Brahmà homi Mahàbrahmà abhibhå anabhibhåto a¤¤adatthudaso Vasavattã. Chattiüsakkhattuü kho panàhaü bhikkhave Sakko ahosiü devànam indo. Anekasattakkhattuü ràjà ahosiü Cakkavattã dhammiko dhammaràjà càturanto vijitàvã janapadatthàvariyappatto sattaratanasamannàgato. Tassa mayhaü bhikkhave imàni satta ratanàni ahesuü, seyyathãdaü cakkaratanaü hatthiratanaü assaratanaü maõiratanaü itthiratanaü gahapatiratanaü, parinàyakaratanam eva sattamaü. Paro sahassaü kho pana me bhikkhave puttà ahesuü sårà vãraïgaråpà parasenappamaddanà. So imaü pañhaviü sàgarapariyantaü adaõóena asatthena dhammena abhivijiya ajjhàvasan ti.
     Passa pu¤¤ànaü vipàkaü kusalànaü sukhesinaü:
     mettacittaü vibhàvetvà satta vassàni bhikkhave


#<[page 090]>#
%<90                  Aïguttara-Nikàya.                  LVIII.>%
satta saüvaññavivaññakappe na yimaü lokaü punàgamaü, saüvaññamàne lokamhi homi âbhassaråpago, vivaññamàne lokamhi su¤¤aü Brahmupago ahuü, sattakkhattuü Mahàbrahmà Vasavatti tadà ahuü, chattiüsakkhattuü devindo devarajjam akàrayiü, cakkavattã ahuü ràjà Jambusaõóassa issaro.
Muddhàbhisitto khattiyo manussàdhipatã ahuü adaõóena asatthena vijeyya pañhaviü imaü asàhasena dhammena samena {m-anusàsiyaü}, dhammena rajjaü kàretvà asmiü*) pañhavimaõóale mahaddhane mahàbhoge aóóhe ajàyisaü kule sabbakàmehi sampanne ratanehi ca sattahi.
Buddhà saïgàhakà loke, tehi etaü sudesitaü, esa hetu mahantassa, pathabyo yena vuccati.
Pahutavittupakaraõo ràjà homi patàpavà, iddhimà yasavà homi Jambusaõóassa issaro.
Ko sutvà na ppasãdeyya api kaõhàbhijàtiyo?


#<[page 091]>#
%<LIX. 1-2                 Avyàkata-Vagga.               91>%
     Tasmà hi atthakàmena mahattam abhikaïkhatà
     saddhammo garukàtabbo saraü buddhànasàsanan ti.]
                              LIX.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme. Atha kho Bhagavà pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya yena Anàthapiõóikassa gahapatissa nivesanaü ten' upasaïkami, upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. Tena kho pana samayena Anàthapiõóikassa gahapatissa nivesane manussà uccàsaddà mahàsaddà honti. Atha kho Anàthapiõóiko gahapati yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho Anàthapiõóikaü gahapatiü Bhagavà etad avoca `kin nu kho te gahapati nivesane manussà uccàsaddà mahàsaddà kevaññà ma¤¤e macchavilope' ti? `Ayaü bhante Sujàtà gharasuõhà aóóhà aóóhakulà ànãtà, sà neva sassuü àdiyati na sasuraü àdiyati na sàmikaü àdiyati, Bhagavantam pi na sakkaroti na garukaroti na màneti na påjeti' ti.
     2. Atha kho Bhagavà Sujàtaü gharasuõhaü àmantesi `ehi Sujàte' ti. `Evaü bhante' ti kho Sujàtà gharasuõhà Bhagavato pañissutvà yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi.
Ekamantaü nisinnaü kho Sujàtaü gharasuõhaü Bhagavà etad avoca `satta kho imà Sujàte purisassa bhariyà.


#<[page 092]>#
%<92                       Aïguttara-Nikàya.             LIX.>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
Katamà satta? Vadhakasamà, corãsamà, ayyasamà, màtusamà, bhaginãsamà, sakhãsamà, dàsãsamà. Imà kho Sujàte satta purisassa bhariyà. Tàsaü tvan nu katamà' ti? `Na kho ahaü bhante imassa Bhagavatà saükhittena bhàsitassa evaü vitthàrena atthaü àjànàmi. Sàdhu me bhante Bhagavà tathà dhammaü desetu, yathàhaü imassa Bhagavatà saükhittena bhàsitassa vitthàrena atthaü àjàneyyan' ti. `Tena hi Sujàte suõàhi sàdhukaü manasikarohi, bhàsissàmã' ti. `Evaü bhante' ti kho Sujàtà gharasuõhà Bhagavato paccassosi. Bhagavà etad avoca:--
            Paduññhacittà ahitànukampinã
            a¤¤esu rattà atima¤¤ate patiü
            dhanena kãtassa vadhàya ussukà,
            yà evaråpà purisassa bhariyà
            `vadhakà ca bhariyà' ti ca sà pavuccati.
            Yaü itthiyà vindati sàmiko dhanaü
            sippaü vaõijja¤ ca kasim adhiññhahaü
            appam pi tasmà apahàtum icchati,
            yà evaråpà purisassa bhariyà
            `corã ca bhariyà' ti ca sà pavuccati.
            Akammakàmà alasà mahagghasà
            pharusà ca caõói duruttavàdinã
            uññhàyakànaü abhibhuyya vattati,
            yà evaråpà purisassa bhariyà
            `ayyà ca bhariyà' ti ca sà pavuccati.


#<[page 093]>#
%<LIX.                     Avyàkata-Vagga.               93>%
            Yà sabbadà hoti hitànukampinã
            màtà va puttaü anurakkhate patiü
            tato dhanaü sambhatam assa rakkhati,
            yà evaråpà purisassa bhariyà
            `màtà ca bhariyà' ti ca sà pavuccati.
            Yathà pi jeññhà bhaginã kaniññhakà
            sagàravà hoti sakamhi sàmike
            hirãmanà bhattuvasànuvattinã,
            yà evaråpà purisassa bhariyà
            `bhaginã ca bhariyà' ti ca sà pavuccati.
            Yà cãdha disvàna patiü pamodati
            sakhã sakhàraü va cirassam àgataü
            koleyyakà sãlavatã patibbatà,
            yà evaråpà purisassa bhariyà
            `sakhã ca bhariyà' ti ca sà pavuccati.
            Akkuddhasantà vadhadaõóatajjità
            aduññhacittà patino titikkhati
            {akkodhanà} bhattuvasànuvattinã,
            yà evaråpà purisassa bhariyà
            `dàsã ca bhariyà' ti ca sà pavuccati.
            Yà cãdha bhariyà `vadhakà' ti vuccati
            `corã ca ayyà' ti ca sà pavuccati
            dussãlaråpà pharusà anàdarà
            kàyassa bhedà nirayaü vajanti tà.
            Yà cãdha `màtà bhaginã sakhã' ti ca
            `dàsã ca bhariyà' ti ca sà pavuccati
            sãle ñhitattà cirarattasaüvutà
            kàyassa bhedà sugatiü vajanti tà ti.
     Imà kho Sujàte satta purisassa bhariyà. Tàsam tvaü katamà ti?


#<[page 094]>#
%<94                       Aïguttara-Nikàya.             LX. 1-4>%
     Ajja-t-agge maü bhante Bhagavà dàsãsamaü sàmikassa bhariyaü dhàretå ti.
                                 LX.
     1. Satt' ime bhikkhave dhammà sapattakantà sapattakaraõà kodhanaü àgacchanti itthiü và purisaü và.
Katame satta?
     2. Idha bhikkhave sapatto sapattassa evaü icchati `aho vatàyaü dubbaõõo assà' ti. Taü kissa hetu? Na bhikkhave sapatto sapattassa vaõõavatàya nandati. Kodhano 'yaü bhikkhave purisapuggalo kodhàbhibhåto kodhapareto, ki¤ càpi so hoti sunahàto suvilitto kappitakesamassu odàtavatthavasano, atha kho so dubbaõõo ca hoti kodhàbhibhåto. Ayaü bhikkhave pañhamo dhammo sapattakanto sapattakaraõo kodhanaü àgacchati itthiü và purisaü và.
     3. Puna ca paraü bhikkhave sapatto sapattassa evaü icchati `aho vatàyaü dukkhaü sayeyyà' ti. Taü kissa hetu? Na bhikkhave sapatto sapattassa sukhaseyyàya nandati. Kodhano 'yaü bhikkhave purisapuggalo kodhàbhibhåto kodhapareto, ki¤ càpi so pallaïke seti gonakatthate pañikatthate pañalikatthate kadalimigapavarapaccattharaõe sa-uttaracchade ubhato-lohitakåpadhàne, atha kho so dukkhaü yeva seti kodhàbhibhåto. Ayaü bhikkhave dutiyo dhammo sapattakanto sapattakaraõo kodhanaü àgacchati itthiü và purisaü và.
     4. Puna ca paraü bhikkhave sapatto sapattassa evaü icchati `aho vatàyaü na pacurattho assà' ti. Taü kissa hetu? Na bhikkhave sapatto sapattassa pacuratthatàya nandati.


#<[page 095]>#
%<LX. 5-7             Avyàkata-Vagga.               95>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Kodhano 'yaü bhikkhave purisapuggalo kodhàbhibhåto kodhapareto anatthaü pi gahetvà `attho me gahito' ti ma¤¤ati, atthaü pi gahetvà `anattho me gahito' ti ma¤¤ati. Tass' ime dhammà a¤¤am a¤¤avipaccanãkà gahità dãgharattaü ahitàya dukkhàya saüvattanti kodhàbhibhåtassa. Ayaü bhikkhave tatiyo dhammo sapattakanto sapattakaraõo kodhanaü àgacchati itthiü và purisaü và.
     5. Puna ca paraü bhikkhave sapatto sapattassa evaü icchati `aho vatàyaü na bhogavà assà' ti. Taü kissa hetu?
Na bhikkhave sapatto sapattassa bhogavatàya nandati.
Kodhanassa bhikkhave purisapuggalassa kodhàbhibhåtassa kodhaparetassa, ye pi 'ssa te honti bhogà uññhànaviriyàdhigatà bàhàbalaparicità sedàvakkhittà dhammikà dhammaladdhà, te pi ràjàno ràjakosaü pavesenti kodhàbhibhåtassa.
Ayaü bhikkhave catuttho dhammo sapattakanto sapattakaraõo kodhanaü àgacchati itthiü và purisaü và.
     6. Puna ca paraü bhikkhave sapatto sapattassa evaü icchati `aho vatàyaü na yasavà assà' ti. Taü kissa hetu?
Na bhikkhave sapatto sapattassa yasavatàya nandati.
Kodhano 'yaü bhikkhave purisapuggalo kodhàbhibhåto kodhapareto, yo pi 'ssa so hoti yaso appamàdàdhigato, tamhà pi dhaüsati kodhàbhibhåto. Ayam bhikkhave pa¤camo dhammo sapattakanto sapattakaraõo kodhanaü àgacchati itthiü và purisaü và.
     7. Puna ca paraü bhikkhave sapatto sapattassa evaü icchati `aho vatàyaü na mittavà assà' ti. Taü kissa hetu?
Na bhikkhave sapatto sapattassa mittavatàya nandati.
Kodhanaü bhikkhave purisapuggalaü kodhàbhibhåtaü kodhaparetaü, ye pi 'ssa te honti mittàmaccà ¤àtisàlohità, te pi àrakà parivajjenti kodhàbhibhåtaü. Ayaü bhikkhave chaññho dhammo sapattakanto sapattakaraõo kodhanaü àgacchati itthiü và purisaü và.


#<[page 096]>#
%<96                  Aïguttara-Nikàya.             LX. 8>%
     8. Puna ca paraü bhikkhave sapatto sapattassa evaü icchati `aho vatàyaü kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjeyyà' ti. Taü kissa hetu? Na bhikkhave sapatto sapattassa sugatigamanena nandati. Kodhano 'yaü bhikkhave purisapuggalo kodhàbhibhåto kodhapareto kàyena duccaritaü carati vàcàya duccaritaü carati manasà duccaritaü carati. So kàyena duccaritaü caritvà . . . pe . . . kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati kodhàbhibhåto. Ayaü bhikkhave sattamo dhammo sapattakanto sapattakaraõo kodhanaü àgacchati itthiü và purisaü và.
     Ime kho bhikkhave satta dhammà sapattakantà sapattakaraõà kodhanam àgacchanti itthiü và purisaü và ti.
     Kodhano dubbaõõo hoti atho dukkhaü pi seti so,
     atho atthaü gahetvàna anatthaü adhipajjati,
     tato kàyena vàcàya vadhaü katvàna kodhano
     kodhàbhibhåto puriso dhanajàniü nigacchati,
     kodhasammadasammatto àyasakyaü nigacchati,
     ¤àtimittà suhajjà ca parivajjenti kodhanaü.
     Anatthajanano kodho, kodho cittappakopano,
     bhayam antarato jàtaü, taü jano nàvabujjhati.
     Kuddho atthaü na jànàti, kuddho dhammaü na passati,
     andhatamaü tadà hoti, yaü kodho sahate naraü.


#<[page 097]>#
%<LX.                   Avyàkata-Vagga.                  97>%
     Yaü kuddho uparodheti sukaraü viya dukkaraü,
     pacchà so vigate kodhe aggidaóóho va tappati.
     Dummaïkuyaü padasseti dhåmaggimi va pàvako,
     yato patàyati kodho yena kujjhanti mànavà.
     Nàssa hiri na ottappaü na {vàcà,} hoti gàravo
     kodhena abhibhåtassa na dãpaü hoti ki¤canaü.
     Tapanãyàni kammàni yàni dhammehi àrakà,
     tàni àrocayissàmi, taü suõàtha yathàkathaü:
     kuddho hi pitaraü hanti, kuddho hanti samàtaraü,
     kuddho hi bràhmaõaü hanti, hanti kuddho puthujjanaü;
     yàya màtu bhato poso imaü lokaü avekkhati,
     tam pi pàõadadiü santiü hanti kuddho puthujjano.
     Attupamà hi te sattà, attà hi paramaü piyo,
     hanti kuddho puthuttànaü nànàråpesu mucchito.
     Asinà hanti attànaü, visaü khàdanti mucchità,
     rajjuyà baddhà mãyanti pabbatàm api kandare.


#<[page 098]>#
%<98                  Aïguttara-Nikàya.                  LX.>%
     Bhånahaccàni kammàni attamàraõiyàni ca
     karontà nàvabujjhanti, kodhajàto paràbhavo.
     Itàyaü kodharåpena maccupàso guhàsayo,
     taü damena samucchinde pa¤¤àviriyena diññhiyà,
     ekam ekaü akusalaü samucchindetha paõóito.
     Tath' eva dhamme sikkhetha, mà no dummaïkuyaü ahu:
     Vãtakodhà anàyàsà vãtalobhà anissukà
     dantà kodhaü pahatvàna parinibbiüsu anàsavà ti.
               Avyàkatavaggo chaññho.
                   Tass' uddànaü:
     Avyàkato purisagati Tissa Sãha rakkhitapa¤camaü.
     Kimbila satta pacalà sattabhariyà kodhanà ti.


#<[page 099]>#
%<LXI. 1-2                 Mahà-Vagga.              99>%
                           LXI.
     1. Hirottappe bhikkhave asati hirottappavipannassa hatupaniso hoti indriyasaüvaro, indriyasaüvare asati indriyasaüvaravipannassa hatupanisaü hoti sãlaü, sãle asati sãlavipannassa hatupaniso hoti sammàsamàdhi, sammàsamàdhimhi asati sammàsamàdhivipannassa hatupanisaü hoti yathàbhåta¤àõadassanaü, yathàbhåta¤àõadassane asati yathàbhåta¤àõadassanavipannassa hatupaniso hoti nibbidàviràgo, nibbidàviràge asati nibbidàviràgavipannassa hatupanisaü hoti vimutti¤àõadassanaü. Seyyathà pi bhikkhave rukkho sàkhàpalàsavipanno, tassa papañikà pi na pàripåriü gacchati, taco pi pheggu pi sàro pi na pàripåriü gacchati, evam eva kho bhikkhave hirottappe asati hirottappavipannassa hatupaniso hoti . . . pe . . . vimutti¤àõadassanaü.
     2. Hirottappe bhikkhave sati hirottappasampannassa upanisasampanno hoti indriyasaüvaro, indriyasaüvare sati indriyasaüvarasampannassa upanisasampannaü hoti sãlaü, sãle sati sãlasampannassa upanisasampanno hoti sammàsamàdhi, sammàsamàdhimhi sati sammàsamàdhisampannassa upanisasampannaü hoti yathàbhåta¤àõadassanaü, yathàbhåta¤àõadassane sati yathàbhåta¤àõadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidàviràgo, nibbidàviràge sati nibbidàviràgasampannassa upanisasampannaü hoti vimutti¤àõadassanaü. Seyyathà pi bhikkhave rukkho sàkhàpalàsasampanno, tassa papañikà pi pàripåriü gacchati, taco pi pheggu pi sàro pi pàripåriü gacchati, evam eva kho bhikkhave hirottappe sati hirottappasampannassa upanisasampanno hoti . . . pe . . . vimutti¤àõadassanan ti.


#<[page 100]>#
%<100                     Aïguttara-Nikàya.              LXII. 1-3>%
                             LXII.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Vesàliyaü viharati Ambapàlivane. Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:-- Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     2. Aniccà bhikkhave saïkhàrà, adhuvà bhikkhave saïkhàrà, anassàsikà bhikkhave saïkhàrà, yàva¤ c' idaü bhikkhave alam eva sabbasaïkhàresu nibbindituü alaü virajjituü alaü vimuccituü. Sineru bhikkhave pabbataràjà caturàsãtiyojanasahassàni àyàmena caturàsãtiyojanasahassàni vitthàrena caturàsãtiyojanasahassàni mahàsamudde ajjhogàëho caturàsãtiyojanasahassàni mahàsamuddà accuggato. Hoti kho so bhikkhave samayo, yaü bahåni vassàni bahåni vassasatàni bahåni vassasahassàni bahåni vassasatasahassàni devo na vassati, deve kho pana bhikkhave avassante ye keci 'me bãjagàmabhåtagàmaosadhitiõavanappatayo, te ussussanti vissussanti na bhavanti. Evaü aniccà bhikkhave saïkhàrà, evaü adhuvà bhikkhave saïkhàrà, evaü anassàsikà bhikkhave saïkhàrà, yàva¤ c' idaü bhikkhave alam eva sabbasaïkhàresu nibbindituü alaü virajjituü alaü vimuccituü. Hoti kho so bhikkhave samayo, yaü kadàci karahaci dãghassa addhuno accayena dutiyo suriyo pàtubhavati.
     3. Dutiyassa bhikkhave suriyassa pàtubhàvà yà kàci kunnadiyo kussubbhà, tà ussussanti vissussanti na bhavanti.


#<[page 101]>#
%<LXII. 4-6                     Mahà-Vagga.              101>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Evaü aniccà bhikkhave saïkhàrà . . . pe . . . alaü vimuccituü. Hoti kho so bhikkhave samayo, yaü kadàci karahaci dãghassa addhuno accayena tatiyo suriyo pàtubhavati.
     4. Tatiyassa bhikkhave suriyassa pàtubhàvà yà kàci mahànadiyo, seyyathãdaü Gaïgà Yamunà Aciravatã Sarabhå Mahã, tà ussussanti vissussanti na bhavanti.
Evaü aniccà bhikkhave saïkhàrà . . . alaü vimuccituü.
Hoti kho so bhikkhave samayo, yaü kadàci karahaci dãghassa addhuno accayena catuttho suriyo pàtubhavati.
     5. Catutthassa bhikkhave suriyassa pàtubhàvà ye te mahàsarà, yato imà mahànadiyo sambhavanti, seyyathãdaü Anotattà Sãhapapàtà Rathakàrà Kaõõamuõóà Kuõàlà Chaddantà Mandàkini, tà ussussanti vissussanti na bhavanti. Evaü aniccà bhikkhave saïkhàrà . . . alaü vimuccituü. Hoti kho so bhikkhave samayo, yaü kadàci karahaci dãghassa addhuno accayena pa¤camo suriyo pàtubhavati.
     6. Pa¤camassa bhikkhave suriyassa pàtubhàvà yojanasatikàni pi mahàsamudde udakàni ogacchanti, dviyojanasatikàni pi mahàsamudde udakàni ogacchanti, tiyojanasatikàni pi mahàsamudde udakàni ogacchanti . . . pe . . . sattayojanasatikàni pi mahàsamudde udakàni ogacchanti; sattatàlam pi mahàsamudde udakaü saõñhàti, chatàlam pi pa¤catàlam pi catutàlam pi titàlam pi dvitàlam pi tàlamattam pi mahàsamudde udakaü saõñhàti;


#<[page 102]>#
%<102                 Aïguttara-Nikàya.                  LXII. 7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  sattaporisam pi mahàsamudde udakaü saõñhàti, chaporisam pi pa¤caporisam pi catuporisam pi tiporisam pi dviporisam pi porisamattam pi aóóhaporisam pi kañimattam pi jànukamattam pi gopphakamattam pi mahàsamudde udakaü saõñhàti. Seyyathà pi bhikkhave saradasamaye thullaphusitake deve vassante tattha tattha gopadesu udakàni ñhitàni honti, evam eva kho bhikkhave tattha tattha gopadamattàni mahàsamudde udakàni ñhitàni honti.
Pa¤camassa bhikkhave suriyassa pàtubhàvà aïgulipabbamattam pi mahàsamudde udakaü na hoti. Evaü aniccà bhikkhave saïkhàrà . . . alaü vimuccituü. Hoti kho so bhikkhave samayo, yaü kadàci karahaci dãghassa addhuno accayena chaññho suriyo pàtubhavati.
     7. Chaññhassa bhikkhave suriyassa pàtubhàvà aya¤ ca mahàpañhavã Sineru ca pabbataràjà dhåpàyanti sandhåpàyanti sampadhåpàyanti. Seyyathà pi bhikkhave kumbhakàrapàko àlimpito pañhamaü dhåpeti sandhåpeti sampadhåpeti, evam eva kho bhikkhave chaññhassa suriyassa pàtubhàvà aya¤ ca mahàpañhavã Sineru ca pabbataràjà dhåpàyanti sandhåpàyanti sampadhåpàyanti.
Evaü aniccà bhikkhave saïkhàrà . . . alaü vimuccituü.
Hoti kho so bhikkhave samayo, yaü kadàci karahaci dãghassa addhuno accayena sattamo suriyo pàtubhavati.


#<[page 103]>#
%<LXII. 8-9               Mahà-Vagga.                  103>%
     8. Sattamassa bhikkhave suriyassa pàtubhàvà aya¤ ca mahàpañhavã Sineru ca pabbataràjà àdippanti pajjalanti ekajàlà bhavanti; imissà ca bhikkhave mahàpañhaviyà Sinerussa ca pabbataràjassa jhàyamànànaü dayhamànànaü acci vàtena khittà yàva Brahmalokà pi gacchati, Sinerussa ca bhikkhave pabbataràjassa jhàyamànassa dayhamànassa vinassamànassa mahatà tejokhandhena abhibhåtassa yojanasatikàni pi kåñàni palujjanti, dviyojanasatikàni pi . . . tiyojanasatikàni pi . . . catuyojanasatikàni pi . . . pa¤cayojanasatikàni pi kåñàni palujjanti; imissà ca bhikkhave mahàpañhaviyà Sinerussa ca pabbataràjassa jhàyamànànaü dayhamànànaü n' eva chàrikà pa¤¤àyati na masi.
Seyyathà pi bhikkhave sappissa và telassa và jhàyamànassa dayhamànassa n' eva chàrikà pa¤¤àyati na masi, evam eva kho bhikkhave imissà ca mahàpañhaviyà Sinerussa ca pabbataràjassa jhàyamànànaü dayhamànànaü n' eva chàrikà pa¤¤àyati na masi. Evaü aniccà bhikkhave saïkhàrà, evaü adhuvà bhikkhave saïkhàrà, evaü anassàsikà bhikkhave saïkhàrà, yàva¤ c' idaü bhikkhave alam eva sabbasaïkhàresu nibbindituü alaü virajjituü alaü vimuccituü. Tatra bhikkhave ko mantà ko saddhàtà `aya¤ ca pañhavã Sineru ca pabbataràjà dayhissanti vinassissanti na bhavissantã' ti a¤¤atra diññhapadehi?
     9. Bhåtapubbaü bhikkhave Sunetto nàma satthà ahosi titthakaro kàmesu vãtaràgo. Sunettassa kho pana bhikkhave satthuno anekàni sàvakasatàni ahesuü.


#<[page 104]>#
%<104                      Aïguttara-Nikàya.              LXII. 10>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Sunetto satthà sàvakànaü Brahmalokasahavyatàya dhammaü desesi. Ye kho pana bhikkhave Sunettassa satthuno Brahmalokasahavyatàya dhammaü desentassa sabbena sabbaü sàsanaü àjàniüsu, te kàyassa bhedà parammaraõà sugatiü Brahmalokaü upapajjiüsu. Ye na sabbena sabbaü sàsanaü àjàniüsu, te kàyassa bhedà parammaraõà app ekacce Paranimmitavasavattãnaü devànaü sahavyataü upapajjiüsu, app ekacce Nimmànaratãnaü devànaü sahavyataü upapajjiüsu, app ekacce Tusitànaü devànaü sahavyataü upapajjiüsu, app ekacce Yàmànaü devànaü sahavyataü upapajjiüsu, app ekacce Tàvatiüsànaü devànaü sahavyataü upapajjiüsu, app ekacce Càtummahàràjikànaü devànaü sahavyataü upapajjiüsu, app ekacce khattiyamahàsàlànaü sahavyataü upapajjiüsu, app ekacce bràhmaõamahàsàlànaü sahavyataü upapajjiüsu, app ekacce gahapatimahàsàlànaü sahavyataü upapajjiüsu.
     10. Atha kho bhikkhave Sunettassa satthuno etad ahosi `na kho pan' etaü nañiråpaü, yo 'haü sàvakànaü samasamagatiyo assaü abhisamparàyaü, yan nånàhaü uttariü mettaü bhàveyyan' ti. Atha kho bhikkhave Sunetto satthà satta vassàni mettacittaü bhàvesi, satta vassàni mettacittaü bhàvetvà satta saüvaññavivaññakappe na yimaü lokaü punar àgamàsi, saüvaññamàne sudaü bhikkhave loke âbhassarupago hoti,


#<[page 105]>#
%<LXII. 11                  Mahà-Vagga.                   105>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  vivaññamàne loke su¤¤aü Brahmavimànaü upapajjati. Tatra sudaü bhikkhave Brahmà hoti Mahàbrahmà abhibhå anabhibhåto a¤¤adatthudaso vasavattã, chattiüsakkhattuü kho pana bhikkhave Sakko ahosi devànam indo, anekasatakkhattuü ràjà ahosi Cakkavattã dhammiko dhammaràjà càturanto vijitàvã janapadatthàvariyappatto sattaratanasamannàgato.
Paro sahassaü kho pan' assa puttà ahesuü sårà vãraïgaråpà parasenappamaddanà. So imaü pañhaviü sàgarapariyantaü adaõóena asatthena dhammena abhivijiya ajjhàvasi. So hi nàma bhikkhave Sunetto satthà evaüdãghàyuko samàno evaüciraññhiko aparimutto ahosi jàtiyà jaràya maraõena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upàyàsehi, aparimutto dukkhasmà ti vadàmi. Taü kissa hetu? Catunnaü dhammànaü ananubodhà appañivedhà.
Katamesaü catunnaü?
     11. Ariyassa bhikkhave sãlassa ananubodhà appañivedhà, ariyassa samàdhissa ananubodhà appañivedhà, ariyàya pa¤¤àya ananubodhà appañivedhà, ariyàya vimuttiyà ananubodhà appañivedhà. Tayidaü bhikkhave ariyaü sãlaü anubuddhaü pañividdhaü, ariyo samàdhi anubuddho pañividdho, ariyà pa¤¤à anubuddhà pañividdhà, ariyà vimutti anubuddhà patividdhà. Ucchinnà bhavataõhà, khãõà bhavanetti, natthi dàni punabbhavo ti.


#<[page 106]>#
%<106                 Aïguttara-Nikàya.                  LXIII. 1-3>%
     Idam avoca Bhagavà, idaü vatvà Sugato athàparaü etad avoca Satthà:
     Sãlaü samàdhi pa¤¤à ca vimutti ca anuttarà,
     anubuddhà ime dhammà Gotamena yasassinà.
     Iti buddho abhi¤¤àya dhammam akkhàsi bhikkhunaü
     dukkhass' antakaro Satthà cakkhumà parinibbuto ti.
                               LXIII.
     1. Yato kho bhikkhave ra¤¤o paccantimaü nagaraü sattahi nagaraparikkhàrehi suparikkhittaü hoti catunna¤ ca àhàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã: idaü vuccati bhikkhave ra¤¤o paccantimaü nagaraü akaraõãyaü bàhirehi paccatthikehi paccàmittehi. Katamehi sattahi nagaraparikkhàrehi suparikkhittaü hoti?
     2. Idha bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare esikà hoti gambhãranemà sunikhàtà acalà asampavedhi. Iminà pañhamena nagaraparikkhàrena suparikkhittaü hoti ra¤¤o paccantimaü nagaraü abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya.
     3. Puna ca paraü bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare parikhà hoti gambhãrà c' eva vitthatà ca. Iminà dutiyena nagaraparikkhàrena suparikkhittaü hoti ra¤¤o paccantimaü nagaraü abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya.


#<[page 107]>#
%<LXIII. 4-8                    Mahà-Vagga.              107>%
     4. Puna ca paraü bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare anupariyàyapatho hoti ucco c' eva vitthato ca. Iminà tatiyena nagaraparikkhàrena suparikkhittaü hoti ra¤¤o paccantimaü nagaraü abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya.
     5. Puna ca paraü bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahuü àvudhaü sanniciñaü hoti salàka¤ c' eva jevanãya¤ ca. Iminà catutthena nagaraparikkhàrena suparikkhittaü hoti ra¤¤o paccantimaü nagaraü abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya.
     6. Puna ca paraü bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahu balakàyo pañivasati, seyyathãdaü hatthàrohà assàrohà rathikà dhanuggahà celakà calakà piõóadàyikà uggà ràjaputtà pakkhandino mahànàgà sårà cammayodhino dàsakaputtà. Iminà pa¤camena nagaraparikkhàrena suparikkhittaü hoti ra¤¤o paccantimaü nagaraü abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya.
     7. Puna ca paraü bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare dovàriko hoti paõóito vyatto medhàvã a¤¤àtànaü nivàretà ¤àtànaü pavesetà. Iminà chaññhena nagaraparikkhàrena suparikkhittaü hoti ra¤¤o paccantimaü nagaraü abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya.
     8. Puna ca paraü bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare pàkàro hoti ucco c' eva vitthato ca vàsanalepanasampanno ca. Iminà sattamena nagaraparikkhàrena suparikkhittaü hoti ra¤¤o paccantimaü nagaraü abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya.


#<[page 108]>#
%<108                      Aïguttara-Nikàya.             LXIII. 9-12>%
     Imehi sattahi nagaraparikkhàrehi suparikkhittaü hoti.
Katamesaü catunnaü àhàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã?
     9. Idha bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahuü tiõakaññhodakaü sannicitaü hoti abbhantarànaü ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya bàhirànaü pañighàtàya.
     10. Puna ca paraü bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahuü sàliyavakaü sannicitaü hoti abbhantarànaü ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya bàhirànaü pañighàtàya.
     11. Puna ca paraü bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahuü tilamuggamàsàparaõõaü sannicitaü hoti abbhantarànaü ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya bàhirànaü pañighàtàya.
     12. Puna ca paraü bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahuü bhesajjaü sannicitaü hoti, seyyathãdaü sappi navanãtaü telaü madhu phàõitaü loõaü, abbhantarànaü ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya bàhirànaü pañighàtàya.
     Imesaü catunnaü àhàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã.
     Yato kho bhikkhave ra¤¤o paccantimaü nagaraü imehi sattahi nagaraparikkhàrehi suparikkhittaü hoti imesa¤ ca catunnaü àhàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã: idaü vuccati bhikkhave ra¤¤o paccantimaü nagaraü akaraõãyaü bàhirehi paccatthikehi paccàmittehi. Evam eva kho bhikkhave yato ariyasàvako sattahi saddhammehi samannàgato hoti catunna¤ ca jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã:


#<[page 109]>#
%<LXIII. 13-15               Mahà-Vagga.                 109>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ayaü vuccati bhikkhave ariyasàvako akaraõãyo Màrassa akaraõãyo pàpimato. Katamehi sattahi saddhammehi samannàgato hoti?
     13. Seyyathà pi bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare esikà hoti gambhãranemà sunikhàtà acalà asampavedhi abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya, evam eva kho bhikkhave ariyasàvako saddho hoti, saddhati Tathàgatassa bodhiü `iti pi so Bhagavà arahaü sammàsambuddho vijjàcaraõasampanno sugato lokavidå anuttaro purisadammasàrathi Satthà devamanussànaü buddho Bhagavà' ti.
Saddhàsiko bhikkhave ariyasàvako akusalaü pajahati, kusalaü bhàveti; sàvajjaü pajahati, anavajjaü bhàveti; suddhaü attànaü pariharati. Iminà pañhamena saddhammena samannàgato hoti.
     14. Seyyathà pi bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare parikhà hoti gambhãrà c' eva vitthatà ca abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya, evam eva kho bhikkhave ariyasàvako hirimà hoti, hiriyati kàyaduccaritena vacãduccaritena manoduccaritena, hiriyati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà. Hiriparikho bhikkhave ariyasàvako akusalaü pajahati, kusalaü bhàveti; sàvajjaü pajahati, anavajjaü bhàveti; suddhaü attànaü pariharati.
Iminà dutiyena saddhammena samannàgato hoti.
     15. Seyyathà pi bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare anupariyàyapatho hoti ucco c' eva vitthato ca abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya, evam eva kho bhikkhave ariyasàvako ottappã hoti, ottappati kàyaduccaritena vacãduccaritena manoduccaritena, ottappati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà. Ottappapariyàyapatho bhikkhave ariyasàvako akusalaü pajahati, kusalaü bhàveti;


#<[page 110]>#
%<110                Aïguttara-Nikàya.                LXIII. 16-18>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  sàvajjaü pajahati, anavajjaü bhàveti; suddhaü attànaü pariharati. Iminà tatiyena saddhammena samannàgato hoti.
     16. Seyyathà pi bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahuü àvudhaü sannicitaü hoti salàka¤ c' eva jevanãya¤ ca abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya, evam eva kho bhikkhave ariyasàvako bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammà àdikalyàõà majjhe kalyàõà pariyosànakalyàõà sàtthaü savya¤janaü kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü abhivadanti, tathàråpàssa dhammà bahussutà honti dhatà vacasà paricità manasànupekkhità diññhiyà suppañividdhà. Sutàvudho bhikkhave ariyasàvako akusalaü pajahati, kusalaü bhàveti; sàvajjaü pajahati, anavajjaü bhàveti; suddhaü attànaü pariharati.
Iminà catutthena saddhammena samannàgato hoti.
     17. Seyyathà pi bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahu balakàyo pañivasati, seyyathãdaü hatthàrohà assàrohà rathikà dhanuggahà celakà calakà piõóadàyikà uggà ràjaputtà pakkhandino mahànàgà sårà cammayodhino dàsakaputtà abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya, evam eva kho bhikkhave ariyasàvako àraddhaviriyo viharati akusalànaü dhammànaü pahànàya, kusalànaü dhammànaü upasampadàya, thàmavà daëhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Viriyabalakàyo bhikkhave ariyasàvako akusalaü pajahati, kusalaü bhàveti; sàvajjaü pajahati, anavajjaü bhàveti; suddhaü attànaü pariharati. Iminà pa¤camena saddhammena samannàgato hoti.
     18. Seyyathà pi bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare dovàriko hoti paõóito vyatto medhàvã a¤¤àtànaü nivàretà ¤àtànaü pavesetà abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya,


#<[page 111]>#
%<LXIII. 19-21               Mahà-Vagga.                 111>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evam eva kho bhikkhave ariyasàvako satimà hoti paramena satinepakkena samannàgato cirakatam pi cirabhàsitam pi sarità anussarità. Satidovàriko bhikkhave ariyasàvako akusalaü pajahati, kusalaü bhàveti; sàvajjaü pajahati, anavajjaü bhàveti; suddhaü attànaü pariharati. Iminà chaññhena saddhammena samannàgato hoti.
     19. Seyyathà pi bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare pàkàro hoti ucco c' eva vitthato ca vàsanalepanasampanno ca abbhantarànaü guttiyà bàhirànaü pañighàtàya, evam eva kho bhikkhave ariyasàvako pa¤¤avà hoti, udayatthagàminiyà pa¤¤àya samannàgato ariyàya nibbedhikàya sammàdukkhakkhayagàminiyà. Pa¤¤àvàsanalepanasampanno bhikkhave ariyasàvako akusalaü pajahati, kusalaü bhàveti; sàvajjaü pajahati, anavajjaü bhàveti; suddhaü attànaü pariharati. Iminà sattamena saddhammena samannàgato hoti.
     Imehi sattahi saddhammehi samannàgato hoti. Katamesaü catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã?
     20. Seyyathà pi bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahuü tiõakaññhodakaü sannicitaü hoti abbhantarànaü ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya bàhirànaü pañighàtàya, evam eva kho bhikkhave ariyasàvako vivicc' eva kàmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaü savicàraü vivekajaü pãtisukhaü pañhamaü jhànaü upasampajja viharati attano ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya okkamanàya nibbànassa.
     21. Seyyathà pi bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahuü sàliyavakaü sannicitaü hoti abbhantarànaü ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya bàhirànaü pañighàtàya,


#<[page 112]>#
%<112                 Aïguttara-Nikàya.             LXIII. 22-23>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evam eva kho bhikkhave ariyasàvako vitakkavicàrànaü våpasamà ajjhattaü sampasàdanaü cetaso ekodibhàvaü avitakkaü avicàraü samàdhijaü pãtisukhaü dutiyaü jhànaü upasampajja viharati attano ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya okkamanàya nibbànassa.
     22. Seyyathà pi bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahuü tilamuggamàsàparaõõaü sannicitaü hoti abbhantarànaü ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya bàhirànaü pañighàtàya, evam eva kho bhikkhave ariyasàvako pãtiyà ca viràgà upekhako ca viharati sato sampajàno sukha¤ ca kàyena pañisaüvedeti yan taü ariyà àcikkhanti upekhako satimà sukhavihàrã ti tatiyaü jhànaü upasampajja viharati attano ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya okkamanàya nibbànassa.
     23. Seyyathà pi bhikkhave ra¤¤o paccantime nagare bahuü bhesajjaü sannicitaü hoti, seyyathãdaü sappi navanãtaü telaü madhu phàõitaü loõaü, abbhantarànaü ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya bàhirànaü pañighàtàya, evam eva kho bhikkhave ariyasàvako sukhassa ca pahànà dukkhassa ca pahànà pubb' eva somanassadomanassànaü atthaïgamà adukkhamasukhaü upekhàsatipàrisuddhiü catutthaü jhànaü upasampajja viharati attano ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya okkamanàya nibbànassa.
     Imesaü catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã.


#<[page 113]>#
%<LXIV. 1-4                     Mahà-Vagga.              113>%
     Yato kho bhikkhave ariyasàvako imehi sattahi saddhammehi samannàgato hoti imesa¤ ca catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã: ayaü vuccati bhikkhave ariyasàvako akaraõãyo Màrassa akaraõãyo pàpimato ti.
                               LXIV.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu àhuneyyo hoti . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katamehi sattahi?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu dhamma¤¤å ca hoti attha¤¤å ca atta¤¤å ca matta¤¤å ca kàla¤¤å ca parisa¤¤å ca puggalaparopara¤¤å ca. Katha¤ ca bhikkhave bhikkhu dhamma¤¤å hoti?
     3. Idha bhikkhave bhikkhu dhammaü jànàti: suttaü geyyaü veyyàkaraõaü gàthaü udànaü itivuttakaü jàtakaü abbhutadhammaü vedallaü. No ce bhikkhave bhikkhu dhammaü jàneyya: suttaü geyyaü . . .abbhutadhammaü vedallaü, na yidha dhamma¤¤å ti vucceyya; yasmà ca kho bhikkhave bhikkhu dhammaü jànàti: suttaü geyyaü . . . abbhutadhammaü vedallaü, tasmà dhamma¤¤å ti vuccati. Iti dhamma¤¤å. Attha¤¤å ca kathaü hoti?
     4. Idha bhikkhave bhikkhu tassa tass' eva bhàsitassa atthaü jànàti `ayaü imassa bhàsitassa attho, ayaü imassa bhàsitassa attho' ti. No ce bhikkhave bhikkhu tassa tass' eva bhàsitassa atthaü jàneyya `ayaü imassa bhàsitassa attho, ayaü imassa bhàsitassa attho' ti, na yidha attha¤¤å ti vucceyya; yasmà ca kho bhikkhave bhikkhu tassa tass' eva bhàsitassa atthaü jànàti `ayaü imassa bhàsitassa attho, ayaü imassa bhàsitassa attho' ti,


#<[page 114]>#
%<114                 Aïguttara-Nikàya.             LXIV. 5-8>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tasmà attha¤¤å ti vuccati.
Iti dhamma¤¤å, attha¤¤å. Atta¤¤å ca kathaü hoti?
     5. Idha bhikkhave bhikkhu attànaü jànàti `ettako 'mhi saddhàya sãlena sutena càgena pa¤¤àya pañibhànenà' ti.
No ce bhikkhave bhikkhu attànaü jàneyya `ettako' mhi saddhàya sãlena sutena càgena pa¤¤àya pañibhànenà' ti, na yidha atta¤¤å ti vucceyya; yasmà ca kho bhikkhave bhikkhu attànaü jànàti `ettako' mhi saddhàya sãlena sutena càgena pa¤¤àya pañibhànenà' ti, tasmà atta¤¤å ti vuccati.
Iti dhamma¤¤å, attha¤¤å, atta¤¤å. Matta¤¤å ca kathaü hoti?
     6. Idha bhikkhave bhikkhu mattaü jànàti cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrànaü pañiggahaõàya. No ce bhikkhave bhikkhu mattaü jàneyya cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrànaü pañiggahaõàya, na yidha matta¤¤å ti vucceyya; yasmà ca kho bhikkhave bhikkhu mattaü jànàti cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrànaü pañiggahaõàya, tasmà matta¤¤å ti vuccati. Iti dhamma¤¤å, attha¤¤å, atta¤¤å, matta¤¤å. Kàla¤¤å ca kathaü hoti?
     7. Idha bhikkhave bhikkhu kàlaü jànàti `ayaü kàlo uddesassa, ayaü kàlo paripucchàya, ayaü kàlo yogassa.
ayaü kàlo pañisallànàyà' ti. No ce bhikkhave bhikkhu kàlaü jàneyya `ayaü kàlo uddesassa, ayaü kàlo paripucchàya, ayaü kàlo yogassa, ayaü kàlo pañisallànàyà' ti, na yidha kàla¤¤å ti vucceyya; yasmà ca kho bhikkhave bhikkhu kàlaü jànàti `ayaü kàlo uddesassa, ayaü kàlo paripucchàya, ayaü kàlo yogassa, ayaü kàlo pañisallànàyà' ti, tasmà kàla¤¤å ti vuccati. Iti dhamma¤¤å, attha¤¤å, atta¤¤å, matta¤¤å, kàla¤¤å. Parisa¤¤å ca kathaü hoti?
     8. Idha bhikkhave bhikkhu parisaü jànàti `ayaü khattiyaparisà, ayaü bràhmaõaparisà, ayaü gahapatiparisà, ayaü samaõaparisà; tattha evaü upasaïkamitabbaü, evaü ñhàtabbaü,


#<[page 115]>#
%<LXIV. 9                   Mahà-Vagga.                   115>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evaü nisãditabbaü, evaü bhàsitabbaü, evaü tuõhãbhavitabban' ti. No ce bhikkhave bhikkhu parisaü jàneyya `ayaü khattiyaparisà, ayaü bràhmaõaparisà, ayaü gahapatiparisà, ayaü samaõaparisà; tattha evaü upasaïkamitabbaü, evaü ñhàtabbaü, evaü nisãditabbaü, evaü bhàsitabbaü, evaü tuõhãbhavitabban' ti, na yidha parisa¤¤å ti vucceyya; yasmà ca kho bhikkhave bhikkhu parisaü jànàti `ayaü khattiyaparisà, ayaü bràhmaõaparisà, ayaü gahapatiparisà, ayaü samaõaparisà; tattha evaü upasaïkamitabbaü, evaü ñhàtabbaü, evaü nisãditabbaü, evaü bhàsitabbaü, evaü tuõhãbhavitabban' ti, tasmà parisa¤¤å ti vuccati. Iti dhamma¤¤å, attha¤¤å, atta¤¤å, matta¤¤å, kàla¤¤å, parisa¤¤å. Puggalaparopara¤¤å ca kathaü hoti?
     9. Idha bhikkhave bhikkhuno dvayena puggalà vidità honti: dve puggalà, eko ariyànaü dassanakàmo, eko ariyànaü na dassanakàmo. Yvàyaü puggalo ariyànaü na dassanakàmo, evaü so ten' aïgena gàrayho. Yvàyaü puggalo ariyànaü dassanakàmo, evaü so ten' aïgena pàsaüso. Dve puggalà ariyànaü dassanakàmà: eko saddhammaü sotukàmo, eko saddhammaü na sotukàmo.
Yvàyaü puggalo saddhammaü na sotukàmo, evaü so ten' aïgena gàrayho. Yvàyaü puggalo saddhammaü sotukàmo, evaü so ten' aïgena pàsaüso. Dve puggalà saddhammaü sotukàmà: eko ohitasoto dhammaü suõàti, eko anohitasoto dhammaü suõàti. Yvàyaü puggalo anohitasoto dhammaü suõàti, evaü so ten' aïgena gàrayho. Yvàyaü puggalo ohitasoto dhammaü suõàti,


#<[page 116]>#
%<116                 Aïguttara-Nikàya.                  LXIV.>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evaü so ten' aïgena pàsaüso.
Dve puggalà ohitasotà dhammaü suõanti: eko sutvà dhammaü dhàreti, eko sutvà dhammaü na dhàreti.
Yvàyaü puggalo sutvà dhammaü na dhàreti, evaü so ten' aïgena gàrayho. Yvàyaü puggalo sutvà dhammaü dhàreti, evaü so ten' aïgena pàsaüso. Dve puggalà sutvà dhammaü dhàrenti: eko dhatànaü dhammànaü atthaü upaparikkhati, eko dhatànaü dhammànaü atthaü na upaparikkhati. Yvàyaü puggalo dhatànaü dhammànaü atthaü na upaparikkhati, evaü so ten' aïgena gàrayho.
Yvàyaü puggalo dhatànaü dhammànaü atthaü upaparikkhati, evaü so ten' aïgena pàsaüso. Dve puggalà dhatànaü dhammànaü atthaü upaparikkhanti: eko attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno, eko na attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno. Yvàyaü puggalo na attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno, evaü so ten' aïgena gàrayho. Yvàyaü puggalo attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno, evaü so ten' aïgena pàsaüso. Dve puggalà attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipannà: eko attahitàya pañipanno no parahitàya, eko attahitàya ca pañipanno parahitàya ca Yvàyaü puggalo attahitàya pañipanno, no parahitàya, evaü so ten' aïgena gàrayho. Yvàyaü puggalo attahitàya ca pañipanno parahitàya ca, evaü so ten' aïgena pàsaüso.
Evaü kho bhikkhave bhikkhuno dvayena puggalà vidità honti. Evaü kho bhikkhave bhikkhu puggalaparopara¤¤å hoti.


#<[page 117]>#
%<LXV. 1               Mahà-Vagga.                   117>%
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu àhuneyyo hoti . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà ti.
                               LXV.
     1. Yasmiü bhikkhave samaye devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro paõóupalàso hoti, attamanà bhikkhave devà Tàvatiüsà tasmiü samaye honti `paõóupalàso dàni pàricchattako koviëàro, na cirass' eva dàni sattapalàso bhavissatã' ti. Yasmiü bhikkhave samaye devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro sattapalàso hoti, attamanà bhikkhave devà Tàvatiüsà tasmiü samaye honti `sattapalàso dàni pàricchattako koviëàro, na cirass' eva dàni jàlakajàto bhavissatã' ti. Yasmiü bhikkhave samaye devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro jàlakajàto hoti, attamanà bhikkhave devà Tàvatiüsà tasmiü samaye honti `jàlakajàto dàni pàricchattako koviëàro, na cirass' eva dàni khàrakajàto bhavissatã' ti. Yasmiü bhikkhave samaye devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro khàrakajàto hoti, attamanà bhikkhave devà Tàvatiüsà tasmiü samaye honti `khàrakajàto dàni paricchattako koviëàro, na cirass' eva dàni kuóumalakajàto bhavissatã' ti. Yasmiü bhikkhave samaye devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro kuóumalakajàto hoti, attamanà bhikkhave devà Tàvatiüsà tasmiü samaye honti `kuóumalakajàto dàni pàricchattako koviëàro, na cirass' eva dàni kokàsakajàto bhavissatã' ti.


#<[page 118]>#
%<118                 Aïguttara-Nikàya.                  LXV. 2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Yasmiü bhikkhave samaye devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro kokàsakajàto hoti, attamanà bhikkhave devà Tàvatiüsà tasmiü samaye honti `kokàsakajàto dàni pàricchattako koviëàro, na cirass' eva dàni sabbaphàliphullo bhavissatã' ti. Yasmiü bhikkhave samaye devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako kovilàro sabbaphàliphullo hoti, attamanà bhikkhave devà Tàvatiüsà pàricchattakassa koviëàrassa måle dibbe cattàro màse pa¤cahi kàmaguõehi samappità samaïgibhåtà paricàrenti. Sabbaphàliphullassa kho pana bhikkhave pàricchattakassa koviëàrassa samantà pa¤¤àsayojanàni àbhàya phuñaü hoti. Anuvàtaü yojanasataü gandho gacchati. Ayam ànubhàvo pàricchattakassa koviëàrassa.
     2. Evam eva kho bhikkhave yasmiü samaye ariyasàvako agàrasmà anagàriyaü pabbajjàya ceteti, paõóupalàso bhikkhave ariyasàvako tasmiü samaye hoti devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro. Yasmiü bhikkhave samaye ariyasàvako kesamassuü ohàretvà kàsàyàni vatthàni acchàdetvà agàrasmà anagàriyaü pabbajito hoti, sattapalàso bhikkhave ariyasàvako tasmiü samaye hoti devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro. Yasmiü bhikkhave samaye ariyasàvako vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati, jàlakajàto bhikkhave ariyasàvako tasmiü samaye hoti devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro. Yasmiü bhikkhave samaye ariyasàvako vitakkavicàrànaü våpasamà . . . pe . . . dutiyaü jhànaü upasampajja viharati, khàrakajàto bhikkhave ariyasàvako tasmiü samaye hoti devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro. Yasmiü bhikkhave samaye ariyasàvako pãtiyà ca viràgà .


#<[page 119]>#
%<LXV.                Mahà-Vagga.                   119>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . . pe . . . tatiyaü jhànaü upasampajja viharati, kuóumalakajàto bhikkhave ariyasàvako tasmiü samaye hoti devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro. Yasmiü bhikkhave samaye ariyasàvako sukhassa ca pahànà . . . pe . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati, kokàsakajàto bhikkhave ariyasàvako tasmiü samaye hoti devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro. Yasmiü bhikkhave samaye ariyasàvako àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharati, sabbaphàliphullo bhikkhave ariyasàvako tasmiü samaye hoti devànaü Tàvatiüsànaü pàricchattako koviëàro. Tasmiü bhikkhave samaye Bhummà devà saddam anussàventi `eso itthannàmo àyasmà itthannàmassa àyasmato saddhivihàrã amukamhà gàmà và nigamà và agàrasmà anagàriyaü pabbajito àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharatã' ti. Bhummànaü devànaü saddaü sutvà Càtummahàràjikà devà . . . Tàvatiüsà devà . . . Yàmà devà . . . Tusità devà . . . Nimmànaratã devà . . . Paranimmitavasavattã devà . . . Brahmakàyikà devà saddam anussàventi `eso itthannàmo àyasmà itthannàmassa àyasmato saddhivihàrã amukamhà gàmà và nigamà và agàrasmà anagàriyaü pabbajito àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü ditth' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharatã' ti. Iti ha tena khaõena tena muhuttena yàva Brahmalokà saddo abbhuggacchati.


#<[page 120]>#
%<120                 Aïguttara-Nikàya.                  LXVI. 1>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ayam ànubhàvo khãõàsavassa bhikkhuno ti.
                                LXVI.
     1. Atha kho àyasmato Sàriputtassa rahogatassa pañisallãnassa evaü cetaso parivitakko udapàdi `kin nu kho bhikkhu sakkatvà garukatvà upanissàya viharanto akusalaü pajaheyya kusalaü bhàveyyà' ti? Atha kho àyasmato Sàriputtassa etad ahosi `Satthàraü kho bhikkhu sakkatvà garukatvà upanissàya viharanto akusalaü pajaheyya kusalaü bhàveyya, dhammaü kho bhikkhu . . . saïghaü kho bhikkhu . . . sikkhaü kho bhikkhu . . . samàdhiü kho bhikkhu . . . appamàdaü kho bhikkhu . . . pañisanthàraü kho bhikkhu sakkatvà garukatvà upanissàya viharanto akusalaü pajaheyya kusalaü bhàveyyà' ti. Atha kho àyasmato Sàriputtassa etad ahosi `ime kho me dhammà parisuddhà pariyodàtà; yan nånàhaü ime dhamme gantvà Bhagavato àroceyyaü, evaü me ime dhammà parisuddhà c' eva bhavissanti parisuddhasaükhàtatarà ca. Seyyathà pi nàma puriso suvaõõanikkhaü adhigaccheyya parisuddhaü pariyodàtaü, tassa evam assa "ayaü kho me suvaõõanikkho parisuddho pariyodàto; yan nånàhaü imaü suvaõõanikkhaü gantvà kammàrànaü dasseyyaü, evaü me ayaü suvaõõanikkho kammàragato parisuddho c' eva bhavissati parisuddhasaükhàtataro cà" ti: evam eva me ime dhammà parisuddhà pariyodàtà; yan nånàhaü ime dhamme gantvà Bhagavato àroceyyaü, evaü me ime dhammà parisuddhà c' eva bhavissanti parisuddhasaükhàtatarà cà' ti. Atha kho àyasmà Sàriputto sàyaõhasamayaü pañisallànà vuññhito yena Bhagavà ten' upasaïkami,


#<[page 121]>#
%<LXVI. 2                 Mahà-Vagga.                     121>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Sàriputto Bhagavantaü etad avoca:--
     2. Idha mayhaü bhante rahogatassa pañisallãnassa evaü cetaso parivitakko udapàdi `kin nu kho bhikkhu sakkatvà garukatvà upanissàya viharanto akusalaü pajaheyya kusalaü bhàveyyà' ti? Tassa mayhaü bhante etad ahosi `Satthàraü kho bhikkhu sakkatvà garukatvà upanissàya viharanto akusalaü pajaheyya kusalaü bhàveyya, dhammaü kho bhikkhu . . . saïghaü kho bhikkhu . . . sikkhaü kho bhikkhu . . . samàdhiü kho bhikkhu . . . appamàdaü kho bhikkhu . . . pañisanthàraü kho bhikkhu sakkatvà garukatvà upanissàya viharanto akusalaü pajaheyya kusalaü bhàveyyà' ti. Tassa mayhaü bhante etad ahosi `ime kho me dhammà parisuddhà pariyodàtà; yan nånàhaü ime dhamme gantvà Bhagavato àroceyyaü, evaü me ime dhammà parisuddhà c' eva bhavissanti parisuddhasaükhàtatarà ca. Seyyathà pi nàma puriso suvaõõanikkhaü adhigaccheyya parisuddhaü pariyodàtaü, tassa evam assa "ayaü kho me suvaõõanikkho parisuddho pariyodàto; yan nånàhaü imaü suvaõõanikkhaü gantvà kammàrànaü dasseyyaü, evaü me ayaü suvaõõanikkho kammàragato parisuddho c' eva bhavissati parisuddhasaükhàtataro cà" ti: evam eva me ime dhammà parisuddhà pariyodàtà; yan nånàhaü ime dhamme gantvà Bhagavato àroceyyaü, evaü me ime dhammà parisuddhà c' eva bhavissanti parisuddhasaükhàtatarà cà' ti.


#<[page 122]>#
%<122                 Aïguttara-Nikàya.                  LXVI. 3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  `Sàdhu sàdhu Sàriputta, Satthàraü kho Sàriputta bhikkhu sakkatvà garukatvà upanissàya viharanto akusalaü pajaheyya kusalaü bhàveyya, dhammaü kho Sàriputta bhikkhu . . . saïghaü kho Sàriputta bhikkhu . . . sikkhaü kho Sàriputta bhikkhu . . . samàdhiü kho Sàriputta bhikkhu . . . appamàdaü kho Sàriputta bhikkhu . . . pañisanthàraü kho Sàriputta bhikkhu sakkatvà garukatvà upanissàya viharanto akusalaü pajaheyya kusalaü bhàveyyà' ti. Evaü vutte àyasmà Sàriputto Bhagavantaü etad avoca:--
     3. Imassa kho ahaü bhante Bhagavatà saükhittena bhàsitassa evaü vitthàrena atthaü àjànàmi. So vata bhante bhikkhu Satthari agàravo dhamme sagàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so bhante bhikkhu Satthari agàravo, dhamme pi so agàravo. So vata bhante bhikkhu Satthari agàravo dhamme agàravo saïghe sagàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so bhante bhikkhu Satthari agàravo dhamme agàravo, saïghe pi so agàravo. So vata bhante bhikkhu Satthari agàravo dhamme agàravo saïghe agàravo sikkhàya sagàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so bhante bhikkhu Satthari agàravo dhamme agàravo saïghe agàravo, sikkhàya pi so agàravo. So vata bhante bhikkhu Satthari agàravo dhamme agàravo saïghe agàravo sikkhàya agàravo samàdhismiü sagàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so bhante bhikkhu Satthari agàravo dhamme agàravo saïghe agàravo sikkhàya agàravo, samàdhismim pi so agàravo. So vata bhante bhikkhu Satthari agàravo dhamme agàravo saïghe agàravo sikkhàya agàravo samàdhismiü agàravo appamàde sagàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so bhante bhikkhu Satthari agàravo dhamme agàravo saïghe agàravo sikkhàya agàravo samàdhismiü agàravo,


#<[page 123]>#
%<LXVI.                    Mahà-Vagga.                   123>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  appamàde pi so agàravo. So vata bhante bhikkhu Satthari agàravo dhamme agàravo saïghe agàravo sikkhàya agàravo samàdhismiü agàravo appamàde agàravo pañisanthàre sagàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so bhante bhikkhu Satthari agàravo dhamme agàravo saïghe agàravo sikkhàya agàravo samàdhismiü agàravo appamàde agàravo, pañisanthàre pi so agàravo.
     So vata bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme agàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme pi so sagàravo. So vata bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme sagàravo saïghe agàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme sagàravo, saïghe pi so sagàravo. So vata bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme sagàravo saïghe sagàravo sikkhàya agàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme sagàravo saïghe sagàravo, sikkhàya pi so sagàravo. So vata bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme sagàravo saïghe sagàravo sikkhàya sagàravo samàdhismiü agàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme sagàravo saïghe sagàravo sikkhàya sagàravo, samàdhismim pi so sagàravo. So vata bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme sagàravo saïghe sagàravo sikkhàya sagàravo samàdhismiü sagàravo appamàde agàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati;


#<[page 124]>#
%<124                 Aïguttara-Nikàya.                  LXVI. 4>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yo so bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme sagàravo saïghe sagàravo sikkhàya sagàravo samàdhismiü sagàravo, appamàde pi so sagàravo. So vata bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme sagàravo saïghe sagàravo sikkhàya sagàravo samàdhismiü sagàravo appamàde sagàravo pañisanthàre agàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so bhante bhikkhu Satthari sagàravo dhamme sagàravo saïghe sagàravo samàdhismiü sagàravo appamàde sagàravo, pañisanthàre pi so sagàravo. Imassa kho ahaü bhante Bhagavatà saükhittena bhàsitassa evaü vitthàrena atthaü àjànàmã ti.
     4. Sàdhu sàdhu Sàriputta, sàdhu kho tvaü Sàriputta imassa mayà saükhittena bhàsitassa evaü vitthàrena atthaü àjànàsi. So vata Sàriputta bhikkhu Satthari agàravo dhamme sagàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so Sàriputta bhikkhu Satthari agàravo, dhamme pi so agàravo . . . So vata Sàriputta bhikkhu Satthari agàravo . . . dhamme agàravo . . . saïghe agàravo . . . sikkhàya agàravo . . . samàdhismiü agàravo . . . appamàde agàravo pañisanthàre sagàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so Sàriputta bhikkhu Satthari agàravo dhamme agàravo saïghe agàravo sikkhàya agàravo samàdhismiü agàravo appamàde agàravo, pañisanthàre pi so agàravo.
     So vata Sàriputta bhikkhu Satthari sagàravo dhamme agàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so Sàriputta bhikkhu Satthari sagàravo, dhamme pi so sagàravo .


#<[page 125]>#
%<LXVII. 1             Mahà-Vagga.                    125>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . . So vata Sàriputta bhikkhu Satthari sagàravo . . . dhamme sagàravo . . . saïghe sagàravo . . . sikkhàya sagàravo . . . samàdhismiü sagàravo . . . appamàde sagàravo pañisanthàre agàravo bhavissatã ti n' etaü ñhànaü vijjati; yo so Sàriputta bhikkhu Satthari sagàravo dhamme sagàravo saïghe sagàravo sikkhàya sagàravo samàdhismiü sagàravo appamàde sagàravo, pañisanthàre pi so sagàravo.
Imassa kho Sàriputta mayà saükhittena bhàsitassa evaü vitthàrena attho daññhabbo ti.
                          LXVII.
     1. Bhàvanaü ananuyuttassa bhikkhave bhikkhuno viharato ki¤càpi evaü icchà uppajjeyya `aho vata me anupàdàya àsavehi cittaü vimucceyyà' ti, atha khvàssa neva anupàdàya àsavehi cittaü vimuccati. Taü kissa hetu?
`Abhàvitattà ti 'ssa vacanãyaü. Kissa abhàvitattà? Catunnaü satipaññhànànaü catunnaü sammappadhànànaü catunnaü iddhipàdànaü pa¤cannaü indriyànaü pa¤cannaü balànaü sattannaü bojjhaïgànaü ariyassa aññhaïgikassa maggassa. Seyyathà pi bhikkhave kukkuñiya aõóàni aññha và dasa và dvàdasa và, tàn' assu kukkuñiyà na sammàadhisayitàni na sammàpariseditàni na sammàparibhàvitàni,


#<[page 126]>#
%<126                Aïguttara-Nikàya.             LXVII. 2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ki¤càpi tassà kukkuñiyà evaü icchà uppajjheyya `aho vata me kukkuñapotakà pàdanakhasikhàya và mukhatuõóakena và aõóakosaü padàletvà sotthinà abhinibbijjeyyun' ti; atha kho abhabbà 'va te kukkuñapotakà pàdanakhasikhàya và mukhatuõóakena và aõóakosaü pàdaletvà sotthinà abhinibbijjituü. Taü kissa hetu? Tathà h' amåni bhikkhave kukkuñiyà aõóàni na sammà-adhisayitàni na sammàpariseditàni na sammàparibhàvitàni. Evam eva kho bhikkhave bhàvanaü ananuyuttassa bhikkhuno viharato ki¤càpi evaü icchà uppajjeyya `aho vata me anupàdàya àsavehi cittaü vimucceyyà' ti, atha khvàssa neva anupàdàya àsavehi cittaü vimuccati. Taü kissa hetu?  Abhàvitattà ti 'ssa vacanãyaü. Kissa abhàvitattà?
Catunnaü satipaññhànànaü . . . pe . . . ariyassa aññhaïgikassa maggassa.
     2. Bhàvanaü anuyuttassa bhikkhave bhikkhuno viharato ki¤càpi na evaü icchà uppajjeyya `aho vata me anupàdàya àsavehi cittaü vimucceyyà' ti, atha khvàssa anupàdàya àsavehi cittaü vimuccati. Taü kissa hetu? Bhàvitattà ti 'ssa vacanãyaü. Kissa bhàvitattà? Catunnaü satipaññhànànaü . . . pe . . . ariyassa aññhaïgikassa maggassa.
Seyyathà pi bhikkhave kukkuñiyà aõóàni aññha và dasa và dvàdasa và, tàn' assu kukkuñiyà sammà-adhisayitàni sammàpariseditàni sammàparibhàvitàni, ki¤càpi tassà kukkuñiyà na evaü icchà uppajjeyya `aho vata me kukkuñapotakà pàdanakhasikhàya và mukhatuõóakena và aõóakosaü padàletvà sotthinà abhinibbijjeyyun' ti; atha kho bhabbà 'va te kukkuñapotakà pàdanakhasikhàya và mukhatuõóakena và aõóakosaü padàletvà sotthinà abhinibbijjituü.
Taü kissa hetu? Tathà h' amåni bhikkhave kukkuñiyà aõóàni sammà-adhisayitàni sammàpariseditàni sammàparibhàvitàni. Evam eva kho bhikkhave bhàvanaü anuyuttassa bhikkhuno viharato ki¤càpi na evaü icchà uppajjeyya `aho vata me anupàdàya àsavehi cittaü vimucceyyà' ti,


#<[page 127]>#
%<LXVII. 3             Mahà-Vagga.                   127>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  atha khvàssa anupàdàya àsavehi cittaü vimuccati. Taü kissa hetu?  Bhàvitattà ti 'ssa vacanãyaü. Kissa bhàvitattà?
Catunnaü satipaññhànànaü . . . pe . . . ariyassa aññhaïgikassa maggassa.
     3. Seyyathà pi bhikkhave palagaõóassa và palagaõóantevàsikassa và dissante 'va vàsijañe aïgulipadàni dissanti aïguññhapadaü, no ca khvàssa evaü ¤àõaü hoti `ettakaü me ajja vàsijañassa khãõaü, ettakaü hiyyo, ettakaü pare' ti, atha khvàssa khãõe khãõante 'va ¤àõaü hoti: evam eva kho bhikkhave bhàvanaü anuyuttassa bhikkhuno viharato ki¤càpi na evaü ¤àõaü hoti `ettakaü me ajja àsavànaü khãõaü, ettakaü hiyyo, ettakaü pare' ti, atha khvàssa khãõe khãõante 'va ¤àõaü hoti. Seyyathà pi bhikkhave sàmuddikàya nàvàya vettabandhanabaddhàya chammàsàni udake pariyàdàya hemantikena thale ukkhittàya vàtàtapaparetàni bandhanàni, tàni pàvussakena meghena abhippavuññhàni appakasiren' eva pañippassambhanti påtikàni bhavanti: evam eva kho bhikkhave bhàvanaü anuyuttassa bhikkhuno viharato appakasiren' eva sa¤¤ojanàni pañippassambhanti påtikàni bhavantã ti.


#<[page 128]>#
%<128                  Aïguttara-Nikàya.             LXVIII. 1>%
                            LXVIII.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Kosalesu càrikaü carati mahatà bhikkhusaïghena saddhiü.
Addasà kho Bhagavà addhànamaggapañipanno a¤¤atarasmiü padese mahantaü aggikkhandhaü àdittaü sampajjalitaü sajotibhåtaü, disvà maggà okkamma a¤¤atarasmiü rukkhamåle pa¤¤atte àsane nisãdi. Nisajja kho Bhagavà bhikkhå àmantesi `passatha no tumhe bhikkhave amuü mahantaü aggikkhandhaü àdittaü sampajjalitaü sajotibhåtan' ti? `Evaü bhante' .
     Taü kiü ma¤¤atha bhikkhave, katamaü nu kho varaü: yaü amuü mahantaü aggikkhandhaü àdittaü sampajjalitaü sajotibhåtaü àliïgitvà upanisãdeyya và upanipajjeyya và, yaü và khattiyaka¤¤aü và bràhmaõaka¤¤aü và gahapatika¤¤aü và mudutalunahatthapàdaü àliïgitvà upanisãdeyya và upanipajjeyya và ti? `Etad eva bhante varaü: yaü khattiyaka¤¤aü và bràhmaõaka¤¤aü và gahapatika¤¤aü và mudutalunahatthapàdaü àliïgitvà upanisãdeyya và upanipajjeyya và. Dukkhaü h' etaü bhante, yaü amuü mahantaü aggikkhandhaü àdittaü sampajjalitaü sajotibhåtaü àliïgitvà upanisãdeyya và upanipajjeyya và' ti.
     ârocayàmi vo bhikkhave, pañivedayàmi vo bhikkhave, yathà etad eva tassa varaü dussãlassa pàpadhammassa asucisaïkassarasamàcàrassa pañicchannakammantassa assamaõassa samaõapañi¤¤assa abrahmacàrissa brahmacàripañi¤¤assa antoputissa avassutassa kasambujàtassa, yaü amuü mahantaü aggikkhandhaü àdittaü sampajjalitaü sajotibhåtaü àliïgitvà upanisãdeyya và upanipajjeyya và.
Taü kissa hetu? Tato nidànaü hi so bhikkhave maraõaü và nigaccheyya maraõamattaü và dukkhaü,


#<[page 129]>#
%<LXVIII. 2                 Mahà-Vagga.              129>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  na tveva tappaccayà kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjeyya. Ya¤ ca kho so bhikkhave dussãlo pàpadhammo asucisaïkassarasamàcàro . . . pe . . . kasambujàto khattiyaka¤¤aü và bràhmaõaka¤¤aü và gahapatika¤¤aü và mudutalunahatthapàdaü àliïgitvà upanisãdati và upanipajjati và, taü hi 'ssa bhikkhave hoti dãgharattaü ahitàya dukkhàya, kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati.
     2. Taü kiü ma¤¤atha bhikkhave, katamaü nu kho varaü: yaü balavà puriso daëhàya vàlarajjuyà ubho jaïghe veñhetvà ghaüseyya, sà chaviü chindeyya, chaviü chetvà cammaü chindeyya, cammaü chetvà maüsaü chindeyya, maüsaü chetvà nahàruü chindeyya, nahàruü chetvà aññhiü chindeyya, aññhiü chetvà aññhimi¤jaü àhacca tiññheyya, yaü và khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và abhivàdanaü sàdiyeyyà ti?
`Etad eva bhante varaü: yaü khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và abhivàdanaü sàdiyeyya. Dukkhaü h' etaü bhante, yaü balavà puriso daëhàya vàlarajjuyà . . . pe . . . aññhimi¤jaü àhacca tiññheyyà' ti.
     ârocayàmi vo bhikkhave, pañivedayàmi vo bhikkhave, yathà etad eva tassa varaü dussãlassa . . . pe . . . kasambujàtassa, yaü balavà puriso daëhàya vàlarajjuyà ubho jaïghe veñhetvà . . . pe . . . aññhimi¤jaü àhacca tiññheyya. Taü kissa hetu? Tato nidànaü hi so bhikkhave maraõaü và nigaccheyya maraõamattaü và dukkhaü, na tveva tappaccayà kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjeyya. Ya¤ ca kho so bhikkhave dussãlo .


#<[page 130]>#
%<130                 Aïguttara-Nikàya.               LXVIII. 3-4>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . . pe . . . kasambujàto khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và abhivàdanaü sàdiyati, taü hi 'ssa bhikkhave hoti dãgharattaü ahitàya dukkhàya, kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati.
     3. Taü kiü ma¤¤atha bhikkhave, katamaü nu kho varaü: yaü balavà puriso tiõhàya sattiyà teladhotàya paccorasmiü pahareyya, yaü và khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và a¤jalikammaü sàdiyeyyà ti? `Etad eva bhante varaü: yaü khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và a¤jalikammaü sàdiyeyya. Dukkhaü h' etaü bhante, yaü balavà puriso tiõhàya sattiyà teladhotàya paccorasmiü pahareyyà' ti.
     ârocayàmi vo bhikkhave, pañivedayàmi vo bhikkhave, yathà etad eva tassa varaü dussãlassa . . . pe . . . kasambujàtassa, yaü balavà puriso tiõhàya sattiyà teladhotàya paccorasmiü pahareyya. Taü kissa hetu? Tato nidànaü hi so bhikkhave maraõaü và nigaccheyya maraõamattaü và dukkhaü, na tveva tappaccayà kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjeyya. Ya¤ ca kho so bhikkhave dussãlo pàpadhammo . . . pe . . . kasambujàto khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và a¤jalikammaü sàdiyati, taü hi' ssa bhikkhave hoti dãgharattaü ahitàya dukkhàya, kàyassa bheda parammaraõa apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati.
     4. Taü kiü ma¤¤atha bhikkhave, katamaü nu kho varaü: yaü balavà puriso tattena ayopaññena àdittena sampajjalitena sajotibhåtena kàyaü sampaliveñheyya,


#<[page 131]>#
%<LXVIII. 5                 Mahà-Vagga.                   131>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yaü và khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và saddhàdeyyaü cãvaraü paribhu¤jeyyà ti? `Etad eva bhante varaü: yaü khattiyamahàsàlànaü và . . . pe . . . saddhàdeyyaü cãvaraü paribhu¤jeyya. Dukkhaü h' etaü bhante, yaü balavà puriso tattena ayopaññena àdittena sampajjalitena sajotibhåtena kàyaü sampaliveññheyyà' ti.
     ârocayàmi vo bhikkhave, pañivedayàmi vo bhikkhave, yathà etad eva tassa varaü dussãlassa . . . pe . . . kasambujàtassa, yaü balavà puriso tattena ayopaññena àdittena sampajjalitena sajotibhåtena kàyaü sampaliveñheyya. Taü kissa hetu? Tato nidànaü hi so bhikkhave maraõaü và nigaccheyya maraõamattaü và dukkhaü, na tveva tappaccayà kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjeyya. Ya¤ ca kho so bhikkhave dussãlo . . . pe . . . kasambujàto khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và saddhàdeyyaü cãvaraü paribhu¤jati, taü hi 'ssa bhikkhave hoti dãgharattam ahitàya dukkhàya, kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati.
     5. Taü kiü ma¤¤atha bhikkhave, katamaü nu kho varaü: yaü balavà puriso tattena ayosaïkunà àdittena sampajjalitena sajotibhåtena mukhaü vivaritvà tattaü lohagulaü àdittaü sampajjalitaü sajotibhåtaü mukhe pakkhipeyya, taü tassa oññham pi daheyya mukham pi daheyya jivham pi daheyya kaõñham pi daheyya udaram pi daheyya antam pi antaguõam pi àdàya adhobhàgà nikkhameyya,


#<[page 132]>#
%<132                 Aïguttara-Nikàya.                  LXVIII. 6>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yaü và khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và saddhàdeyyaü piõóapàtaü paribhu¤jeyyà ti? `Etad eva bhante varaü: yaü khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và saddhàdeyyaü piõóapàtaü paribhu¤jeyya. Dukkhaü h' etaü bhante, yaü balavà puriso tattena ayosaïkunà àdittena sampajjalitena sajotibhåtena mukhaü vivaritvà tattaü lohagulaü àdittaü sampajjalitaü sajotibhåtaü mukhe pakkhipeyya, taü tassa oññham pi daheyya mukham pi daheyya jivham pi daheyya . . . pe . . . adhobhàgà nikkhameyyà' ti.
     ârocayàmi vo bhikkhave, pañivedayàmi vo bhikkhave, yathà etad eva tassa varaü dussãlassa . . . pe . . . kasambujàtassa, yaü balavà puriso tattena ayosaïkunà àdittena sampajjalitena sajotibhåtena mukhaü vivaritvà tattaü lohagulaü àdittaü sampajjalitaü sajotibhåtaü mukhe pakkhipeyya, taü tassa oññham pi daheyya . . . pe . . . adhobhàgà nikkhameyya. Taü kissa hetu? Tato nidànaü hi so bhikkhave maraõaü và nigaccheyya maraõamattaü và dukkhaü, na tveva tappaccayà kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjeyya. Ya¤ ca kho so bhikkhave dussãlo pàpadhammo . . . pe . . . kasambujàto khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và saddhàdeyyaü piõóapàtaü paribhu¤jati, taü hi 'ssa bhikkhave hoti dãgharattaü ahitàya dukkhàya, kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati.
     6. Taü kiü ma¤¤atha bhikkhave, katamaü nu kho varaü: yaü balavà puriso sãse và gahetvà khandhe và gahetvà tattaü ayoma¤caü và ayopãñhaü và àdittaü sampajjalitaü sajotibhåtaü abhinisãdàpeyya và abhinipajjàpeyya và,


#<[page 133]>#
%<LXVIII. 7                 Mahà-Vagga.              133>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yaü và khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và saddhàdeyyaü ma¤capãñhaü paribhu¤jeyyà ti? `Etad eva bhante varaü: yaü khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và saddhàdeyyaü ma¤capãthaü paribhu¤jeyya. Dukkhaü h' etaü bhante, yaü balavà puriso sãse và gahetvà khandhe và gahetvà . . . pe . . . abhinipajjàpeyya và' ti.
     ârocayàmi vo bhikkhave . . . pe . . . kasambujàtassa, yaü balavà puriso sãse và gahetvà . . . pe . . . abhinipajjàpeyya và. Taü kissa hetu? Tato nidànaü hi so bhikkhave maraõaü và nigaccheyya maraõamattaü và dukkhaü, na tveva tappaccayà kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjeyya. Ya¤ ca kho so bhikkhave dussãlo pàpadhammo . . . pe . . . kasambujàto khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và saddhàdeyyaü ma¤capãñhaü paribhu¤jati, taü hi 'ssa bhikkhave hoti dãgharattaü ahitàya dukkhàya, kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati.
     7. Taü kiü ma¤¤atha bhikkhave, katamaü nu kho varaü: yaü balavà puriso uddhapàdaü adhosiraü gahetvà tattàya lohakumbhiyà pakkhipeyya àdittàya sampajjalitàya sajotibhåtàya, so tattha phenuddehakaü paccamàno sakim pi uddhaü gaccheyya sakim pi adho gaccheyya sakim pi tiriyaü gaccheyya, yaü và khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và saddhàdeyyaü vihàraü paribhu¤jeyyà ti?


#<[page 134]>#
%<134                 Aïguttara-Nikàya.             LXVIII. 8>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  `Etad eva bhante varaü: yaü khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và saddhàdeyyaü vihàraü paribhu¤jeyya. Dukkhaü h' etaü bhante, yaü balavà puriso uddhapàdaü adhosiraü gahetvà tattàya lohakumbhiyà pakkhipeyya àdittàya sampajjalitàya sajotibhåtàya, so tattha phenuddehakaü paccamàno sakim pi uddhaü gaccheyya sakiü pi adho gaccheyya sakim pi tiriyaü gaccheyyà' ti.
     ârocayàmi vo bhikkhave, pañivedayàmi vo bhikkhave, yathà etad eva tassa varaü dussãlassa pàpadhammassa . . . pe . . . kasambujàtassa, yam balavà puriso uddhapàdaü adhosiraü gahetvà . . . pe . . . sakim pi tiriyaü gaccheyya. Taü kissa hetu? Tato nidànaü hi so bhikkhave maraõaü và nigaccheyya maraõamattaü và dukkhaü, na tveva tappaccayà kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjeyya. Ya¤ ca kho so bhikkhave dussãlo pàpadhammo . . . pe . . . kasambujàto khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và saddhàdeyyaü vihàraü paribhu¤jati, taü hi 'ssa bhikkhave hoti dãgharattaü ahitàya dukkhàya, kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati. Tasmà ti ha bhikkhave evaü sikkhitabbaü:--
     Yesa¤ ca mayaü paribhu¤jàma cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikhàrànaü, tesan te kàrà mahapphalà bhavissanti mahànisaüsà, amhàka¤ c' evàyaü pabbajjà ava¤jhà bhavissati saphalà sa-udrayà ti.
     Evaü hi vo bhikkhave sikkhitabbaü.
     8. Attatthaü và bhikkhave sampassamànena alam eva appamàdena sampàdetuü, paratthaü và bhikkhave sampassamànena alam eva appamàdena sampàdetuü,


#<[page 135]>#
%<LXIX. 1-2                Mahà-Vagga.              135>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ubhayatthaü và bhikkhave sampassamànena alam eva appamàdena sampàdetun ti. Idam avoca Bhagavà. Imasmi¤ ca pana veyyàkaraõasmiü bha¤¤amàne saññhimattànaü bhikkhånaü uõhaü lohitaü mukhato ugga¤chi, saññhimattà bhikkhå sikkhaü paccakkhàya hãnàyàvattiüsu `dukkaraü Bhagavà sudukkaraü Bhagavà' ti, saññhimattànaü bhikkhånaü anupàdàya àsavehi cittàni vimucciüså ti.
                               LXIX.
     1. Bhåtapubbaü bhikkhave Sunetto nàma satthà ahosi titthakaro kàmesu vãtaràgo. Sunettassa kho pana bhikkhave satthuno anekàni sàvakasatàni ahesuü. Sunetto satthà sàvakànaü Brahmalokasahavyatàya dhammaü deseti.
Ye kho pana bhikkhave Sunettassa satthuno Brahmalokasavyatàya dhammaü desentassa cittàni na pasàdesuü, te kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjiüsu. Ye kho pana bhikkhave Sunettassa satthuno Brahmalokasahavyatàya dhammaü desentassa cittàni pasàdesuü, te kàyassa bhedà parammaraõà sugatiü saggaü lokaü upapajjiüsu.
     2. Bhåtapubbaü bhikkhave Mågapakkho nàma satthà ahosi . . . Aranemi nàma satthà ahosi . . . Kuddàlo nàma satthà ahosi . . .Hatthipàlo nàma satthà ahosi . . . Jotipàlo nàma satthà ahosi . . . Arako nàma satthà ahosi titthakaro kàmesu vãtaràgo. Arakassa kho pana bhikkhave satthuno anekàni sàvakasatàni ahesuü. Arako nàma satthà sàvakànaü Brahmalokasahavyatàya dhammaü deseti. Ye kho pana bhikkhave Arakassa satthuno Brahmalokasahavyatàya dhammaü desentassa cittàni na pasàdesuü,


#<[page 136]>#
%<136                 Aïguttara-Nikàya.              LXIX. 3-LXX. 2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  te kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjiüsu. Ye kho pana bhikkhave Arakassa satthuno Brahmalokasahavyatàya dhammaü desentassa cittàni pasàdesuü, te kàyassa bhedà parammaraõà sugatiü saggaü lokaü upapajjiüsu.
     3. Taü kim ma¤¤atha bhikkhave, yo ime satta satthàre titthakare kàmesu vãtaràge anekasataparivàre sasàvakasaïghe duññhacitto akkoseyya paribhàseyya, bahuü so apu¤¤aü pasaveyyà ti? `Evaü bhante' .
     Yo kho bhikkhave ime satta satthàre titthakare kàmesu vãtaràge anekasataparivàre sasàvakasaïghe duññhacitto akkoseyya paribhàseyya, bahuü so apu¤¤aü pasaveyya, yo ekaü diññhisampannaü puggalaü duññhacitto akkosati paribhàsati, ayaü tato bahutaraü apu¤¤aü pasavati. Taü kissa hetu? Nàhaü bhikkhave ito bahiddhà evaråpiü khantiü vadàmi yathà' maü sabrahmacàrãsu. Tasmà ti ha bhikkhave evaü sikkhitabbaü:--
     Na no sabrahmacàrãsu cittàni paduññhàni bhavissantã ti.
     Evaü hi vo bhikkhave sikkhitabban ti.
                               LXX.
     1. Bhåtapubbaü bhikkhave Arako nàma satthà ahosi titthakaro kàmesu vãtaràgo. Arakassa kho pana bhikkhave satthuno anekàni sàvakasatàni ahesuü. Arako satthà sàvakànaü evaü dhammaü desesi:--
     2. Appakaü bràhmaõa jãvitaü manussànaü parittaü lahukaü bahudukkhaü bahåpàyàsaü. Mantàya bodhabbaü,


#<[page 137]>#
%<LXX.                Mahà-Vagga.                   137>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  kattabbaü kusalaü, caritabbaü brahmacariyaü, natthi jàtassa amaraõaü. Seyyathà pi bràhmaõa tiõagge ussàvabindu suriye uggacchante khippaü yeva pañivigacchati na ciraññhitikaü hoti, evam eva kho bràhmaõa ussàvabindåpamaü jãvitaü manussànaü parittaü lahukaü bahudukkhaü bahåpàyàsaü. Mantàya bodhabbaü, kattabbaü kusalaü, caritabbaü brahmacariyaü, natthi jàtassa amaraõaü. Seyyathà pi bràhmaõa thullaphusitake deve vassante udake udakabubbulaü khippaü yeva pañivigacchati na ciraññhitikaü hoti, evam eva kho bràhmaõa udakabubbulåpamaü jãvitaü manussànaü parittaü lahukaü bahudukkhaü bahåpàyàsaü. Mantàya bodhabbaü, kattabbaü kusalaü, caritabbaü brahmacariyaü, natthi jàtassa amaraõaü. Seyyathà pi bràhmaõa udake daõóaràji khippaü yeva pañivigacchati na ciraññhitikà hoti, evam eva kho bràhmaõa udake daõóaràjåpamaü jãvitaü manussànaü parittaü lahukaü . . . natthi jàtassa amaraõaü.
Seyyathà pi bràhmaõa nadi pabbateyyà dåraïgamà sãghasotà hàrahàrinã, natthi so khaõo và layo và muhutto và, yaü sà àramati, atha kho sà gacchat' eva vattat' eva sandat' eva, evam eva kho bràhmaõa nadipabbateyyåpamaü jãvitaü manussànaü parittaü lahukaü . . . pe . . . natthi jàtassa amaraõaü. Seyyathà pi bràhmaõa balavà puriso jivhagge kheëapiõóaü sa¤¤åhitvà appakasiren' eva vameyya, evam eva kho bràhmaõa kheëapiõóåpamaü jãvitaü manussànaü parittaü lahukaü . . . natthi jàtassa amaraõaü. Seyyathà pi bràhmaõa divasasantatte ayokañàhe maüsapesã pakkhittà khippaü yeva pañivigacchati na ciraññhitikà hoti,


#<[page 138]>#
%<138                 Aïguttara-Nikàya.                  LXX. 3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evam eva kho bràhmaõa maüsapesåpamaü manussànaü jãvitaü parittaü lahukaü . . . natthi jàtassa amaraõaü. Seyyathà pi bràhmaõa gàvã vajjhà àghàtanaü niyyamànà ya¤ ¤ad eva pàdaü uddharati santike 'va hoti vadhassa santike 'va maraõassa, evam eva kho bràhmaõa govajjhåpamaü jãvitaü manussànaü parittaü lahukaü bahudukkhaü bahåpàyàsaü.
Mantàya bodhabbaü, kattabbaü kusalaü, caritabbaü brahmacariyaü, natthi jàtassa amaraõan ti.
     3. Tena kho pana bhikkhave samayena manussànaü saññhivassasahassàni àyuppamàõaü ahosi. Pa¤cavassasatikà kumàrikà alaüpateyyà ahosi. Tena kho pana bhikkhave samayena manussànaü chaë eva àbàdhà ahesum: sãtaü uõhaü jighacchà pipàsà uccàro passàvo. So hi nàma bhikkhave Arako satthà evaü dãghàyukesu manussesu evaü ciraññhitikesu evaü appàbàdhesu sàvakànaü evaü dhammaü desessati `appakaü bràhmaõa jãvitaü manussànaü parittaü lahukaü bahudukkhaü bahåpàyàsaü. Mantàya bodhabbaü, kattabbaü kusalaü, caritabbaü brahmacariyaü, natthi jàtassa amaraõan' ti. Etarahi kho taü bhikkhave sammà vadamàno vadeyya `appakaü jãvitaü manussànaü parittaü lahukaü bahudukkhaü bahåpàyàsaü.
Mantàya bodhabbaü, kattabbaü kusalaü, caritabbaü brahmacariyaü, natthi jàtassa amaraõan' ti. Etarahi kho bhikkhave yo ciraü jãvati, so vassasataü appaü và bhiyyo.
Vassasataü kho pana bhikkhave jãvanto tãõi yeva utusatàni jãvati: utusataü hemantànaü, utusataü gimhànaü, utusataü vassànaü. Tãõi kho pana bhikkhave utusatàni jãvanto dvàdasa yeva màsasatàni jãvati: cattàri màsasatàni hemantànaü,


#<[page 139]>#
%<LXX. 4                    Mahà-Vagga.                   139>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  cattàri màsasatàni gimhànaü, cattàri màsasatàni vassànaü. Dvàdasa kho pana bhikkhave màsasatàni jãvanto catuvãsatiü yeva addhamàsasatàni jãvati: aññhaddhamàsasatàni hemantànaü, aññhaddhamàsasatàni gimhànaü, aññhaddhamàsasatàni vassànaü. Catuvãsatiü kho pana bhikkhave addhamàsasatàni jãvanto chattiüsaü yeva rattisahassàni jãvati: dvàdasa rattisahassàni hemantànaü, dvàdasa rattisahassàni gimhànaü, dvàdasa rattisahassàni vassànaü. Chattiüsaü kho pana bhikkhave rattisahassàni jãvanto dvesattati¤ ¤eva bhattasahassàni bhu¤jati: catuvãsatiü bhattasahassàni hemantànaü, catuvãsatiü bhattasahassàni gimhànaü, catuvãsatiü bhattasahassàni vassànaü saddhiü màtutha¤¤àya saddhiü bhattantaràyena. Tatr' ime bhattantaràyà: kupito pi bhattaü na bhu¤jati, dukkhito pi bhattaü na bhu¤jati, vyàdhito pi bhattaü na bhu¤jati, uposathiko pi bhattaü na bhu¤jati, alàbhakena pi bhattaü na bhu¤jati. Iti kho bhikkhave mayà vassasatàyukassa manussassa àyu pi saükhàto, àyuppamàõam pi saükhàtaü,utå pi saükhàtà, saüvaccharà pi saükhàtà, màsà pi saükhàtà, addhamàsà pi saükhàtà, rattã pi saükhàtà, rattindivà pi saükhàtà, bhattà pi saükhàtà, bhattantaràyà pi saükhàtà.
     4. Yaü bhikkhave satthàrà karaõãyaü sàvakànaü hitesinà anukampakena anukampaü upàdàya, kataü vo taü mayà. Etàni bhikkhave rukkhamålàni etàni su¤¤àgàràni.
Jhàyatha bhikkhave, mà pamàdattha, mà pacchà vippañisàrino ahuvattha Ayaü vo amhàkaü anusàsanã ti.


#<[page 140]>#
%<140                 Aïguttara-Nikàya.             LXXI. 1-LXXII. 2>%
                        Mahàvaggo sattamo.
                           Tass' uddànaü:
Hiri suriyaü nàgaraü upamà dhamma¤¤å pàrichattakaü Sakkatvà bhàvanaü aggi Sunetta-Arakena cà ti.
                                  LXXI.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu vinayadharo hoti. Katamehi sattahi?
     2. âpattiü jànàti, anàpattiü jànàti, lahukaü àpattiü jànàti, garukaü àpattiü jànàti, sãlavà hoti pàtimokkhasaüvarasaüvuto viharati àcàragocarasampanno anumattesu vajjesu bhayadassàvã samàdàya sikkhati sikkhàpadesu, catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã, àsavànaü khaya anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharati.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu vinayadharo hotã ti.
                                    LXXII.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu vinayadharo hoti. Katamehi sattahi?
     2. âpattiü jànàti, anàpattiü jànàti, lahukaü àpattiü jànàti, garukaü àpattiü jànàti, ubhayàni kho pan' assa pàtimokkhàni vitthàrena svàgatàni honti suvibhattàni suppavattãni suvinicchitàni suttaso anuvya¤janaso, catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã,


#<[page 141]>#
%<LXXIII. 1-LXXIV. 2            Vinaya-Vagga.             141>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharati.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu vinayadharo hotã ti.
                            LXXIII.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu vinayadharo hoti. Katamehi sattahi?
     2. âpattiü jànàti, anàpattiü jànàti, lahukaü àpattiü jànàti, garukaü àpattiü jànàti, vinaye kho pana ñhito hoti asaühiro, catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã, àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharati.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu vinayadharo hotã ti.
                     LXXIV.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu vinayadharo hoti. Katamehi sattahi?
     2. âpattiü jànàti, anàpattiü jànàti, lahukaü àpattiü jànàti, garukaü àpattiü jànàti, anekavihitaü pubbenivàsaü anussarati, seyyathãdaü ekam pi jàtiü dve pi jàtiyo . . . pe . . . iti sàkàraü sa-uddesaü anekavihitaü pubbenivàsaü anussarati, dibbena cakkhunà visuddhena atikkantamànusakena . . . yathàkammåpage satte pajànàti, àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü ditth' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharati.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu vinayadharo hotã ti.


#<[page 142]>#
%<142                Aïguttara-Nikàya.            LXXV. 1-LXXVII. 2>%
                               LXXV.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu vinayadharo sobhati. Katamehi sattahi?
     2. âpattiü jànàti, anàpattiü jànàti, lahukaü àpattiü jànàti, garukaü àpattiü jànàti, sãlavà hoti . . . samàdàya sikkhati sikkhàpadesu, catunnaü jhànànaü . . . pe . . . akasiralàbhã, àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharati.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato bhikkhu vinayadharo sobhatã ti.
                             LXXVI.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato vinayadharo sobhati. Katamehi sattahi?
     2. âpattiü jànàti, anàpattiü jànàti, lahukaü àpattiü jànàti, garukaü àpattiü jànàti, ubhayàni kho pan' assa pàtimokkhàni vitthàrena svàgatàni honti suvibhattàni suppavattãni suvinicchitàni suttaso anuvya¤janaso, catunnaü jhànànaü . . . pe . . . akasiralàbhã, àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharati.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato vinayadharo sobhatã ti.
                              LXXVII.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato vinayadharo sobhati. Katamehi sattahi?
     2. âpattiü jànàti, anàpattiü jànàti, lakukaü àpattiü jànàti, garukaü àpattiü jànàti, vinaye kho pana ñhito hoti asaühiro, catunnaü jhànànaü . . . pe . . . akasiralàbhã, àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharati.


#<[page 143]>#
%<LXXVIII. 1-LXXIX. 2             Vinaya-Vagga.            143>%
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato vinayadharo sobhatã ti.
                         LXXVIII.
     1. Sattahi bhikkhave dhammehi samannàgato vinayadharo sobhati. Katamehi sattahi?
     2. âpattiü jànàti, anàpattiü jànàti, lahukaü àpattiü jànàti, garukaü àpattiü jànàti, anekavihitaü pubbenivàsaü anussarati, seyyathãdaü ekam pi jàtiü dve pi jàtiyo . . . pe . . . iti sàkàraü sa-uddesaü anekavihitaü pubbenivàsaü anussarati, dibbena cakkhunà visuddhena atikkantamànusakena . . . pe . . . yathàkammåpage satte pajànàti, àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharati.
     Imehi kho bhikkhave sattahi dhammehi samannàgato vinayadharo sobhatã ti.
                           LXXIX.
     1. Atha kho àyasmà Upàli yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Upàli Bhagavantaü etad avoca `sàdhu me bhante Bhagavà saükhittena dhammaü desetu, yam ahaü Bhagavato dhammaü sutvà eko våpakaññho appamatto àtàpã pahitatto vihareyyan' ti.
     2. Ye kho tvaü Upàli dhamme jàneyyàsi: ime dhammà na ekantanibbidhàya viràgàya nirodhàya upasamàya abhi¤¤àya sambodhàya nibbànàya saüvattantã ti, ekaüsen' Upàli dhàreyyàsi: n' eso dhammo, n' eso vinayo, n' etaü Satthu sàsanan ti. Ye ca kho tvaü Upàli dhamme jàneyyàsi: ime dhammà ekantanibbidàya viràgàya nirodhàya upasamàya abhi¤¤àya sambodhàya nibbànàya saüvattantã ti, ekaüsen' Upàli dhàreyyàsi: eso dhammo, eso vinayo, etaü Satthu sàsanan ti.


#<[page 144]>#
%<144           Aïguttara-Nikàya.             LXXX. 1-2>%
                             LXXX.
     1. Satt' ime bhikkhave adhikaraõasamathà dhammà uppannuppannànaü adhikaraõànaü samathàya våpasamàya. Katame satta?
     2. Sammukhàvinayo dàtabbo, sativinayo dàtabbo, amåëhavinayo dàtabbo, pañi¤¤àtakaraõaü dàtabbaü, yebhuyyasikà dàtabbà, tassapàpiyyasikà dàtabbà, tiõavatthàrako dàtabbo.
     Ime kho bhikkhave satta adhikaraõasamathà dhammà uppannuppannànaü adhikaraõànaü samathàya våpasamàyà ti.
                  Vinayavaggo aññhamo.
                     Tass' uddànaü:
Caturo vinayadharà caturo vinayadharasobhaõà honti Sàsanaü aññhamavagge dasa pàëi adhikaraõasamathenà ti.
     1. Sattannaü bhikkhave dhammànaü bhinnattà bhikkhu hoti. Katamesaü sattannaü?
     2. Sakkàyadiññhi bhinnà hoti, vicikicchà bhinnà hoti, sãlabbataparàmàso bhinno hoti, ràgo bhinno hoti, doso bhinno hoti, moho bhinno hoti, màno bhinno hoti.
     Imesaü kho bhikkhave sattannaü dhammànaü bhinnattà bhikkhu hotã ti.
     1. Sattannaü bhikkhave dhammànaü samitattà samaõo hoti . . . bàhitattà bràhmaõo hoti . . . nissuttattà sotthiko hoti . . . ninahàtattà nahàtako hoti . . .


#<[page 145]>#
%<                    [Vaggasaïgahità Suttantà.]         145>%
viditattà vedagå hoti . . . arãhatattà ariyo hoti . . . àrakattà arahà hoti. Katamesaü sattannaü?
     2. Sakkàyadiññhi àrakà hoti, vicikicchà àrakà hoti, sãlabbataparàmàso àrako hoti, ràgo àrako hoti, doso àrako hoti, moho àrako hoti, màno àrako hoti.
     Imesaü kho bhikkhave sattannaü dhammànaü àrakattà arahà hotã ti.
     1. Satt' ime bhikkhave asaddhammà. Katame satta?
     2. Assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappã hoti, appassuto hoti, kusãto hoti, muññhassati hoti, duppa¤¤o hoti.
     Ime kho bhikkhave satta asaddhammà ti.
     1. Satt' ime bhikkhave saddhammà. Katame satta?
     2. Saddho hoti, hirimà hoti, ottappã hoti, bahussuto hoti, àraddhaviriyo hoti, satimà hoti, pa¤¤avà hoti.
     Ime kho bhikkhave satta saddhammà ti.
     1. Satt' ime bhikkhave puggalà àhuneyyà pàhuneyyà dakkhiõeyyà a¤jalikaraõãyà anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katame satta?
     2. Idha bhikkhave ekacco puggalo cakkhusmiü aniccànupassã viharati aniccasa¤¤ã aniccapañisaüvedã satataü samitaü abbokiõõaü cetasà adhimuccamàno pa¤¤àya pariyogàhamàno. So àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharati.


#<[page 146]>#
%<146                 Aïguttara-Nikàya.>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ayaü kho bhikkhave pañhamo puggalo àhuneyyo . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa.
     3. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco puggalo cakkhusmiü aniccànupassã viharati aniccasa¤¤ã aniccapañisaüvedã satataü samitaü abbokiõõaü cetasà adhimuccamàno pa¤¤àya pariyogàhamàno. Tassa apubbaü acarimaü àsavapariyàdàna¤ ca hoti jãvitapariyàdàna¤ ca. Ayaü bhikkhave dutiyo puggalo àhuneyyo . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa.
     4. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco puggalo cakkhusmiü aniccànupassã viharati aniccasa¤¤ã aniccapañisaüvedã satataü samitaü abbokiõõaü cetasà adhimuccamàno pa¤¤àya pariyogàhamàno. So pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà antaràparinibbàyã hoti . . . upahaccaparinibbàyã hoti . . . asaïkhàraparinibbàyã hoti . . . sasaïkhàraparinibbàyã hoti . . . uddhaüsoto hoti akaniññhagàmã. Ayaü bhikkhave sattamo puggalo àhuneyyo . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa.
     Ime kho bhikkhave satta puggalà àhuneyyà pàhuneyyà dakkhiõeyyà a¤jalikaraõãyà anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà ti.
     1. Satt' ime bhikkhave puggalà àhuneyyà . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katame satta?
     2. Idha bhikkhave ekacco puggalo cakkhusmiü dukkhànupassã viharati . . . cakkhusmiü anattànupassã viharati . . . cakkhusmiü khayànupassã viharati . . . cakkhusmiü vayànupassã viharati . . . cakkhusmiü viràgànupassã viharati . . . cakkhusmiü nirodhànupassã viharati . . . cakkhusmiü pañinissaggànupassã viharati . . . sotasmiü . . . ghànasmiü . . . jivhàya . . . kàyasmiü . . . manasmiü . . . råpesu . . . saddesu . . . gandhesu . . . rasesu . . . phoññhabbesu .


#<[page 147]>#
%<               [Vaggasaïgahità Suttantà.]                147>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . .dhammesu . . . cakkhuvi¤¤àõe . . . sotavi¤¤àõe . . . ghànavi¤¤àõe . . . jivhàvi¤¤àõe . . . kàyavi¤¤àõe . . . manovi¤¤àõe . . . cakkhusamphasse . . . sotasamphasse . . . ghànasamphasse . . . jivhàsamphasse . . . kàyasamphasse . . . manosamphasse . . . cakkhusamphassajàya vedanàya . . . sotasamphassajàya vedanàya . . . ghànasamphassajàya vedanàya . . .jivhàsamphassajàya vedanàya . . . kàyasamphassajàya vedanàya . . . manosamphassajàya vedanàya . . . råpasa¤¤àya . . . saddasa¤¤àya . . . gandhasa¤¤àya . . . rasasa¤¤àya phoññhabbasa¤¤àya . . . dhammasa¤¤àya . . . råpasa¤cetanàya . . . saddasa¤cetanàya . . . gandhasa¤cetanàya rasasa¤cetanàya . . . phoññhabbasa¤cetanàya . . . dhammasa¤cetanàya . . . råpataõhàya . . . saddataõhàya . . . gandhataõhàya . . . rasataõhàya . . . phoññhabbataõhàya . . . dhammataõhàya . . . råpavitakke . . . saddavitakke . . . gandhavitakke . . . rasavitakke . . . phoññhabbavitakke . . . dhammavitakke . . . råpavicàre . . . saddavicàre . . . gandhavicàre . . . rasavicàre . . . phoññhabbavicàre . . . dhammavicàre . . . råpakkhandhe . . . vedanàkkhandhe . . . sa¤¤àkkhandhe . . . saïkhàrakkhandhe . . . vi¤¤àõakkhandhe aniccànupassã viharati . . . dukkhànupassã viharati . . . anattànupassã viharati . . . khayànupassã viharati . . . vayànupassã viharati . . . viràgànupassã viharati . . . nirodhànupassã viharati . . . pañinissaggànupassã viharati.


#<[page 148]>#
%<148                 Aïguttara-Nikàya.>%
     1. Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya satta dhammà bhàvetabbà. Katame satta?
     2. Satisambojjhaïgo . . . pe . . . upekhàsambojjhaïgo . . .
     Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya ime satta dhammà bhàvetabbà ti.
     1. Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya satta dhammà bhàvetabbà. Katame satta?
     2. Aniccasa¤¤à, anattasa¤¤à, asubhasa¤¤à, àdãnavasa¤¤à, pahànasa¤¤à, viràgasa¤¤à, nirodhasa¤¤à.
     Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya ime satta dhammà bhàvetabbà ti.
     1. Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya satta dhammà bhàvetabbà. Katame satta?
     2. Asubhasa¤¤à, maraõasa¤¤à, àhàre pañikkålasa¤¤à, sabbaloke anabhiratasa¤¤à, aniccasa¤¤à, anicce dukkhasa¤¤à, dukkhe anattasa¤¤à.
     Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya ime satta dhammà bhàvetabbà ti.
     1. Ràgassa bhikkhave pari¤¤àya . . . pe . . . parikkhayàya . . . pahànàya . . . khayàya . . . vayàya . . . viràgàya . . . nirodhàya . . . càgàya . . . pañinissaggàya ime satta dhammà bhàvetabbà.
     2. Dosassa . . . mohassa . . . kodhassa . . . upanàhassa . . . makkhassa . . . paëàsassa . . . issàya . . . macchariyassa . . . màyàya . . . sàtheyyassa . . . thambhassa . . . sàrambhassa . . . mànassa . . . atimànassa . . . madassa . . . pamàdassa . . . abhi¤¤àya . . . pari¤¤àya . . . parikkhayàya . . . pahànàya . . . khayàya . . . vayàya . . . viràgàya . . . nirodhàya . . . càgàya . . . pañinissaggàya ime satta dhammà bhàvetabbà ti.


#<[page 149]>#
%<                [Vaggasaïgahità Suttantà.]              149>%
     Idam avoca Bhagavà. Attamanà te bhikkhå Bhagavato bhàsitaü abhinandun ti.
                         Sattakanipàto samatto.


#<[page 150]>#
%<                                 150>%
                          AòòHAKA-NIPâTA.
               Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammàsam-
                             buddhassa.
                                 I.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme. Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:-- Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     2. Mettàya bhikkhave cetovimuttiyà àsevitàya bhàvitàya bahulãkatàya yànikatàya vatthukatàya anuññhitàya paricitàya susamàraddhàya aññhànisaüsà pàñikaïkhà. Katame aññha?
     3. Sukhaü supati, sukhaü pañibujjhati, na pàpakaü supinaü passati, manussànaü piyo hoti, amanussànaü piyo hoti, devatà rakkhanti, nàssa aggi và visaü và satthaü và kamati, uttariü appañivijjhanto brahmalokåpago hoti.
     Mettàya bhikkhave cetovimuttiyà àsevitàya bhàvitàya bahulãkatàya yànikatàya vatthukatàya anuññhitàya paricitàya susamàraddhàya ime aññhànisaüsà pàñikaïkhà ti.
         Yo ca mettaü bhàvayati appamàõaü pañissato
         tanå sa¤¤ojanà honti passato upadhikkhayaü.


#<[page 151]>#
%<II. 1-2                  Mettà-Vagga.                   151>%
     Ekam pi ce pàõam aduññhacitto mettàyati, kusalã tena hoti,
     sabbe 'va pàõe manasànukampi {pahåtam ariyo} pakaroti pu¤¤aü.
     Ye sattasaõóaü pañhaviü vijetva ràjãsayo yajamànà{nupariyagà}
     assamedhaü purisamedhaü sammàpàsaü vàjapeyyaü niraggaëaü,
     mettassa cittassa subhàvitassa kalam pi te nànubhavanti soëasiü
     candappabhà tàragaõà va sabbe.
     Yo na hanti na ghàteti na jinàti na jàpaye
     mettaüso sabbabhåtànaü, veraü tassa na kenacã ti.
                            II.
     1. Aññh' ime bhikkhave hetå aññha paccayà àdibrahmacariyikàya pa¤¤àya appañiladdhàya pañilàbhàya pañiladdhàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà saüvattanti. Katame aññha?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu Satthàraü upanissàya viharati a¤¤ataraü và garuññhàniyaü sabrahmacàriü, yatth' assa tibbaü hirottappaü paccupaññhitaü hoti pema¤ ca gàravo. ca. Ayaü bhikkhave pañhamo hetu pañhamo paccayo àdibrahmacariyikàya pa¤¤àya appañiladdhàya pañilàbhàya pañiladdhàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà saüvattati.


#<[page 152]>#
%<152            Aïguttara-Nikàya.             II. 3-6>%
     3. So taü Satthàraü upanissàya viharanto a¤¤ataraü và garuññhàniyaü sabrahmacàriü, yatth' assa tibbaü hirottappaü paccupaññhitaü hoti pema¤ ca gàravo ca, te kàlena kàlaü upasaïkamitvà paripucchati paripa¤hati: Idaü bhante kathaü?  Imassa ko attho ti? Tassa te àyasmanto avivaña¤ c' eva vivaranti, anuttànãkata¤ ca uttànãkaronti, anekavihitesu ca kaïkhàññhàniyesu dhammesu kaïkhaü pañivinodenti. Ayaü bhikkhave dutiyo hetu dutiyo paccayo àdibrahmacariyikàya pa¤¤àya appañiladdhàya pañilàbhàya pañiladdhàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà saüvattati.
     4. So taü dhammaü sutvà dvayena våpakàsena sampàdeti: kàyavåpakàsena ca cittavåpakàsena ca. Ayaü bhikkhave tatiyo hetu tatiyo paccayo àdibrahmacariyikàya pa¤¤àya appañiladdhàya pañilàbhàya pañiladdhàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà saüvattati.
     5. Sãlavà hoti pàtimokkhasaüvarasaüvuto viharati àcàragocarasampanno, anumattesu vajjesu bhayadassàvã samàdàya sikkhati sikkhàpadesu. Ayaü bhikkhave catuttho hetu catuttho paccayo àdibrahmacariyikàya pa¤¤àya appañiladdhàya pañilàbhàya pañiladdhàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà saüvattati.
     6. Bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo, ye te dhammà àdikalyàõà majjhe kalyàõà pariyosànakalyàõà sàtthaü savya¤janaü kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü abhivadanti, tathàråpàssa dhammà bahussutà honti dhatà vacasà paricità manasànupekkhità diññhiyà suppañividdhà. Ayaü bhikkhave pa¤camo hetu pa¤camo paccayo àdibrahmacariyikàya pa¤¤àya appañiladdhàya patilàbhàya pañiladdhàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà saüvattati.


#<[page 153]>#
%<II. 7-11                      Mettà-Vagga.             153>%
     7. âraddhaviriyo viharati akusalànaü dhammànaü pahànàya kusalànaü dhammànaü upasampadàya thàmavà daëhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Ayaü bhikkhave chaññho hetu chaññho paccayo àdibrahmacariyikàya pa¤¤àya appañiladdhàya pañilàbhàya pañiladdhàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà saüvattati.
     8. Saïghagato kho pana {anaõàkathiko} hoti atiracchànakathiko, sàmaü và dhammaü bhàsati, paraü và ajjhesati, ariyaü và tuõhãbhàvaü nàtima¤¤ati. Ayaü bhikkhave sattamo hetu sattamo paccayo àdibrahmacariyikàya pa¤¤àya appañiladdhàya pañilàbhàya pañiladdhàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà saüvattati.
     9. Pa¤casu kho pana upàdànakkhandhesu udayabbayànupassã viharati `iti råpaü, iti råpassa samudayo, iti råpassa atthaïgamo; iti vedanà, iti vedanàya samudayo, iti vedanàya atthaïgamo; iti sa¤¤à . . . iti saïkhàrà . . . iti vi¤¤àõaü, iti vi¤¤àõassa samudayo, iti vi¤¤àõassa atthaïgamo' ti. Ayaü bhikkhave aññhamo hetu aññhamo paccayo àdibrahmacariyikàya pa¤¤àya appañiladdhàya pañilàbhàya pañiladdhàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà saüvattati.
     10. Tam enaü sabrahmacàrã evaü sambhàventi: ayaü kho àyasmà Satthàraü upanissàya viharati a¤¤ataraü và garuññhàniyaü sabrahmacàriü, yatth' assa tibbaü hirottappaü paccupaññhitaü hoti pema¤ ca gàravo ca; addhà ayam àyasmà jànaü jànàti passaü passatã ti. Ayaü pi dhammo piyattàya garuttàya bhàvanàya sàma¤¤àya ekãbhàvàya saüvattati.
     11. Taü kho panàyam àyasmà Satthàraü upanissàya viharanto a¤¤ataraü và garuññhàniyaü sabrahmacàriü, yatth' assa tibbaü hirottappaü paccupaññhitaü hoti pema¤ ca gàravo ca,


#<[page 154]>#
%<154                      Aïguttara-Nikàya.              II. 12-15>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  te kàlena kàlaü upasaïkamitvà paripucchati paripa¤hati: Idaü bhante kathaü? Imassa ko attho ti? Tassa te àyasmanto avivaña¤ c' eva vivaranti, anuttànãkata¤ ca uttànãkaronti, anekavihitesu ca kaïkhàññhàniyesu dhammesu kaïkhaü pañivinodenti; addhà ayam àyasmà jànaü jànàti passaü passatã ti. Ayaü pi dhammo piyattàya garuttàya bhàvanàya sàma¤¤àya ekãbhàvàya saüvattati.
     12. Taü kho panàyam àyasmà dhammaü sutvà dvayena våpakàsena sampàdeti: kàyavåpakàsena ca cittavåpakàsena ca; addhà ayam àyasmà jànaü jànàti passaü passatã ti.
Ayaü pi dhammo piyattàya garuttàya bhàvanàya sàma¤¤àya ekãbhàvàya saüvattati.
     13. Sãlavà kho panàyam àyasmà pàtimokkhasaüvarasaüvuto viharati àcàragocarasampanno, anumattesu vajjesu bhayadassàvã samàdàya sikkhati sikkhàpadesu; addhà ayam àyasmà jànaü jànàti passaü passatã ti. Ayaü pi dhammo piyattàya garuttàya bhàvanàya sàma¤¤àya ekãbhàvàya saüvattati.
     14. Bahussuto kho panàyam àyasmà sutadharo sutasannicayo, ye te dhammà àdikalyàõà majjhe kalyàõà pariyosànakalyàõà sàtthaü savya¤janam kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü abhivadanti, tathàråpàssa dhammà bahussutà honti dhatà vacasà paricità manasànupekkhità diññhiyà suppañividdhà; addhà ayam àyasmà jànaü jànàti passaü passatã ti. Ayaü pi dhammo piyattàya garuttàya bhàvanàya sàma¤¤àya ekãbhàvàya saüvattati.
     15. âraddhaviriyo kho panàyam àyasmà viharati akusalànaü dhammànaü pahànàya kusalànaü dhammànaü upasampadàya thàmavà daëhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu; addhà ayam àyasmà jànaü jànàti passaü passatã ti. Ayaü pi dhammo piyattàya garuttàya bhàvanàya sàma¤¤àya ekãbhàvàya saüvattati.


#<[page 155]>#
%<II. 16-III.3               Mettà-Vagga.                155>%
     16. Saïghagato kho panàyam àyasmà anànàkathiko atiracchànakathiko, sàmaü và dhammaü bhàsati, paraü và ajjhesati, ariyaü và tuõhãbhàvaü nàtima¤¤ati; addhà ayam àyasmà jànaü jànàti passaü passatã ti. Ayaü pi dhammo piyattàya garuttàya bhàvanàya sàma¤¤àya ekãbhàvàya saüvattati.
     17. Pa¤casu kho panàyam àyasmà upàdànakkhandhesu udayabbayànupassã viharati `iti råpaü, iti råpassa samudayo, iti råpassa atthaïgamo; iti vedanà . . . iti sa¤¤à . . . iti saïkhàrà . . . iti vi¤¤àõaü, iti vi¤¤àõassa samudayo, iti vi¤¤àõassa atthaïgamo' ti; addhà ayam àyasmà jànaü jànàti passaü passatã ti. Ayaü pi dhammo piyattàya garuttàya bhàvanàya sàma¤¤àya ekãbhàvàya saüvattati.
     Ime kho bhikkhave aññha hetå aññha paccayà àdibrahmacariyikàya pa¤¤àya appañiladdhàya pañilàbhàya pañiladdhàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà saüvattantã ti.
                                III.
     1. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü appiyo ca hoti amanàpo ca agaru ca abhàvanãyo ca. Katamehi aññhahi?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu appiyapasaüsã ca hoti piyagarahã ca làbhakàmo ca sakkàrakàmo ca ahiriko ca anottappã ca pàpiccho ca micchàdiññhi ca.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü appiyo ca hoti amanàpo ca agaru ca abhàvanãyo ca.
     3. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü piyo ca hoti manàpo ca garu ca bhàvanãyo ca. Katamehi aññhahi?


#<[page 156]>#
%<156                      Aïguttara-Nikàya.             III. 4-V. 1>%
     4. Idha bhikkhave bhikkhu na appiyapasaüsã ca hoti na piyagarahã ca na làbhakàmo ca na sakkàrakàmo ca hirimà ca hoti ottappã ca appiccho ca sammàdiññhi ca.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü piyo ca hoti manàpo ca garu ca bhàvanãyo cà ti.
                                  IV.
     1. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü appiyo ca hoti amanàpo ca agaru ca abhàvanãyo ca. Katamehi aññhahi?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu làbhakàmo ca hoti sakkàrakàmo ca anava¤¤attikàmo ca akàla¤¤å ca amatta¤¤å ca asuci ca bahubhàõã ca akkosakaparibhàsako ca sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü appiyo ca hoti amanàpo ca agaru ca abhàvanãyo ca.
     3. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü piyo ca hoti manàpo ca garu ca bhàvanãyo ca. Katamehi aññhahi?
     4. Idha bhikkhave bhikkhu na làbhakàmo ca hoti na sakkàrakàmo ca na anava¤¤attikàmo ca kàla¤¤å ca matta¤¤å ca suci ca na bahubhàõã ca na akkosakaparibhàsako ca sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu sabrahmacàrãnaü piyo ca hoti manàpo ca garu ca bhàvanãyo cà ti.
                                       V.
     1. Aññh' ime bhikkhave lokadhammà lokaü anuparivattanti, loko ca aññha lokadhamme anuparivattati. Katame aññha?


#<[page 157]>#
%<V. 2-VI. 3              Mettà-Vagga.               157>%
     2. Làbho ca alàbho ca yaso ca ayaso ca nindà ca pasaüsà ca sukha¤ ca dukkha¤ ca.
     Ime kho bhikkhave aññha lokadhammà lokaü anuparivattanti, loko ca ime aññha lokadhamme anuparivattatã ti.
     Làbho alàbho ca yaso ayaso ca nindà pasaüsà ca sukha¤ ca dukkhaü:
     ete aniccà manujesu dhammà asassatà vipariõàmadhammà,
     ete ca ¤atvà satimà sumedho avekkhati vipariõàmadhamme.
     Iññhassa dhammà na mathenti cittaü aniññhato no pañighàtam eti,
     tassànurodhà atha và virodhà vidhåpità atthagatà na santi,
     pada¤ ca ¤atvà virajaü asokaü sammappajànàti bhavassa pàragå ti.
                       VI.
     1. Aññh' ime bhikkhave lokadhammà lokaü anuparivattanti, loko ca aññha lokadhamme anuparivattati. Katame aññha?
     2. Làbho ca alàbho ca yaso ca ayaso ca nindà ca pasaüsà ca sukha¤ ca dukkha¤ ca.
     Ime kho bhikkhave aññha lokadhammà lokaü anuparivattanti, loko ca ime aññha lokadhamme anuparivattati.
     3. Assutavato bhikkhave puthujjanassa uppajjati làbho pi alàbho pi yaso pi ayaso pi nindà pi pasaüsà pi sukhaü pi dukkhaü pi. Sutavato pi bhikkhave ariyasàvakassa uppajjati làbho pi alàbho pi yaso pi ayaso pi nindà pi pasaüsà pi sukhaü pi dukkhaü pi. Tatra bhikkhave ko viseso,


#<[page 158]>#
%<158                 Aïguttara-Nikàya.                  VI. 4-5>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ko adhippàyoso, kin nànàkaraõaü sutavato ariyasàvakassa assutavatà puthujjanenà ti? `Bhagavaümålakà no bhante dhammà Bhagavaünettikà Bhagavaüpañisaraõà; sàdhu vata bhante Bhagavantaü yeva pañibhàtu etassa bhàsitassa attho, Bhagavato sutvà bhikkhå dhàressantã' ti.
Tena hi bhikkhave suõàtha sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã ti. `Evaü bhante' ti kho te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     4. Assutavato bhikkhave puthujjanassa uppajjati làbho.
So na iti pañisa¤cikkhati `uppanno kho me ayaü làbho, so ca kho anicco dukkho vipariõàmadhammo' ti yathàbhåtaü na ppajànàti . . . uppajjati alàbho . . . uppajjati yaso . . . uppajjati ayaso . . . uppajjati nindà . . . uppajjati pasaüsà . . . uppajjati sukhaü . . . uppajjati dukkhaü. So na iti pañisa¤cikkhati `uppannaü kho me idaü dukkhaü, ta¤ ca kho aniccaü dukkhaü vipariõàmadhamman' ti yathàbhåtaü na ppajànàti. Tassa làbho pi cittaü pariyàdàya tiññhati, alàbho pi cittaü pariyàdàya tiññhati, yaso pi cittaü pariyàdàya tiññhati, ayaso pi cittaü pariyàdàya tiññhati, nindà pi cittaü pariyàdàya tiññhati, pasaüsà pi cittaü pariyàdàya tiññhati, sukhaü pi cittaü pariyàdàya tiññhati, dukkhaü pi cittaü pariyàdàya tiññhati. So uppannaü làbhaü anurujjhati, alàbhe pañivirujjhati, uppannaü yasaü anurujjhati, ayase pañivirujjhati, uppannaü pasaüsaü anurujjhati, nindàya pañivirujjhati, uppannaü sukhaü anurujjhati, dukkhe pañivirujjhati. So evaü anurodhavirodhasamàpanno na parimuccati jàtiyà jaràya maraõena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upàyàsehi, na parimuccati dukkhasmà ti vadàmi.
     5. Sutavato ca kho bhikkhave ariyasàvakassa uppajjati làbho. So iti pañisa¤cikkhati `uppanno kho me ayaü làbho, so ca kho anicco dukkho vipariõàmadhammo' ti yathàbhåtaü pajànàti . . .uppajjati alàbho . . . uppajjati yaso . . . uppajjati ayaso .


#<[page 159]>#
%<VI.                 Mettà-Vagga.                       159>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . . uppajjati nindà . . . uppajjati pasaüsà . . . uppajjati sukhaü . . . uppajjati dukkhaü. So iti pañisa¤cikkhati `uppannaü kho me idaü dukkhaü, ta¤ ca kho aniccaü dukkhaü vipariõàmadhamman' ti yathàbhåtaü pajànàti. Tassa làbho pi cittaü na pariyàdàya tiññhati, alàbho pi cittaü na pariyàdàya tiññhati, yaso pi cittaü na pariyàdàya tiññhati, ayaso pi cittaü na pariyàdàya tiññhati, nindà pi cittaü na pariyàdàya tiññhati, pasaüsà pi cittaü na pariyàdàya tiññhati, sukhaü pi cittaü na pariyàdàya tiññhati, dukkhaü pi cittaü na pariyàdàya tiññhati. So uppannaü làbhaü nànurujjhati, alàbhe na ppañivirujjhati, uppannaü yasaü nànurujjhati, ayase na ppañivirujjhati, uppannaü pasaüsaü nànurujjhati, nindàya na ppañivirujjhati, uppannaü sukhaü nànurujjhati, dukkhe na ppañivirujjhati. So evaü anurodhavirodhavippahãno parimuccati jàtiyà jaràya maraõena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upàyàsehi, parimuccati dukkhasmà ti vadàmi.
     Ayaü kho bhikkhave viseso, ayaü adhippàyoso, idaü nànàkaraõaü sutavato ariyasàvakassa assutavatà puthujjanenà ti.
     Làbho alàbho ca yaso ayaso ca nindà pasaüsà ca sukha¤ ca dukkhaü:
     ete aniccà manujesu dhammà asassatà vipariõàmadhammà, ete ca ¤atvà satimà sumedho avekkhati vipariõàmadhamme.
     Iññhassa dhammà na mathenti cittaü aniññhato no pañighàtam eti,


#<[page 160]>#
%<160                 Aïguttara-Nikàya.                  VII. 1-4>%
tassànurodhà atha và virodhà vidhåpità atthagatà na santi, pada¤ ca ¤atvà virajaü asokaü sammappajànàti bhavassa pàragå ti.
                         VII.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Ràjagahe viharati Gijjhakåñe pabbate acirapakkante Devadatte. Tatra kho Bhagavà Devadattaü àrabbha bhikkhå àmantesi:--
     2. Sàdhu bhikkhave bhikkhu kàlena kàlaü attavipattiü paccavekkhità hoti, sàdhu bhikkhave bhikkhu kàlena kàlaü paravipattiü paccavekkhità hoti, sàdhu bhikkhave bhikkhu kàlena kàlaü attasampattiü paccavekkhità hoti, sàdhu bhikkhave bhikkhu kàlena kàlaü parasampattiü paccavekkhità hoti. Aññhahi bhikkhave asaddhammehi abhibhåto pariyàdinnacitto Devadatto àpàyiko nerayiko kappaññho atekiccho. Katamehi aññhahi?
     3. Làbhena bhikkhave abhibhåto pariyàdinnacitto Devadatto àpàyiko nerayiko kappaññho atekiccho . . . alàbhena bhikkhave . . . yasena bhikkhave . . . ayasena bhikkhave . . . sakkàrena bhikkhave . . . asakkàrena bhikkhave . . . pàpicchatàya bhikkhave . . . pàpamittatàya bhikkhave abhibhåto pariyàdinnacitto Devadatto àpàyiko nerayiko kappaññho atekiccho.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi asaddhammehi abhibhåto pariyàdinnacitto Devadatto àpàyiko nerayiko kappaññho atekiccho.
     4. Sàdhu bhikkhave bhikkhu uppannaü làbhaü abhibhuyya vihareyya, uppannam alàbhaü . . . uppannaü yasaü . . . uppannaü ayasaü . . . uppannaü sakkàraü


#<[page 161]>#
%<VII. 5               Mettà-Vagga.                       161>%
      . . . uppannaü asakkàraü . . . uppannaü pàpicchataü . . . uppannaü pàpamittataü abhibhuyya vihareyya. Katha¤ ca bhikkhave bhikkhu atthavasaü pañicca uppannaü làbhaü abhibhuyya vihareyya . . . pe . . .? Yaü hi' ssa bhikkhave uppannaü làbhaü anabhibhuyya viharato uppajjeyyuü àsavà vighàtapariëàhà, uppannaü làbhaü abhibhuyya viharato evaüsa te àsavà vighàtapariëàhà na honti. Yaü hi' ssa bhikkhave uppannaü alàbhaü . . . uppannaü yasaü . . . uppannaü ayasaü . . . uppannaü sakkàraü . . . uppannaü asakkàraü . . . uppannaü pàpicchataü . . . uppannaü pàpamittataü anabhibhuyya viharato uppajjeyyuü àsavà vighàtapariëàhà, uppannaü pàpamittataü abhibhuyya viharato evaüsa te àsavà vighàtapariëàhà na honti.
Idaü kho bhikkhave bhikkhu atthavasaü pañicca uppannaü làbhaü abhibhuyya vihareyya, uppannaü alàbhaü . . . uppannaü yasaü . . . uppannaü ayasaü . . . uppannaü sakkàraü . . . uppannaü asakkàraü . . . uppannaü pàpicchataü . . . uppannaü pàpamittataü abhibhuyya vihareyya. Tasmà ti ha bhikkhave evaü sikkhitabbaü:--
     5. Uppannaü làbhaü abhibhuyya viharissàma, uppannaü alàbhaü . . . uppannaü yasaü . . . uppannaü ayasaü . . . uppannaü sakkàraü . . . uppannaü asakkàraü . . . uppannaü pàpicchataü . . . uppannaü pàpamittataü abhibhuyya viharissàmà ti. Evaü hi vo bhikkhave sikkhitabban ti.


#<[page 162]>#
%<162                      Aïguttara-Nikàya.              VIII. 1-4>%
                           VIII.
     1. Ekaü samayaü àyasmà Uttaro Mahisavatthusmiü viharati Saükheyyake pabbate Dhavajàlikàyaü. Tatra kho àyasmà Uttaro bhikkhå àmantesi . . . pe . . . . Sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü attavipattiü paccavekkhità hoti, sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü paravipattiü paccavekkhità hoti, sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü attasampattiü paccavekkhità hoti, sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü parasampattiü paccavekkhità hotã ti.
     3. Tena kho pana samayena Vessavaõo mahàràjà uttaràya disàya dakkhiõaü disaü gacchati kenaci-d-eva karaõãyena. Assosi kho Vessavaõo mahàràjà àyasmato Uttarassa Mahisavatthusmiü Saükheyyake pabbate Dhavajàlikàyaü bhikkhunaü evaü dhammaü desentassa: sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü attavipattiü paccavekkhità hoti, sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü paravipattiü paccavekkhità hoti; sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü attasampattiü paccavekkhità hoti, sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü parasampattiü paccavekkhità hotã ti.
     4. Atha kho Vessavaõo mahàràjà seyyathà pi nàma balavà puriso sammi¤jitaü và bàhaü pasàreyya pasàritaü và bàhaü sammi¤jeyya, evam eva Mahisavatthusmiü Saükheyyake pabbate Dhavajàlikàyaü antarahito devesu Tàvatiüsesu pàturahosi. Atha kho Vessavaõo mahàràjà yena Sakko devànam indo ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Sakkaü devànam indaü etad avoca `yagghe màrisa jàneyyàsi eso àyasmà Uttaro Mahisavatthusmiü Saükheyyake pabbate Dhavajàlikàyaü bhikkhånaü evaü dhammaü deseti:


#<[page 163]>#
%<VIII. 5-6                Mettà-Vagga.                  163>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü attavipattiü paccavekkhità hoti, sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü paravippattiü . . . attasampattiü . . . parasampattiü paccavekkhità hotã' ti.
     5. Atha kho Sakko devànam indo seyyathà pi nàma balavà puriso sammi¤jitaü và bàhaü pasàreyya pasàritaü và bàhaü sammi¤jeyya, evam eva devesu Tàvatiüsesu antarahito Mahisavatthusmiü Saükheyyake pabbate Dhavajàlikàyaü àyasmato Uttarassa sammukhe pàturahosi.
Atha kho Sakko devànam indo yenàyasmà Uttaro ten' upasaïkami, upasaïkamitvà àyasmantaü Uttaraü abhivàdetvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhito kho Sakko devànam indo àyasmantaü Uttaraü etad avoca `saccaü kira bhante àyasmà Uttaro bhikkhånaü evaü dhammaü desesi: sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü attavipattiü paccavekkhità hoti, sàdhàvuso bhikkhu kàlena kàlaü paravippattiü . . . attasampattiü . . . parasampattiü paccavekkhità hotã' ti? `Evaü devànam indà' ti. `Kiü pan' idaü bhante àyasmato Uttarassa sakaü pañibhànaü udàhu tassa Bhagavato vacanaü arahato sammàsambuddhassà' ti?
     6. `Tena hi devànam inda upaman te karissàmi, upamàya pi idh' ekacce vi¤¤å purisà bhàsitassa atthaü àjànanti. Seyyathà pi devànam inda gàmassa và nigamassa và avidåre mahàdha¤¤aràsi, tato mahàjanakàyo dha¤¤aü àhareyya kàcehi pi piñakehi pi ucchaïgehi pi a¤jalãhi pi.


#<[page 164]>#
%<164                  Aïguttara-Nikàya.                 VIII. 7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Yo nu kho devànam inda taü mahàjanakàyaü upasaïkamitvà evaü puccheyya: kuto imaü dha¤¤aü àharathà ti? Kathaü vyàkaramàno nu kho devànam inda so mahàjanakàyo sammà vyàkaramàno vyàkareyyà' ti? `Amumhà mahàdha¤¤aràsimhà àharàmà ti kho bhante so mahàjanakàyo sammà vyàkaramàno vyàkareyyà' ti. `Evam eva kho devànam inda yaü ki¤ci subhàsitaü, sabban taü tassa Bhagavato vacanaü arahato sammàsambuddhassa, tato upàdày' upàdàya maya¤ c' a¤¤e ca bhaõàmà' ti.
     7. Acchariyaü bhante abbhutaü bhante, yàva subhàsitam idaü àyasmatà Uttarena: yaü ki¤ci subhàsitaü, sabban taü tassa Bhagavato vacanaü arahato sammàsambuddhassa, tato upàdày' upàdàya mayaü c' a¤¤e ca bhaõàmà ti. Ekam idaü bhante Uttara samayaü Bhagavà Ràjagahe viharati Gijjhakåñe pabbate acirapakkante Devadatte. Tatra kho Bhagavà Devadattaü àrabbha bhikkhå àmantesi: Sàdhu bhikkhave bhikkhu kàlena kàlaü attavipattiü paccavekkhità hoti, sàdhu bhikkhave bhikkhu kàlena kàlaü paravipattiü . . . attasampattiü . . . parasampattiü paccavekkhità hoti. Aññhahi bhikkhave asaddhammehi abhibhåto pariyàdinnacitto Devadatto àpàyiko nerayiko kappaññho atekiccho. Katamehi aññhahi? Làbhena bhikkhave abhibhåto . . . pe . . . pàpamittatàya bhikkhave abhibhåto pariyàdinnacitto Devadatto àpàyiko nerayiko kappaññho atekiccho.


#<[page 165]>#
%<VIII. 8                   Mettà-Vagga.                  165>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Imehi kho bhikkhave aññhahi asaddhammehi abhibhåto pariyàdinna citto Devadatto àpàyiko nerayiko kappaññho atekiccho.
Sàdhu bhikkhave bhikkhu uppannaü làbhaü abhibhuyya vihareyya, uppannaü alàbhaü . . . uppannaü yasaü . . . uppannaü ayasaü . . . uppannaü sakkàraü . . . uppannaü asakkàraü . . . uppannaü pàpicchataü . . . uppannaü pàpamittataü abhibhuyya vihareyya.
     8. Katha¤ ca bhikkhave bhikkhu atthavasaü pañicca uppannaü làbhaü abhibhuyya vihareyya, uppannaü alàbhaü . . .uppannaü yasaü . . . uppannaü ayasaü . . . uppannaü sakkàraü . . . uppannaü asakkàraü . . . uppannaü pàpicchataü . . . uppannaü pàpamittataü abhibhuyya vihareyya? Yaü hi 'ssa bhikkhave uppannaü làbhaü anabhibhuyya viharato uppajjeyyuü àsavà vighàtapariëàhà, uppannaü làbhaü abhibhuyya viharato evaüsa te àsavà vighàtapariëàhà na honti. Yaü hi' ssa bhikkhave uppannaü alàbhaü . . . uppannaü yasaü . . . uppannaü ayasaü . . . uppannaü sakkàraü . . . uppannaü asakkàraü . . . uppannaü pàpicchataü . . . uppannaü pàpamittataü anabhibhuyya viharato uppajjeyyuü àsavà vighàtapariëàhà uppannaü pàpamittataü abhibhuyya viharato evaüsa te àsavà vighàtapariëàhà na honti. Idaü kho bhikkhave bhikkhu atthavasaü pañicca uppannaü làbhaü abhibhuyya vihareyya, uppannaü alàbhaü . . . uppannaü yasaü . . . uppannaü ayasaü . . . uppannaü sakkàraü . . . uppannaü asakkàraü . . . uppannaü pàpicchataü . . . uppannaü pàpamittataü abhibhuyya vihareyya.
Tasmà ti ha bhikkhave evaü sikkhitabbaü:--


#<[page 166]>#
%<166                      Aïguttara-Nikàya.              VIII. 9-IX. 2>%
     9. Uppannaü làbhaü abhibhuyya viharissàma, uppannaü alàbhaü . . . uppannaü yasaü . . . uppannaü ayasaü . . . uppannaü sakkàraü . . . uppannaü asakkàraü . . . uppannaü pàpicchataü . . . uppannaü pàpamittataü abhibhuyya viharissàmà ti.
     Evaü hi vo bhikkhave sikkhitabban ti.
     10. Yàvatà bhante Uttara manussesu catasso parisà: bhikkhå bhikkhuniyo upàsakà upàsikàyo, nàyaü dhammapariyàyo kismi¤ci patiññhito. Uggaõhàtu bhante àyasmà Uttaro imaü dhammapariyàyaü, pariyàpuõàtu bhante àyasmà Uttaro imaü dhammapariyàyaü, dhàretu bhante àyasmà Uttaro imaü dhammapariyàyaü. Atthasaühito ayaü bhante dhammapariyàyo àdibrahmacariyiko ti.
                       IX.
     1. `Kulaputto' ti bhikkhave Nandaü sammà vadamàno vadeyya, `balavà' ti bhikkhave Nandaü sammà vadamàno vadeyya, `pàsàdiko' ti bhikkhave Nandaü sammà vadamàno vadeyya, `tibbaràgo' ti bhikkhave Nandaü sammà vadamàno vadeyya.
     Kim a¤¤atra bhikkhave Nando indriyesu guttadvàro bhojane matta¤¤å jàgariyaü anuyutto satisampaja¤¤ena samannàgato, yena Nando sakkoti paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü carituü?
     2. Tatr' idaü bhikkhave Nandassa indriyesu guttadvàratàya hoti.


#<[page 167]>#
%<IX. 3-4                  Mettà-Vagga.                   167>%
     Sace bhikkhave Nandassa puratthimà disà àloketabbà hoti, sabba¤ cetaso samannàharitvà Nando puratthimaü disaü àloketi `evaü me puratthimaü disaü àlokayato nàbhijjhà domanassà pàpakà akusalà dhammà anvàssavissantã' ti. Iti ha tattha sampajàno hoti. Sace bhikkhave Nandassa pacchimà disà àloketabbà hoti . . . uttarà disà àloketabbà hoti . . . dakkhiõà disà àloketabbà hoti . . . uddhaü ulloketabbaü hoti . . . adho oloketabbaü hoti . . . anudisà anuviloketabbà hoti, sabba¤ cetaso samannàharitvà Nando anudisaü anuviloketi `evaü me anudisaü anuvilokayato nàbhijjhà domanassà pàpakà akusalà dhammà anvàssavissantã' ti.
Iti ha tattha sampajàno hoti.
     Idaü kho bhikkhave Nandassa indriyesu guttadvàratàya hoti.
     3. Tatr' idaü bhikkhave Nandassa bhojane matta¤¤utàya hoti.
     Idha bhikkhave Nando pañisaïkhà yoniso àhàraü àhàreti neva davàya na madàya na maõóanàya na vibhåsanàya yàva-d-eva imassa kàyassa ñhitiyà yàpanàya vihiüsåparatiyà brahmacariyànuggahàya `iti puràõa¤ ca vedanaü pañihaïkhàmi nava¤ ca vedanaü na uppàdessàmi, yàtrà ca me bhavissati anavajjatà ca phàsuvihàro cà' ti.
     Idaü kho bhikkhave Nandassa bhojane matta¤¤utàya hoti.
     4. Tatr' idaü bhikkhave Nandassa jàgariyànuyogasmiü hoti.


#<[page 168]>#
%<168                 Aïguttara-Nikàya.             IX. 5-X. 1>%
     Idha bhikkhave Nando divasaü caïkamena nisajjàya àvaraõiyehi dhammehi cittaü parisodheti, rattiyà pañhamaü yàmaü caïkamena nisajjàya àvaraõiyehi dhammehi cittaü parisodheti, rattiyà majjhimaü yàmaü dakkhiõena passena sãhaseyyaü kappeti pàde pàdaü accàdhàya sato sampajàno uññhànasa¤¤aü manasikaritvà, rattiyà pacchimaü yàmaü paccuññhàya caïkamena nisajjàya àvaraõiyehi dhammehi cittaü parisodheti.
     Idaü kho bhikkhave Nandassa jàgariyànuyogasmiü hoti.
     5. Tatr' idaü bhikkhave Nandassa satisampaja¤¤asmiü hoti.
     Idha bhikkhave Nandassa vidità vedanà uppajjanti, vidità upaññhahanti, vidità abbhatthaü gacchanti; vidità sa¤¤à . . . vidità vitakkà uppajjanti, vidità upaññhahanti, vidità abbhatthaü gacchanti.
     Idaü kho bhikkhave Nandassa satisampaja¤¤asmiü hoti.
     Kim a¤¤atra bhikkhave Nando indriyesu guttadvàro bhojane matta¤¤å jàgariyam anuyutto satisampaja¤¤ena samannàgato, yena Nando sakkoti paripuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü caritun ti?
                           X.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Campàyaü viharati Gaggaràya pokkharaõiyà tãre. Tena kho pana samayena bhikkhå bhikkhuü àpattiyà codenti. So bhikkhu bhikkhåhi àpattiyà codiyamàno a¤¤en' a¤¤aü pañicarati, bahiddhà kathaü apanàmeti, kopa¤ ca dosa¤ ca appaccaya¤ ca pàtukaroti. Atha kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:--


#<[page 169]>#
%<X. 2-3              Mettà-Vagga.                  169>%
     2. Dhamath' etaü bhikkhave puggalaü, niddhamath' etaü bhikkhave puggalaü. Apaneyyo so bhikkhave puggalo. Kiü vo paraputtà viheñheti? Idha bhikkhave ekaccassa puggalassa tàdisaü yeva hoti abhikkantaü pañikkantaü àlokitaü vilokitaü sammi¤jitaü pasàritaü saïghàñipattacãvaradhàraõaü, seyyathà pi a¤¤esaü bhaddakànaü bhikkhånaü, yàv' assa bhikkhå àpattiü na passanti; yato ca khvàssa bhikkhå àpattiü passanti, tam enaü evaü jànanti `samaõadåsã' vàyaü samaõapalàpo samaõakàraõóavo' ti. Tam enaü iti viditvà bahiddhà nàsenti.
Taü kissa hetu? Mà a¤¤e bhaddake bhikkhå dåsesã ti.
     3. Seyyathà pi bhikkhave sampanne yavakaraõe yavadåsã jàyetha yavapalàpo yavakàraõóavo, tassa tàdisaü yeva målaü hoti, seyyathà pi a¤¤esaü bhaddakànaü yavànaü. Tàdisaü yeva nàlaü hoti, seyyathà pi a¤¤esaü bhaddakànaü yavànaü, tàdisaü yeva pattaü hoti, seyyathà pi a¤¤esaü bhaddakànaü yavànaü, yàv' assa sãsaü na nibbattati; yato ca khvàssa sãsaü nibbattati, tam enaü evaü jànanti `yavadåsã 'vàyaü yavapalàpo yavakàraõóavo' ti.


#<[page 170]>#
%<170                 Aïguttara-Nikàya.                   X. 4>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Tam enaü iti viditvà samålaü uppàñetvà bahiddhà yavakaraõassa chaóóenti. Taü kissa hetu? Mà a¤¤e bhaddake yave dåsesã ti. Evaü eva kho bhikkhave idh' ekaccassa puggalassa tàdisaü yeva hoti abhikkantaü pañikkantaü àlokitaü vilokitaü sammi¤jitaü pasàritaü saïghàñipattacãvaradhàraõaü, seyyathà pi a¤¤esaü bhaddakànaü bhikkhånaü, yàv' assa bhikkhå àpattiü na passanti; yato ca khvàssa bhikkhå àpattiü passanti, tam enaü evaü jànanti `samaõadåsã 'vàyaü samaõapalàpo samaõakàraõóavo' ti. Tam enaü iti viditvà bahiddhà nàsenti. Taü kissa hetu? Mà a¤¤e bhaddake bhikkhå dåsesã ti.
     4. Seyyathà pi bhikkhave mahato dha¤¤aràsissa vuvahyamànassa tattha yàni tàni dha¤¤àni daëhàni sàravantàni, tàni ekamantaü pu¤jo hoti; yàni pana tàni dha¤¤àni dubbalàni palàpàni, tàni vàto ekamantaü apavahati.
Tam enaü sàmikà sammajjaniü gahetvà bhiyyosomattàya apasammajjanti. Taü kissa hetu? Mà a¤¤e bhaddake dha¤¤e dåsesã ti. Evam eva kho bhikkhave idh' ekaccassa puggalassa tàdisaü yeva hoti abhikkantaü pañikkantaü àlokitaü vilokitaü sammi¤jitaü pasàritaü saïghàñipattacãvaradhàraõaü, seyyathà pi a¤¤esaü bhaddakànaü bhikkhånaü, yàv' assa bhikkhå àpattiü na passanti; yato ca khvàssa bhikkhå àpattiü passanti, tam enaü evaü jànanti `samaõadåsã 'vàyaü samaõapalàpo samaõakàraõóavo' ti.


#<[page 171]>#
%<X. 5                      Mettà-Vagga.                  171>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Tam enaü iti viditvà bahiddhà nàsenti.
Taü kissa hetu? Mà a¤¤e bhaddake bhikkhå dåsesã ti.
     5. Seyyathà pi bhikkhave puriso udapànapanàliyà atthiko tiõhaü kuñhàriü àdàya vanaü paviseyya, so taü tad eva rukkhaü kuñhàripàsena àkoñeti. Tattha yàni tàni rukkhàni daëhàni sàravantàni, tàni kuñhàripàsena àkoñitàni kakkhaëaü pañinadanti; yàni pana tàni rukkhàni antopåtãni avassutàni kasambujàtàni, tàni kuñhàripàsena àkoñitàni daddaraü pañinadanti. Tam enaü måle chindati, måle chinditvà agge chindati, agge chinditvà anto suvisodhitaü visodheti, anto suvisodhitaü visodhetvà udapànapanàliü yojeti. Evam eva kho bhikkhave idh' ekaccassa puggalassa tàdisaü yeva hoti abhikkantaü pañikkantaü àlokitaü vilokitaü sammi¤jitaü pasàritaü saïghàñipattacãvaradhàraõaü, seyyathà pi a¤¤esaü bhaddakànaü bhikkhånaü, yàv' assa bhikkhå àpattiü na passanti; yato ca khvàssa bhikkhå àpattiü passanti, tam enaü evaü jànanti `samaõadåsã 'vàyaü samaõapalàpo samaõakàraõóavo' ti. Tam enaü iti viditvà bahiddhà nàsenti.
Taü kissa hetu? Mà a¤¤e bhaddake bhikkhå dåsesã ti.


#<[page 172]>#
%<172                 Aïguttara-Nikàya.                  XI. 1>%
Saüvàsàyaü vijànàtha pàpiccho kodhano iti makkhã thambhã palàsã ca issukã maccharã sañho saõhavàco janavati samaõo viya bhàsati raho karoti karaõaü pàpadiññhi anàdaro saüsappã ca musàvàdã taü viditvà yathà kathaü?
Sabbe samaggà hutvàna abhinibbajjayàtha naü kàraõóavaü niddhamatha kasambuü apakassatha.
Tato palàpe vàhetha assamaõe samaõamànino niddhamitvàna pàpicche pàpa-àcàragocare {suddhà suddhehi} saüvàsaü kappayavho patissatà, tato samaggà nipakà dukkhass' antaü karissathà ti.
               Mettàvaggo pañhamo.
                  Tatr' uddànaü:
Mettaü pa¤¤à ca dve piyà dve ca lokavipattiyo Devadatto ca Uttaro Nando kàrandavena cà ti.
                        XI.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Vera¤jàyaü viharati Naëerupucimandamåle. Atha kho Vera¤jo bràhmaõo yena Bhagavà ten' upasaïkami,


#<[page 173]>#
%<XI. 2                Mahà-Vagga.                   173>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  upasaïkamitvà Bhagavatà saddhiü sammodi, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho Vera¤jo bràhmaõo Bhagavantaü etad avoca `sutaü me taü bho Gotama: na samaõo Gotamo bràhmaõe jiõõe vuddhe mahallake addhagate vayo-anuppatte abhivàdeti và paccuññheti và àsanena và nimantetã ti. Tayidaü bho Gotama tath' eva, na hi bhavaü Gotamo bràhmaõe jiõõe vuddhe mahallake addhagate vayo-anuppatte abhivàdeti và paccuññheti và àsanena và nimanteti. Tayidaü bho Gotama na sampannam evà' ti. `Nàhan taü bràhmaõa passàmi sadevake loke samàrake sabrahmake sassamaõabràhmaõiyà pajàya sadevamanussàya, yam ahaü abhivàdeyyaü và paccuññheyyaü và àsanena và nimanteyyaü. Yaü hi bràhmaõa Tathàgato abhivàdeyya và paccuññheyya và àsanena và nimanteyya, muddhà pi tassa vipateyyà' ti.
     2. `Arasaråpo bhavaü Gotamo' ti. `Atthi khv esa bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: arasaråpo samaõo Gotamo ti. Ye te bràhmaõa råparasà saddarasà gandharasà rasarasà phoññhabbarasà, te Tathàgatassa pahãnà ucchinnamålà tàlàvatthukatà anabhàvakatà àyatiü anuppàdadhammà.
Ayaü kho bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: arasaråpo samaõo Gotamo ti; no ca kho yaü tvaü sandhàya vadesã' ti.


#<[page 174]>#
%<174                 Aïguttara-Nikàya.             XI. 3-6>%
     3. `Nibbhogo bhavaü Gotamo' ti. `Atthi khv esa bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: nibbhogo samaõo Gotamo ti. Ye te bràhmaõa råpabhogà saddabhogà gandhabhogà rasabhogà phoññhabbabhogà, te Tathàgatassa pahãnà ucchinnamålà tàlàvatthukatà anabhàvakatà àyatiü anuppàdadhammà. Ayaü kho bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: nibbhogo samaõo Gotamo ti; no ca kho yaü tvaü sandhàya vadesã' ti.
     4. `Akiriyavàdo bhavaü Gotamo' ti. `Atthi khv esa bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: akiriyavàdo samaõo Gotamo ti. Ahaü hi bràhmaõa akiriyaü vadàmi kàyaduccaritassa vacãduccaritassa manoduccaritassa, anekavihitànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü akiriyaü vadàmi. Ayaü kho bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: akiriyavàdo samaõo Gotamo ti; no ca kho yaü tvaü sandhàya vadesã' ti.
     5. `Ucchedavàdo bhavaü Gotamo' ti. `Atthi khv esa bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: ucchedavàdo samaõo Gotamo ti. Ahaü hi bràhmaõa ucchedaü vadàmi ràgassa dosassa mohassa, anekavihitànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü ucchedaü vadàmi. Ayaü kho bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: ucchedavàdo samaõo Gotamo ti; no ca kho yaü tvaü sandhàya vadesã' ti.
     6. `Jegucchã bhavaü Gotamo' ti. `Atthi khv esa bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: jegucchã samaõo Gotamo ti. Ahaü hi bràhmaõa jigucchàmi kàyaduccaritena vacãduccaritena manoduccaritena, jigucchàmi anekavihitànaü papakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà.


#<[page 175]>#
%<XI. 7-9                  Mahà-Vagga.                   175>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ayaü kho bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: jegucchã samaõo Gotamo ti; no ca kho yaü tvaü sandhàya vadesã' ti.
     7. `Venayiko bhavaü Gotamo' ti. `Atthi khv esa bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: venayiko samaõo Gotamo ti. Ahaü hi bràhmaõa vinayàya dhammaü desemi ràgassa dosassa mohassa, anekavihitànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü vinayàya dhammaü desemi. Ayaü kho bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: venayiko samaõo Gotamo ti; no ca kho yaü tvaü sandhàya vadesã' ti.
     8. `Tapassã bhavaü Gotamo' ti. `Atthi khv esa bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: tapassã samaõo Gotamo ti. Tapanãyàhaü bràhmaõa pàpake akusale dhamme vadàmi, kàyaduccaritaü vacãduccaritaü manoduccaritaü. yassa kho bràhmaõa tapanãyà pàpakà akusalà dhammà pahãnà ucchinnamålà tàlàvatthukatà anabhàvakatà àyatiü anuppàdadhammà, tam ahaü tapassã ti vadàmi. Tathàgatassa kho bràhmaõa tapanãyà pàpakà akusalà dhammà pahãnà ucchinnamålà tàlàvatthukatà anabhàvakatà àyatiü anuppàdadhammà.
Ayaü kho bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: tapassã samaõo Gotamo ti; no ca kho yaü tvaü sandhàya vadesã' ti.
     9. `Apagabbho bhavaü Gotamo' ti. `Atthi khv esa bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: apagabbho samaõo Gotamo ti. Yassa kho bràhmaõa àyatiü gabbhaseyyà punabbhavàbhinibbatti pahãnà ucchinnamålà tàlàvatthukatà anabhàvakatà àyatiü anuppàdadhammà,


#<[page 176]>#
%<176                 Aïguttara-Nikàya.                  XI. 10-11>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tam ahaü apagabbho ti vadàmi. Tathàgatassa kho bràhmaõa àyatiü gabbhaseyyà punabbhavàbhinibbatti pahãnà ucchinnamålà tàlàvatthukatà anabhàvakatà àyatiü anuppàdadhammà. Ayaü kho bràhmaõa pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: apagabbho samaõo Gotamo ti; no ca kho yaü tvaü sandhàya vadesi. Seyyathà pi bràhmaõa kukkuñiyà aõóàni aññha và dasa và dvàdasa và, tàn' assu kukkuñiyà sammà adhisayitàni sammà pariseditàni sammà paribhàvitàni; yo nu kho tesaü kukkuñapotakànaü pañhamataraü pàdanakhasikhàya và mukhatuõóakena và aõóakosaü padàletvà sotthinà abhinibbijjheyya, kinti svàssa vacanãyo jeññho và kaniññho và' ti? `Jeññho ti 'ssa bho Gotama vacanãyo, so hi nesaü bho Gotama jeññho hotã' ti.
     10. `Evam eva kho ahaü bràhmaõa avijjàgatàya pajàya aõóabhåtàya pariyonaddhàya avijjaõóakosaü padàletvà eko 'va loke anuttaraü sammàsambodhiü abhisambuddho.
Ahaü hi bràhmaõa jeññho seññho lokassa. âraddhaü kho pana me bràhmaõa viriyaü ahosi asallãnaü, upaññhità sati apamuññhà, passaddho kàyo asàraddho, samàhitaü cittaü ekaggaü.
     11. `So kho ahaü bràhmaõa vivicc' eva kàmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaü savicàraü vivekajaü pãtisukhaü pañhamaü jhànaü upasampajja vihàsiü; vitakkavicàrànaü våpasamà ajjhattaü sampasàdanaü cetaso ekodibhàvaü avitakkaü avicàraü samàdhijaü pãtisukhaü dutiyaü jhànaü upasampajja vihàsiü;


#<[page 177]>#
%<XI. 12                    Mahà-Vagga.                   177>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  pãtiyà ca viràgà upekkhako ca vihàsiü sato ca sampajàno, sukha¤ ca kàyena pañisaüvedesiü, yan taü ariyà àcikkhanti: upekkhako satimà sukhavihàrã ti, tatiyaü jhànaü upasampajja vihàsiü; sukhassa ca pahànà dukkhassa ca pahànà pubb' eva somanassadomanassànaü atthaïgamà adukkhamasukhaü upekkhàsatipàrisuddhiü catutthaü jhànaü upasampajja vihàsiü.
     12. `So evaü samàhite citte parisuddhe pariyodàte anaïgaõe vigatåpakkilese mudubhåte kammaniye ñhite àne¤jappatte pubbenivàsànussati¤àõàya cittaü abhininnàmesiü. So anekavihitaü pubbenivàsaü anussaràmi, seyyathãdaü ekam pi jàtiü dve pi jàtiyo tisso pi jàtiyo catasso pi jàtiyo pa¤ca pi jàtiyo dasa pi jàtiyo vãsam pi jàtiyo tiüsam pi jàtiyo cattàëãsam pi jàtiyo pa¤¤àsam pi jàtiyo, jàtisatam pi jàtisahassam pi jàtisatasahassam pi, aneke pi saüvaññakappe aneke pi vivaññakappe aneke pi saüvaññavivaññakappe "amutràsiü evaünàmo evaügotto evaüvaõõo evamàhàro evaüsukhadukkhapañisaüvedã evamàyupariyanto, so tato cuto amutra udapàdiü, tatràpàsiü evaünàmo evaügotto evaüvaõõo evamàhàro evaüsukhadukkhapañisaüvedã evamàyupariyanto, so tato cuto idhåpapanno" ti. Iti sàkàraü sa-uddesaü anekavihitaü pubbenivàsaü anussaràmi. Ayaü kho me bràhmaõa rattiyà pañhame yàme pañhamà vijjà adhigatà, avijjà vihatà vijjà uppannà, tamo vihato àloko uppanno yathàtaü appamattassa àtàpino pahitattassa viharato. Ayaü kho me bràhmaõa pañhamà abhinibbidhà ahosi kukkuñacchàpakass' eva aõóakosamhà.


#<[page 178]>#
%<178                 Aïguttara-Nikàya.                   XI. 13-14>%
     13. `So evaü samàhite citte parisuddhe pariyodàte anaïgaõe vigatåpakkilese mudubhåte kammaniye ñhite àne¤jappatte sattànaü cutåpapàta¤àõàya cittaü abhininnàmesiü. So dibbena cakkhunà visuddhena atikkantamànusakena satte passàmi cavamàne upapajjamàne, hãne paõãte suvaõõe dubbaõõe sugate duggate yathàkammåpage  satte pajànàmi "ime vata bhonto sattà kàyaduccaritena samannàgatà vacãduccaritena samannàgatà manoduccaritena samannàgatà ariyànaü upavàdakà micchàdiññhikà micchàdiññhikammasamàdànà, te kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapannà; ime và pana bhonto sattà kàyasucaritena samannàgatà vacãsucaritena samannàgatà manosucaritena samannàgatà ariyànaü anupavàdakà sammàdiññhikà sammàdiññhikammasamàdànà, te kàyassa bhedà parammaraõà sugatiü saggaü lokaü upapannà" ti. Iti dibbena cakkhunà visuddhena atikkantamànusakena satte passàmi cavamàne upapajjamàne, hãne paõãte suvaõõe dubbaõõe sugate duggate yathàkammåpage satte pajànàmi. Ayaü kho me bràhmaõa rattiyà majjhime yàme dutiyà vijjà adhigatà, avijjà vihatà vijjà uppannà, tamo vihato àloko uppanno yathàtaü appamattassa àtapino pahitattassa viharato. Ayaü kho me bràhmaõa dutiyà abhinibbidhà ahosi kukkuñacchàpakass' eva aõóakosamhà.
     14. `So evaü samàhite citte parisuddhe pariyodàte anaïgaõe vigatåpakkilese mudubhåte kammaniye ñhite àne¤jappatte àsavànaü khaya¤àõàya cittaü abhininnàmesiü. So "idaü dukkhan" ti yathàbhåtaü abbha¤¤àsiü, "ayaü dukkhasamudayo" ti yathàbhåtaü abbha¤¤àsiü, "ayaü dukkhanirodho" ti yathàbhåtaü abbha¤¤àsiü, "ayaü dukkhanirodhagàminã pañipadà" ti yathàbhåtaü abbha¤¤àsiü; "ime àsavà" ti yathàbhåtaü abbha¤¤àsiü, "ayaü àsavasamudayo" ti yathàbhåtaü abbha¤¤àsiü,


#<[page 179]>#
%<XI. 15-XII. 1                  Mahà-Vagga.              179>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  "ayaü àsavanirodho" ti yathàbhåtaü abbha¤¤àsiü, "ayaü àsavanirodhagàminã pañipadà" ti yathàbhåtaü abbha¤¤àsiü.
Tassa me evaü jànato evaü passato kàmàsavà pi cittaü vimuccittha, bhavàsavà pi cittaü vimuccittha, avijjàsavà pi cittaü vimuccittha, vimuttasmiü vimuttam iti ¤àõaü ahosi. "Khãõà jàti, vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà" ti abbha¤¤àsiü. Ayaü kho me bràhmaõa rattiyà pacchime yàme tatiyà vijjà adhigatà, avijjà vihatà vijjà uppannà, tamo vihato àloko uppanno yathàtaü appamattassa àtàpino pahitattassa viharato. Ayaü kho me bràhmaõa tatiyà abhinibbidhà ahosi kukkuñacchàpakass' eva aõóakosamhà' ti.
     15. Evaü vutte Vera¤jo bràhmaõo Bhagavantaü etad avoca: Jeññho bhavaü Gotamo, seññho bhavaü Gotamo.
Abhikkantaü bho Gotama abhikkantaü bho Gotama, seyyathà pi bho Gotama nikkujjitaü và ukkujjeyya, pañicchannaü và vivareyya, måëhassa và maggaü àcikkheyya, andhakàre và telapajjotaü dhàreyya `cakkhumanto råpàni dakkhantã' ti: evam eva bhotà Gotamena anekapariyàyena dhammo pakàsito. Esàhaü bhavantaü Gotamaü saraõaü gacchàmi dhamma¤ ca bhikkhusaïgha¤ ca, upàsakaü maü bhavaü Gotamo dhàretu ajja-t-agge pàõupetaü saraõaü gatan ti.
                             XII.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Vesàliyaü viharati Mahàvane Kåñàgàrasàlàyaü. Tena kho pana samayena sambahulà abhi¤¤àtà abhi¤¤àtà Licchavã santhàgàre sannisinnà sannipatità anekapariyàyena buddhassa vaõõaü bhàsanti, dhammassa vaõõaü bhàsanti, saïghassa vaõõaü bhàsanti.


#<[page 180]>#
%<180                 Aïguttara-Nikàya.                  XII. 2-4>%
     2. Tena kho pana samayena Sãho senàpati Nigaõñhasàvako tassaü parisàyaü nisinno hoti. Atha kho Sãhassa senàpatissa etad ahosi `nissaüsayaü kho so Bhagavà arahaü sammàsambuddho bhavissati, tathà h' ime sambahulà abhi¤¤àtà abhi¤¤àtà Licchavã santhàgàre sannisinnà sannipatità anekapariyàyena buddhassa vaõõaü bhàsanti, dhammassa vaõõaü bhàsanti, saïghassa vaõõaü bhàsanti; yan nånàhaü taü Bhagavantaü dassanàya upasaïkameyyaü arahantaü sammàsambuddhan' ti.
     3. Atha kho Sãho senàpati yena Nigaõñho Nàñaputto ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Nigaõñhaü Nàñaputtaü etad avoca `icchàm' ahaü bhante samaõaü Gotamaü dassanàya upasaïkamitun' ti. `Kiü pana tvaü Sãha kiriyavàdo samàno akiriyavàdaü samaõaü Gotamaü dassanàya upasaïkamissasi? Samaõo hi Sãha Gotamo akiriyavàdo akiriyàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã' ti. Atha kho Sãhassa senàpatissa yo ahosi gamiyàbhisaïkhàro Bhagavantaü dassanàya, so pañippassambhi.
     4. Dutiyam pi kho sambahulà abhi¤¤àtà abhi¤¤àtà Licchavã santhàgàre sannisinnà sannipatità anekapariyàyena buddhassa vaõõaü bhàsanti, dhammassa vaõõaü bhàsanti, saïghassa vaõõaü bhàsanti. Dutiyaü pi kho Sãhassa senàpatissa etad ahosi `nissaüsayaü kho so Bhagavà arahaü sammàsambuddho bhavissati, tathà h' ime sambahulà abhi¤¤àtà abhi¤¤àtà Licchavã santhàgàre sannisinnà sannipatità anekapariyàyena buddhassa vaõõaü bhàsanti, dhammassa vaõõaü bhàsanti, saïghassa vaõõaü bhàsanti; yan nånàhaü taü Bhagavantaü dassanàya upasaïkameyyaü arahantaü sammàsambuddhan' ti.


#<[page 181]>#
%<XII. 5               Mahà-Vagga.                   181>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Atha kho Sãho senàpati yena Nigaõñho Nàñaputto ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Nigaõñhaü Nàñaputtaü etad avoca `icchàm' ahaü bhante samaõaü Gotamaü dassanàya upasaïkamitun' ti.
`Kiü pana tvaü Sãha kiriyavàdo samàno akiriyavàdaü samaõaü Gotamaü dassanàya upasaïkamissasi? Samaõo hi Sãha Gotamo akiriyavàdo akiriyàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã' ti. Dutiyam pi kho Sãhassa senàpatissa yo ahosi gamiyàbhisaïkhàro Bhagavantaü dassanàya, so pañippassambhi.
     5. Tatiyam pi kho sambahulà abhi¤¤àtà abhi¤¤àtà Licchavã santhàgàre sannisinnà sannipatità anekapariyàyena buddhassa vaõõaü bhàsanti, dhammassa vaõõaü bhàsanti, saïghassa vaõõaü bhàsanti. Tatiyam pi kho Sãhassa senàpatissa etad ahosi `nissaüsayaü kho so Bhagavà arahaü sammàsambuddho bhavissati, tathà h' ime sambahulà abhi¤¤àtà abhi¤¤àtà Licchavã santhàgàre sannisinnà sannipatità anekapariyàyena buddhassa vaõõaü bhàsanti, dhammassa vaõõaü bhàsanti, saïghassa vaõõaü bhàsanti; kiü hi 'me karissanti Nigaõñhà apalokità và anapalokità và; yan nånàhaü anapaloketvà 'va Nigaõñhe taü Bhagavantaü dassanàya upasaïkameyyaü arahantaü sammàsambuddhan' ti. Atha kho Sãho senàpati pa¤camattehi rathasatehi divàdivassa Vesàliyà niyyàsi Bhagavantaü dassanàya. Yàvatikà yànassa bhåmi yànena gantvà yanà paccorohitvà pattiko 'va àràmaü pàvisi. Atha kho Sãho senàpati yena Bhagavà ten' upasaïkami; upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho Sãho senàpati Bhagavantaü etad avoca `sutaü me taü bhante: akiriyavàdo samaõo Gotamo akiriyàya dhammaü deseti,


#<[page 182]>#
%<182                 Aïguttara-Nikàya.               XII. 6-7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tena ca sàvake vinetã ti. Ye te bhante evam àhaüsu: akiriyavàdo samaõo Gotamo akiriyàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti, kacci te bhante Bhagavato vuttavàdino na ca Bhagavantaü abhåtena abbhàcikkhanti dhammassa cànudhammaü vyàkaronti na ca koci sahadhammiko vàdànupàto gàrayhaü ñhànaü àgacchati. Anabbhakkhàtukàmà hi mayaü bhante Bhagavantan' ti.
     6. Atthi Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: akiriyavàdo samaõo Gotamo akiriyàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti. Atthi Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: kiriyavàdo samaõo Gotamo kiriyàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti. Atthi Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: ucchedavàdo samaõo Gotamo ucchedàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti. Atthi Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: jegucchã samaõo Gotamo jegucchitàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti. Atthi Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: venayiko samano Gotamo vinayàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti. Atthi Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: tapassã samaõo Gotamo tapassitàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti.
Atthi Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya apagabbho samaõo Gotamo apagabbhatàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti. Atthi Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: assattho samaõo Gotamo assàsàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti.
     7. Katamo ca Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: akiriyavàdo samaõo Gotamo akiriyàya dhammaü deseti,


#<[page 183]>#
%<XII.                     Mahà-Vagga.                   183>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tena ca sàvake vinetã ti? Ahaü hi Sãha akiriyaü vadàmi kàyaduccaritassa vacãduccaritassa manoduccaritassa, anekavihitànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü akiriyaü vadàmi. Ayaü kho Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: akiriyavàdo samaõo Gotamo akiriyàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti.
     Katamo ca Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: kiriyavàdo samaõo Gotamo kiriyàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti? Ahaü hi Sãha kiriyaü vadàmi kàyasucaritassa vacãsucaritassa manosucaritassa, anekavihitànaü kusalànaü dhammànaü kiriyaü vadàmi. Ayaü kho Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: kiriyavàdo samaõo Gotamo kiriyàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti.
     Katamo ca Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: ucchedavàdo samaõo Gotamo ucchedàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti? Ahaü hi Sãha ucchedaü vadàmi ràgassa dosassa mohassa, anekavihitànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü ucchedaü vadàmi.
Ayaü kho Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: ucchedavàdo samaõo Gotamo ucchedàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti.
     Katamo ca Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: jegucchã samaõo Gotamo jegucchitàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti? Ahaü hi Sãha jigucchàmi kàyaduccaritena vacãduccaritena manoduccaritena, jigucchàmi anekavihitànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà. Ayaü kho Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: jegucchã samaõo Gotamo jegucchitàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti.
     Katamo ca Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: venayiko samaõo Gotamo vinayàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti? Ahaü hi Sãha vinayàya dhammaü desemi ràgassa dosassa mohassa, anekavihitànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü vinayàya dhammaü desemi.


#<[page 184]>#
%<184              Aïguttara-Nikàya.                XII.>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ayaü kho Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: venayiko samaõo Gotamo vinayàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti.
     Katamo ca Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: tapassã samaõo Gotamo tapassitàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti? Tapanãyàhaü Sãha pàpake akusale dhamme vadàmi: kàyaduccaritaü vacãduccaritaü manoduccaritaü. Yassa kho Sãha tapanãyà pàpakà akusalà dhammà pahãnà ucchinnamålà tàlàvatthukatà anabhàvakatà àyatiü anuppàdadhammà, tam ahaü tapassã ti vadàmi. Tathàgatassa kho Sãha tapanãyà pàpakà akusalà dhammà pahãnà ucchinnamålà tàlàvatthukatà anabhàvakatà àyatiü anuppàdadhammà. Ayaü kho Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: tapassã samaõo Gotamo tapassitàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti.
     Katamo ca Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: apagabbho samaõo Gotamo apagabbhatàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti?
Yassa kho Sãha àyatiü gabbhaseyyà punabbhavàbhinibbatti pahãnà ucchinnamålà tàlàvatthukatà anabhàvakatà àyatiü anuppàdadhammà, tam ahaü apagabbho ti vadàmi.
Tathàgatassa kho Sãha àyatiü gabbhaseyyà punabbhavàbhinibbatti pahãnà ucchinnamålà tàlàvatthukatà anabhàvakatà àyatiü anuppàdadhammà. Ayaü kho Sãha pariyàyo yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: apagabbho samaõo Gotamo apagabbhatàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti.
     Katamo ca Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: assattho samaõo Gotamo assàsàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti? Ahaü hi Sãha assattho paramena assàsena assàsàya dhammaü desemi,


#<[page 185]>#
%<XII. 8               Mahà-Vagga.              185>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tena ca sàvake vinemi. Ayaü kho Sãha pariyàyo, yena maü pariyàyena sammà vadamàno vadeyya: assattho samaõo Gotamo assàsàya dhammaü deseti, tena ca sàvake vinetã ti.
     8. Evaü vutte Sãho senàpati Bhagavantaü etad avoca `abhikkantaü bhante abhikkantaü bhante . . . pe . . . upàsakaü maü bhante Bhagavà dhàretu ajja-t-agge pàõupetaü saraõaü gatan' ti. `Anuviccakàraü kho Sãha karohi, anuviccakàro tumhàdisànaü ¤àtamanussànaü sàdhu hotã' ti. `Iminà p' ahaü bhante Bhagavato bhiyyosomattàya attamano abhiraddho, yaü maü Bhagavà evam àha: anuviccakàraü kho Sãha karohi, anuviccakàro tumhàdisànaü ¤àtamanussànaü sàdhu hotã ti. Maü hi bhante a¤¤atitthiyà sàvakaü labhitvà kevalakappaü Vesàliü pañàkaü parihareyyuü: Sãho amhàkaü senàpati sàvakattaü upagato ti.
Atha ca pana maü Bhagavà evam àha: anuviccakàraü kho Sãha karohi, anuviccakàro tumhàdisànaü ¤àtamanussànaü sàdhu hotã ti. Esàhaü bhante dutiyam pi Bhagavantaü saraõaü gacchàmi dhamma¤ ca bhikkhusaïgha¤ ca, upàsakaü maü bhante Bhagavà dhàretu ajja-t-agge pàõupetaü saraõaü gatan' ti. `Dãgharattaü kho te Sãha Nigaõñhanaü opànabhåtaü kulaü, yena nesaü upagatànaü piõóakaü dàtabbaü ma¤¤eyyàsã' ti. `Iminà p' ahaü bhante Bhagavato bhiyyosomattàya attamano abhiraddho, yaü maü Bhagavà evam àha: dãgharattaü kho te Sãha Nigaõñhànaü opànabhåtaü kulaü, yena nesaü upagatànaü piõóakaü dàtabbaü ma¤¤eyyàsã ti. Sutam me taü bhante: samaõo Gotamo evam àha "mayham eva dànaü dàtabbaü,


#<[page 186]>#
%<186                 Aïguttara-Nikàya.                  XII. 9-10>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  na a¤¤esaü dànaü dàtabbaü; mayham eva sàvakànaü dànaü dàtabbaü, na a¤¤esaü sàvakànaü dànaü dàtabbaü; mayham eva dinnaü mahapphalaü, na a¤¤esaü dinnaü mahapphalaü; mayham eva sàvakànaü dinnaü mahapphalaü, na a¤¤esaü sàvakànaü dinnaü mahapphalan" ti. Atha ca pana maü Bhagavà Nigaõñhesu pi dàne samàdapeti, api ca bhante mayam ettha kàlaü jànissàma. Esàhaü bhante tatiyam pi Bhagavantaü saraõaü gacchàmi dhamma¤ ca bhikkhusaïgha¤ ca, upàsakaü maü bhante Bhagavà dhàretu ajja-t-agge pàõupetaü saraõaü gatan' ti.
     9. Atha kho Bhagavà Sãhassa senàpatissa anupubbikathaü kathesi, seyyathãdaü dànakathaü sãlakathaü saggakathaü kàmànaü àdãnavaü okàraü saükilesaü nekkhamme ànisaüsaü pakàsesi. Yadà Bhagavà a¤¤àsi Sãhaü senàpatiü kallacittaü muducittaü vinivaraõacittaü udaggacittaü pasannacittaü, atha yà buddhànaü sàmukkaüsikà dhammadesanà, taü pakàsesi: dukkhaü samudayaü nirodhaü maggaü. Seyyathà pi nàma suddhaü vatthaü apagatakàlakaü samma-d-eva rajanaü pañiggaõheyya, evam eva Sãhassa senàpatissa tasmiü yeva àsane virajaü vãtamalaü dhammacakkhuü udapàdi `yaü ki¤ci samudayadhammaü, sabban taü nirodhadhamman' ti.
     10. Atha kho Sãho senàpati diññhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogàëhadhammo tiõõavicikiccho vigatakathaükatho vesàrajjappatto aparapaccayo Satthu sàsane Bhagavantaü etad avoca `adhivàsetu me bhante Bhagavà svàtanàya bhattaü saddhiü bhikkhusaïghenà' ti.


#<[page 187]>#
%<XII. 11                   Mahà-Vagga.                   187>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Adhivàsesi Bhagavà tuõhãbhàvena. Atha kho Sãho senàpati Bhagavato adhivàsanaü viditvà uññhàyàsanà Bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà pakkàmi. Atha kho Sãho senàpati a¤¤ataraü purisaü àmantesi `gaccha tvaü ambho purisa pavattamaüsaü jànàhã' ti. Atha kho Sãho senàpati tassà rattiyà accayena sake nivesane paõãtaü khàdaniyaü bhojaniyaü pañiyàdàpetvà Bhagavato kàlaü àrocàpesi `kàlo bhante, Sãhassa senàpatissa nivesane niññhitaü bhattan' ti.
     11. Atha kho Bhagavà pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya yena Sãhassa senàpatissa nivesanaü ten' upasaïkami, upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi saddhiü bhikkhusaïghena. Tena kho pana samayena sambahulà Nigaõñhà Vesàliyaü rathiyàya rathiyaü siïghàñakena siïghàñakaü bàhà paggayha kandanti `ajja Sãheno senàpatinà thullaü pasuü vadhitvà samaõassa Gotamassa bhattaü kataü, taü samaõo Gotamo jànaü uddissa kataü maüsaü paribhu¤jati pañicca kamman' ti. Atha kho a¤¤ataro puriso yena Sãho senàpati ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Sãhassa senàpatissa upakaõõake àrocesi `yagghe bhante jàneyyàsi ete sambahulà Nigaõñhà Vesàliyaü rathiyàya rathiyaü siïghàñakena siïghàñakaü bàhà paggayhakandanti: ajja Sãhena senàpatinà thullaü pasuü vadhitvà samaõassa Gotamassa bhattaü kataü, taü samaõo Gotamo jànaü uddissa kataü maüsaü paribhu¤jati pañicca kamman' ti.


#<[page 188]>#
%<188                 Aïguttara-Nikàya.                 XII. 12-XIII. 2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  `Alaü ayyo, dãgharattaü hi te àyasmanto avaõõakàmà buddhassa avaõõakàmà dhammassa avaõõakàmà saïghassa, na ca pana te àyasmanto jãranti taü Bhagavantaü asatà tucchà musà abhåtena abbhàcikkhantà, na ca mayaü jãvitahetu pi sa¤cicca pàõaü jãvità voropeyyàmà' ti.
     12. Atha kho Sãho senàpati buddhapamukhaü bhikkhusaïghaü paõãtena khàdaniyena bhojaniyena sahatthà santappesi sampavàresi. Atha kho Sãho senàpati Bhagavantaü bhuttàviü onãtapattapàõiü ekamantaü nisãdi.
Ekamantaü nisinnaü kho Sãhaü senàpatiü Bhagavà dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà uññhàyàsanà pakkàmã ti.
                      XIII.
     1. Aññhahi bhikkhave aïgehi samannàgato ra¤¤o bhaddo assàjàniyo ràjàraho hoti ràjabhoggo, ra¤¤o aïgan tveva saükhaü gacchati. Katamehi aññhahi?
     2. Idha bhikkhave ra¤¤o bhaddo assàjàniyo ubhato sujàto hoti màtito ca pitito ca, yassaü disàyaü a¤¤e pi bhaddà assàjàniyà jàyanti, tassaü disàyaü jàto hoti; yaü kho pan' assa bhojanaü denti allaü và sukkaü và, taü sakkaccaü yeva paribhu¤jati avikiranto; jegucchã hoti uccàraü và passàvaü và abhinisãdituü và abhinipajjituü và; so rato hoti sukhasaüvàso na a¤¤e asse ubbejetà;


#<[page 189]>#
%<XIII. 3-4                Mahà-Vagga.                   189>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yàni kho pan' assa honti sàñheyyàni kåñeyyàni jimheyyàni vaïkeyyàni, tàni yathàbhåtaü sàrathissa àvikattà hoti, tesam assa sàrathi abhinimmadanàya vàyamati; vàhã kho pana hoti, `kàmaü ma¤¤e assà vahantu và mà và, aham ettha vahissàmã' ti cittaü uppàdeti; gacchanto kho pana ujumaggen' eva gacchati; thàmavà hoti yàva jãvitamaraõapariyàdànà thàmaü upadaüsetà.
     Imehi kho bhikkhave aññhah' aïgehi samannàgato ra¤¤o bhaddo assàjàniyo ràjàraho hoti ràjabhoggo, ra¤¤o aïgan tveva saükhaü gacchati.
     3. Evam eva kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu àhuneyyo hoti . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katamehi aññhahi?
     4. Idha bhikkhave bhikkhu sãlavà hoti pàtimokkhasaüvarasaüvuto viharati àcàragocarasampanno, anumattesu vajjesu bhayadassàvã samàdàya sikkhati sikkhàpadesu; yaü kho pan' assa bhojanaü denti låkhaü và paõãtaü và, taü sakkaccaü yeva paribhu¤jati aviha¤¤amàno; jegucchã hoti, jigucchati kàyaduccaritena vacãduccaritena manoduccaritena, jigucchati pàpakànaü akusalànaü dhammànaü samàpattiyà; so rato hoti sukhasaüvàso na a¤¤e bhikkhå ubbejetà; yàni kho pan' assa honti sàñheyyàni kåñeyyàni jimheyyàni vaïkeyyàni,


#<[page 190]>#
%<190                 Aïguttara-Nikàya.               XIV. 1-2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tàni yathàbhåtaü àvikattà hoti Satthari và vi¤¤åsu và sabrahmacàrãsu, tesam assa Satthà và vi¤¤å và sabrahmacàrã abhinimmadanàya vàyamati; sikkhità kho pana hoti, `kàmaü ma¤¤e bhikkhå sikkhantu và mà và, aham ettha sikkhissàmã' ti cittaü uppàdeti; gacchanto kho pana ujumaggen' eva gacchati, tatràyaü ujumaggo, seyyathãdaü sammàdiññhi . . . pe . . . sammàsamàdhi; àraddhaviriyo viharati `kàmaü taco ca nahàru ca aññhi ca avasissatu, sarãre upasussatu maüsalohitaü, yan taü purisathàmena purisaviriyena purisaparakkamena pattabbaü, na taü apàpuõitvà viriyassa saõñhànaü bhavissatã' ti.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu àhuneyyo hoti . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà ti.
                        XIV.
     1. Aññha ca bhikkhave assakhaëuïke desessàmi aññha ca assadose aññha ca purisakhaëuïke aññha ca purisadose, taü suõàtha sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã ti. `Evaü bhante' ti kho te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     2. Katame ca bhikkhave aññha assakhaëuïkà aññha ca assadosà?
     Idha bhikkhave ekacco assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà pacchato pañisakkati, piññhito rathaü pañivatteti.


#<[page 191]>#
%<XIV. 3-7                 Mahà-Vagga.                   191>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave pañhamo assadoso.
     3. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà pacchà laïghi pati kubbaraü hanti tidaõóaü bha¤jati. Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave dutiyo assadoso.
     4. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà rathãsàya satthiü ussajjitvà rathãsaü yeva ajjhomaddati. Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave tatiyo assadoso.
     5. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà ummaggaü gaõhàti, ubbañumaü rathaü karoti. Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave catuttho assadoso.
     6. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà laïgheti purimaü kàyaü, paggaõhàti purime pàde. Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave pa¤camo assadoso.
     7. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà anàdiyitvà sàrathiü anàdiyitvà patodaü dantehi mukhàdhànaü viddhaüsitvà yenakàmaü pakkamati.


#<[page 192]>#
%<192                 Aïguttara-Nikàya.             XIV. 8-11>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave chaññho assadoso.
     8. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà neva abhikkamati no pañikkamati, tatth' eva {khãlaññhàyi ñhito} hoti.
Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave sattamo assadoso.
     9. Puna ca paraü bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà purime ca pàde saüharitvà pacchime ca pàde saüharitvà tatth' eva cattàro pàde abhinisãdati. Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco assakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave aññhamo assadoso.
     Ime kho bhikkhave aññha assakhaëuïkà aññha ca assadosà.
     10. Katame ca bhikkhave attha purisakhaëuïkà aññha ca purisadosà?
     Idha bhikkhave bhikkhå bhikkhuü àpattiyà codenti.
So bhikkhu bhikkhåhi àpattiyà codiyamàno `na saràmi na saràmã' ti asatiyà 'va nibbeñheti. Seyyathà pi so bhikkhave assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà pacchato pañisakkati, piññhito rathaü pañivatteti, tathåpamàhaü bhikkhave imaü puggalaü vadàmi.
Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco purisakhaëuïko hoti.
Ayaü bhikkhave pañhamo purisadoso.
     11. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhå bhikkhuü àpattiyà codenti. So bhikkhu bhikkhåhi àpattiyà codiyamàno codakaü yeva pañippharati `kiü nu kho tuyhaü bàlassa avyattassa bhaõitena,


#<[page 193]>#
%<XIV. 12-14               Mahà-Vagga.                   193>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tvaü pi nàma bhaõitabbaü ma¤¤asã' ti? Seyyathà pi so bhikkhave assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà pacchà laïghi pati kubbaraü hanti tidaõóaü bha¤jati, tathåpamàhaü bhikkhave imaü puggalaü vadàmi. Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco purisakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave dutiyo purisadoso.
     12. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhå bhikkhuü àpattiyà codenti. So bhikkhu bhikkhåhi àpattiyà codiyamàno codakass' eva paccàropeti `tvaü pi kho 'si itthannàmaü àpattiü àpanno, tvaü tàva pañhamaü pañikarohã' ti.
Seyyathà pi so bhikkhave assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà rathãsàya satthiü ussajjitvà rathãsaü yeva ajjhomaddati, tathåpamàhaü bhikkhave imaü puggalaü vadàmi. Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco purisakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave tatiyo purisadoso.
     13. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhå bhikkhuü àpattiyà codenti. So bhikkhu bhikkhåhi àpattiyà codiyamàno a¤¤en' a¤¤aü pañicarati, bahiddhà kathaü apanàmeti, kopa¤ ca dosa¤ ca appaccaya¤ ca pàtukaroti. Seyyathà pi so bhikkhave assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà ummaggaü gaõhàti, ubbañumaü rathaü karoti, tathåpamàhaü bhikkhave imaü puggalaü vadàmi. Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco purisakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave catuttho purisadoso.
     14. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhå bhikkhuü àpattiyà codenti. So bhikkhu bhikkhåhi àpattiyà codiyamàno saïghamajjhe bàhàvikkhepaü bhaõati. Seyyathà pi so bhikkhave assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà laïgheti purimaü kàyaü,


#<[page 194]>#
%<194                 Aïguttara-Nikàya.                XIV. 15-17>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  paggaõhàti purime pàde, tathåpamàhaü bhikkhave imaü puggalaü vadàmi.
Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco purisakhaëuïko hoti.
Ayaü bhikkhave pa¤camo purisadoso.
     15. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhå bhikkhuü àpattiyà codenti. So bhikkhu bhikkhåhi àpattiyà codiyamàno anàdiyitvà saïghaü anàdiyitvà codakaü sàpattiko va yenakàmaü pakkamati. Seyyathà pi so bhikkhave assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà anàdiyitvà sàrathiü anàdiyitvà patodaü dantehi mukhàdhànaü viddhaüsitvà yenakàmaü pakkamati, tathåpamàhaü bhikkhave imaü puggalaü vadàmi. Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco purisakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave chaññho purisadoso.
     16. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhå bhikkhuü àpattiyà codenti. So bhikkhu bhikkhåhi àpattiyà codiyamàno `nevàhaü àpanno 'mhi, na panàhaü àpanno 'mhã' ti.
So tuõhãbhàvena saïghaü viheseti. Seyyathà pi so bhikkhave assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà neva abhikkamati no pañikkamati, tatth' eva khãlaññhàyiñhito hoti, tathåpamàhaü bhikkhave imaü puggalaü vadàmi. Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco purisakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave sattamo purisadoso.
     17. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhå bhikkhuü àpattiyà codenti. So bhikkhu bhikkhåhi àpattiyà codiyamàno evam àha:


#<[page 195]>#
%<XV. 1-2                Mahà-Vagga.                195>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  `kiü nu kho tumhe àyasmanto atibàëhaü mayi vyàvañà yàva idànàhaü sikkhaü paccakkhàya hãnàyàvattissàmã' ti? So sikkhaü paccakkhàya hãnàyàvattitvà evam àha: `idàni kho tumhe àyasmanto attamanà hothà' ti. Seyyathà pi so bhikkhave assakhaëuïko pehã ti vutto viddho samàno codito sàrathinà purime ca pàde saüharitvà pacchime ca pàde saüharitvà tatth' eva cattàro pàde abhinisãdati, tathåpamàhaü bhikkhave imaü puggalaü vadàmi. Evaråpo pi bhikkhave idh' ekacco purisakhaëuïko hoti. Ayaü bhikkhave aññhamo purisadoso.
     Ime kho bhikkhave aññha purisakhaëuïkà aññha ca purisadosà ti.
                           XV.
     1. Aññh' imàni bhikkhave malàni. Katamàni aññha?
     2. Asajjhàyamalà bhikkhave mantà, anuññhànamalà bhikkhave gharà, malaü bhikkhave vaõõassa kosajjaü, pamàdo bhikkhave rakkhato malaü, malaü bhikkhave itthiyà duccaritaü, maccheraü bhikkhave dadato malaü, malà bhikkhave pàpakà akusalà dhammà asmiü loke paramhi ca, tato ca bhikkhave malà malataraü, avijjà paramaü malaü.
     Imàni kho bhikkhave aññha malànã ti.
     Asajjhàyamalà mantà anuññhànamalà gharà
     malaü vaõõassa kosajjaü pamàdo rakkhato malaü
     malitthiyà duccaritaü maccheraü dadato malaü
     malà ve pàpakà dhammà asmiü loke paramhi ca
     tato malà malataraü avijjà paramaü malan ti.


#<[page 196]>#
%<196               Aïguttara-Nikàya.                 XVI. 1-XVII. 2>%
                           XVI.
     1. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu dåteyyaü gantum arahati. Katamehi aññhahi?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu sotà ca hoti sàvetà ca uggahetà ca dhàretà ca vi¤¤àtà ca vi¤¤àpetà ca kusalo ca sahitàsahitassa no ca kalahakàrako.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu dåteyyaü gantum arahati.
     3. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgato Sàriputto dåteyyaü gantum arahati. Katamehi aññhahi?
     4. Idha bhikkhave Sàriputto sotà ca hoti sàvetà ca uggahetà ca dhàretà ca vi¤¤àtà ca vi¤¤àpetà ca kusalo ca sahitàsahitassa no ca kalahakàrako.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato Sàriputto dåteyyaü gantum arahatã ti.
     Yo ve na byàdhati patvà parisaü uggahavàdinaü
     na ca hàpeti vacanaü na ca cchàdeti sàsanaü
     asandiññha¤ ca bhaõati pucchito na ca kuppati:
     sa ve tàdisako bhikkhu dåteyyaü gantum arahatã ti.
                              XVII.
     1. Aññhahi bhikkhave àkàrehi itthi purisaü bandhati.
Katamehi aññhahi?
     2. Råpena bhikkhave itthi purisaü bandhati, hasitena bhikkhave itthi purisaü bandhati, bhaõitena bhikkhave itthi purisaü bandhati, gãtena bhikkhave itthi purisaü bandhati,


#<[page 197]>#
%<XVIII. 1-XIX. 1             Mahà-Vagga.                 197>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  roõõena bhikkhave itthi purisaü bandhati, àkappena bhikkhave itthi purisaü bandhati, vanabhaïgena bhikkhave itthi purisaü bandhati, phassena bhikkhave itthi purisaü bandhati.
     Imehi kho bhikkhave aññhah' àkàrehi itthi purisaü bandhati. Tehi bhikkhave sattà subaddhà yeva pàsena baddhà ti.
                      XVIII.
     1. Aññhahi bhikkhave àkàrehi puriso itthiü bandhati.
Katamehi aññhahi?
     2. Råpena bhikkhave puriso itthiü bandhati, hasitena bhikkhave puriso itthiü bandhati, bhaõitena bhikkhave puriso itthiü bandhati, gãtena bhikkhave puriso itthiü bandhati, roõõena bhikkhave puriso itthiü bandhati, àkappena bhikkhave puriso itthiü bandhati, vanabhaïgena bhikkhave puriso itthiü bandhati, phassena bhikkhave puriso itthiü badhati.
     Imehi kho bhikkhave aññhah' àkàrehi puriso itthiü bandhati. Tehi bhikkhave sattà subaddhà yeva pàsena baddhà ti.
                             XIX.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Vera¤jàyaü viharati Naëerupucimaõóamåle. Atha kho Pahàràdo asurindo yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhitaü kho Pahàràdaü asurindaü Bhagavà etad avoca `api pana Pahàràda asurà mahàsamudde abhiramantã' ti?


#<[page 198]>#
%<198                 Aïguttara-Nikàya.                 XIX. 2-5>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Abhiramanti bhante asurà mahàsamudde ti. `Kati pana Pahàràda mahàsamudde acchariyà abbhutà dhammà, ye disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramantã' ti? Aññha bhante mahàsamudde acchariyà abbhutà dhammà, ye disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti. Katame aññha?
     2. Mahàsamuddo bhante anupubbaninno anupubbapoõo anupubbapabbhàro na àyataken' eva papàto. Yam pi bhante mahàsamuddo anupubbaninno anupubbapoõo anupubbapabbhàro na àyataken' eva papàto: ayaü bhante mahàsamudde pañhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti.
     3. Puna ca paraü bhante mahàsamuddo ñhitadhammo velaü nàtivattati. Yam pi bhante mahàsamuddo ñhitadhammo velaü nàtivattati: ayaü bhante mahàsamudde dutiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti.
     4. Puna ca paraü bhante mahàsamuddo na matena kuõapena saüvasati; yaü hoti mahàsamudde mataü kuõapaü, taü khippaü eva tãraü vàheti thalaü ussàdeti. Yam pi bhante mahàsamuddo na matena kuõapena saüvasati; yaü hoti mahàsamudde mataü kuõapaü, taü khippam eva tãraü vàheti thalaü ussàdeti: ayaü bhante mahàsamudde tatiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti.
     5. Puna ca paraü bhante yà kàci mahànadiyo, seyyathãdaü Gaïgà Yamunà Aciravatã Sarabhå Mahã, tà mahàsamuddaü patvà jahanti purimàni nàmagottàni, mahàsamuddo tveva saükhaü gacchanti.


#<[page 199]>#
%<XIX. 6-8                Mahà-Vagga.               199>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Yam pi bhante yà kàci mahànadiyo, seyyathãdaü Gaïgà Yamunà Aciravatã Sarabhå Mahã, tà mahàsamuddaü patvà jahanti purimàni nàmagottàni, mahàsamuddo tveva saükhaü gacchanti: ayaü bhante mahàsamudde catuttho acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti.
     6. Puna ca paraü bhante yà kàci loke savantiyo mahàsamuddaü appenti, yà kàci antalikkhà dhàrà papatanti, na tena mahàsamuddassa ånattaü và pårattaü và pa¤¤àyati. Yam pi bhante yà kàci loke savantiyo mahàsamuddaü appenti, yà kàci antalikkhà dhàrà papatanti, na tena mahàsamuddassa ånattaü và pårattaü và pa¤¤àyati: ayaü bhante mahàsamudde pa¤camo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti.
     7. Puna ca paraü bhante mahàsamuddo ekaraso loõaraso.
Yam pi bhante mahàsamuddo ekaraso loõaraso: ayaü bhante mahàsamudde chaññho acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti.
     8. Puna ca paraü bhante mahàsamuddo bahuratano anekaratano, tatr' imàni ratanàni, seyyathãdaü muttà maõi veëuriyo saïkho silà pavàëaü rajataü jàtaråpaü lohitaïko masàragallaü. Yam pi bhante mahàsamuddo bahuratano anekaratano, tatr' imàni ratanàni, seyyathãdaü muttà maõi veëuriyo saïkho silà pavàëaü rajataü jàtaråpaü lohitaïko masàragallaü: ayaü bhante mahàsamudde sattamo acchariyo abbhuto dhammo,


#<[page 200]>#
%<200            Aïguttara-Nikàya.             XIX. 9-11>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yaü disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti.
     9. Puna ca paraü bhante mahàsamuddo mahataü bhåtànaü àvàso, tatr' ime bhåtà timitimiïgalà timiramiïgalà asurà nàgà gandhabbà; santi mahàsamudde yojanasatikà pi attabhàvà dviyojanasatikà pi attabhàvà tiyojanasatikà pi attabhàvà catuyojanasatikà pi attabhàvà pa¤cayojanasatikà pi attabhàvà. Yam pi bhante mahàsamuddo mahataü bhåtànaü àvàso, tatr' ime bhåtà timitimiïgalà timiramiïgalà asurà nàgà gandhabbà; santi mahàsamudde yojanasatikà pi attabhàvà dviyojanasatikà pi attabhàvà tiyojanasatikà pi attabhàvà catuyojanasatikà pi attabhàvà pa¤cayojanasatikà pi attabhàvà: ayaü bhante mahàsamudde aññhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti.
     Ime kho bhante mahàsamudde aññha acchariyà abbhutà dhammà, ye disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti; api pana bhante bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramantã ti? `Abhiramanti Pahàràda bhikkhå imasmiü dhammavinaye' ti. Kati pana bhante imasmiü dhammavinaye acchariyà abbhutà dhammà, ye disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramantã ti?
     10. `Aññha Pahàràda imasmiü dhammavinaye acchariyà abbhutà dhammà, ye disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti. Katame aññha?
     11. Seyyathà pi Pahàràdà mahàsamuddo anupubbaninno anupubbapoõo anupubbapabbhàro na àyataken' eva papàto,


#<[page 201]>#
%<IXX. 12-13               Mahà-Vagga.              201>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evam eva kho Pahàràda imasmiü dhammavinaye anupubbasikkhà anupubbakiriyà anupubbapañipadà na àyataken' eva a¤¤àpañivedho. Yam pi Pahàràda imasmiü dhammavinaye anupubbasikkhà anupubbakiriyà anupubbapañipadà na àyataken' eva a¤¤àpañivedho: ayaü Pahàràda imasmiü dhammavinaye pañhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti.
     12. Seyyathà pi Pahàràda mahàsamuddo ñhitadhammo velaü nàtivattati, evam eva kho Pahàràda yaü mayà sàvakànaü sikkhàpadaü pa¤¤attaü, taü mama sàvakà jãvitahetu pi nàtikkamanti. Yam pi Pahàràda mayà sàvakànaü sikkhàpadaü pa¤¤attaü, taü mama sàvakà jãvitahetu pi nàtikkamanti: ayaü Pahàràda imasmiü dhammavinaye dutiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti.
     13. Seyyathà pi Pahàràda mahàsamuddo na matena kuõapena saüvasati; yaü hoti mahàsamudde mataü kuõapaü, taü khippam eva tãraü vàheti thalaü ussàdeti: evam eva kho Pahàràda yo so puggalo dussãlo pàpadhammo asucisaükassarasamàcàro pañicchannakammanto assamaõo samaõapañi¤¤o abrahmacàrã brahmacàrãpañi¤¤o antopåti avassuto kasambujàto, na tena saïgho saüvasati, khippam eva naü sannipatitvà ukkhipati; ki¤càpi so hoti majjhe bhikkhusaïghassa nisinno, atha kho so àrakà 'va saïghamhà saïgho ca tena. Yam pi Pahàràda yo so puggalo dussãlo pàpadhammo asucisaükassarasamàcàro pañicchannakammanto assamaõo samaõapañi¤¤o abrahmacàrã brahmacàrãpañi¤¤o antopåti avassuto kasambujàto, na tena saïgho saüvasati,


#<[page 202]>#
%<202                 Aïguttara-Nikàya.             XIX. 14-15>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  khippaü eva naü sannipatitvà ukkhipati; ki¤càpi so hoti majjhe bhikkhusaïghassa nisinno, atha kho so àrakà 'va saïghamhà saïgho ca tena: ayaü Pahàràda imasmiü dhammavinaye tatiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti.
     14. Seyyathà pi Pahàràda yà kàci mahànadiyo, seyyathãdaü Gaïgà Yamunà Aciravatã Sarabhå Mahã, tà mahàsamuddaü patvà jahanti purimàni nàmagottàni, mahàsamuddo tveva saükhaü gacchanti: evam eva kho Pahàràda cattàro 'me vaõõà: khattiyà bràhmaõà vessà suddà, te Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajitvà jahanti purimàni nàmagottàni, samaõà Sakyaputtiyà tveva saükhaü gacchanti. Yam pi Pahàràda cattàro 'me vaõõà: khattiyà bràhmaõà vessà suddà, te Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajitvà jahanti purimàni nàmagottàni, samaõà Sakyaputtiyà tveva saükhaü gacchanti: ayam Pahàràda imasmiü dhammavinaye catuttho acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti.
     15. Seyyathà pi Pahàràda yà kàci loke savantiyo mahàsamuddaü appeni, yà kàci antalikkhà dhàrà papatanti, na tena mahàsamuddassa ånattaü và pårattaü và pa¤¤àyati: evam eva kho Pahàràda bahå ce pi bhikkhå anupàdisesàya nibbànadhàtuyà parinibbàyanti, na tena nibbànadhàtuyà ånattaü và pårattaü và pa¤¤àyati.
Yam pi Pahàràda bahå ce pi bhikkhå anupàdisesàya nibbànadhàtuyà parinibbàyanti,


#<[page 203]>#
%<XIX. 16-18             Mahà-Vagga.                203>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  na tena nibbànadhàtuyà ånattaü và pårattaü và pa¤¤àyati: ayaü Pahàràda imasmiü dhammavinaye pa¤camo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti.
     16. Seyyathà pi Pahàràda mahàsamuddo ekaraso loõaraso, evam eva kho Pahàràda ayaü dhammavinayo ekaraso vimuttiraso. Yam pi Pahàràda ayaü dhammavinayo ekaraso vimuttiraso: ayaü Pahàràda imasmiü dhammavinaye chaññho acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti.
     17. Seyyathà pi Pahàràda mahàsamuddo bahuratano anekaratano, tatr' imàni ratanàni, seyyathãdaü muttà maõi veëuriyo saïkho silà pavàëaü rajataü jàtaråpaü lohitaïko masàragallaü: evam eva kho Pahàràda ayaü dhammavinayo bahuratano anekaratano, tatr' imàni ratanàni, seyyathãdaü cattàro satipaññhànà, cattàro sammappadhànà, cattàro iddhipàdà, pa¤c' indriyàni, pa¤ca balàni, satta bojjhaïgà, ariyo aññhaïgiko maggo. Yam pi Pahàràda ayaü dhammavinayo bahuratano anekaratano, tatr' imàni ratanàni, seyyathãdaü cattàro satipaññhànà, cattàro sammappadhànà, cattàro iddhipàdà, pa¤c' indriyàni, pa¤ca balàni, satta bojjhaïgà, ariyo aññhaïgiko maggo: ayaü Pahàràda imasmiü dhammavinaye sattamo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti.
     18. Seyyathà pi Pahàràda mahàsamuddo mahataü bhåtànaü àvàso, tatr' ime bhåtà: timitimiïgalà timiramiïgalà asurà nàgà gandhabbà;


#<[page 204]>#
%<204                 Aïguttara-Nikàya.             XX. 1>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  santi mahàsamudde yojanasatikà pi attabhàvà dviyojanasatikà pi attabhàvà tiyojanasatikà pi attabhàvà catuyojanasatikà pi attabhàvà pa¤cayojanasatikà pi attabhàvà: evam eva kho Pahàràda ayaü dhammavinayo mahataü bhåtànaü àvàso, tatr' ime bhåtà: sotàpanno sotàpattiphalasacchikiriyàya pañipanno, sakadàgàmã sakadàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, anàgàmã anàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, arahà arahattàya pañipanno. Yam pi Pahàràda ayaü dhammavinayo mahataü bhåtànaü àvàso, tatr' ime bhåtà: sotàpanno sotàpattiphalasacchikiriyàya pañipanno, sakadàgàmã sakadàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, anàgàmã anàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, arahà arahattàya pañipanno: ayaü Pahàràda imasmiü dhammavinaye aññhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti.
     Ime kho Pahàràda imasmiü dhammavinaye aññha acchariyà abbhutà dhammà, ye disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramantã' ti.
                        XX.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Pubbàràme Migàramàtu pàsàde. Tena kho pana samayena Bhagavà tadahuposathe bhikkhusaïghaparivuto nisinno hoti. Atha kho àyasmà ânando abhikkantàya rattiyà nikkhante pañhame yàme uññhàyàsanà ekaüsaü uttaràsaïgaü karitvà yena Bhagavà ten' a¤jaliü' panàmetvà Bhagavantaü etad avoca `abhikkantà bhante ratti, nikkhanto pañhamo yàmo, ciranisinno bhikkhusaïgho, uddisatu bhante Bhagavà bhikkhånaü pàtimokkhan' ti. Evaü vutte Bhagavà tuõhã ahosi.


#<[page 205]>#
%<XX. 2-4                Mahà-Vagga.                205>%
     2. Dutiyam pi kho àyasmà ânando abhikkantàya rattiyà nikkhante majjhime yàme uññhàyàsanà ekaüsaü uttaràsaïgaü karitvà yena Bhagavà ten' a¤jaliü paõàmetvà Bhagavantaü etad avoca `abhikkantà bhante ratti, nikkhanto majjhimo yàmo, ciranisinno bhikkhusaïgho, uddisatu bhante Bhagavà bhikkhånaü pàtimokkhan' ti. Dutiyam pi kho Bhagavà tuõhã ahosi.
     3. Tatiyam pi kho àyasmà ânando abhikkantàya rattiyà nikkhante pacchime yàme uddhaste aruõe nandimukhiyà rattiyà uññhàyàsanà ekaüsaü uttaràsaïgaü karitvà yena Bhagavà ten' a¤jaliü paõàmetvà Bhagavantaü etad avoca `abhikkantà bhante ratti, nikkhanto pacchimo yàmo, uddhastaü aruõaü nandimukhã ratti, ciranisinno bhikkhusaïgho, uddissatu bhante Bhagavà bhikkhånaü pàtimokkhan' ti. `Aparisuddhà ânanda parisà' ti.
     4. Atha kho àyasmato Mahàmoggallànassa etad ahosi `kiü nu kho Bhagavà puggalaü sandhàya evam àha: aparisuddhà ânanda parisà' ti? Atha kho àyasmà Mahàmoggallàno sabbàvantaü bhikkhusaïghaü cetasà ceto paricca manasàkàsi. Addasà kho àyasmà Mahàmoggallàno taü puggalaü dussãlaü pàpadhammaü asucisaükassarasamàcàraü pañicchannakammantaü assamaõaü samaõapañi¤¤aü abrahmacàriü brahmacàrãpañi¤¤aü antopåtiü avassutaü kasambujàtaü majjhe bhikkhusaïghassa nisinnaü; disvà uññhàyàsanà yena so puggalo ten' upasaïkami, upasaïkamitvà taü puggalaü etad avoca `uññheh' àvuso, diññho 'si Bhagavatà, natthi te bhikkhåhi saddhiü saüvàso' ti.
Evaü vutte so puggalo tuõhã ahosi. Dutiyam pi kho àyasmà Mahàmoggallàno taü puggalaü etad avoca `uññheh' àvuso, diññho 'si Bhagavatà, natthi te bhikkhåhi saddhiü saüvàso' ti. Dutiyam pi kho so puggalo tuõhã ahosi.
Tatiyam pi kho àyasmà Mahàmoggallàno taü puggalaü etad avoca `uññheh' àvuso,


#<[page 206]>#
%<206                 Aïguttara-Nikàya.             XX. 5-7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  diññho 'si Bhagavatà, natthi te bhikkhåhi saddhiü saüvàso' ti. Tatiyam pi kho so puggalo tuõhã ahosi.
     5. Atha kho àyasmà Mahàmoggallàno taü puggalaü bàhàyaü gahetvà bahidvàrakoññhakà nikkhàmetvà såcighañikaü datvà yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü etad avoca `nikkhàmito so bhante puggalo mayà, parisuddhà parisà, uddisatu bhante Bhagavà bhikkhånaü pàtimokkhan' ti. `Acchariyaü Moggallàna abbhutaü Moggallàna, yàva bàhàgahaõà pi nàma so moghapuriso àgamissatã' ti. Atha kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:--
     6. Tumhe 'va dàni bhikkhave uposathaü kareyyàtha, pàtimokkhaü uddiseyyàtha. Na dànàhaü bhikkhave ajja-t-agge pàtimokkhaü uddisissàmi. Aññhànam etaü bhikkhave anavakàso, yaü Tathàgato aparisuddhàya parisàya pàtimokkhaü uddiseyya.
     7. Aññh' ime bhikkhave mahàsamudde acchariyà abbhutà dhammà, ye disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti.
Katame aññha?
     Mahàsamuddo bhikkhave anupubbaninno anupubbapoõo anupubbapabbhàro, na àyataken' eva papàto. Yam pi bhikkhave mahàsamuddo anupubbaninno anupubbapoõo anupubbapabbhàro na àyataken' eva papàto: ayaü bhikkhave mahàsamudde pañhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti . . . pe . . . Puna ca paraü bhikkhave mahàsamuddo mahataü bhåtànaü àvàso, tatr' ime bhåtà timitimiïgalà timiramiïgalà asurà nàgà gandhabbà,


#<[page 207]>#
%<XX. 8           Mahà-Vagga.                   207>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  santi mahàsamudde yojanasatikà pi attabhàvà . . . pe . . . pa¤cayojanasatikà pi attabhàvà. Yam pi bhikkhave mahàsamuddo mahataü bhåtànaü àvàso, tatr' ime bhåtà: timitimiïgalà timiramiïgalà asurà nàgà gandhabbà; santi mahàsamudde yojanasatikà pi attabhàvà . . . pe . . . pa¤cayojanasatikà pi attabhàvà: ayaü bhikkhave mahàsamudde aññhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti.
     Ime kho bhikkhave mahàsamudde aññha acchariyà abbhutà dhammà, ye disvà disvà asurà mahàsamudde abhiramanti.
     8. Evaü eva kho bhikkhave imasmiü dhammavinaye aññha acchariyà abbhutà dhammà, ye disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti. Katame aññha?
     Seyyathà pi bhikkhave mahàsamuddo anupubbaninno anupubbapoõo anupubbapabbhàro na àyataken' eva papàto, evam eva kho bhikkhave imasmiü dhammavinaye anupubbasikkhà anupubbakiriyà anupubbapañipadà na àyataken' eva a¤¤àpañivedho. Yam pi bhikkhave imasmiü dhammavinaye anupubbasikkhà anupubbakiriyà anupubbapañipadà na àyataken' eva a¤¤àpañivedho: ayaü bhikkhave imasmiü dhammavinaye pañhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti . . . pe . . . Seyyathà pi bhikkhave mahàsamuddo mahataü bhåtànaü àvàso, tatr' ime bhåtà: timitimiïgalà timiramiïgalà asurà nàgà gandhabbà; santi mahàsamudde yojanasatikà pi attabhàvà . . . pe . . . pa¤cayojanasatikà pi attabhàvà:


#<[page 208]>#
%<208                 Aïguttara-Nikàya.             XXI. 1-2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evam eva kho bhikkhave ayaü dhammavinayo mahataü bhåtànaü àvàso, tatr' ime bhåtà: sotàpanno sotàpattiphalasacchikiriyàya pañipanno . . . pe
      . . . arahà arahattàya pañipanno. Yam pi bhikkhave ayaü dhammavinayo mahataü bhåtànaü àvàso, tatr' ime bhåtà: sotàpanno sotàpattiphalasacchikiriyàya pañipanno . . . pe
      . . . arahà arahattàya pañipanno: ayaü bhikkhave imasmiü dhammavinaye aññhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaü disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramanti.
     Ime kho bhikkhave imasmiü dhammavinaye aññha acchariyà abbhutà dhammà, ye disvà disvà bhikkhå imasmiü dhammavinaye abhiramantã ti.
                         Mahàvaggo dutiyo.
                           Tatr' uddànaü:
     Vera¤ja-Sãho àja¤¤aü khaëuïkena malàni ca
     Dåteyyaü dve ca bandhanti Pahàràda uposatho ti.
                                XXI.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Vesàliyaü viharati Mahàvane Kåñàgàrasàlàyaü. Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:-- Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     2. Aññhahi bhikkhave acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgataü Uggaü gahapatiü Vesàlikaü dhàrethà ti.


#<[page 209]>#
%<XXI. 3-6               Gahapati-Vagga.                209>%
Idam avoca Bhagavà, idaü vatvà Sugato uññhàyàsanà vihàraü pàvisi.
     3. Atha kho a¤¤ataro bhikkhu pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya yena Uggassa gahapatino Vesàlikassa nivesanaü ten' upasaïkami, upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. Atha kho Uggo gahapati Vesàliko yena so bhikkhu ten' upasaïkami, upasaïkamitvà taü bhikkhuü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho Uggaü gahapatiü Vesàlikaü so bhikkhu etad avoca:--
     4. Aññhahi kho tvaü gahapati acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Bhagavatà vyàkato. Katame te gahapati aññha acchariyà abbhutà dhammà, yehi tvaü samannàgato Bhagavatà vyàkato ti?
     `Na kho ahaü bhante jànàmi, katamehi ahaü aññhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Bhagavatà vyàkato, api ca bhante ye me aññha acchariyà abbhutà dhammà saüvijjanti, te suõàhi sàdhukaü manasikarohi, bhàsissàmã' ti. `Evaü gahapatã' ti kho so bhikkhu Uggassa gahapatino Vesàlikassa paccassosi. Uggo gahapati Vesàliko etad avoca:--
     5. Yadàhaü bhante Bhagavantaü pañhamaü dårato 'va addasaü, saha dassanen' eva me bhante Bhagavato cittaü pasãdi. Ayaü kho me bhante pañhamo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati. So kho ahaü bhante pasannacitto Bhagavantaü payirupàsiü. Tassa me Bhagavà anupubbikathaü kathesi, seyyathãdaü dànakathaü sãlakathaü saggakathaü, kàmànaü àdãnavaü okàraü saükilesaü nekkhamme ànisaüsaü pakàsesi.
     6. Yadà maü Bhagavà a¤¤àsi kallacittaü muducittaü vinãvaraõacittaü udaggacittam pasannacittaü, atha yà buddhànaü sàmukkaüsikà dhammadesanà,


#<[page 210]>#
%<210                 Aïguttara-Nikàya.             XXI. 7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  taü pakàsesi: dukkhaü samudayaü nirodhaü maggaü. Seyyathà pi nàma suddhaü vatthaü apagatakàlakaü samma-d-eva rajanaü pañiggaõheyya, evam eva kho me tasmiü yeva àsane virajaü vãtamalaü dhammacakkhuü udapàdi `yaü ki¤ci samudayadhammaü, sabban taü nirodhadhamman' ti. So kho ahaü bhante diññhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogàëhadhammo tiõõavicikiccho vigatakathaükatho vesàrajjappatto aparappaccayo Satthu sàsane tatth' eva buddha¤ ca dhamma¤ ca saïgha¤ ca saraõaü agamàsiü brahmacariyapa¤camàni ca sikkhàpadàni samàdiyiü. Ayaü kho me bhante dutiyo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.
     7. Tassa mayhaü bhante catasso komàriyo pajàpatiyo ahesuü. Atha khvàhaü bhante yena tà pajàpatiyo ten' upasaïkamiü, upasaïkamitvà tà pajàpatiyo etad avocaü `mayà kho bhaginiyo brahmacariyapa¤camàni sikkhàpadàni samàdinnàni; yà icchati, idh' eva bhoge ca bhu¤jatu pu¤¤àni ca karotu sakàni và ¤àtikulàni gacchatu, hoti và pana purisàdhippàyo, kassa vo dammã' ti? Evaü vutte sà bhante jeññhà pajàpati maü etad avoca `itthannàmassa maü ayya purisassa dehã' ti. Atha khvàhaü bhante taü purisaü pakkosàpetvà vàmena hatthena pajàpatiü gahetvà dakkhiõena hatthena bhiïgàraü gahetvà tassa purisassa oõojesiü. Komàriü kho panàhaü bhante dàraü pariccajanto nàbhijànàmi cittassa a¤¤athattaü. Ayaü kho me bhante tatiyo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.


#<[page 211]>#
%<XXI. 8-12                Gahapati-Vagga.               211>%
     8. Saüvijjanti kho pana me bhante kule bhogà, te ca kho appañivibhattà sãlavantehi kalyàõadhammehi. Ayaü kho me bhante catuttho acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.
     9. Yaü kho panàhaü bhante bhikkhuü payirupàsàmi, sakkaccaü yeva payirupàsàmi no asakkaccaü. Ayaü kho me bhante pa¤camo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.
     10. So ce me bhante àyasmà dhammaü deseti, sakkaccaü yeva suõàmi no asakkaccaü; no ce me àyasmà dhammaü deseti, aham assa dhammaü desemi. Ayaü kho me bhante chaññho acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.
     11. Anacchariyaü kho pana maü bhante devatà upasaïkamitvà àrocenti `svàkkhàto gahapati Bhagavatà dhammo' ti. Evaü vutte ahaü bhante tà devatà evaü vadàmi `vadeyyàtha và evaü kho tumhe devatà no và vadeyyàtha, atha kho svàkkhàto Bhagavatà dhammo' ti. Na kho panàhaü bhante abhijànàmi tatonidànaü cittassa unnatiü `maü và devatà upasaïkamanti, ahaü và devatàhi saddhiü sallapàmã' ti. Ayaü kho me bhante sattamo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.
     12. Yàn' imàni bhante Bhagavatà desitàni pa¤c' orambhàgiyàni saüyojanàni, nàhaü tesaü ki¤ci attani appahãnaü samanupassàmi. Ayaü kho me bhante aññhamo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.


#<[page 212]>#
%<212                 Aïguttara-Nikàya.                XXI. 13-XXII. 3>%
     Ime kho bhante aññha acchariyà abbhutà dhammà saüvijjanti. Na ca kho ahaü jànàmi, katamehi pàhaü aññhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Bhagavatà vyàkato ti.
     13. Atha kho so bhikkhu Uggassa gahapatino Vesàlikassa nivesane piõóapàtaü gahetvà uññhàyàsanà pakkàmi. Atha kho so bhikkhu pacchàbhattaü piõóapàtapañikkanto yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho so bhikkhu, yàvatako ahosi Uggena gahapatinà Vesàlikena saddhiü kathàsallàpo, taü sabbaü Bhagavato àrocesi.
     14. Sàdhu sàdhu bhikkhu, yathà taü Uggo gahapati Vesàliko sammà vyàkaramàno vyàkareyya, imeh' eva kho bhikkhu aññhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Uggo gahapati Vesàliko mayà vyàkato; imehi ca pana bhikkhu aññhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgataü Uggaü gahapatiü Vesàlikaü dhàrethà ti.
                         XXII.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Vajjãsu viharati Hatthigàme.
Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi . . . pe . . .
    . Aññhahi bhikkhave acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgataü Uggaü gahapatiü Hatthigàmakaü dhàrethà ti. Idam avoca Bhagavà, idaü vatvà Sugato uññhàyàsanà vihàraü pàvisi.
     3. Atha kho a¤¤ataro bhikkhu pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya yena Uggassa gahapatino Hatthigàmakassa nivesanaü ten' upasaïkami, upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. Atha kho Uggo gahapati Hatthigàmako yena so bhikkhu ten' upasaïkami, upasaïkamitvà taü bhikkhuü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho Uggaü gahapatiü Hatthigàmakaü so bhikkhu etad avoca:--


#<[page 213]>#
%<XXII. 4-6                Gahapati-Vagga.               213>%
     4. Aññhahi kho tvaü gahapati acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Bhagavatà vyàkato. Katame te gahapati aññha acchariyà abbhutà dhammà, yehi tvaü samannàgato Bhagavatà vyàkato ti?
     `Na kho ahaü bhante jànàmi, katamehi ahaü aññhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Bhagavatà vyàkato, api ca bhante ye me aññha acchariyà abbhutà dhammà saüvijjanti, te suõàhi sàdhukaü manasikarohi, bhàsissàmã' ti. `Evaü gahapatã' ti kho so bhikkhu Uggassa gahapatino Hatthigàmakassa paccassosi. Uggo gahapati Hatthigàmako etad avoca:--
     5. Yadàhaü bhante Nàgavane paricaranto Bhagavantaü pañhamaü dårato 'va addasaü, saha dassanen' eva me bhante Bhagavato cittaü pasãdi suràmado ca pahãyi. Ayaü kho me bhante pañhamo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati. So kho ahaü bhante pasannacitto Bhagavantaü payirupàsiü. Tassa me Bhagavà anupubbikathaü kathesi, seyyathãdaü dànakathaü sãlakathaü saggakathaü, kàmànaü àdãnavaü okàraü saükilesaü nekkhamme ànisaüsaü pakàsesi.
     6. Yadà maü Bhagavà a¤¤àsi kallacittaü muducittaü vinãvaraõacittaü udaggacittaü pasannacittaü, atha yà buddhànaü sàmukkaüsikà dhammadesanà, taü pakàsesi: dukkhaü samudayaü nirodhaü maggaü. Seyyathà pi nàma suddhaü vatthaü apagatakàlakaü samma-d-eva rajanaü pañiggaõheyya, evam eva kho me tasmiü yeva àsane virajaü vãtamalaü dhammacakkhuü udapàdi `yaü ki¤ci samudayadhammaü, sabban taü nirodhamman' ti.
So kho ahaü bhante diññhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogàëhadhammo tiõõavicikiccho vigatakathaükatho vesàrajjappatto aparappaccayo Satthu sàsane tatth' eva buddha¤ ca dhamma¤ ca saïgha¤ ca saraõaü agamàsiü brahmacariyapa¤camàni ca sikkhàpadàni samàdiyiü.


#<[page 214]>#
%<214            Aïguttara-Nikàya.                  XXII. 7-8>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ayaü kho me bhante dutiyo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.
     7. Tassa mayhaü bhante catasso komàriyo pajàpatiyo ahesuü. Atha khvàhaü bhante yena tà pajàpatiyo ten' upasaïkamiü, upasaïkamitvà tà pajàpatiyo etad avocaü `mayà kho bhaginiyo brahmacariyapa¤camàni sikkhàpadàni samàdinnàni; yà icchati, idh' eva bhoge ca bhu¤jatu pu¤¤àni ca karotu sakàni và ¤àtikulàni gacchatu, hoti và pana purisàdhippàyo, kassa vo dammã' ti? Evaü vutte sà bhante jeññhà pajàpati maü etad avoca `itthannàmassa maü ayya purisassa dehã' ti. Atha khvàhaü bhante taü purisaü pakkosàpetvà vàmena hatthena pajàpatiü gahetvà dakkhiõena hatthena bhiïgàraü gahetvà tassa purisassa oõojesiü. Komàriü kho panàhaü bhante dàraü pariccajanto nàbhijànàmi cittassa a¤¤athattaü. Ayaü kho me bhante tatiyo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.
     8. Saüvijjanti kho pana me bhante kule bhogà, te ca kho appañivibhattà sãlavantehi kalyàõadhammehi. Ayaü kho me bhante catuttho acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.


#<[page 215]>#
%<XXII. 9-11               Gahapati-Vagga.              215>%
     9. Yaü kho panàhaü bhante bhikkhuü payirupàsàmi, sakkaccaü yeva payirupàsàmi no asakkaccaü. So ce me bhante àyasmà dhammaü deseti, sakkaccaü yeva suõàmi no asakkaccaü; no ce me àyasmà dhammaü deseti, aham assa dhammaü desemi. Ayaü kho me bhante pa¤camo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.
     10. Anacchariyaü kho pana me bhante saïghe nimantite devatà upasaïkamitvà àrocenti `asuko gahapati bhikkhu ubhato bhàgavimutto, asuko pa¤¤àvimutto, asuko kàyasakkhã, asuko diññhippatto, asuko saddhàvimutto, asuko dhammànusàrã, asuko saddhànusàrã, asuko sãlavà kalyàõadhammo, asuko dussãlo pàpadhammo' ti. Saïghaü kho panàhaü bhante parivisanto nàbhijànàmi evaü cittaü uppàdento `imassa và thokaü demi imassa và bahukan' ti.
Atha khvàhaü bhante samacitto 'va demi. Ayaü kho me bhante chaññho acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.
     11. Anacchariyaü kho pana maü bhante devatà upasaïkamitvà àrocenti `svàkkhàto bhante gahapati Bhagavatà dhammo' ti. Evaü vutte ahaü bhante tà devatà evaü vadàmi `vadeyyàtha và evaü kho tumhe devatà no và vadeyyàtha, atha kho svàkkhàto Bhagavatà dhammo' ti. Na kho panàhaü bhante abhijànàmi tatonidànaü cittassa unnatiü `maü và devatà upasaïkamanti, ahaü và devatàhi saddhiü sallapàmã' ti. Ayaü kho me bhante sattamo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.


#<[page 216]>#
%<216                 Aïguttara-Nikàya.             XXII. 12-XXIII. 1>%
     12. Sace kho panàhaü bhante Bhagavato pañhamataraü kàlaü kareyyaü, anacchariyaü kho pan' etaü, yaü maü Bhagavà evaü vyàkareyya `natthi taü saüyojanaü, yena saüyojanena saüyutto Uggo gahapati Hatthigàmako puna imaü lokaü àgaccheyyà' ti. Ayaü kho me bhante aññhamo acchariyo abbhuto dhammo saüvijjati.
     Ime kho bhante aññha acchariyà abbhutà dhammà saüvijjanti. Na ca kho ahaü jànàmi, katamehi pàhaü aññhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Bhagavatà vyàkato ti.
     13. Atha kho so bhikkhu Uggassa gahapatino Hatthigàmakassa nivesane piõóapàtaü gahetvà uññhàyàsanà pakkàmi. Atha kho so bhikkhu pacchàbhattaü piõóapàtapañikkanto yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho so bhikkhu, yàvatako ahosi Uggena gahapatinà Hatthigàmakena saddhiü kathàsallàpo, taü sabbaü Bhagavato àrocesi.
     14. Sàdhu sàdhu bhikkhu, yathà taü Uggo gahapati Hatthigàmako sammà vyàkaramàno vyàkareyya, imeh' eva kho bhikkhu aññhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Uggo gahapati Hatthigàmako mayà vyàkato; imehi ca pana bhikkhu aññhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgataü Uggaü gahapatiü Hatthigàmakaü dhàrethà ti.
                      XXIII.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà âëaviyaü viharati Aggàëave cetiye. Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi . . . pe . . .


#<[page 217]>#
%<XXIII. 2-5               Gahapati-Vagga.               217>%
     2. Sattahi bhikkhave acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgataü Hatthakaü âëavakaü dhàretha. Katamehi sattahi?
     3. Saddho bhikkhave Hatthako âëavako, sãlavà bhikkhave Hatthako âëavako, hirimà bhikkhave Hatthako âëavako, ottàpã bhikkhave Hatthako âëavako, bahussuto bhikkhave Hatthako âëavako, càgavà bhikkhave Hatthako âëavako, pa¤¤avà bhikkhave Hatthako âëavako.
     Imehi kho bhikkhave sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgataü Hatthakaü âëavakaü dhàrethà ti. Idam avoca Bhagavà, idaü vatvà Sugato uññhàyàsanà vihàraü pàvisi.
     4. Atha kho a¤¤ataro bhikkhu pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya yena Hatthakassa âëavakassa nivesanaü ten' upasaïkami, upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. Atha kho Hatthako âëavako yena so bhikkhu ten' upasaïkami, upasaïkamitvà taü bhikkhuü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho Hatthakaü âëavakaü so bhikkhu etad avoca `sattahi kho tvaü àvuso acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Bhagavatà vyàkato. Katamehi sattahi? Saddho bhikkhave Hatthako âëavako, sãlavà . . . hirimà . . . ottàpã . . . bahussuto
      . . . càgavà . . . pa¤¤avà bhikkhave Hatthako âëavako.
Imehi kho tvaü àvuso sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Bhagavatà vyàkato' ti. `Kacci 'ttha bhante na koci gihã ahosi odàtavasano' ti? `Na kho 'ttha àvuso koci gihã ahosi odàtavasano' ti. `Sàdhu bhante, yad ettha na koci gihã ahosi odàtavasano' ti.
     5. Atha kho so bhikkhu Hatthakassa âëavakassa nivesane piõóapàtaü gahetvà uññhàyàsanà pakkàmi. Atha kho so bhikkhu pacchàbhattaü piõóapàtapañikkanto yena Bhagavà ten' upasaïkami,


#<[page 218]>#
%<218                 Aïguttara-Nikàya.             XXIII. 6-XXIV. 1>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  upasaïkamitvà Bhagavantam abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho so bhikkhu Bhagavantaü etad avoca `idhàhaü bhante pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya yena Hatthakassa âëavakassa nivesanaü ten' upasaïkami, upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. Atha kho bhante Hatthako âëavako yenàhaü ten' upasaïkami, upasaïkamitvà maü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho ahaü bhante Hatthakaü âëavakaü etad avocaü: sattahi kho tvaü àvuso acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Bhagavatà vyàkato. Katamehi sattahi? Saddho bhikkhave Hatthako âëavako, sãlavà . . . hirimà . . . ottàpã . . . bahussuto . . . càgavà . . . pa¤¤avà bhikkhave Hatthako âëavako. Imehi kho tvaü àvuso sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgato Bhagavatà vyàkato ti. Evaü vutte bhante Hatthako âëavako maü etad avoca: kacci 'ttha bhante na koci gihã ahosi odàtavasano ti? Na kho 'ttha àvuso koci gihã ahosi odàtavasano ti. Sàdhu bhante, yad ettha na koci gihã ahosi odàtavasano' ti.
     6. Sàdhu sàdhu bhikkhu, appiccho so bhikkhu kulaputto sante yeva attani kusale dhamme na icchati parehi ¤àyamàne. Tena hi tvaü bhikkhu iminà aññhamena acchariyena abbhutena dhammena samannàgataü Hatthakaü âëavakaü dhàrehi, yad idam appicchatàyà ti.
                      XXIV.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà âëaviyaü viharati Aggàëave cetiye. Atha kho Hatthako âëavako pa¤camattehi upàsakasatehi parivuto yena Bhagavà ten' upasaïkami,


#<[page 219]>#
%<XXIV. 2-4                Gahapati-Vagga.               219>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi.
Ekamantaü nisinnaü kho Hatthakaü âëavakaü Bhagavà etad avoca:--
     2. Mahatã kho tyàyaü Hatthaka parisà, kathaü pana tvaü Hatthaka imaü mahatiü parisaü saügaõhàsã ti?
     Yàn' imàni bhante Bhagavatà desitàni cattàri saügahavatthåni, tehàhaü imaü mahatiü parisaü saügaõhàmi.
Ahaü bhante yaü jànàmi `ayaü dànena saügahetabbo' ti, taü dànena saügaõhàmi; yaü jànàmi `ayaü peyyavajjena saügahetabbo' ti, taü peyyavajjena saügaõhàmi; yaü jànàmi `ayaü atthacariyàya saügahetabbo' ti, taü atthacariyàya saügaõhàmi; yaü jànàmi `ayaü samànattatàya saügahetabbo' ti, taü samànattatàya saügaõhàmi.
Saüvijjante kho pana me bhante kule bhogà, daliddassa kho no tathà sotabbaü ma¤¤antã ti.
     3. Sàdhu sàdhu Hatthaka, yoni kho tyàhaü Hatthaka mahatiü parisaü saügahetuü. Ye hi keci Hatthaka atãtamaddhànaü mahatiü parisaü saügahesuü, sabbe te imeh' eva catåhi saügahavatthåhi mahatiü parisaü saügahesuü; ye pi hi keci Hatthaka anàgatamaddhànaü mahatiü parisaü saügaõhissanti, sabbe te imeh' eva catåhi saügahavatthåhi mahatiü parisaü saügaõhissanti; ye pi hi keci Hatthaka etarahi mahatiü parisaü saügaõhanti, sabbe te imeh' eva catåhi saügahavatthåhi mahatiü parisaü saügaõhantã ti.
     4. Atha kho Hatthako âëavako Bhagavatà dhammiyà kathàya sandassito samàdapito samuttejito sampahaüsito uññhàyàsanà Bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà pakkàmi.


#<[page 220]>#
%<220                  Aïguttara-Nikàya.                  XXIV. 5-XXV. 3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Atha kho Bhagavà acirapakkante Hatthake âëavake bhikkhå àmantesi:--
     5. Aññhahi bhikkhave acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgataü Hatthakaü âëavakaü dhàretha. Katamehi aññhahi?
     6. Saddho bhikkhave Hatthako âëavako, sãlavà bhikkhave Hatthako âëavako, hirimà bhikkhave Hatthako âëavako, ottàpã bhikkhave Hatthako âëavako, bahussuto bhikkhave Hatthako âëavako, càgavà bhikkhave Hatthako âëavako, pa¤¤avà bhikkhave Hatthako âëavako, appiccho bhikkhave Hatthako âëavako.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannàgataü Hatthakaü âëavakaü dhàrethà ti.
                        XXV.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sakkesu viharati Kapilavatthusmiü Nigrodhàràme. Atha kho Mahànàmo Sakko yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho Mahànàmo Sakko Bhagavantaü etad avoca `kittàvatà nu kho bhante upàsako hotã' ti?
     Yato kho Mahànàma buddhaü saraõaü gato hoti, dhammaü saraõaü gato hoti, saïghaü saraõaü gato hoti: ettàvatà kho Mahànàma upàsako hotã ti.
     2. `Kittàvatà pana bhante upàsako sãlavà hotã' ti?
     Yato kho Mahànàma upàsako pàõàtipàtà pañivirato hoti, adinnàdànà pañivirato hoti, kàmesu micchàcàrà pañivirato hoti, musàvàdà pañivirato hoti, suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato hoti: ettàvatà kho Mahànàma upàsako sãlavà hotã ti.
     3. `Kittàvatà pana bhante upàsako attahitàya pañipanno hoti no parahitàyà' ti?


#<[page 221]>#
%<XXV. 4               Gahapati-Vagga.               221>%
     Yato kho Mahànàmo upàsako attanà saddhàsampanno hoti no paraü saddhàsampadàya samàdapeti, attanà sãlasampanno hoti no paraü sãlasampadàya samàdapeti, attanà càgasampanno hoti no paraü càgasampadàya samàdapeti, attanà bhikkhånaü dassanakàmo hoti no paraü bhikkhånaü dassane samàdapeti, attanà saddhammaü sotukàmo hoti no paraü saddhammasavane samàdapeti, attanà sutànaü dhammànaü dhàrakajàtiko hoti no paraü dhammadhàraõàya samàdapeti, attanà dhatànaü dhammànaü atthåpaparikkhã hoti no paraü atthåpaparikkhàya samàdapeti, attanà attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno hoti no paraü dhammànudhammapañipattiyà samàdapeti: ettàvatà kho Mahànàma upàsako attahitàya pañipanno hoti no parahitàyà ti.
     4. `Kittàvatà pana bhante upàsako attahitàya ca pañipanno hoti parahitàya cà' ti?
     Yato kho Mahànàma upàsako attanà ca saddhàsampanno hoti para¤ ca saddhàsampadàya samàdapeti, attanà ca sãlasampanno hoti para¤ ca sãlasampadàya samàdapeti, attanà ca càgasampanno hoti para¤ ca càgasampadàya samàdapeti, attanà ca bhikkhånaü dassanakàmo hoti para¤ ca bhikkhånaü dassane samàdapeti, attanà ca saddhammaü sotukàmo hoti para¤ ca saddhammasavane samàdapeti, attanà ca sutànaü dhammànaü dhàrakajàtiko hoti para¤ ca dhammadhàraõàya samàdapeti, attanà ca dhatànaü dhammànaü atthåpaparikkhã hoti para¤ ca atthåpaparikkhàya samàdapeti, attanà ca attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno hoti para¤ ca dhammànudhammapañipattiyà samàdapeti:


#<[page 222]>#
%<222                 Aïguttara-Nikàya.                  XXVI. 1-4>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ettàvatà kho Mahànàma upàsako attahitàya ca pañipanno hoti parahitàya cà ti.
                        XXVI.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Ràjagahe viharati Jãvakambavane. Atha kho Jãvako Komàrabhacco yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho Jãvako Komàrabhacco Bhagavantaü etad avoca `kittàvatà nu kho bhante upàsako hotã' ti?
     Yato kho Jãvaka buddhaü saraõaü gato hoti, dhammaü saraõaü gato hoti, saïghaü saraõaü gato hoti: ettàvatà kho Jãvaka upàsako hotã ti.
     2. `Kittàvatà pana bhante upàsako sãlavà hotã ti' ?
     Yato kho Jãvaka upàsako pàõàtipàtà pañivirato hoti
      . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato hoti: ettàvatà kho Jãvaka upàsako sãlavà hotã ti.
     3. `Kittàvatà pana bhante upàsako attahitàya pañipanno hoti no parahitàyà' ti?
     Yato kho Jãvaka upàsako attanà saddhàsampanno hoti no paraü saddhàsampadàya samàdapeti . . . pe . . . attanà attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno hoti no paraü dhammànudhammapañipattiyà samàdapeti: ettàvatà kho Jãvaka upàsako attahitàya pañipanno hoti no parahitàyà ti.
     4. `Kittàvatà pana bhante upàsako attahitàya ca pañipanno hoti parahitàya cà' ti?


#<[page 223]>#
%<XXVII. 1-XXVIII. 1            Gahapati-Vagga.            223>%
     Yato kho Jãvaka upàsako attanà ca saddhàsampanno hoti para¤ ca saddhàsampadàya samàdapeti, attanà ca sãlasampanno hoti para¤ ca sãlasampadàya samàdapeti, attanà ca càgasampanno hoti para¤ ca càgasampadàya samàdapeti, attanà ca bhikkhånaü dassanakàmo hoti para¤ ca bhikkhånaü dassane samàdapeti, attanà ca saddhammaü sotukàmo hoti para¤ ca saddhammasavane samàdapeti, attanà ca sutànaü dhammànaü dhàrakajàtiko hoti para¤ ca dhammadhàraõàya samàdapeti, attanà ca dhatànaü dhammànaü atthåpaparikkhã hoti para¤ ca atthåpaparikkhàya samàdapeti, attanà ca attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno hoti para¤ ca dhammànudhammapañipattiyà samàdapeti: ettàvatà kho Jãvaka upàsako attahitàya ca pañipanno hoti parahitàya cà ti.
                         XXVII.
     1. Aññh' imàni bhikkhave balàni. Katamàni aññha?
     2. Roõõabalà bhikkhave dàrakà, kodhabalà màtugàmà, àvudhabalà corà, issariyabalà ràjàno, ujjhattibalà bàlà, nijjhattibalà paõóità, pañisaïkhànabalà bahussutà, khantibalà samaõabràhmaõà.
     Imàni kho bhikkhave aññha balànã ti.
                       XXVIII.
     1. Atha kho àyasmà Sàriputto yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho àyasmantaü Sàriputtaü Bhagavà etad avoca `kati nu kho Sàriputta khãõàsavassa bhikkhuno balàni,


#<[page 224]>#
%<224                 Aïguttara-Nikàya.             XXVIII. 2-6>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yehi balehi samannàgato khãõàsavo bhikkhu àsavànaü khayaü pañijànàti: khãõà me àsavà' ti?
     2. Aññha bhante khãõàsavassa bhikkhuno balàni, yehi balehi samannàgato khãõàsavo bhikkhu àsavànaü khayaü pañijànàti: khãõà me àsavà ti. Katamàni aññha?
     3. Idha bhante khãõàsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saïkhàrà yathàbhåtaü sammappa¤¤àya sudiññhà honti.
Yam pi bhante khãõàsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saïkhàrà yathàbhåtaü sammappa¤¤àya sudiññhà honti, idam pi bhante khãõàsavassa bhikkhuno balaü hoti, yaü balaü àgamma khãõàsavo bhikkhu àsavànaü khayaü pañijànàti: khãõà me àsavà ti.
     4. Puna ca paraü bhante khãõàsavassa bhikkhuno aïgàrakàsåpamà kàmà yathàbhåtaü sammappa¤¤àya sudiññhà honti. Yam pi bhante khãõàsavassa bhikkhuno aïgàrakàsåpamà kàmà yathàbhåtaü sammappa¤¤àya sudiññhà honti, idam pi bhante khãõàsavassa bhikkhuno balaü hoti, yaü balaü àgamma khãõàsavo bhikkhu àsavànaü khayaü pañijànàti: khãõà me àsavà ti.
     5. Puna ca paraü bhante khãõàsavassa bhikkhuno vivekaninnaü cittaü hoti vivekapoõaü vivekapabbhàraü vivekaññhaü nekkhammàbhirataü vyantibhåtaü sabbaso àsavaññhàniyehi dhammehi. Yam pi bhante khãõàsavassa bhikkhuno vivekaninnaü cittaü hoti vivekapoõaü vivekapabbhàraü vivekaññhaü nekkhammàbhirataü vyantibhåtaü sabbaso àsavaññhàniyehi dhammehi, idam pi bhante khãõàsavassa bhikkhuno balaü hoti, yaü balaü àgamma khãõàsavo bhikkhu àsavànaü khayaü pañijànàti: khãõà me àsavà ti.
     6. Puna ca paraü bhante khãõàsavassa bhikkhuno cattàro satipaññhànà bhàvità honti subhàvità. Yam pi bhante khãõàsavassa bhikkhuno cattàro satipaññhànà bhàvità honti subhàvità,


#<[page 225]>#
%<XXVIII. 7-XXIX. 2           Gahapati-Vagga.             225>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  idam pi bhante khãõàsavassa bhikkhuno balaü hoti, yaü balaü àgamma khãõàsavo bhikkhu àsavànaü khayaü pañijànàti: khãõà me àsavà ti.
     7. Puna ca paraü bhante khãõàsavassa bhikkhuno cattàro iddhipàdà bhàvità honti subhàvità . . . pe . . . pa¤c' indriyàni bhàvitàni honti subhàvitàni . . . satta bojjhaïgà bhàvità honti subhàvità . . . ariyo aññhaïgiko maggo bhàvito hoti subhàvito. Yam pi bhante khãõàsavassa bhikkhuno ariyo aññhaïgiko maggo bhàvito hoti subhàvito, idam pi bhante khãõàsavassa bhikkhuno balaü hoti, yaü balaü àgamma khãõàsavo bhikkhu àsavànaü khayaü pañijànàti: khãõà me àsavà ti.
     Imàni kho bhante aññha khãõàsavassa bhikkhuno balàni, yehi balehi samannàgato khãõàsavo bhikkhu àsavànaü khayaü pañijànàti: khãõà me àsavà ti.
                      XXIX.
     1. Khaõakicco loko, khaõakicco loko ti bhikkhave assutavà puthujjano bhàsati, no ca kho so jànàti khaõaü và akkhaõaü và. Aññh' ime bhikkhave akkhaõà asamayà brahmacariyavàsàya. Katame aññha?
     2. Idha bhikkhave Tathàgato ca loke uppanno hoti arahaü sammàsambuddho vijjàcaraõasampanno sugato lokavidå anuttaro purisadammasàrathi Satthà devamanussànaü buddho Bhagavà, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbàyiko sambodhagàmã sugatappavedito, aya¤ ca puggalo nirayaü upapanno hoti. Ayaü bhikkhave pañhamo akkhaõo asamayo brahmacariyavàsàya.


#<[page 226]>#
%<226                 Aïguttara-Nikàya.               XXIX. 3-4>%
     3. Puna ca paraü bhikkhave Tathàgato ca loke uppanno hoti . . . pe . . . Satthà devamanussànaü buddho Bhagavà, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbàyiko sambodhagàmã sugatappavedito, aya¤ ca puggalo tiracchànayoniü upapanno hoti . . . pe . . . aya¤ ca puggalo pittivisayaü upapanno hoti . . . pe . . . aya¤ ca puggalo a¤¤ataraü dãghàyukaü devanikàyaü upapanno hoti . . . pe . . . aya¤ ca puggalo paccantimesu janapadesu paccàjàto hoti avi¤¤àtàresu milakkhesu, yattha natthi gati bhikkhånaü bhikkhunãnaü upàsakànaü upàsikànaü . . . pe
      . . . aya¤ ca puggalo majjhimesu janapadesu paccàjàto hoti, so ca hoti micchàdiññhiko viparãtadassano `natthi dinnaü, natthi yiññhaü, natthi hutaü, natthi sukañadukkañànaü kammànaü phalaü vipàko, natthi ayaü loko, natthi paro loko, natthi màtà, natthi pità, natthi sattà opapàtikà, natthi loke samaõabràhmaõà sammaggatà sammàpañipannà, ye ima¤ ca lokaü para¤ ca lokaü sayaü abhi¤¤à sacchikatvà pavedentã' ti . . . pe . . . aya¤ ca puggalo majjhimesu janapadesu paccàjàto hoti, so ca hoti duppa¤¤o jaëo eëamågo na pañibalo subhàsitadubbhàsitassa attham a¤¤àtuü. Ayaü bhikkhave sattamo akkhaõo asamayo brahmacariyavàsàya.
     4. Puna ca paraü bhikkhave Tathàgato ca loke anuppanno hoti arahaü sammàsambuddho . . . pe . . . Satthà devamanussànaü buddho Bhagavà, dhammo ca na desiyati opasamiko parinibbàyiko sambodhagàmã sugatappavedito,


#<[page 227]>#
%<XXIX. 5-6             Gahapati-Vagga.                227>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  aya¤ ca puggalo majjhimesu janapadesu paccàjàto hoti, so ca hoti pa¤¤avà ajaëo aneëamågo pañibalo subhàsitadubbhàsitassa attham a¤¤àtuü. Ayaü bhikkhave aññhamo akkhaõo asamayo brahmacariyavàsàya.
     Ime kho bhikkhave aññha akkhaõà asamayà brahmacariyavàsàya.
     5. Eko 'va bhikkhave khaõo ca samayo ca brahmacariyavàsàya. Katamo eko?
     6. Idha bhikkhave Tathàgato ca loke uppanno hoti arahaü sammàsambuddho vijjàcaraõasampanno sugato lokavidå anuttaro purisadammasàrathi Satthà devamanussànaü buddho Bhagavà, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbàyiko sambodhagàmã sugatappavedito, aya¤ ca puggalo majjhimesu janapadesu paccàjàto hoti, so ca hoti pa¤¤avà ajaëo aneëamågo pañibalo subhàsitadubbhàsitassa attham a¤¤àtum. Ayaü bhikkhave eko 'va khaõo ca samayo ca brahmacariyavàsàyà ti.
     Manussalàbhaü laddhàna saddhamme suppavedite
     ye khaõaü nàdhigacchanti atinàmenti te khaõaü.
     Bahåhi akkhaõà vuttà puggalass' antaràyikà.
     Kadàci karahaci loke uppajjanti Tathàgatà,
     tayidaü sammukhãbhåtaü yaü lokasmiü sudullabhaü
     manussapañilàbho ca saddhammassa ca desanà,
     alaü vàyamituü tattha atthakàmena jantunà.


#<[page 228]>#
%<228                 Aïguttara-Nikàya.                  XXX. 1>%
     Kathaü vija¤¤à saddhammaü khaõo ve mà upaccagà?
     Khaõàtãtà hi socanti nirayamhi samappità.
     Idha-m-eva naü viràdheti saddhammassa niyàmataü,
     vàõijo va atãtattho cirattaü anutapessati.
     Avijjànivuto poso saddhammaü aparàdhiko
     jàtimaraõasaüsàraü ciraü paccanubhossati.
     Ye ca laddhà manussattaü saddhamme suppavedite
     akaüsu Satthu vacanaü karissanti karonti và,
     khaõaü paccavidhuü loke brahmacariyaü anuttaraü.
     Ye maggaü pañipajjiüsu Tathàgatappaveditaü
     ye saüvarà cakkhumatà desitàdiccabandhunà,
     tesu gutto sadà sato viharetha anavassuto.
     Sabbe anusaye chetvà Màradheyyasarànuge
     te ve pàragatà loke ye pattà àsavakkhayan ti.
                       XXX.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Bhaggesu viharati Suüsumàragire Bhesakaëàvane Migadàye. Tena kho pana samayena àyasmà Anuruddho Cetãsu viharati Pàcãnavaüsadàye. Atha kho àyasmato Anuruddhassa rahogatassa patisallãnassa evaü cetaso parivitakko udapàdi `appicchassàyaü dhammo, nàyaü dhammo mahicchassa; santuññhassàyaü dhammo,


#<[page 229]>#
%<XXX. 2-4            Gahapati-Vagga.               229>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  nàyaü dhammo asantuññhassa; pavivittassàyaü dhammo, nàyaü dhammo saïgaõikàràmassa; àraddhaviriyassàyaü dhammo, nàyaü dhammo kusãtassa; upaññhitasatissàyaü dhammo, nàyaü dhammo muññhassatissa; samàhitassàyaü dhammo, nàyaü dhammo asamàhitassa; pa¤¤avato ayaü dhammo, nàyaü dhammo duppa¤¤assà' ti.
     2. Atha kho Bhagavà àyasmato Anuruddhassa cetasà ceto parivitakkam a¤¤àya seyyathà pi nàma balavà puriso sammi¤jitaü và bàhaü pasàreyya pasàritaü và bàhaü sammi¤jeyya, evam eva Bhaggesu Suüsumàragire Bhesakaëàvane Migadàye antarahito Cetãsu Pàcãnavaüsadàye àyasmato Anuruddhassa sammukhe pàturahosi: Nisãdi Bhagavà pa¤¤atte àsane. âyasmà pi kho Anuruddho Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho àyasmantaü Anuruddhaü Bhagavà etad avoca:--
     3. Sàdhu sàdhu Anuruddha, sàdhu kho tvaü Anuruddha satta mahàpurisavitakke vitakkesi: appicchassàyaü dhammo, nàyaü dhammo mahicchassa; santuññhassàyaü dhammo, nàyaü dhammo asantuññhassa; pavivittassàyaü dhammo, nàyaü dhammo saïgaõikàràmassa; àraddhaviriyassàyaü dhammo, nàyaü dhammo kusãtassa; upaññhitasatissàyaü dhammo, nàyaü dhammo muññhassatissa; samàhitassàyaü dhammo, nàyaü dhammo asamàhitassa; pa¤¤avato ayaü dhammo, nàyaü dhammo duppa¤¤assà ti. Tena hi tvaü Anuruddha imam pi aññhamaü mahàpurisavitakkaü vitakkehi: nippapa¤càràmassàyaü dhammo nippapa¤caratino, nàyaü dhammo papa¤càràmassa papa¤caratino ti.
     4. Yato kho tvaü Anuruddha ime aññha mahàpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaü Anuruddha, yàva-d-eva àkaïkhissasi, vivicc' eva kàmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaü savicàraü vivekajaü pãtisukhaü pañhamaü jhànaü upasampajja viharissasi.


#<[page 230]>#
%<230                Aïguttara-Nikàya.             XXX. 5-8>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
     5. Yato kho tvaü Anuruddha ime aññha mahàpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaü Anuruddha, yàva-d-eva àkaïkhissasi, vitakkavicàrànaü våpasamà ajjhattaü sampasàdanaü cetaso ekodibhàvaü avitakkaü avicàraü samàdhijaü pãtisukhaü dutiyaü jhànaü upasampajja viharissasi.
     6. Yato kho tvaü Anuruddha ime aññha mahàpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaü Anuruddha, yàva-d-eva àkaïkhissasi, pãtiyà ca viràgà upekhako ca viharissasi sato ca sampajàno, sukha¤ ca kàyena pañisaüvedissasi, yan taü ariyà àcikkhanti `upekhako satimà sukhavihàrã' ti, tatiyaü jhànaü upasampajja viharissasi.
     7. Yato kho tvaü Anuruddha ime aññha mahàpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaü Anuruddha, yàva-d-eva àkaïkhissasi, sukhassa ca pahànà dukkhassa ca pahànà pubb' eva somanassadomanassànaü aññhaïgamà adukkhamasukhaü upekhàsatipàrisuddhiü catutthaü jhànaü upasampajja viharissasi.
     8. Yato kho tvaü Anuruddha ime ca aññha mahàpurisavitakke vitakkessasi imesa¤ ca catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã bhavissasi akicchalàbhã akasiralàbhã, tato tuyhaü Anuruddha seyyathà pi nàma gahapatissa và gahapatiputtassa và nànàrattànaü dussànaü dussakaraõóako påro, evam eva te paüsukålacãvaraü khàyissati santuññhassa viharato ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya okkamanàya nibbànassa.


#<[page 231]>#
%<XXX. 9-11                 Gahapati-Vagga.               231>%
     9. Yato kho tvaü Anuruddha ime ca aññha mahàpurisavitakke vitakkessasi imesa¤ ca catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã bhavissasi akicchalàbhã akasiralàbhã, tato tuyhaü Anuruddha seyyathà pi nàma gahapatissa và gahapatiputtassa và sàlãnaü odano vicitakàëako anekasåpo anekavya¤jano, evam eva te piõóiyàlopabhojanaü khàyissati santuññhassa viharato ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya okkamanàya nibbànassa.
     10. Yato kho tvaü Anuruddha ime ca aññha mahàpurisavitakke vitakkessasi imesa¤ ca catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã bhavissasi akicchalàbhã akasiralàbhã, tato tuyhaü Anuruddha seyyathà pi nàma gahapatissa và gahapatiputtassa và kåñàgàraü ullittàvalittaü nivàtaü phusitaggaëaü pihitavàtapànaü, evam eva te rukkhamålasenàsanaü khàyissati santuññhassa viharato ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya okkamanàya nibbànassa.
     11. Yato kho tvaü Anuruddha ime ca aññha mahàpurisavitakke vitakkessasi imesa¤ ca catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã bhavissasi akicchalàbhã akasiralàbhã, tato tuyhaü Anuruddha seyyathà pi nàma gahapatissa và gahapatiputtassa và pallaïko gonakatthato pañikatthato pañalikatthato kadalimigapavarapaccattharaõo sa-uttaracchado ubhato lohitakåpadhàno, evam eva te tiõasantharakasayanàsanaü khàyissati santuññhassa viharato ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya okkamanàya nibbànassa.


#<[page 232]>#
%<232                 Aïguttara-Nikàya.                XXX. 12-15>%
     12. Yato kho tvaü Anuruddha ime ca aññha mahàpurisavitakke vitakkessasi imesa¤ ca catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã bhavissasi akicchalàbhã akasiralàbhã, tato tuyhaü Anuruddha seyyathà pi nàma gahapatissa và gahapatiputtassa và nànàbhesajjàni, seyyathãdaü sappi navanãtaü telaü madhu phànitaü, evam eva te påtimuttabhesajjaü khàyissati santuññhassa viharato ratiyà aparitassàya phàsuvihàràya okkamanàya nibbànassa.
     13. Tena hi tvaü Anuruddha àyatikam pi vassàvàsaü idh' eva Cetãsu Pàcãnavaüsadàye vihareyyàsã ti. Evaü bhante ti kho àyasmà Anuruddho Bhagavato paccassosi.
Atha kho Bhagavà àyasmantaü Anuruddhaü iminà ovàdena ovaditvà seyyathà pi nàma balavà puriso sammi¤jitaü và bàhaü pasàreyya pasàritaü và bàhaü sammi¤jeyya, evam eva Cetãsu Pàcãnavaüsadàye antarahito Bhaggesu Suüsumàragire Bhesakaëàvane Migadàye pàturahosi.
Nisãdi Bhagavà pa¤¤atte àsane. Nisajja kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:--
     14. Aññha vo bhikkhave mahàpurisavitakke desessàmi, taü suõàtha sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã ti.
Evam bhante ti kho te bhikkhå Bhagavato paccassosuü.
Bhagavà etad avoca:--
     Katame ca bhikkhave aññha mahàpurisavitakkà?
     15. Appicchassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo mahicchassa; santuññhassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo asantuññhassa; pavivittassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo saïgaõikàràmassa; àraddhaviriyassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo kusãtassa; upaññhitasatissàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo muññhassatissa; samàhitassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo asamàhitassa; pa¤¤avato ayaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo duppa¤¤assa;


#<[page 233]>#
%<XXX. 16-21            Gahapati-Vagga.             233>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  nippapa¤càràmassàyaü bhikkhave dhammo nippapa¤caratino, nàyaü dhammo papa¤càràmassa papa¤caratino.
     16. Appicchassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo mahicchassà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     17. Idha bhikkhave bhikkhu appiccho samàno `appiccho ti maü jàneyyun' ti na icchati, santuññho samàno `santuññho ti maü jàneyyun' ti na icchati, pavivitto samàno `pavivitto ti maü jàneyyun' ti na icchati, àraddhaviriyo samàno `àraddhaviriyo ti maü jàneyyun' ti na icchati, upaññhitasati samàno `upaññhitasatã ti maü jàneyyun ti na icchati, samàhito samàno `samàhito ti maü jàneyyun' ti na icchati, pa¤¤avà samàno `pa¤¤avà ti maü jàneyyun' ti na icchati, nippapa¤càràmo samàno `nippapa¤càràmo ti maü jàneyyun' ti na icchati. Appicchassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo mahicchassà ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     18. Santuññhassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo asantuññhassà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     19. Idha bhikkhave bhikkhu santuññho hoti itarãtaracãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrena.
Santuññhassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo asantuññhassà ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     20. Pavivittassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo saïgaõikàràmassà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     21. Idha bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato bhavanti upasaïkamitàro bhikkhå bhikkhuniyo upàsakà upàsikàyo ràjàno ràjamahàmattà titthiyà titthiyasàvakà.
Tatra bhikkhu vivekaninnena cittena vivekapoõena vivekapabbhàrena vivekaññhena nekkhammàbhiratena a¤¤adatthu uyyojanikapañisaüyuttaü yeva kathaü kattà hoti. Pavivittassàyaü bhikkhave dhammo,


#<[page 234]>#
%<234                Aïguttara-Nikàya.             XXX. 22-29>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  nàyaü dhammo saïgaõikàràmassà ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     22. âraddhaviriyassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo kusãtassà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     23. Idha bhikkhave bhikkhu àraddhaviriyo viharati akusalànaü dhammànaü pahànàya kusalànaü dhammànaü upasampadàya thàmavà daëhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. âraddhaviriyassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo kusãtassà ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     24. Upaññhitasatissàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo muññhassatissà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     25. Idha bhikkhave bhikkhu satimà hoti paramena satinepakkena samannàgato cirakatam pi cirabhàsitam pi sarità anussarità. Upaññhitasatissàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo muññhassatissà ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     26. Samàhitassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo asamàhitassà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     27. Idha bhikkhave bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati. Samàhitassàyaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo asamàhitassà ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     28. Pa¤¤avato ayaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo duppa¤¤assà ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü paticca vuttaü?
     29. Idha bhikkhave bhikkhu pa¤¤avà hoti udayatthagàminiyà pa¤¤àya samannàgato ariyàya nibbedhikàya sammàdukkhakkhayagàminiyà. Pa¤¤avato ayaü bhikkhave dhammo, nàyaü dhammo duppa¤¤assà ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.


#<[page 235]>#
%<XXX. 30-32               Gahapati-Vagga.               235>%
     30. Nippapa¤càràmassàyaü bhikkhave dhammo nippapa¤caratino, nàyaü dhammo papa¤càràmassa papa¤caratino ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     31. Idha bhikkhave bhikkhuno papa¤canirodhe cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati. Nippapa¤càràmassàyaü bhikkhave dhammo nippapa¤caratino, nàyaü dhammo papa¤càràmassa papa¤caratino ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttan ti.
     32. Atha kho àyasmà Anuruddho àyatikam pi vassàvàsaü tatth' eva Cetãsu Pàcãnavaüsadàye vihàsi. Atha kho àyasmà Anuruddho eko våpakaññho appamatto àtàpã pahitatto viharanto na cirass' eva yass' atthàya kulaputtà sammad-eva agàrasmà anagàriyaü pabbajanti, tad anuttaraü brahmacariyapariyosànaü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja vihàsi `khãõà jàti, vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà' ti abbha¤¤àsi, a¤¤ataro ca panàyasmà Anuruddho arahataü ahosi.
Atha kho àyasmà Anuruddho arahattappatto tàyaü velàyaü imà gàthàyo abhàsi:
     Mama saïkappam a¤¤àya Satthà loke anuttaro
     manomayena kàyena iddhiyà {upasaïkami,}
     yathà me ahu saïkappo tato uttari desayi
     nippapa¤carato buddho nippapa¤caü adesayi.
     Tassàhaü dhammam a¤¤àya vihàsiü sàsane rato
     tisso vijjà anuppattà, kataü buddhassa sàsanan ti.
                        Gahapativaggo tatiyo.
                          Tatr' uddànaü:
     Dve Uggà dve ca Hatthakà Mahànàmena Jãvako
     Dve balà akkhaõà vuttà Anuruddhena te dasà ti.


#<[page 236]>#
%<236             Aïguttara-Nikàya.                XXXI. 1-XXXIII. 2>%
                                XXXI.
     1. Aññh' imàni bhikkhave dànàni. Katamàni aññha?
     2. âsajja dànaü deti, bhayà dànaü deti, `adàsi me' ti dànaü deti, `dassati me' ti dànaü deti, `sàhu dànan' ti dànaü deti, `ahaü pacàmi, ime na pacanti, na arahàmi pacanto apacantànaü adàtun' ti dànaü deti, `imaü me dànaü dadato kalyàõo kittisaddo abbhuggacchatã' ti dànaü deti, cittàlaïkàracittaparikkhàratthaü dànaü deti.
     Imàni kho bhikkhave aññha dànànã ti.
                               XXXII.
            Saddhà hiriyaü kusala¤ ca dànaü
            Dhammà ete sappurisànuyàtà
            Etaü hi maggaü diviyaü vadanti
            Etena hi gacchati devalokan ti.
                               XXXIII.
     1. Aññh' imàni bhikkhave dànavatthåni. Katamàni aññha?
     2. Chandà dànaü deti, dosà dànaü deti, mohà dànaü deti, bhayà dànaü deti, `dinnapubbaü katapubbaü pitupitàmahehi, na arahàmi poràõaü kulavaüsaü hàpetun' ti dànaü deti, `imàhaü dànaü datvà kàyassa bhedà parammaraõà sugatiü saggaü lokaü upapajjissàmã' ti dànaü deti, `imaü me dànaü dadato cittaü pasãdati, attamanatà somanassaü upajàyatã' ti dànaü deti,


#<[page 237]>#
%<XXXIV. 1-5              Dàna-Vagga.               237>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  cittàlaïkàracittaparikkhàratthaü dànaü deti.
     Imàni kho bhikkhave aññha dànavatthånã ti.
                           XXXIV.
     1. Aññhaïgasamannàgate bhikkhave khette bãjaü vuttaü na mahapphalaü hoti na mahassàdaü na phàtiseyyaü.
Kathaü aññhaïgasamannàgate?
     2. Idha bhikkhave khettaü unnàmininnàmi ca hoti, pàsàõasakkharilla¤ ca hoti, åsara¤ ca hoti, na ca gambhãrasitaü hoti, na àyasampannaü hoti, na apàyasampannaü hoti, na màtikàsampannaü hoti, na mariyàdasampannaü hoti. Evaü aññhaïgasamannàgate bhikkhave khette bãjaü vuttaü na mahapphalaü hoti na mahassàdaü na phàtiseyyaü. Evam eva kho bhikkhave aññhaïgasamannàgatesu samaõabràhmaõesu dànaü dinnaü na mahapphalaü hoti na mahànisaüsaü na mahàjutikaü na mahàvipphàraü.
Kathaü aññhaïgasamannàgatesu?
     3. Idha bhikkhave samaõabràhmaõà micchàdiññhikà honti micchàsaïkappà micchàvàcà micchàkammantà micchà-àjãvà micchàvàyàmà micchàsatino micchàsamàdhino. Evaü aññhaïgasamannàgatesu bhikkhave samaõabràhmaõesu dànaü dinnaü na mahapphalaü hoti na mahànisaüsaü na mahàjutikaü na mahàvipphàraü.
     4. Aññhaïgasamannàgate bhikkhave khette bãjaü vuttaü mahapphalaü hoti mahassàdaü phàtiseyyaü. Kathaü aññhaïgasamannàgate?
     5. Idha bhikkhave khettaü anunnàmininnàmi ca hoti, apàsàõasakkharilla¤ ca hoti, anåsara¤ ca hoti, gambhãrasitaü hoti,


#<[page 238]>#
%<238                Aïguttara-Nikàya.                XXXIV. 6>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  àyasampannaü hoti, apàyasampannaü hoti, màtikàsampannaü hoti, mariyàdasampannaü hoti. Evaü aññhaïgasamannàgate bhikkhave khette bãjaü vuttaü mahapphalaü hoti mahassàdaü phàtiseyyaü. Evaü eva kho bhikkhave aññhaïgasamannàgatesu samaõabràhmaõesu dànaü dinnaü mahapphalaü hoti mahànisaüsaü mahàjutikaü mahàvipphàraü. Kathaü aññhaïgasamannàgatesu?
     6. Idha bhikkhave samaõabràhmaõà sammàdiññhikà honti sammàsaïkappà sammàvàcà sammàkammantà sammà-àjãvà sammàvàyàmà sammàsatino sammàsamàdhino. Evaü aññhaïgasamannàgatesu bhikkhave samaõabràhmaõesu dànaü dinnaü mahapphalaü hoti mahànisaüsaü mahàjutikaü mahàvipphàran ti.
     Yathà pi khette sampanne pavuttà bãjasampadà
     deve sampàdayantamhi hoti dha¤¤assa sampadà.
     Anãti sampadà hoti viråëhi bhavati sampadà
     vepullaü sampadà hoti phalaü ve hoti sampadà.
     Evaü sampannasãlesu dinnà bhojanasampadà
     sampadànaü upaneti sampannaü hi 'ssa taü kataü.
     Tasmà sampadam àkaïkhã sampannattho 'dha puggalo
     sampannapa¤¤e sevetha, evaü ijjhanti sampadà.
     Vijjàcaraõasampanno laddhà cittassa sampadaü
     karoti kammasampadaü labhati c' atthasampadaü.
     Lokaü ¤atvà yathàbhåtaü pappuyya diññhisampadaü
     maggasampadam àgamma yàti sampannamànaso.


#<[page 239]>#
%<XXXV.1-3                Dàna-Vagga.                   239>%
     Odhunitvà malaü sabbaü patvà nibbànasampadaü
     muccati sabbadukkhehi, sà hoti sabbasampadà ti.
                         XXXV.
     1. Aññh' imà bhikkhave dànåpapattiyo. Katamà aññha?
     2. Idha bhikkhave ekacco dànaü deti samaõassa và bràhmaõassa và annaü pànaü vatthaü yànaü màlàgandhavilepanaü seyyàvasathapadãpeyyaü. So yaü deti taü paccàsiüsati. So passati khattiyamahàsàle và bràhmaõamahàsàle và gahapatimahàsàle và pa¤cahi kàmaguõehi samappite samaïgibhåte paricàrayamàne.
Tassa evaü hoti `aho vatàhaü kàyassa bhedà parammaraõà khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và sahavyataü upapajjeyyan' ti.
So taü cittaü dahati taü cittaü adhiññhàti taü cittaü bhàveti. Tassa taü cittaü hãne 'dhimuttaü uttariü abhàvitaü kàyassa bhedà parammaraõà khattiyamahàsàlànaü và bràhmaõamahàsàlànaü và gahapatimahàsàlànaü và sahavyataü upapajjati. Ta¤ ca kho sãlavato vadàmi, no dussãlassa. Ijjhati bhikkhave sãlavato cetopaõidhi visuddhattà.
     3. Idha pana bhikkhave ekacco dànaü deti samaõassa và bràhmaõassa và annaü pànaü vatthaü yànaü màlàgandhavilepanaü seyyàvasathapadãpeyyaü. So yaü deti taü paccàsiüsati. Tassa sutaü hoti `Càtummahàràjikà devà dãghàyukà vaõõavanto sukhabahulà' ti.


#<[page 240]>#
%<240                 Aïguttara-Nikàya.                  XXXV. 4-5>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Tassa evaü hoti `aho vatàhaü kàyassa bhedà parammaraõà Càtummahàràjikànaü devànaü sahavyataü upapajjeyyan' ti. So taü cittaü dahati taü cittaü adhiññhàti taü cittaü bhàveti. Tassa taü cittaü hãne 'dhimuttaü uttariü abhàvitaü kàyassa bhedà parammaraõà Càtummahàràjikànaü devànaü sahavyataü upapajjati. Ta¤ ca kho sãlavato vadàmi, no dussãlassa. Ijjhati bhikkhave sãlavato cetopaõidhi visuddhattà.
     4. Idha pana bhikkhave ekacco dànaü deti samaõassa và bràhmaõassa và annaü pànaü vatthaü yànaü màlàgandhavilepanaü seyyàvasathapadãpeyyaü. So yaü deti taü paccàsiüsati. Tassa sutaü hoti `Tàvatiüsà devà . . . pe . . . Yàmà devà . . . Tusità devà . . . Nimmànaratã devà . . . Paranimmitavasavattã devà dãghàyukà vaõõavanto sukhabahulà' ti. Tassa evaü hoti `aho vatàhaü kàyassa bhedà parammaraõà Paranimmitavasavattãnaü devànaü sahavyataü upapajjeyyan' ti. So taü cittaü dahati taü cittaü adhiññhàti taü cittaü bhàveti. Tassa taü cittaü hãne' dhimuttaü uttariü abhàvitaü kàyassa bhedà parammaraõà Paranimmitavasavattãnaü devànaü sahavyataü upapajjati. Ta¤ ca kho sãlavato vadàmi, no dussãlassa. Ijjhati bhikkhave sãlavato cetopaõidhi visuddhattà.
     5. Idha pana bhikkhave ekacco dànaü deti samaõassa và bràhmaõassa và annaü pànaü vatthaü yànaü màlàgandhavilepanaü seyyàvasathapadãpeyyaü. So yaü deti taü paccàsiüsati. Tassa sutaü hoti `Brahmakàyikà devà dãghàyukà vaõõavanto sukhabahulà' ti.


#<[page 241]>#
%<XXXVI. 1-5              Dàna-Vagga.               241>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Tassa evaü hoti `aho vatàhaü kàyassa bhedà parammaraõà Brahmakàyikànaü devànaü sahavyataü upapajjeyyan' ti. So taü cittaü dahati taü cittaü adhiññhàti taü cittaü bhàveti.
Tassa taü cittaü hãne 'dhimuttaü uttariü abhàvitaü kàyassa bhedà parammaraõà Brahmakàyikànaü devànaü sahavyataü upapajjati. Ta¤ ca kho sãlavato vadàmi, no dussãlassa, vãtaràgassa, no saràgassa. Ijjhati bhikkhave sãlavato cetopaõidhi vãtaràgattà.
     Imà kho bhikkhave aññha dànåpapattiyo ti.
                   XXXVI.
     1. Tãõ' imàni bhikkhave pu¤¤akiriyavatthåni. Katamàni tãõi?
     2. Dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü, sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü, bhàvanàmayaü pu¤¤akiriyavatthuü.
     3. Idha bhikkhave ekaccassa dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü parittaü kataü hoti, sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü parittaü kataü hoti, bhàvanàmayaü pu¤¤akiriyavatthuü nàbhisambhoti. So kàyassa bhedà parammaraõà manussasobhaggaü upapajjati.
     4. Idha pana bhikkhave ekaccassa dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü mattaso kataü hoti, sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü mattaso kataü hoti, bhàvanàmayaü pu¤¤akiriyavatthuü nàbhisambhoti. So kàyassa bhedà parammaraõà manussasobhaggaü upapajjati.
     5. Idha pana bhikkhave ekaccassa dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti, sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti,


#<[page 242]>#
%<242                 Aïguttara-Nikàya.                  XXXVI. 6-8>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  bhàvanàmayaü pu¤¤akiriyavatthuü nàbhisambhoti. So kàyassa bhedà parammaraõà Càtummahàràjikànaü devànaü sahavyataü upapajjati. Tatra bhikkhave cattàro mahàràjàno dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà Càtummahàràjike deve dasahi ñhànehi adhigaõhanti: dibbena àyunà, dibbena vaõõena, dibbena sukhena, dibbena yasena, dibbena àdhipateyyena, dibbehi råpehi, dibbehi saddehi, dibbehi gandhehi, dibbehi rasehi, dibbehi phoññhabbehi.
     6. Idha pana bhikkhave ekaccassa dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti, sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti, bhàvanàmayaü pu¤¤akiriyavatthuü nàbhisambhoti. So kàyassa bhedà parammaraõà Tàvatiüsànaü devànaü sahavyataü upapajjati. Tatra bhikkhave Sakko devànam indo dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà Tàvatiüse deve dasahi ñhànehi adhigaõhàti: dibbena àyunà . . . pe . . . dibbehi phoññhabbehi.
     7. Idha pana bhikkhave ekaccassa dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti, sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti, bhàvanàmayaü pu¤¤akiriyavatthuü nàbhisambhoti. So kàyassa bhedà parammaraõà Yàmànaü devànaü sahavyataü upapajjati.
Tatra bhikkhave Suyàmo devaputto dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà Yàme deve dasahi ñhànehi adhigaõhàti: dibbena àyunà . . . pe . . . dibbehi phoññhabbehi.
     8. Idha pana bhikkhave ekaccassa dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti, sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti, bhàvanàmayaü pu¤¤akiriyavatthuü nàbhisambhoti. So kàyassa bhedà parammaraõà Tusitànaü devànaü sahavyataü upapajjati.


#<[page 243]>#
%<XXXVI. 9-XXXVII. 1             Dàna-Vagga.              243>%
Tatra bhikkhave Santusito devaputto dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà Tusite deve dasahi ñhànehi adhigaõhàti: dibbena àyunà . . . pe . . . dibbehi phoññhabbehi.
     9. Idha pana bhikkhave ekaccassa dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti, sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti, bhàvanàmayaü pu¤¤akiriyavatthuü nàbhisambhoti. So kàyassa bhedà parammaraõà Nimmànaratãnaü devànaü sahavyataü upapajjati. Tatra bhikkhave Sunimmito devaputto dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà Nimmànaratã deva dasahi ñhànehi adhigaõhàti: dibbena àyunà . . . pe . . . dibbehi phoññhabbehi.
     10. Idha pana bhikkhave ekaccassa dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti, sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü adhimattaü kataü hoti, bhàvanàmayaü pu¤¤akiriyavatthuü nàbhisambhoti. So kàyassa bhedà parammaraõà Paranimmitanvasavattãnaü Devànaü sahavyataü upapajjati. Tatra bhikkhave Vasavattã devaputto dànamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà sãlamayaü pu¤¤akiriyavatthuü atirekaü karitvà Paranimmitavasavattã deve dasahi ñhànehi adhigaõhàti: dibbena àyunà, dibbena vaõõena, dibbena sukhena, dibbena yasena, dibbena àdhipateyyena, dibbehi råpehi, dibbehi saddehi, dibbehi gandhehi, dibbehi rasehi, dibbehi phoññhabbehi.
     Imàni kho bhikkhave tãõi pu¤¤akiriyavatthånã ti.
                      XXXVII.
     1. Aññh' imàni bhikkhave sappurisadànàni. Katamàni aññha?


#<[page 244]>#
%<244                 Aïguttara-Nikàya.        XXXVII. 2-XXXVIII. 2>%
     2. Suciü deti, paõãtaü deti, kàlena deti, kappiyaü deti, viceyya deti, abhiõhaü deti, dadaü cittaü pasàdeti, datvà attamano hoti.
     Imàni kho bhikkhave aññha sappurisadànànã ti.
            Suciü paõãtaü kàlena kappiyaü pànabhojanaü
            abhiõhaü dadàti dànàni sukhette brahmacàrisu
            na ca vippañisàri 'ssa cajitvà àmisaü bahuü.
            Evaü dinnàni dànàni vaõõayanti vipassino,
            evaü yajitvà medhàvi saddho muttena cetasà
            avyàpajjhaü sukhaü lokaü paõóito upapajjatã ti.
                      XXXVIII.
     1. Sappuriso bhikkhave kule jàyamàno bahuno janassa atthàya hitàya sukhàya hoti: màtàpitunnaü atthàya hitàya sukhàya hoti, puttadàrassa atthàya hitàya sukhàya hoti, dàsakammakaraporisassa atthàya hitàya sukhàya hoti, mittàmaccànaü atthàya hitàya sukhàya hoti, pubbapetànaü atthàya hitàya sukhàya hoti, ra¤¤o atthàya hitàya sukhàya hoti, devatànaü atthàya hitàya sukhàya hoti, samaõabràhmaõànaü atthàya hitàya sukhàya hoti.
     2. Seyyathà pi bhikkhave mahàmegho sabbasassàni sampàdento bahuno janassa atthàya hitàya sukhàya hoti, evam eva kho bhikkhave sappuriso kule jàyamàno bahuno janassa atthàya hitàya sukhàya hoti: màtàpitunnaü atthàya hitàya sukhàya hoti, puttadàrassa atthàya hitàya sukhàya hoti, dàsakammakaraporisassa atthàya hitàya sukhàya hoti, mittàmaccànaü atthàya hitàya sukhàya hoti, pubbapetànaü atthàya hitàya sukhàya hoti, ra¤¤o atthàya hitàya sukhàya hoti,


#<[page 245]>#
%<XXXIX. 1-4               Dàna-Vagga.                   245>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  devatànaü atthàya hitàya sukhàya hoti, samaõabràhmaõànaü atthàya hitàya sukhàya hotã ti.
     Bahunnaü vata atthàya sappa¤¤o gharam àvasaü
     màtaraü pitaraü pubbe rattindivam atandito
     påjeti saha dhammena pubbe katam anussaraü
     anàgàre pabbajite apace brahmacàrayo
     niviññhasaddho påjeti ¤atvà dhamme ca pesalo
     ra¤¤o hito devahito ¤àtãnaü sakhinaü hito
     sabbesaü sa hito hoti saddhamme suppatiññhito
     vineyya maccheramalaü sa lokaü bhajate sivan ti.
                          XXXIX.
     1. Aññh' ime bhikkhave pu¤¤àbhisandà kusalàbhisandà sukhassàhàrà sovaggikà sukhavipàkà saggasaüvattanikà iññhàya kantàya manàpàya hitàya sukhàya saüvattanti.
Katame aññha?
     2. Idha bhikkhave ariyasàvako buddhaü saraõaü gato hoti. Ayaü bhikkhave pañhamo pu¤¤àbhisando kusalàbhisando sukhassàhàro sovaggiko sukhavipàko saggasaüvattaniko iññhàya kantàya manàpàya hitàya sukhàya saüvattati.
     3. Puna ca paraü bhikkhave ariyasàvako dhammaü saraõaü gato hoti. Ayaü bhikkhave dutiyo pu¤¤àbhisando . . . pe . . . saüvattati.
     4. Puna ca paraü bhikkhave ariyasàvako saïghaü saraõaü gato hoti. Ayaü bhikkhave tatiyo pu¤¤àbhisando kusalàbhisando sukhassàhàro sovaggiko sukhavipàko saggasaüvattaniko iññhàya kantàya manàpàya hitàya sukhàya saüvattati.


#<[page 246]>#
%<246                     Aïguttara-Nikàya.             XXXIX. 5-7>%
     5. Pa¤c' imàni bhikkhave dànàni mahàdànàni agga¤¤àni ratta¤¤àni vaüsa¤¤àni poràõàni asaükiõõàni asaükiõõapubbàni na saükãyanti na saükãyissanti appañikuññhàni samaõehi bràhmaõehi vi¤¤åhi. Katamàni pa¤ca?
     6. Idha bhikkhave ariyasàvako pàõàtipàtaü pahàya pàõàtipàtà pañivirato hoti. Pàõàtipàtà pañivirato bhikkhave ariyasàvako aparimàõànaü sattànaü abhayaü deti averaü deti avyàpajjhaü deti; aparimàõànaü sattànaü abhayaü datvà averaü datvà avyàpajjhaü datvà aparimàõassa abhayassa averassa avyàpajjhassa bhàgã hoti.
Idaü bhikkhave pañhamaü dànaü mahàdànaü agga¤¤aü ratta¤¤aü vaüsa¤¤aü poràõaü asaükiõõaü asaükiõõapubbaü na saükãyati na saükãyissati appañikuññhaü samaõehi bràhmaõehi vi¤¤åhi. Ayaü bhikkhave catuttho pu¤¤àbhisando kusalàbhisando sukhassàhàro sovaggiko sukhavipàko saggasaüvattaniko iññhàya kantàya manàpàya hitàya sukhàya saüvattati.
     7. Puna ca paraü bhikkhave ariyasàvako adinnàdànaü pahàya adinnàdànà pañivirato hoti . . . pe . . . kàmesu micchàcàraü pahàya kàmesu micchàcàrà pañivirato hoti
      . . . pe . . . musàvàdaü pahàya musàvàdà pañivirato hoti
      . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànaü pahàya suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato hoti. Suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato bhikkhave ariyasàvako aparimàõànaü sattànaü abhayaü deti averaü deti avyàpajjhaü deti; aparimàõànaü sattànaü abhayaü datvà averaü datvà avyàpajjhaü datvà aparimàõassa abhayassa averassa avyàpajjhassa bhàgã hoti. Idaü bhikkhave pa¤camaü dànaü mahàdànaü agga¤¤aü ratta¤¤aü vaüsa¤¤aü poràõaü asaükiõõaü asaükiõõapubbaü na saükãyati na saükãyissati appañikuññhaü samaõehi bràhmaõehi vi¤¤åhi. Ayaü bhikkhave aññhamo pu¤¤àbhisando kusalàbhisando sukhassàhàro sovaggiko sukhavipàko saggasaüvattaniko iññhàya kantàya manàpàya hitàya sukhàya saüvattati.


#<[page 247]>#
%<XL. 1-5                      Dàna-Vagga.              247>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
     Ime kho bhikkhave aññha pu¤¤àbhisandà kusalàbhisandà sukhassàhàrà sovaggikà sukhavipàkà saggasavattanikà iññhàya kantàya manàpàya hitàya sukhàya saüvattantã ti.
                           XL.
     1. Pàõàtipàto bhikkhave àsevito bhàvito bahulãkato nirayasaüvattaniko tiracchànayonisaüvattaniko pittivisayasaüvattaniko. Yo sabbalahuso pàõàtipàtassa vipàko manussabhåtassa appàyukasaüvattaniko hoti.
     2. Adinnàdànaü bhikkhave àsevitaü bhàvitaü bahulãkataü nirayasaüvattanikaü tiracchànayonisaüvattanikaü pittivisayasaüvattanikaü. Yo sabbalahuso adinnàdànassa vipàko manussabhåtassa bhogavyasanasaüvattaniko hoti.
     3. Kàmesu micchàcàro bhikkhave àsevito bhàvito bahulãkato nirayasaüvattaniko tiracchànayonisaüvattaniko pittivisayasaüvattaniko. Yo sabbalahuso kàmesu micchàcàrassa vipàko manussabhåtassa sapattaverasaüvattaniko hoti.
     4. Musàvàdo bhikkhave àsevito bhàvito bahulãkato nirayasaüvattaniko tiracchànayonisaüvattaniko pittivisayasaüvattaniko. Yo sabbalahuso musàvàdassa vipàko manussabhåtassa abhåtabbhakkhànasaüvattaniko hoti.
     5. Pisuõà bhikkhave vàcà àsevità bhàvità bahulãkatà nirayasaüvattanikà tiracchànayonisaüvattanikà pittivisayasaüvattanikà. Yo sabbalahuso pisuõàya vàcàya vipàko manussabhåtassa mittehi bhedanasaüvattaniko hoti.


#<[page 248]>#
%<248                 Aïguttara-Nikàya.             XL. 6-XLI. 2>%
     6. Pharusà bhikkhave vàcà àsevità bhàvità bahulãkatà nirayasaüvattanikà tiracchànayonisaüvattanikà pittivisayasaüvattanikà. Yo sabbalahuso pharusàya vàcàya vipàko manussabhåtassa amanàpasaddasaüvattaniko hoti.
     7. Samphappalàpo bhikkhave àsevito bhàvito bahulãkato nirayasaüvattaniko tiracchànayonisaüvattaniko pittivisayasaüvattaniko. Yo sabbalahuso samphappalàpassa vipàko manussabhåtassa anàdeyyavàcàsaüvattaniko hoti.
     8. Suràmerayapànaü bhikkhave àsevitaü bhàvitaü bahulãkataü nirayasaüvattanikaü tiracchànayonisaüvattanikaü pittivisayasaüvattanikaü. Yo sabbalahuso suràmerayapànassa vipàko manussabhåtassa ummattakasaüvattaniko hotã ti.
                 Dànavaggo catuttho.
                    Tatr' uddànaü:
     Dve dànàni vatthu¤ ca khettaü dànåpapatti kiriyaü
     Dve sappurisà sabbalahuso abhisando ca vattatã ti.
                       XLI.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme. Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:-- Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     2. Aññhaïgasamannàgato bhikkhave uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro.
Kathaü upavuttho ca bhikkhave aññhaïgasamannàgato uposatho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro?


#<[page 249]>#
%<XLI. 3-6               Uposatha-Vagga.                 249>%
     3. Idha bhikkhave ariyasàvako iti pañisa¤cikkhati `yàvajãvaü arahanto pàõàtipàtaü pahàya pàõàtipàtà pañiviratà nihitadaõóà nihitasatthà lajjã dayàpannà sabbapàõabhåtahitànukampã viharanti, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü pàõàtipàtaü pahàya pàõàtipàtà pañivirato nihitadaõóo nihitasattho lajjã dayàpanno sabbapàõabhåtahitànukampã viharàmi, iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà pañhamena aïgena samannàgato hoti.
     4. `Yàvajãvaü arahanto adinnàdànaü pahàya adinnàdànà pañiviratà dinnàdàyã dinnapàñikaïkhã athenena sucibhåtena attanà viharanti, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü adinnàdànaü pahàya adinnàdànà pañivirato dinnàdàyã dinnapàñikaïkhã athenena sucibhåtena attanà viharàmi, iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà dutiyena aïgena samannàgato hoti.
     5. `Yàvajãvaü arahanto abrahmacariyaü pahàya brahmacàrã àràcàrã viratà methunà gàmadhammà, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü abrahmacariyaü pahàya brahmacàrã àràcàrã virato methunà gàmadhammà, iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà tatiyena aïgena samannàgato hoti.
     6. `Yàvajãvaü arahanto musàvàdaü pahàya musàvàdà pañiviratà saccavàdã saccasandhà ñhetà paccayikà avisaüvàdakà lokassa, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü musàvàdaü pahàya musàvàdà pañivirato saccavàdã saccasandho ñheto paccayiko avisaüvàdako lokassa,


#<[page 250]>#
%<250                 Aïguttara-Nikàya.             XLI. 7-10>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà catutthena aïgena samannàgato hoti.
     7. `Yàvajãvaü arahanto suràmerayamajjapamàdaññhànaü pahàya suràmerayamajjapamàdaññhànà pañiviratà, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü suràmerayamajjapamàdaññhànaü pahàya suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato, iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà pa¤camena aïgena samannàgato hoti.
     8. `Yàvajãvaü arahanto ekabhattikà rattåparatà viratà vikàlabhojanà, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü ekabhattiko rattåparato virato vikàlabhojanà, iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà chaññhena aïgena samannàgato hoti.
     9. `Yàvajãvaü arahanto naccagãtavàditavisåkadassanamàlàgandhavilepanadhàraõamaõóanavibhåsanaññhànà pañiviratà, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü naccagãtavàditavisåkadassanamàlàgandhavilepanadhàraõamaõóanavibhåsanaññhànà pañivirato, iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà sattamena aïgena samannàgato hoti.
     10. `Yàvajãvaü arahanto uccàsayanamahàsayanaü pahàya uccàsayanamahàsayanà pañiviratà nãcaseyyaü kappenti ma¤cake và tiõasanthàrake và, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü uccàsayanamahàsayanaü pahàya uccàsayanamahàsayanà pañivirato nãcaseyyaü kappemi ma¤cake và tiõasanthàrake và, iminà pi aïgena arahataü anukaromi,


#<[page 251]>#
%<XLII. 1-3                Uposatha-Vagga.               251>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà aññhamena aïgena samannàgato hoti.
     Evaü upavuttho kho bhikkhave aññhaïgasamannàgato uposatho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro ti.
                        XLII.
     1. Aññhaïgasamannàgato bhikkhave uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro.
Kathaü upavuttho ca bhikkhave aññhaïgasamannàgato uposatho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro?
     2. Idha bhikkhave ariyasàvako iti pañisa¤cikkhati `yàvajãvaü arahanto pàõàtipàtaü pahàya pàõàtipàtà pañiviratà nihitadaõóà nihitasatthà lajjã dayàpannà sabbapàõabhåtahitànukampã viharanti, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü pàõàtipàtaü pahàya pàõàtipàtà pañivirato nihitadaõóo nihitasattho lajjã dayàpanno sabbapàõabhåtahitànukampã viharàmi, iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà pañhamena aïgena samannàgato hoti . . . pe . . .
     3. `Yàvajãvaü arahanto uccàsayanamahàsayanaü pahàya uccàsayanamahàsayanà pañiviratà nãcaseyyaü kappenti ma¤cake và tiõasanthàrake và, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü uccàsayanamahàsayanaü pahàya uccàsayanamahàsayanà pañivirato nãcaseyyaü kappemi ma¤cake và tiõasanthàrake và, iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà aññhamena aïgena samannàgato hoti.
     Evaü upavuttho kho bhikkhave aññhaïgasamannàgato uposatho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro.


#<[page 252]>#
%<252            Aïguttara-Nikàya.             XLII. 4-6>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Kãva mahapphalo hoti kãva mahànisaüso kãva mahàjutiko kãva mahàvipphàro?
     4. Seyyathà pi bhikkhave yo imesaü soëasannaü mahàjanapadànaü pahåtasattaratanànaü issaràdhipaccaü rajjaü kàreyya, seyyathãdaü Aïgànaü Magadhànaü Kàsãnaü Kosalànaü Vajjãnaü Mallànaü Cetãnaü Vaüsànaü Kurånaü Pa¤càlànaü Macchànaü Sårasenànaü Assakànaü Avantãnaü Gandhàrànaü Kambojànaü, aññhaïgasamannàgatassa uposathassa etaü kalaü nàgghati soëasiü.
Taü kissa hetu? Kapaõaü bhikkhave mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàya.
     5. Yàni bhikkhave mànusakàni pa¤¤àsa vassàni, Càtummahàràjikànaü devànaü eso eko rattindivo, tàya rattiyà tiüsa rattiyo màso, tena màsena dvàdasa màsiyo saüvaccharo, tena saüvaccharena dibbàni pa¤ca vassasatàni Càtummahàràjikànaü devànaü àyuppamàõaü. òhànaü kho pan' etaü bhikkhave vijjati, yaü idh' ekacco itthi và puriso và aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavasitvà kàyassa bhedà parammaraõà Càtummahàràjikànaü devànaü sahavyataü upapajjeyya. Idaü kho pana me taü bhikkhave sandhàya bhàsitaü: kapaõaü mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàya.
     6. Yaü bhikkhave mànusakaü vassasataü, Tàvatiüsànaü devànaü eso eko rattindivo, tàya rattiyà tiüsa rattiyo màso, tena màsena dvàdasa màsiyo saüvaccharo, tena saüvaccharena dibbaü vassasahassaü Tàvatiüsànaü devànaü àyuppamàõaü.


#<[page 253]>#
%<XLII. 7-9                Uposatha-Vagga.               253>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  òhànaü kho pan' etaü bhikkhave vijjati, yaü idh' ekacco itthi và puriso và aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavasitvà kàyassa bhedà parammaraõà Tàvatiüsànaü devànaü sahavyataü upapajjeyya. Idaü kho pana me taü bhikkhave sandhàya bhàsitaü: kapaõaü mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàya.
     7. Yàni bhikkhave mànusakàni dve vassasatàni, Yàmànaü devànaü eso eko rattindivo, tàya rattiyà tiüsa rattiyo màso, tena màsena dvàdasa màsiyo saüvaccharo, tena saüvaccharena dibbàni dve vassasahassàni Yàmànaü devànaü àyuppamàõaü. òhànaü kho pan' etaü bhikkhave vijjati, yaü idh' ekacco itthi và puriso và aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavasitvà kàyassa bhedà parammaraõà Yàmànaü devànaü sahavyataü upapajjeyya. Idaü kho pana me taü bhikkhave sandhàya bhàsitaü: kapaõaü mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàya.
     8. Yàni bhikkhave mànusakàni cattàri vassasatàni, Tusitànaü devànaü eso eko rattindivo, tàya rattiyà tiüsa rattiyo màso, tena màsena dvàdasa màsiyo saüvaccharo, tena saüvaccharena dibbàni cattàri vassasahassàni Tusitànaü devànaü àyuppamàõaü. òhànaü kho pan' etaü bhikkhave vijjati, yaü idh' ekacco itthi và puriso và aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavasitvà kàyassa bhedà parammaraõà Tusitànaü devànaü sahavyataü upapajjeyya. Idaü kho pana me taü bhikkhave sandhàya bhàsitaü: kapaõaü mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàya.
     9. Yàni bhikkhave mànusakàni aññha vassasatàni, Nimmànaratãnaü devànaü eso eko rattindivo, tàya rattiyà tiüsa rattiyo màso, tena màsena dvàdasa màsiyo saüvaccharo, tena saüvaccharena dibbàni aññha vassasahassàni Nimmànaratãnaü devànaü àyuppamàõaü. òhànaü kho pan' etaü bhikkhave vijjati, yaü idh' ekacco itthi và puriso và aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavasitvà kàyassa bhedà parammaraõà Nimmànaratãnaü devànaü sahavyataü upapajjeyya.


#<[page 254]>#
%<254                 Aïguttara-Nikàya.             XLII. 10>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Idaü kho pana me taü bhikkhave sandhàya bhàsitaü: kapaõaü mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàya.
     10. Yàni bhikkhave mànusakàni soëasa vassasatàni, Paranimmitavasavattãnaü devànaü eso eko rattindivo, tàya rattiyà tiüsa rattiyo màso, tena màsena dvàdasa màsiyo saüvaccharo, tena saüvaccharena dibbàni soëasa vassasahassàni Paranimmitavasavattãnaü devànaü àyuppamàõaü.
òhànaü kho pan' etaü bhikkhave vijjati, yaü idh' ekacco itthi và puriso và aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavasitvà kàyassa bhedà parammaraõà Paranimmitavasavattãnaü devànaü sahavyataü upapajjeyya. Idaü kho pana me taü bhikkhave sandhàya bhàsitaü: kapaõaü mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàyà ti.
            Pàõaü na ha¤¤e na càdinnam àdiye
            musà na bhàse na ca majjapo siyà
            abrahmacariyà virameyya methunà
            rattiü na bhu¤jeyya vikàlabhojanaü
            màlaü na dhàraye na ca gandham àcare
            ma¤ce chamàyaü vasayetha santhate:
            etaü hi aññhaïgikam àh' uposathaü
            buddhena dukkhantagunà pakàsitaü.
            Cando ca suriyo ca ubho sudassanà
            obhàsayaü anupariyanti yàvatà
            tamonudà te pana antalikkhagà
            nabhe pabhàsanti disà virocanà,


#<[page 255]>#
%<XLIII. 1-3               Uposatha-Vagga.               255>%
            etasmiü yaü vijjati antare dhanaü
            muttà maõi veëuriya¤ ca bhaddakaü
            siïgã suvaõõaü atha và pi ka¤canaü
            yaü jàtaråpaü hañakan ti vuccati,
            aññhaïgupetassa uposathassa
            kalam pi te nànubhavanti soëasiü
            candappabhà tàragaõà va sabbe.
            Tasmà hi nàrã ca naro ca sãlavà
            aññhaïgupetaü upavass' uposathaü
            pu¤¤àni katvàna sukhudrayàni
            anindità saggam upenti ñhànan ti.
                             XLIII.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Pubbàràme Migàramàtupàsàde. Atha kho Visàkhà Migàramàtà yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho Visàkhaü Migàramàtaraü Bhagavà etad avoca:--
     2. Aññhaïgasamannàgato Visàkhe uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro.
Kathaü upavuttho ca Visàkhe aññhaïgasamannàgato uposatho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro?
     3. Idha Visàkhe ariyasàvako iti pañisa¤cikkhati `yàvajãvaü arahanto pàõàtipàtaü pahàya pàõàtipàtà pañiviratà nihitadaõóà nihitasatthà lajjã dayàpannà sabbapàõabhåtahitànukampã viharanti, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü pàõàtipàtaü pahàya pàõàtipàtà pañivirato nihitadaõóo nihitasattho lajjã dayàpanno sabbapàõabhåtahitànukampã viharàmi, iminà pi aïgena arahataü anukaromi,


#<[page 256]>#
%<256            Aïguttara-Nikàya.              XLIII. 4-5>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà pañhamena aïgena samannàgato hoti . . . pe . . . `Yàvajãvaü arahanto uccàsayanamahàsayanaü pahàya uccàsayanamahàsayanà pañiviratà nãcaseyyaü kappenti ma¤cake và tiõasanthàrake và, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü uccàsayanamahàsayanaü pahàya uccàsayanamahàsayanà pañivirato nãcaseyyaü kappemi ma¤cake và tiõasanthàrake và, iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà aññhamena aïgena samannàgato hoti.
     Evaü upavuttho kho Visàkhe aññhaïgasamannàgato uposatho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro. Kãva mahapphalo hoti kãva mahànisaüso kãva mahàjutiko kãva mahàvipphàro?
     4. Seyyathà pi Visàkhe yo imesaü soëasannaü mahàjanapadànaü pahåtasattaratanànaü issaràdhipaccaü rajjaü kàreyya, seyyathãdaü Aïgànaü Magadhànaü Kàsãnaü Kosalànaü Vajjãnaü Mallànaü Cetãnaü Vaüsànaü Kurånaü Pa¤càlànaü Macchànaü Sårasenànaü Assakànaü Avantãnaü Gandhàrànaü Kambojànaü, aññhaïgasamannàgatassa uposathassa etaü kalaü nàgghati soëasiü. Taü kissa hetu? Kapaõaü Visàkhe mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàya.
     5. Yàni Visàkhe mànusakàni pa¤¤àsa vassàni, Càtummahàràjikànaü devànaü eso eko rattindivo, tàya rattiyà tiüsa rattiyo màso, tena màsena dvàdasa màsiyo saüvaccharo, tena saüvaccharena dibbàni pa¤ca vassasatàni Càtummahàràjikànaü devànaü àyuppamàõaü. òhànaü kho pan' etaü Visàkhe vijjati, yaü idh' ekacco itthi và puriso và aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavasitvà kàyassa bhedà parammaraõà Càtummahàràjikànaü devànaü sahavyataü upapajjeyya.


#<[page 257]>#
%<XLIII. 6-7          Uposatha-Vagga.              257>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  idaü kho pana me taü Visàkhe sandhàya bhàsitaü: kapaõaü mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàya.
     6. Yaü Visàkhe mànusakaü vassasataü, Tàvatiüsànaü devànaü eso eko rattindivo, tàya rattiyà tiüsa rattiyo màso, tena màsena dvàdasa màsiyo saüvaccharo, tena saüvaccharena dibbaü vassasahassaü Tàvatiüsànaü devànaü àyuppamàõaü. òhànaü kho pan' etaü Visàkhe vijjati, yaü idh' ekacco itthi và puriso và aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavasitvà kàyassa bhedà parammaraõà Tàvatiüsànaü devànaü sahavyataü upapajjeyya. Idaü kho pana me taü Visàkhe sandhàya bhàsitaü: kapaõaü mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàya.
     7. Yàni Visàkhe mànusakàni dve vassasatàni . . . pe . . . cattàri vassasatàni . . . pe . . . aññha vassasatàni . . . pe . . . soëasa vassasatàni Paranimmitavasavattãnaü devànaü eso eko rattindivo, tàya rattiyà tiüsa rattiyo màso, tena màsena dvàdasa màsiyo saüvaccharo, tena saüvaccharena dibbàni soëasa vassasahassàni Paranimmitavasavattãnaü devànaü àyuppamàõaü. òhànaü kho pan' etaü Visàkhe vijjati, yaü idh' ekacco itthi và puriso và aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavasitvà kàyassa bhedà parammaraõà Paranimmitavasavattãnaü devànaü sahavyataü upapajjeyya. Idaü kho pana me taü Visàkhe sandhàya bhàsitaü: kapaõaü mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàyà ti.
            Pàõaü na ha¤¤e na càdinnam àdiye
            musà na bhàse na ca majjapo siyà
            abrahmacariyà virameyya methunà
            rattiü na bhu¤jeyya vikàlabhojanaü
            màlaü na dhàraye na ca gandham àcare


#<[page 258]>#
%<258                Aïguttara-Nikàya.             XLIV. 1-2>%
            ma¤ce chamàyaü vasayetha santhate:
            etaü hi aññhaïgikam àh' uposathaü
            buddhena dukkhantagunà pakàsitaü.
            Cando ca suriyo ca ubho sudassanà
            obhàsayaü anupariyanti yàvatà
            tamonudà te pana antalikkhagà
            nabhe pabhàsanti disà virocanà,
            etasmiü yaü vijjati antare dhanaü
            muttà maõi veëuriya¤ ca bhaddakaü
            siïgã suvaõõaü atha và pi ka¤canaü
            yaü jàtaråpaü hañakan ti vuccati,
            aññhaïgupetassa uposathassa
            kalam pi te nànubhanti soëasiü
            candappabhà tàragaõà va sabbe.
            Tasmà hi nàrã ca naro ca sãlavà
            aññhaïgupetaü upavass' uposathaü
            pu¤¤àni katvàna sukhudrayàni
            anindità saggam upenti ñhànan ti.
                         XLIV.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Vesàliyaü viharati Mahàvane Kåñàgàrasàlàyaü. Atha kho Vàseññho upàsako yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho Vàseññhaü upàsakaü Bhagavà etad avoca:--
     Aññhaïgasamannàgato Vàseññha uposatho upavuttho mahapphalo hoti . . . pe . . . anindità saggam upenti ñhànan ti.
     2. Evaü vutte Vàseññho upàsako Bhagavantaü etad avoca:--


#<[page 259]>#
%<XLIV. 3-XLV. 2            Uposatha-Vagga.               259>%
     Piyà me bhante ¤àtisàlohità aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavaseyyuü, piyànam pi me assa ¤àtisàlohitànaü dãgharattaü hitàya sukhàya. Sabbe ce pi bhante khattiyà aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavaseyyuü, sabbesam pi' ssa khattiyànaü dãgharattaü hitàya sukhàya.
Sabbe ce pi bhante bràhmaõà . . . pe . . . vessà . . . suddà aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavaseyyuü, sabbesam pi' ssa suddànaü dãgharattaü hitàya sukhàyà ti.
     3. Evam etaü Vàseññha. Sabbe ce pi Vàseññha khattiyà aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavaseyyuü, sabbesam pi' ssa khattiyànaü dãgharattaü hitàya sukhàya.
Sabbe ce pi Vàseññha bràhmaõà . . . pe . . . vessà . . . suddà aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavaseyyuü, sabbesam pi' ssa suddànaü dãgharattaü hitàya sukhàya.
Sadevako ce pi Vàseññha loko samàrako sabrahmako sassamaõabràhmaõiyà pajàya sadevamanussàya aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavaseyyuü, sadevakassa lokassa samàrakassa sabrahmakassa sassamaõabràhmaõiyà pajàya sadevamanussàya dãgharattaü hitàya sukhàya. Ime ce pi Vàseññha mahàsàlà aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavaseyyuü, imesam pi' ssa mahàsàlànaü dãgharattaü hitàya sukhàya, sace ceteyyuü, ko pana vàdo manussabhåtassà ti.
                     XLV.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme. Atha kho Bojjhà upàsikà yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho Bojjhaü upàsikaü Bhagavà etad avoca:--
     2. Aññhaïgasamannàgato Bojjhe uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro.


#<[page 260]>#
%<260                 Aïguttara-Nikàya.             XLV. 3-4>%
Kathaü upavuttho ca Bojjhe aññhaïgasamannàgato uposatho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro?
     3. Idha Bojjhe ariyasàvako iti pañisa¤cikkhati `yàvajãvaü arahanto pàõàtipàtaü pahàya pàõàtipàtà pañiviratà nihitadaõóà nihitasatthà lajjã dayàpannà sabbapàõabhåtahitànukampã viharanti, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü pàõàtipàtaü pahàya pàõàtipàtà pañivirato nihitadaõóo nihitasattho lajjã dayàpanno sabbapàõabhåtahitànukampã viharàmi, iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà pañhamena aïgena samannàgato hoti . . . pe . . . `yàvajãvaü arahanto uccàsayanamahàsayanaü pahàya uccàsayanamahàsayanà pañiviratà nãcaseyyaü kappenti ma¤cake và tiõasanthàrake và, ahaü p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü uccàsayanamahàsayanaü pahàya uccàsayanamahàsayànà pañivirato nãcaseyyaü kappemi ma¤cake và tiõasanthàrake và, iminà pi aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà aññhamena aïgena samannàgato hoti.
     Evaü upavuttho kho Bojjhe aññhaïgasamannàgato uposatho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro. Kãva mahapphalo hoti kãva mahànisaüso kãva mahàvipphàro?
     4. Seyyathà pi Bojjhe yo imesaü soëasannaü mahàjanapadànaü pahåtasattaratanànaü issaràdhipaccaü rajjaü kàreyya, seyyathãdaü Aïgànaü Magadhànaü Kàsãnaü Kosalànaü Vajjãnaü Mallànaü Cetãnaü Vaüsànaü Kurånaü Pa¤càlànaü Macchànaü Sårasenànaü Assakànaü Avantãnaü Gandhàrànaü Kambojànaü,


#<[page 261]>#
%<XLV. 5-6            Uposatha-Vagga.               261>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  aññhaïgasamannàgatassa uposathassa etaü kalaü nàgghati soëasiü.
Taü kissa hetu? Kapaõaü Bojjhe mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàya.
     5. Yàni Bojjhe mànusakàni pa¤¤àsa vassàni, Càtummahàràjikànaü devànaü eso eko rattindivo, tàya rattiyà tiüsa rattiyo màso, tena màsena dvàdasa màsiyo saüvaccharo, tena saüvaccharena dibbàni pa¤ca vassasatàni Càtummahàràjikànaü devànaü àyuppamànaü. òhànaü kho pan' etaü Bojjhe vijjati, yaü idh' ekacco itthi và puriso và aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavasitvà kàyassa bhedà parammaraõà Càtummahàràjikànaü devànaü sahavyataü upapajjeyya. Idaü kho pana me taü Bojjhe sandhàya bhàsitaü: kapaõaü mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàya.
     6. Yaü Bojjhe mànusakaü vassasataü . . . pe . . . yàni Bojjhe mànusakàni dve vassasatàni . . . pe . . . cattàri vassasatàni . . . pe . . . aññha vassasatàni . . . pe . . . soëasa vassasatàni, Paranimmitavasavattãnaü devànaü eso eko rattindivo, tàya rattiyà tiüsa rattiyo màso, tena màsena dvàdasa màsiyo saüvaccharo, tena saüvaccharena dibbàni soëasa vassasahassàni Paranimmitavasavattãnaü devànaü àyuppamàõaü. òhànaü kho pan' etaü Bojjhe vijjati, yaü idh' ekacco itthi và puriso và aññhaïgasamannàgataü uposathaü upavasitvà kàyassa bhedà parammaraõà Paranimmitavasavattãnaü devànaü sahavyataü upapajjeyya. idaü kho pana me taü Bojjhe sandhàya bhàsitaü: kapaõaü mànusakaü rajjaü dibbasukhaü upanidhàyà ti.
            pàõaü na ha¤¤e na càdinnam àdiye
            musà na bhàse na ca majjapo siyà


#<[page 262]>#
%<262                 Aïguttara-Nikàya.                  XLVI. 1>%
     abrahmacariyà virameyya methunà
     rattiü na bhu¤jeyya vikàlabhojanaü
     màlaü na dhàraye na ca gandham àcare
     ma¤ce chamàyaü vasayetha santhate:
     etaü hi aññhaïgikam àh' uposathaü
     buddhena dukkhantagunà pakàsitaü.
     Cando ca suriyo ca ubho sudassanà
     obhàsayaü anupariyanti yàvatà
     tamonudà te pana antalikkhagà
     nabhe pabhàsanti disà virocanà,
     etasmiü yaü vijjati antare dhanaü
     muttà maõi veëuriya¤ ca bhaddakaü
     siïgã suvaõõaü atha và pi ka¤canaü
     yaü jàtaråpaü hañakan ti vuccati,
     aññhaïgupetassa uposathassa
     kalam pi te nànubhavanti soëasiü
     candappabhà tàragaõà va sabbe.
     Tasmà hi nàrã ca naro ca sãlavà
     aññhaïgupetaü upavass' uposathaü
     pu¤¤àni katvàna sukhudrayàni
     anindità saggam upenti ñhànan ti.
                       XLVI.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Kosambiyaü viharati Ghositàràme. Tena kho pana samayena àyasmà Anuruddho divàvihàraü gato hoti pañisallãno. Atha kho sambahulà manàpakàyikà devatà yenàyasmà Anuruddho ten' upasaïkamiüsu, upasaïkamitvà àyasmantaü Anuruddhaü abhivàdetvà ekamantaü aññhaüsu. Ekamantaü ñhità kho tà devatà àyasmantaü Anuruddhaü etad avocuü `mayaü bhante Anuruddha manàpakàyikà nàma devatà tãsu ñhànesu issariyaü kàrema vasaü vattema:


#<[page 263]>#
%<XLVI. 2              Uposatha-Vagga.               263>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  mayaü bhante Anuruddha yàdisakaü vaõõaü àkaïkhàma, tàdisakaü vaõõaü ñhànaso pañibhàma; yàdisakaü saraü àdaïkhàma, tàdisakaü saraü ñhànaso pañilabhàma; yàdisakaü sukhaü àkaïkhàma, tàdisakaü sukhaü ñhànaso pañilabhàma; mayaü bhante Anuruddha manàpakàyikà nàma devatà imesu tãsu ñhànesu issariyaü kàrema vasaü vattenà' ti.
     2. Atha kho àyasmato Anuruddhassa etad ahosi `aho vat' imà devatà sabbà 'va nãlà assu nãlavaõõà nãlavatthà nãlàlaükàrà' ti. Atha kho tà devatà àyasmato Anuruddhassa cittam a¤¤àya sabbà 'va nãlà ahesuü nãlavaõõà nãlavatthà nãlàlaükàrà. Atha kho àyasmato Anuruddhassa etad ahosi `aho vat' imà devatà sabbà 'va pãtà assu . . . pe . . . sabbà 'va lohitakà assu . . . sabbà 'va odàtà assu odàtavaõõà odàtavatthà odàtàlaükàrà' ti. Atha kho tà devatà àyasmato Anuruddhassa cittam a¤¤àya sabbà 'va odàtà ahesuü odàtavaõõà odàtavatthà odàtàlaükàrà. Atha kho tà devatà ekà 'va gàyi, ekà 'va nacci, ekà 'va accharikaü vàdesi. Seyyathà pi nàma pa¤caïgikassa turiyassa suvinãtassa suppañippatàëitassa kusalehi susamannàhatassa saddo hoti vaggu ca rajaniyo ca kamaniyo ca pemaniyo ca madaniyo ca evam eva tàsaü devatànaü alaükàrànaü saddo hoti vaggu ca rajaniyo ca kamaniyo ca pemaniyo ca madaniyo ca.


#<[page 264]>#
%<264                 Aïguttara-Nikàya.             XLVI. 3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
Atha kho àyasmà Anuruddho indriyàni okkhipi. Atha kho tà devatà `na khv ayyo Anuruddho sàdiyatã' ti tatth' ev' antaradhàyiüsu.
     3. Atha kho àyasmà Anuruddho sàyaõhasamayaü pañisallàõà vuññhito yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi.
Ekamantaü nisinno kho àyasmà Anuruddho Bhagavantaü etad avoca: Idhàhaü bhante divàvihàraü gato homi pañisallãno. Atha kho bhante sambahulà manàpakàyikà devatà yenàhaü ten' upasaïkamiüsu, upasaïkamitvà maü abhivàdetvà ekamantaü aññhaüsu. Ekamantaü ñhità kho bhante tà devatà maü etad avocuü `mayaü bhante Anuruddha manàpakàyikà nàma devatà tãsu ñhànesu issariyaü kàrema vasaü vattema: mayaü bhante Anuruddha yàdisakaü vaõõaü àkaïkhàma, tàdisakaü vaõõaü ñhànaso pañilabhàma; yàdisakaü saraü àkaïkhàma, tàdisakaü saraü ñhànaso pañilabhàma; yàdisakaü sukhaü àkaïkhàma, tàdisakaü sukhaü ñhànaso pañilabhàma; mayaü bhante Anuruddha manàpakàyikà nàma devatà imesu tãsu ñhànesu issariyaü kàrema vasaü vattemà' ti. Tassa mayhaü bhante etad ahosi `aho vat' imà devatà sabbà 'va nãlà assu nãlavaõõà nãlavatthà nãlàlaükàrà' ti. Atha kho bhante tà devatà mama cittam a¤¤àya sabbà 'va nãlà ahesuü nãlavaõõà nãlavatthà nãlàlaükàrà. Tassa mayhaü bhante etad ahosi `aho vat' imà devatà sabbà 'va pãtà assu
      . . . pe . . . sabbà 'va lohitakà assu . . . pe . . . sabbà 'va odàtà assu odàtavaõõà odàtavatthà odàtàlaükàrà' ti.


#<[page 265]>#
%<XLVI. 4-5                Uposatha-Vagga.               265>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Atha kho bhante tà devatà mama cittam a¤¤àya sabbà 'va odàtà ahesuü odàtavaõõà odàtavatthà odàtàlaükàrà. Atha kho bhante tà devatà ekà 'va gàyi, ekà 'va nacci, ekà 'va accharikaü vàdesi. Seyyathà pi nàma pa¤caïgikassa turiyassa suvinãtassa suppañippatàëitassa kusalehi susamannàhatassa saddo hoti vaggu ca rajaniyo ca kamaniyo ca pemaniyo ca madaniyo ca, evam eva tàsaü devatànaü alaükàrànaü saddo hoti vaggu ca rajaniyo ca kamaniyo ca pemaniyo ca madaniyo ca. Atha khv àhaü bhante indriyàni okkhipiü. Atha kho bhante tà devatà `na khv ayyo Anuruddho sàdiyatã' ti tatth' ev' antaradhàyiüsu. Katihi nu kho bhante dhammehi samannàgato màtugàmo kàyassa bhedà parammaraõà manàpakàyikànaü devànaü sahavyataü upapajjatã ti?
     4. Aññhahi kho Anuruddha dhammehi samannàgato màtugàmo kàyassa bhedà parammaraõà manàpakàyikànaü devànaü sahavyataü upapajjati. Katamehi aññhahi?
     5. idha Anuruddha màtugàmo yassa màtàpitaro bhattuno denti atthakàmà hitesino anukampakà anukampaü upàdàya, tassa hoti pubbuññhàyinã pacchànipàtinã kiükàrapañissàvinã manàpacàrinã piyavàdinã. Ye te bhattu garuno honti `màtà' ti và `pità' ti và `samaõabràhmaõà' ti và, te sakkaroti garukaroti màneti påjeti abbhàgate ca àsanodakena pañipåjeti. Ye te bhattu abbhantarà kammantà `uõõà' ti và `kappàsà' ti và, tattha dakkhà hoti analasà tatrupàyàya vãmaüsàya samannàgatà alaü kàtuü alaü saüvidhàtuü. Yo so bhattu abbantaro antojano `dàsà' ti và `pessà' ti và `kammakarà' ti và,


#<[page 266]>#
%<266                 Aïguttara-Nikàya.                  XLVI.>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tesaü kata¤ ca katato jànàti akata¤ ca akatato jànàti gilànakàna¤ ca balàbalaü jànàti, khàdaniyaü bhojaniya¤ c' assa paccaüsena saüvibhajati. Yaü bhattà àharati dhanaü và dha¤¤aü và rajataü và jàtaråpaü và, taü àrakkhena guttiyà sampàdeti, tattha ca hoti adhuttã athenã asoõóã avinàsikà. Upàsikà kho pana hoti buddhaü saraõaü gatà dhammaü saraõaü gatà saïghaü saraõaü gatà. Sãlavatã kho pana hoti pàõàtipàtà pañiviratà adinnàdànà pañiviratà kàmesu micchàcàrà pañiviratà musàvàdà pañiviratà suràmerayamajjapamàdaññhànà pañiviratà. Càgavatã kho pana hoti vigatamalamaccherena cetasà agàraü ajjhàvasati muttacàgà payatapàõã vossaggaratà yàcayogà dànasaüvibhàgaratà.
     Imehi kho Anuruddha aññhahi dhammehi samannàgato màtugàmo kàyassa bhedà parammaraõà manàpakàyikànaü devànaü sahavyataü upapajjatã ti.
     Yo naü bharati sabbadà niccaü àtàpi ussuko
     taü sabbakàmaharaü posaü bhattàraü nàtima¤¤ati.
     Na càpi sotthi bhattàraü issàvàdena rosaye
     bhattu¤ ca garuno sabbe pañipåjeti paõóità.
     Uññhàhikà analasà saïgahitaparijjanà
     bhattu manàpaü carati sambhataü anurakkhati.
     Yà evaü vattati nàrã bhattu chandavasànugà
     manàpà nàma te devà yattha sà upapajjatã ti.


#<[page 267]>#
%<XLVII. 1-3                Uposatha-Vagga.               267>%
                          XLVII.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Pubbàràme Migàramàtupàsàde. Atha kho Visàkhà Migàramàtà
      . . . pe . . . Ekamantaü nisinnaü kho Visàkhà Migàramàtaraü Bhagavà etad avoca:--
     2. Aññhahi kho Visàkhe dhammehi samannàgato màtugàmo kàyassa bhedà parammaraõà manàpakàyikànaü devànaü sahavyataü upapajjati. Katamehi aññhahi?
     3. Idha Visàkhe màtugàmo yassa màtàpitaro bhattuno denti atthakàmà hitesino anukampakà anukampaü upàdàya, tassa hoti pubbuññhàyinã pacchànipàtinã kiükàrapañissàvinã manàpacàrinã piyavàdinã . . . pe . . . Càgavatã kho pana hoti vigatamalamaccherena cetasà agàraü ajjhàvasati muttacàgà payatapàõã vossaggaratà yàcayogà dànasaüvibhàgaratà.
     Imehi kho Visàkhe aññhahi dhammehi samannàgato màtugàmo kàyassa bhedà parammaraõà manàpakàyikànaü devànaü sahavyataü upapajjatã ti.
     Yo naü bharati sabbadà niccaü àtàpi ussuko
     taü sabbakàmaharaü posaü bhattàraü nàtima¤¤ati.
     Na càpi sotthi bhattàraü issàvàdena rosaye
     bhattu¤ ca garuno sabbe pañipåjeti paõóità.
     Uññhàhikà analasà saïgahitaparijjanà
     bhattu manàpaü carati sambhataü anurakkhati.
     Yà evaü vattati nàrã bhattu chandavasànugà
     manàpà nàma te devà yattha sà upapajjatã ti.


#<[page 268]>#
%<268                 Aïguttara-Nikàya.             XLVIII. 1-3>%
                          XLVIII.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Bhaggesu viharati Suüsumàragire Bhesakaëàvane Migadàye. Atha kho Nakulamàtà gahapatànã yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà . . . pe . . . Ekamantaü nisinnaü kho Nakulamàtaraü gahapatàniü Bhagavà etad avoca:--
     2. Aññhahi kho Nakulamàte dhammehi samannàgato màtugàmo kàyassa bhedà parammaranà manàpakàyikànaü devànaü sahavyataü upapajjati. Katamehi aññhahi?
     3. Idha Nakulamàte màtugàmo yassa màtàpitaro bhattuno denti atthakàmà hitesino anukampakà anukampaü upàdàya, tassa hoti pubbuññhàyinã pacchànipàtinã kiükàrapañissàvinã manàpacàrinã piyavàdinã. Ye te bhattu garuno honti `màtà' ti và `pità' ti và `samaõabràhmaõà' ti và, te sakkaroti garukaroti màneti påjeti abbhàgate ca àsanodakena pañipåjeti. Ye te bhattu abbhantarà kammantà `uõõà' ti và `kappàsà' ti và, tattha dakkhà hoti analasà tatrupàyàya vãmaüsàya samannàgatà alaü kàtuü alaü saüvidhàtuü. Yo so bhattu abbhantaro antojano `dàsà' ti và `pessà' ti và `kammakarà' ti và, tesaü kata¤ ca katato jànàti akata¤ ca akatato jànàti gilànakàna¤ ca balàbalaü jànàti, khàdaniyaü bhojaniya¤ c' assa paccaüsena saüvibhajati. Yaü bhattà àharati dhanaü và dha¤¤aü và rajataü và jàtaråpaü và, taü àrakkhena guttiyà sampàdeti, tattha ca hoti adhuttã athenã asoõóã avinàsikà.
Upàsikà kho pana hoti buddhaü saraõaü gatà dhammaü saraõaü gatà. Sãlavatã kho pana hoti pàõàtipàtà pañiviratà . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànà pañiviratà. Càgavatã kho pana hoti vigatamalamaccherena cetasà agàraü ajjhàvasati muttacàgà payatapàõã vossaggaratà yàcayogà dànasaüvibhàgaratà.


#<[page 269]>#
%<XLIX. 1-4                Uposatha-Vagga.               269>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
     Imehi kho Nakulamàte aññhahi dhammehi samannàgato màtugàmo kàyassa bhedà parammaraõà manàpakàyikànaü devànaü sahavyataü upapajjatã ti.
     Yo naü bharati sabbadà niccaü àtàpi ussuko
     taü sabbakàmaharaü posaü bhattàraü nàtima¤¤ati.
     Na càpi sotthi bhattàraü issàvàdena rosaye
     bhattu¤ ca garuno sabbe pañipåjeti paõóità.
     Uññhàhikà analasà saïgahitaparijjanà
     bhattu manàpaü carati sambhataü anurakkhati.
     Yà evaü vattati nàrã bhattu chandavasànugà
     manàpà nàma te devà yattha sà upapajjatã ti.
                       XLIX.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Pubbàràme Migàramàtupàsàde. Atha kho Visàkhà Migàramàtà yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà . . . pe
      . . . Ekamantaü nisinnaü kho Visàkhaü Migàramàtaraü
Bhagavà etad avoca:--
     2. Catåhi kho Visàkhe dhammehi samannàgato màtugàmo idhalokavijayàya pañipanno hoti, {ayaüsa} loko àraddho hoti. Katamehi catåhi?
     3. Idha Visàkhe màtugàmo susaüvihitakammanto hoti saïgahitaparijjano, bhattu manàpaü carati, sambhataü anurakkhati. Katha¤ ca Visàkhe màtugàmo susaüvihitakammanto hoti?
     4. Idha Visàkhe màtugàmo ye te bhattu abbhantarà kammantà `uõõà' ti và `kappàsà' ti và, tattha dakkhà hoti analasà tatrupàyàya vãmaüsàya samannàgatà alaü kàtuü alaü saüvidhàtuü. Evaü kho Visàkhe màtugàmo susaüvihitakammanto hoti.


#<[page 270]>#
%<270                 Aïguttara-Nikàya.                  XLIX. 5-10>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Katha¤ ca Visàkhe màtugàmo saïgahitaparijjano hoti?
     5. Idha Visàkhe màtugàmo yo so bhattu abbhantaro antojano `dàsà' ti và `pessà' ti và `kammakarà' ti và, tesaü kata¤ ca katato jànàti akata¤ ca akatato jànàti gilànakàna¤ ca balàbalaü jànàti, khàdaniyaü bhojaniya¤ c' assa paccaüsena saüvibhajati. Evaü kho Visàkhe màtugàmo saïgahitaparijjano hoti. Katha¤ ca Visàkhe màtugàmo bhattu manàpaü carati?
     6. Idha Visàkhe màtugàmo yaü bhattu amanàpasaükhàtaü, taü jãvitahetu pi na ajjhàcarati. Evaü kho Visàkhe màtugàmo bhattu manàpaü carati. Katha¤ ca Visàkhe màtugàmo sambhataü anurakkhati?
     7. Idha Visàkhe màtugàmo yaü bhattà àharati dhanaü và dha¤¤aü và rajataü và jàtaråpaü và, taü àrakkhena guttiyà sampàdeti, tattha ca hoti adhuttã athenã asoõóã avinàsikà. Evaü kho Visàkhe màtugàmo sambhataü anurakkhati.
     Imehi kho Visàkhe catåhi dhammehi samannàgato màtugàmo idhalokavijayàya pañipanno hoti, {ayaüsa} loko àraddho hoti.
     8. Catåhi kho Visàkhe dhammehi samannàgato màtugàmo dhalokavijayàya pañipanno hoti, parassa loko àraddho hoti. Katamehi catåhi?
     9. Idha Visàkhe màtugàmo saddhàsampanno hoti, sãlasampanno hoti, càgasampanno hoti, pa¤¤àsampanno hoti.
Katha¤ ca Visàkhe màtugàmo saddhàsampanno hoti?
     10. Idha Visàkhe màtugàmo saddho hoti, saddahati Tathàgatassa bodhiü `iti pi so Bhagavà arahaü sammàsambuddho vijjàcaraõasampanno sugato lokavidå anuttaro purisadammasàrathi Satthà devamanussànaü buddho Bhagavà' ti. Evaü kho Visàkhe màtugàmo saddhàsampanno hoti. Katha¤ ca Visàkhe màtugàmo sãlasampanno hoti?


#<[page 271]>#
%<XLIX. 11-L. 1                  Uposatha-Vagga.               271>%
     11. Idha Visàkhe màtugàmo pàõàtipàtà pañivirato hoti . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato hoti.
Evaü kho Visàkhe màtugàmo sãlasampanno hoti. Katha¤ ca Visàkhe màtugàmo càgasampanno hoti?
     12. Idha Visakhe màtugàmo vigatamalamaccherena cetasà agàraü ajjhàvasati muttacàgà payatapàõã vossaggaratà yàcayogà dànasaüvibhàgaratà. Evaü kho Visàkhe màtugàmo càgasampanno hoti. Katha¤ ca Visàkhe màtugàmo pa¤¤àsampanno hoti?
     13. Idha Visàkhe màtugàmo pa¤¤avà hoti udayatthagàminiyà pa¤¤àya samannàgato ariyàya nibbedhikàya sammàdukkhakkhayagàminiyà. Evaü kho Visàkhe màtugàmo pa¤¤àsampanno hoti.
     Imehi kho Visàkhe catåhi dhammehi samannàgato màtugàmo paralokavijayàya pañipanno hoti, parassa loko
àraddho hotã ti.
     Susaüvihitakammantà saïgahitaparijjanà
     bhattu manàpaü carati sambhataü anurakkhati.
     Saddhàsãlena sampannà vada¤¤å vãtamaccharà
     niccaü maggaü visodheti sotthànaü samparàyikaü.
     Icc' ete aññha dhammà ca yassà vijjanti nàriyà
     tam pi sãlavatiü àhu dhammaññhaü saccavàdiniü.
     Soëasàkàrasampannà aññhaïgasusamàgatà
     tàdisã sãlavatã upàsikà upapajjati devalokaü manàpan ti.
                    L.
     1. Catåhi bhikkhave dhammehi samannàgato màtugàmo idhalokavijayàya pañipanno hoti, {ayaüsa} loko àraddho hoti. Katamehi catåhi?


#<[page 272]>#
%<272                      Aïguttara-Nikàya.             L. 2-9>%
     2. Idha bhikkhave màtugàmo susaüvihitakammanto hoti, saïgahitaparijjano, bhattu manàpaü carati, sambhataü anurakkhati. Katha¤ ca bhikkhave màtugàmo susaüvihitakammanto hoti?
     3. Idha bhikkhave màtugàmo ye te bhattu abbhantarà kammantà . . . pe . . . Evaü kho bhikkhave màtugàmo susaüvihitakammanto hoti. Katha¤ ca bhikkhave màtugàmo saïgahitaparijjano hoti?
     4. Idha bhikkhave màtugàmo yo so bhattu abbhantaro
antojano . . . pe . . . Evaü kho bhikkhave màtugàmo saïgahitaparijjano hoti. Katha¤ ca bhikkhave màtugàmo bhattu manàpaü carati?
     5. Idha bhikkhave màtugàmo yaü bhattu amanàpasaükhàtaü, taü jãvitahetu pi na ajjhàcarati. Evaü kho bhikkhave màtugàmo bhattu manàpaü carati. Katha¤ ca bhikkhave màtugàmo sambhataü anurakkhati?
     6. Idha bhikkhave màtugàmo yaü bhattà àharati . . . pe . . . Evaü kho bhikkhave màtugàmo sambhataü anurakkhati.
     Imehi kho bhikkhave catåhi dhammehi samannàgato màtugàmo idhalokavijayàya pañipanno hoti, ayaü sa loko àraddho hoti.
     7. Catåhi bhikkhave dhammehi samannàgato màtugàmo paralokavijayàya pañipanno hoti, parassa loko àraddho hoti. Katamehi catåhi?
     8. Idha bhikkhave màtugàmo saddhàsampanno hoti, sãlasampanno hoti, càgasampanno hoti, pa¤¤àsampanno hoti.
Katha¤ ca bhikkhave màtugàmo saddhàsampanno hoti?
     9. Idha bhikkhave màtugàmo saddho hoti . . . pe . . .


#<[page 273]>#
%<L. 10-12                 Uposatha-Vagga.               273>%
Evaü kho bhikkhave màtugàmo saddhàsampanno hoti.
Katha¤ ca bhikkhave màtugàmo sãlasampanno hoti?
     10. Idha bhikkhave màtugàmo pàõàtipàtà pàñivirato hoti . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato hoti.
Evaü kho bhikkhave màtugàmo sãlasampanno hoti. Katha¤ ca bhikkhave màtugàmo càgasampanno hoti?
     11. Idha bhikkhave màtugàmo vigatamalamaccherena cetasà agàraü ajjhàvasati . . . pe . . . Evaü kho bhikkhave màtugàmo càgasampanno hoti. Katha¤ ca bhikkhave màtugàmo pa¤¤àsampanno hoti?
     12. Idha bhikkhave màtugàmo pa¤¤avà hoti . . . pe . . . Evaü kho bhikkhave màtugàmo pa¤¤àsampanno hoti.
     Imehi kho bhikkhave catåhi dhammehi samannàgato màtugàmo paralokavijayàya pañipanno hoti, parassa loko àraddho hotã ti.
     Susaüvihitakammantà saïgahitaparijjanà
     bhattu manàpaü carati sambhataü anurakkhati.
     Saddhàsãlena sampannà vada¤¤å vãtamaccharà
     niccaü maggaü visodheti sotthànaü samparàyikaü.
     Icc' ete aññha dhammà ca yassà vijjanti nàriyà
     tam pi sãlavatiü àhu dhammaññhaü saccavàdiniü.
     Soëasàkàrasampannà aññhaïgasusamàgatà
     tàdisã sãlavatã upàsikà upapajjati devalokaü manàpan ti.
                       Uposathavaggo pa¤camo.
                           Tatr' uddànaü:
     Saükhitte vitthate Visàkhe Vàseññho Bojjhàya pa¤camaü
     Anuruddhaü puna Visàkhe Nakulà idhalokikà dve ti.
                       Paõõàsakaü samattaü.


#<[page 274]>#
%<274                 Aïguttara-Nikàya.                  LI. 1-4>%
                         LI.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sakkesu viharati Kapilavatthusmiü Nigrodhàràme. Atha kho Mahàpajàpatã Gotamã yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhità kho Mahàpajàpatã Gotamã Bhagavantaü etad avoca `sàdhu bhante labheyya màtugàmo Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjan' ti. `Alaü Gotamã, mà te rucci màtugàmassa Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjà' ti.
     2. Dutiyam pi kho Mahàpajàpatã Gotamã Bhagavantaü etad avoca `sàdhu bhante labheyya màtugàmo Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjan' ti. `Alaü Gotamã, mà te rucci màtugàmassa Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjà' ti.
     3. Tatiyam pi kho Mahàpajàpatã Gotamã Bhagavantaü etad avoca `sàdhu bhante labheyya màtugàmo Tathàgatappevedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjan' ti. `Alaü Gotamã, mà te rucci màtugàmassa Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjà' ti. Atha kho Mahàpajàpatã Gotamã `na Bhagavà anujànàti màtugàmassa Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjan' ti dukkhã dummanà assumukhã rudamànà Bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà pakkàmi.
     4. Atha kho Bhagavà Kapilavatthusmiü yathàbhirantaü viharitvà yena Vesàlã tena càrikaü pakkàmi, anupubbena càrikaü caramàno yena Vesàlã tad avasari. Tatra sudaü Bhagavà Vesàliyaü viharati Mahàvane Kåñàgàrasàlàyaü.
Atha kho Mahàpajàpatã Gotamã kese chedàpetvà kàsàyàni vatthàni acchàdetvà sambahulàhi Sàkiyànãhi saddhiü yena Vesàlã tena pakkàmi,


#<[page 275]>#
%<LI. 5                Sa-àdhàna-Vagga.                   275>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  anupubbena yena Vesàlã Mahàvanaü Kåñàgàrasàlà ten' upasaïkami. Atha kho Mahàpajàpatã Gotamã sunehi pàdehi rajokiõõena gattena dukkhã dummanà assumukhã rudamànà bahi dvàrakoññhake aññhàsi.
Addasà kho àyasmà ânando Mahàpajàpatiü Gotamiü sunehi pàdehi rajokiõõena gattena dukkhiü dummanaü assumukhiü rudamànaü bahi dvàrakoññhake ñhitaü, disvà Mahàpajàpatiü Gotamiü etad avoca `kin nu tvaü Gotamã sunehi pàdehi rajokiõõena gattena dukkhã dummanà assumukhã rudamànà bahi dvàrakoññhake ñhità' ti? `Tathà hi pana bhante ânanda Bhagavà na anujànàti màtugàmassa Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjan' ti. `Tena hi Gotamã idh' eva tàva hohi, yàvàhaü Bhagavantaü yàcàmi màtugàmassa Thatàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjan' ti.
     5. Atha kho àyasmà ânando yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà ânando Bhagavantaü etad avoca `esà bhante Mahàpajàpatã Gotamã sunehi pàdehi rajokiõõena gattena dukkhã dummanà assumukhã rudamànà bahi dvàrakoññhake ñhità "na Bhagavà anujànàti màtugàmassa Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjan" ti. Sàdhu bhante labheyya màtugàmo Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjan' ti. `Alaü ânanda, mà te rucci màtugàmassa Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjà' ti. Dutiyam pi kho . . . pe
      . . . tatiyam pi kho àyasmà ânando Bhagavantaü etad
avoca `sàdhu bhante labheyya màtugàmo Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagariyaü pabbajjan' ti.
`Alaü ânanda, mà te rucci màtugàmassa Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjà' ti.


#<[page 276]>#
%<276                 Aïguttara-Nikàya.                  LI. 6->%
     6. Atha kho àyasmato ânandassa etad ahosi `na Bhagavà anujànàti màtugàmassa Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjaü, yan nånàhaü a¤¤ena pi pariyàyena Bhagavantaü yàceyyaü màtugàmassa Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjan' ti. Atha kho àyasmà ânando Bhagavantaü etad avoca `bhabbo nu kho bhante màtugàmo Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajitvà sotàpattiphalaü và sakadàgàmiphalaü và anàgàmiphalaü và arahattaphalaü và sacchikàtun' ti? `Bhabbo ânanda màtugàmo Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajitvà sotàpattiphalam pi sakadàgàmiphalam pi anàgàmiphalam pi arahattaphalam pi sacchikàtun' ti.
`Sace bhante bhabbo màtugàmo Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajitvà sotàpattiphalaü pi . . . pe . . . arahattaphalam pi sacchikàtuü, bahupakàrà bhante Mahàpajàpatã Gotamã Bhagavato màtucchà àpàdikà posikà Bhagavantaü janettiyà kàlakatàya tha¤¤aü pàyesi, sàdhu bhante labheyya màtugàmo Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjan' ti.
     7. `Sace ânanda Mahàpajàpatã Gotamã aññha garudhamme pañigaõhàti, sà 'v' assà hotu upasampadà. Vassasatåpasampannàya bhikkhuniyà tadahåpasampannassa bhikkhuno abhivàdanaü paccuññhànaü a¤jalikammaü sàmãcikammaü kattabbaü, ayam pi dhammo sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà yàvajãvaü anatikkamanãyo. Na bhikkhuniyà abhikkhuke àvàse vassaü upagantabbaü, ayam pi dhammo sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà yàvajãvaü anatikkamanãyo. Anvaóóhamàsaü bhikkhuniyà bhikkhusaïghato uposathapucchaka¤ ca ovàdåpasaïkamana¤ ca pariyesitabbaü,


#<[page 277]>#
%<LI. 8                     Sa-àdhàna-Vagga.              277>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ayam pi dhammo sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà yàvajãvaü anatikkamanãyo. Vassaü vutthàya bhikkhuniyà ubhatosaïghe tãhi ñhànehi pavàretabbaü diññhena sutena parisaïkàya, ayam pi dhammo sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà yàvajãvaü anatikkamanãyo. Garudhammaü ajjhàpannàya bhikkhuniyà ubhatosaïghe pakkhamànattaü caritabbaü, ayam pi dhammo sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà yàvajãvaü anatikkamanãyo. Dve vassàni chasu dhammesu sikkhitasikkhàya sikkhamànàya ubhatosaïghe upasampadà pariyesitabbà, ayam pi dhammo sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà yàvajãvaü anatikkamanãyo. Na kenaci pariyàyena bhikkhuniyà bhikkhu akkositabbo paribhàsitabbo, ayam pi dhammo sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà yàvajãvaü anatikkamanãyo. Ajja-t-agge ânanda ovaño bhikkhunãnaü bhikkhåsu vacanapatho, anovaño bhikkhånaü bhikkhunãsu vacanapatho, ayam pi dhammo sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà yàvajãvaü anatikkamanãyo. Sace ânanda Mahàpajàpatã Gotamã ime aññha garudhamme pañigaõhàti, sà 'v' assà hotu upasampadà' ti.
     8. Atha kho àyasmà ânando Bhagavato santike ime aññha garudhamme uggahetvà yena Mahàpajàpatã Gotamã ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Mahàpajàpatiü Gotamiü etad avoca `sace kho tvaü Gotamã aññha garudhamme pañigaõheyyàsi, sà 'va te bhavissati upasampadà. Vassasatåpasampannàya bhikkhuniyà tadahåpasampannassa bhikkhuno abhivàdanaü paccuññhànaü a¤jalikammaü sàmãcikammaü kattabbaü, ayam pi dhammo sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà yàvajãvaü anatikkamanãyo . . . pe . . . ajja-t-agge ovaño bhikkhunãnaü bhikkhåsu vacanapatho, anovaño bhikkhånaü bhikkhunãsu vacanapatho,


#<[page 278]>#
%<278                 Aïguttara-Nikàya.                  LI. 9>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ayam pi dhammo sakkatvà garukatvà mànetvà påjetvà yàvajãvaü anatikkamanãyo. Sace kho tvaü Gotamã ime aññha garudhamme pañigaõheyyàsi, sà 'va te bhavissati upasampadà' ti. `Seyyathà pi bhante ânanda itthi và puriso và daharo yuvà maõóanakajàtiyo sãsaü nahàto uppalamàlaü và vassikamàlaü và adhimuttakamàlaü và labhitvà ubhohi hatthehi pañiggahetvà uttamaïge sirasmiü patiññhàpeyya, evam eva kho ahaü bhante ime aññha garudhamme pañigaõhàmi yàvajãvaü anatikkamanãye' ti.
     9. Atha kho àyasmà ânando yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà ânando Bhagavantaü etad avoca `pañiggahità bhante Mahàpajàpatiyà Gotamiyà aññha garudhammà yàvajãvaü anatikkamanãyà' ti. `Sace ânanda nàlabhissa màtugàmo Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajjaü, ciraññhitikaü ânanda brahmacariyaü abhavissa, vassasahassam eva saddhammo tiññheyya. Yato ca kho ânanda màtugàmo Tathàgatappavedite dhammavinaye agàrasmà anagàriyaü pabbajito, na dàni ânanda brahmacariyaü ciraññhitikaü bhavissati, pa¤c' eva dàni ânanda vassasatàni saddhammo ñhassati. Seyyathà pi ânanda yàni kànici kulàni bahukitthikàni appapurisakàni, tàni suppadhaüsiyàni honti corehi kumbhatthenakehi, evam eva kho ânanda yasmiü dhammavinaye labhati màtugàmo agàrasmà anagàriyaü pabbajjaü, na taü brahmacariyaü ciraññhitikaü hoti. Seyyathà pi ânanda sampanne sàlikhette setaññhikà nàma rogajàti nipatati,


#<[page 279]>#
%<LII. 1-2                 Sa-àdhàna-Vagga.              279>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evaü taü sàlikhettaü na ciraññhitikaü hoti, evam eva kho ânanda yasmiü dhammavinaye labhati màtugàmo agàrasmà anagàriyaü pabbajjaü, na taü brahmacariyaü ciraññhitikaü hoti. Seyyathà pi ânanda sampanne ucchukhette ma¤jiññhikà nàma rogajàti nipatati, evaü taü ucchukhettaü na ciraññhitikaü hoti, evam eva kho ânanda yasmiü dhammavinaye labhati màtugàmo agàrasmà anagàriyaü pabbajjaü, na taü brahmacariyaü ciraññhitikaü hoti. Seyyathà pi ânanda puriso mahato taëàkassa pañigacc' eva àliü bandheyya yàva-deva udakassa anatikkamanàya, evam eva kho ânanda mayà pañigacc' eva bhikkhunãnaü aññha garudhammà pa¤¤attà yàvajãvaü anatikkamanãyà' ti.
                              LII.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Vesàliyaü viharati Mahàvane Kåñàgàrasàlàyaü. Atha kho àyasmà ânando yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà ânando Bhagavantaü etad avoca `katãhi nu kho bhante dhammehi samannàgato bhikkhu bhikkhuno' vàdako sammannitabbo' ti? Aññhahi kho ânanda dhammehi samannàgato bhikkhu bhikkhuno' vàdako sammannibabbo.
Katamehi aññhahi?
     2. Idh' ânanda bhikkhu sãlavà hoti . . . pe . . . samàdàya sikkhati sikkhàpadesu, bahussuto hoti . . . pe . . . diññhiyà suppañividdhà, ubhayàni kho pan' assa pàtimokkhàni vitthàrena svàgatàni honti suvibhattàni suppavattãni suvinicchitàni suttaso anuvya¤janaso, kalyàõavàco hoti kalyàõavàkkaraõo poriya vàcàya samannàgato vissaññhàya anelagaëàya atthassa vi¤¤àpaniyà, pañibalo hoti bhikkhunãsaïghaü dhammiyà kathàya sandassetuü samàdapetuü samuttejetuü sampahaüsetuü,


#<[page 280]>#
%<280                 Aïguttara-Nikàya.                  LIII. 1-3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yebhuyyena bhikkhunãnaü piyo hoti manàpo, na kho pan' etaü Bhagavantaü uddissa pabbajitàya kàsàyavatthanivasanàya garudhammaü ajjhàpannapubbo hoti, vãsativasso và hoti atirekavãsativasso và.
     Imehi kho ânanda aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu bhikkhuno' vàdako sammannitabbo ti.
                        LIII.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Vesàliyaü viharati Mahàvane Kåñàgàrasàlàyaü. Atha kho Mahàpajàpatã Gotamã yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü atthàsi. Ekamantaü ñhità kho Mahàpajàpatã Gotamã Bhagavantaü etad avoca `sàdhu me bhante Bhagavà saükhittena dhammaü desetu, yam ahaü Bhagavato dhammaü sutvà ekà våpakaññhà appamattà àtàpinã pahitattà vihareyyan' ti.
     2. Ye kho tvaü Gotamã dhamme jàneyyàsi `ime dhammà saràgàya saüvattanti no viràgàya, saüyogàya saüvattanti no visaüyogàya, àcayàya saüvattanti no apacayàya, mahicchatàya saüvattanti no appicchatàya, asantuññhiyà saüvattanti no santuññhiyà, saïgaõikàya saüvattanti no pavivekàya, kosajjàya saüvattanti no viriyàrambhàya, dubbharatàya saüvattanti no subharatàyà' ti. Ekaüsena Gotamã dhàreyyàsi `n' eso dhammo, n' eso vinayo, n' etaü Satthu sàsanan' ti.
     3. Ye ca kho tvaü Gotamã dhamme jàneyyàsi `ime dhammà viràgàya saüvattanti no saràgàya, visaüyogàya saüvattanti no saüyogàya, apacayàya saüvattanti no àcayàya, appicchatàya saüvattanti no mahicchatàya, santuññhiyà saüvattanti no asantuññhiyà, pavivekàya saüvattanti no saïgaõikàya,


#<[page 281]>#
%<LIV. 1-5                 Sa-àdhàna-Vagga.              281>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  viriyàrambhàya saüvattanti no kosajjàya, subharatàya saüvattanti no dubbharatàyà' ti. Ekaüsena Gotamã dhàreyyàsi `eso dhammo, eso vinayo, etaü Satthu sàsanan' ti.
                              LIV.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Koëiyesu viharati Kakkarapattaü nàma Koëiyànaü nigamo. Atha kho Dãghajànu Koëiyaputto yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi.
Ekamantaü nisinno kho Dãghajànu Koëiyaputto Bhagavantaü etad avoca `mayaü bhante gihã kàmabhogã puttasambàdhasayanaü ajjhàvasàma kàsikacandanaü paccanubhoma màlàgandhavilepanaü dhàrayàma jàtaråparajataü sàdiyàma, tesaü no bhante Bhagavà amhàkaü tathà dhammaü desetu, ye amhàkaü assa dhammà diññhadhammahitàya diññhadhammasukhàya samparàyahitàya samparàyasukhàyà' ti.
     2. Cattàro 'me Byagghapajja dhammà kulaputtassa diññhadhammahitàya saüvattanti diññhadhammasukhàya.
Katame cattàro?
     3. Uññhànasampadà àrakkhasampadà kalyàõamittatà samajãvità. Katamà ca Byagghapajja uññhànasampadà?
     4. Idha Byagghapajja kulaputto yena kammaññhànena jãvikaü kappeti yadi kasiyà yadi vaõijjàya yadi gorakkhena yadi issatthena yadi ràjaporisena yadi sippa¤¤atarena, tattha dakkho hoti analaso tatrupàyàya vãmaüsàya samannàgato alaü kàtuü alaü saüvidhàtuü. Ayaü vuccati Byagghapajja uññhànasampadà. Katamà ca Byagghapajja àrakkhasampadà?
     5. Idha Byagghapajja kulaputtassa bhogà honti uññhànaviriyàdhigatà bàhàbalaparicità sedàvakkhittà dhammikà dhammaladdhà,


#<[page 282]>#
%<282                 Aïguttara-Nikàya.             LIV. 6-7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  te àrakkhena guttiyà sampàdeti `kinti me ime bhoge neva ràjàno hareyyuü, na corà hareyyuü, na aggi óaheyya, na udakaü vaheyya, na appiyà dàyàdà hareyyun' ti? Ayaü vuccati Byagghapajja àrakkhasampadà. Katamà ca Byagghapajja kalyàõamittatà?
     6. Idha Byagghapajja kulaputto yasmiü gàme và nigame và pañivasati, tattha ye te honti gahapati và gahapatiputtà và daharà và vuddhasãlino vuddhà và vuddhasãlino saddhàsampannà sãlasampannà càgasampannà pa¤¤àsampannà, tehi saddhiü santiññhati sallapati sàkacchaü samàpajjati; yathàråpànaü saddhàsampannànaü saddhàsampadaü anusikkhati, yathàråpànaü sãlasampannànaü sãlasampadaü anusikkhati, yathàråpànaü càgasampannànaü càgasampadaü anusikkhati, yathàråpànaü pa¤¤àsampannànaü pa¤¤àsampadaü anusikkhati. Ayaü vuccati Byagghapajja kalyàõamittatà. Katamà ca Byagghapajja samajãvità?
     7. Idha Byagghapajja kulaputto àya¤ ca bhogànaü viditvà vaya¤ ca bhogànaü viditvà samaü jãvikaü kappeti na accogàëhaü na atihãnaü `evaü me àyo vayaü pariyàdàya ñhassati, na ca me vayo àyaü pariyàdàya thassatã' ti. Seyyathà pi Byagghapajja tulàdhàro và tulàdhàrantevàsã và tulaü paggahetvà jànàti `ettakena và onataü ettakena và unnatan' ti, evam eva kho Byagghapajja kulaputto àya¤ ca bhogànaü viditvà vaya¤ ca bhogànaü viditvà samaü jãvikaü kappeti na accogàëhaü na atihãnaü `evaü me àyo vayaü pariyàdàya ñhassati,


#<[page 283]>#
%<LIV. 8-9                 Sa-àdhàna-Vagga.              283>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  na ca me vayo àyaü pariyàdàya ñhassatã' ti.
Sacàyaü Byagghapajja kulaputto appàyo samàno uëàraü jãvikaü kappeti, tassa bhavanti vattàro `udumbarakhàdikaü 'vàyaü kulaputto bhoge khàdatã' ti. Sace panàyaü Byagghapajja kulaputto mahàyo samàno kasiraü jãvikaü kappeti, tassa bhavanti vattàro `ajaddhumàrikaü 'vàyaü kulaputto marissatã' ti. Yato ca khvàyaü Byagghapajja kulaputto àya¤ ca bhogànaü viditvà vaya¤ ca bhogànaü viditvà samaü jãvikaü kappeti na accogàëhaü na atihãnaü `evaü me àyo vayaü pariyàdàya ñhassati, na ca me vayo àyaü pariyàdàya ñhassatã' ti. Ayaü vuccati Byagghapajja samajãvità.
     8. Evaü samuppannànaü Byagghapajja bhogànaü cattàri apàyamukhàni honti: itthidhutto hoti, suràdhutto, akkhadhutto, pàpamitto pàpasahàyo pàpasampavaïko. Seyyathà pi Byagghapajja mahato taëàkassa cattàri c' eva àyamukhàni cattàri ca apàyamukhàni, tassa puriso yàni c' eva àyamukhàni tàni pidaheyya, yàni ca apàyamukhàni tàni vivareyya, devo ca na sammà dhàraü anuppaveccheyya; evaü hi tassa Byagghapajja mahato taëàkassa parihàni yeva pàñikaïkhà no vuddhi: evam eva kho Byagghapajja evaü samuppannànaü bhogànaü cattàri apàyamukhàni honti: itthidhutto hoti, suràdhutto, akkhadhutto, pàpamitto pàpasahàyo pàpasampavaïko.
     9. Evaü samuppannànaü Byagghapajja bhogànaü cattàri àyamukhàni honti: na-itthidhutto hoti, na-suràdhutto, naakkhadhutto,


#<[page 284]>#
%<284                 Aïguttara-Nikàya.             LIV. 10-14>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  kalyàõamitto kalyàõasahàyo kalyàõasampavaïko. Seyyathà pi Byagghapajja mahato taëàkassa cattàri c' eva àyamukhàni cattàri ca apàyamukhàni, tassa puriso yàni c' eva àyamukhàni tàni vivareyya, yàni ca apàyamukhàni tàni pidaheyya, devo ca sammà dhàraü anuppaveccheyya; evaü hi tassa Byagghapajja mahato taëàkassa vuddhi yeva pàñikaïkhà no parihàni: evam eva kho Byagghapajja evaü samuppannànaü bhogànaü cattàri àyamukhàni honti: na-itthidhutto hoti, na-suràdhutto, naakkhadhutto, kalyàõamitto kalyàõasahàyo kalyàõasampavaïko.
     Ime kho Byagghapajja cattàro dhammà kulaputtassa diññhadhammahitàya saüvattanti diññhadhammasukhàya.
     10. Cattàro 'me Byagghapajja dhammà kulaputtassa samparàyahitàya saüvattanti samparàyasukhàya. Katame cattàro?
     11. Saddhàsampadà sãlasampadà càgasampadà pa¤¤àsampadà. Katamà ca Byagghapajja saddhàsampadà?
     12. Idha Byagghapajja kulaputto saddho hoti, saddahati Tathàgatassa bodhiü `iti pi so Bhagavà . . . pe . . . Satthà devamanussànaü buddho Bhagavà' ti. Ayaü vuccati Byagghapajja saddhàsampadà. Katamà ca Byagghapajja sãlasampadà?
     13. Idha Byagghapajja kulaputto pàõàtipàtà pañivirato hoti . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato hoti. Ayaü vuccati Byagghapajja sãlasampadà. Katamà ca Byagghapajja càgasampadà?
     14. Idha Byagghapajja kulaputto vigatamalamaccherena cetasà agàraü ajjhàvasati muttacàgo payatapàõi vossaggarato yàcayogo dànasaüvibhàgarato. Ayaü vuccati Byagghapajja càgasampadà. Katamà ca Byagghapajja pa¤¤àsampadà?


#<[page 285]>#
%<LIV. 15-LV. 2             Sa-àdhàna-Vagga.              285>%
     15. Idha Byagghapajja kulaputto pa¤¤avà hoti, udayatthagàminiyà pa¤¤àya samannàgato ariyàya nibbedhikàya sammàdukkhakkhayagàminiyà. Ayaü vuccati Byagghapajja pa¤¤àsampadà.
     Ime kho Byagghapajja cattàro dhammà kulaputtassa samparàyahitàya saüvattanti samparàyasukhàyà ti.
            Uññhàtà kammadheyyesu appamatto vidhànavà
            samaü kappeti jãvikaü sambhataü anurakkhati,
            saddho sãlena sampanno vada¤¤å vãtamaccharo
            niccaü maggaü visodheti sotthànaü samparàyikaü.
            Icc' ete aññha dhammà ca saddhassa gharam esino
            akkhàtà saccanàmena ubhayattha sukhàvahà,
            diññhadhammahitatthàya samparàyasukhàya ca:
            evam etaü gahaññhànaü càgo pu¤¤aü pavaóóhatã ti.
                                 LV.
     1. Atha kho Ujjayo bràhmaõo yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavatà saddhiü sammodi, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho Ujjayo bràhmaõo Bhagavantaü etad avoca `mayam assu bho Gotama pavàsaü gantukàmà, tesan no bhavaü Gotamo amhàkaü tathà dhammaü desetu, ye amhàkaü assu dhammà diññhadhammahitàya diññhadhammasukhàya samparàyahitàya samparàyasukhàyà' ti.
     2. Cattàro 'me bràhmaõa dhammà kulaputtassa diññhadhammahitàya saüvattanti diññhadhammasukhàya. Katame cattàro?


#<[page 286]>#
%<286                 Aïguttara-Nikàya.                  LV. 3-7>%
     3. Uññhànasampadà àrakkhasampadà kalyàõamittatà samajãvità. Katamà ca bràhmaõa uññhànasampadà?
     4. Idha bràhmaõa kulaputto yena kammaññhànena jãvikaü kappeti yadi kasiyà yadi vaõijjàya yadi gorakkhena yadi issatthena yadi ràjaporisena yadi sippa¤¤atarena, tattha dakkho hoti analaso tatrupàyàya vãmaüsàya samannàgato alaü kàtuü alaü saüvidhàtuü. Ayaü vuccati bràhmaõa uññhànasampadà. Katamà ca bràhmaõa àrakkhasampadà?
     5. Idha bràhmaõa kulaputtassa bhogà honti uññhànaviriyàdhigatà bàhàbalaparicità sedàvakkhittà dhammikà dhammaladdhà, te àrakkhena guttiyà sampàdeti `kinti me ime bhoge neva ràjàno hareyyuü, na corà hareyyuü, na aggi óaheyya, na udakaü vaheyya, na appiyà dàyàdà hareyyun' ti. Ayaü vuccati bràhmaõa àrakkhasampadà.
Katamà ca bràhmaõa kalyàõamittatà?
     6. Idha bràhmaõa kulaputto yasmiü gàme và nigame và pañivasati, tattha ye te honti gahapati và gahapatiputtà và daharà và vuddhasãlino vuddhà và vuddhasãlino saddhàsampannà sãlasampannà càgasampannà pa¤¤àsampannà, tehi saddhiü santiññhati sallapati sàkacchaü samàpajjati; yathàråpànaü saddhàsampannànaü saddhàsampadaü anusikkhati, yathàråpànaü sãlasampannànaü sãlasampadaü anusikkhati, yathàråpànaü càgasampannànaü càgasampadaü anusikkhati, yathàråpànaü pa¤¤àsampannànaü pa¤¤àsampadaü anusikkhati. Ayaü vuccati bràhmaõa kalyàõamittatà. Katamà ca bràhmaõa samajãvità?
     7. Idha bràhmaõa kulaputto àya¤ ca bhogànaü viditvà vaya¤ ca bhogànaü viditvà samaü jãvikaü kappeti na accogàëhaü na atihãnaü `evaü me àyo vayaü pariyàdàya ñhassati,


#<[page 287]>#
%<LV. 8                Sa-àdhàna-Vagga.                   287>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  na ca me vayo àyaü pariyàdàya ñhassatã' ti. Seyyathà pi bràhmaõa tulàdhàro và tulàdhàrantevàsã và tulaü paggahetvà jànàti `ettakena và onataü ettakena và unnatan' ti, evam eva kho bràhmaõa kulaputto àya¤ ca bhogànaü viditvà vaya¤ ca bhogànaü viditvà samaü jãvikaü kappeti na accogàëhaü na atihãnaü `evaü me àyo vayaü pariyàdàya ñhassati, na ca me vayo àyaü pariyàdàya ñhassatã' ti. Sacàyaü bràhmaõa kulaputto appàyo samàno uëàraü jãvikaü kappeti, tassa bhavanti vattàro `udumbarakhàdikaü 'vàyaü kulaputto bhoge khàdatã' ti. Sace panàyaü bràhmaõa kulaputto mahàyo samàno kasiraü jãvikaü kappeti, tassa bhavanti vattàro `ajaddhumàrikaü 'vàyaü kulaputto marissatã' to. Yato ca khvàyaü bràhmaõa kulaputto àya¤ ca bhogànaü viditvà vaya¤ ca bhogànaü viditvà samaü jãvikaü kappeti na accogàëhaü na atihãnaü `evaü me àyo vayaü pariyàdàya ñhassati, na ca me vayo àyaü pariyàdàya ñhassatã' ti. Ayaü vuccati bràhmaõa samajãvità.
     8. Evaü samuppannànaü bràhmaõa bhogànaü cattàri apàyamukhàni honti: itthidhutto hoti, suràdhutto, akkhadhutto, pàpamitto pàpasahàyo pàpasampavaïko. Seyyathà pi bràhmaõa mahato taëàkassa cattàri c' eva àyamukhàni cattàri ca apàyamukhàni, tassa puriso yàni c' eva àyamukhàni tàni pidaheyya, yàni ca apàyamukhàni tàni vivareyya, devo ca na sammà dhàraü anuppaveccheyya; evaü hi tassa bràhmaõa mahato taëàkassa parihàni yeva pàñikaïkhà no vuddhi:


#<[page 288]>#
%<288                   Aïguttara-Nikàya          LV. 9-13>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evam eva kho bràhmaõa evaü samuppannànaü bhogànaü cattàri apàyamukhàni honti: itthidhutto hoti, suràdhutto, akkhadhutto, pàpamitto pàpasahàyo pàpasampavaïko.
     9. Evaü samuppannànaü bràhmaõa bhogànaü cattàri àyamukhàni honti: na-itthidhutto hoti, na-suràdhutto, naakkhadhutto, kalyàõamitto kalyàõasahàyo kalyàõasampavaïko. Seyyathà pi bràhmaõa mahato taëàkassa cattàri c' eva àyamukhàni cattàri ca apàyamukhàni, tassa puriso yàni c' eva àyamukhàni tàni vivareyya, yàni ca apàyamukhàni tàni pidaheyya, devo ca sammà dhàraü anuppaveccheyya; evaü hi tassa bràhmaõa mahato taëàkassa vuddhi yeva pàñikaïkhà no parihàni: evam eva kho bràhmaõa evaü samuppannànaü bhogànaü cattàri àyamukhàni honti: na-itthidhutto hoti . . . pe . . . kalyàõasampavaïko.
     Ime kho bràhmaõa cattàro dhammà kulaputtassa diññhadhammahitàya saüvattanti diññhadhammasukhàya.
     10. Cattàro 'me bràhmaõa dhammà kulaputtassa samparàyahitàya saüvattanti samparàyasukhàya. Katame cattàro?
     11. Saddhàsampadà sãlasampadà càgasampadà pa¤¤àsampadà. Katamà ca bràhmaõa saddhàsampadà?
     12. Idha bràhmaõa kulaputto saddho hoti, saddahati Tathàgatassa bodhiü `iti pi so Bhagavà . . . pe . . . Satthà devamanussànaü buddho Bhagavà' ti. Ayaü vuccati bràhmaõa saddhàsampadà. Katamà ca bràhmaõa sãlasampadà?
     13. Idha bràhmaõa kulaputto pàõàtipàtà pañivirato hoti . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato hoti.
Ayaü vuccati bràhmaõa sãlasampadà. Katamà ca bràhmaõa càgasampadà?


#<[page 289]>#
%<LV. 14-LVI. 2               Sa-àdhàna-Vagga.            289>%
     14. Idha bràhmaõa kulaputto vigatamalamaccherena cetasà agàraü ajjhàvasati . . . pe . . . yàcayogo dànasaüvibhàgarato. Ayaü vuccati bràhmaõa càgasampadà.
Katamà ca bràhmaõa pa¤¤àsampadà?
     15. Idha bràhmaõa kulaputto pa¤¤avà hoti . . . pe . . . sammàdukkhakkhayagàminiyà. Ayaü vuccati bràhmaõa pa¤¤àsampadà.
     Ime kho bràhmaõa cattàro dhammà kulaputtassa samparàyahitàya saüvattanti samparàyasukhàyà ti.
     Uññhàtà kammadheyyesu appamatto vidhànavà
     samaü kappeti jãvikaü sambhataü anurakkhati,
     saddho sãlena sampanno vada¤¤å vãtamaccharo
     niccaü maggaü visodheti sotthànaü samparàyikaü.
     Icc' ete aññha dhammà ca saddhassa gharam esino
     akkhàtà saccanàmena ubhayattha sukhàvahà,
     diññhadhammahitatthàya samparàyasukhàya ca:
     evam etaü gahaññhànaü càgo pu¤¤aü pavaóóhatã ti.
                        LVI.
     1. `Bhayan' ti bhikkhave kàmànam etaü adhivacanaü, `dukkhan' ti bhikkhave kàmànam etaü adhivacanaü, `rogo' ti bhikkhave kàmànam etaü adhivacanaü, `gaõóo' ti bhikkhave kàmànam etaü adhivacanaü, `sallan' ti bhikkhave kàmànam etaü adhivacanaü, `saïgo' ti bhikkhave kàmànam etaü adhivacanaü, `païko' ti bhikkhave kàmànam etaü adhivacanaü, `gabbho' ti bhikkhave kàmànam etaü adhivacanaü.
     2. Kasmà ca bhikkhave `bhayan' ti kàmànam etaü adhivacanaü?
     Yasmà ca kàmaràgarattàyaü bhikkhave chandaràgavinibaddho diññhadhammikà pi bhayà na parimuccati, samparàyikà pi bhayà na parimuccati,


#<[page 290]>#
%<290                 Aïguttara-Nikàya.               LVI. 3-LVII. 2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tasmà `bhayan' ti kàmànam etaü adhivacanaü.
     3. Kasmà ca bhikkhave `dukkhan' ti . . . `rogo' ti . . . `gaõóo' ti . . . `sallan' ti . . . `saïgo' ti . . . `païko' ti . . . `gabbho' ti kàmànam etaü adhivacanaü?
     Yasmà ca kàmaràgarattàyaü bhikkhave chandaràgavinibaddho diññhadhammikà pi gabbhà na parimuccati, samparàyikà pi gabbhà na parimuccati, tasmà `gabbho' ti kàmànam etaü adhivacanan ti.
     Bhayaü dukkha¤ ca rogo ca gaõóo salla¤ ca saïgo ca
     païko gabbho ca ubhayaü.
     Ete kàmà pavuccanti yattha satto puthujjano
     otiõõo sàtaråpena puna gabbhàya gacchati
     yato ca bhikkhu àtàpi sampaja¤¤aü na ri¤cati.
     So imaü palipathaü duggaü atikkamma tathàvidho
     pajaü jàtijaråpetaü phandamànaü avekkhatã ti.
                           LVII.
     1. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu àhuneyyo hoti pàhuneyyo dakkhiõeyyo a¤jalikaraõãyo anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katamehi aññhahi?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu sãlavà hoti . . . pe . . . samàdàya sikkhati sikkhàpadesu, bahussuto hoti . . . pe
      . . . diññhiyà suppañividdhà, kalyàõamitto hoti kalyàõasa-
hàyo kalyàõasampavaïko, sammàdiññhiko hoti sammàdassanena samannàgato,


#<[page 291]>#
%<LVIII. 1-2               Sa-àdhàna-Vagga.              291>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã, anekavihitaü pubbenivàsaü anussarati, seyyathãdaü ekam pi jàtiü dve pi jàtiyo . . . pe . . . iti sàkàraü sa-uddesaü anekavihitaü pubbenivàsaü anussarati, dibbena cakkhunà visuddhena atikkantamànusakena . . . pe . . . yathàkammåpage satte pajànàti, àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharati.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu àhuneyyo hoti . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà ti.
                              LVIII.
     1. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu àhuneyyo hoti . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katamehi aññhahi?
     2. Idha bhikkhave sãlavà hoti . . . pe . . . samàdàya sikkhati sikkhàpadesu, bahussuto hoti . . . pe . . . diññhiyà suppañividdhà, àraddhaviriyo viharati thàmavà daëhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu, ara¤¤ako hoti pantasenàsano, aratiratisaho hoti uppannaü aratiü abhibhuyya abhibhuyya viharati, bhayabheravasaho hoti uppannaü bhayabheravaü abhibhuyya abhibhuyya viharati,


#<[page 292]>#
%<292                 Aïguttara-Nikàya.                  LIX. 1-LX. 1>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã, àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharati.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu àhuneyyo hoti . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà ti.
                                LIX.
     1. Aññh' ime bhikkhave puggalà àhuneyyà pàhuneyyà dakkhiõeyyà a¤jalikaraõãyà anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katame aññha?
     2. Sotàpanno sotàpattiphalasacchikiriyàya pañipanno, sakadàgàmã sakadàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, anàgàmã anàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, arahà arahattàya pañipanno.
     Ime kho bhikkhave aññha puggalà àhuneyyà . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà ti.
            Cattàro ca pañipannà cattàro ca phale ñhità:
            esa saïgho ujubhåto pa¤¤àsãlasamàhito.
            Yajamànànaü manussànaü pu¤¤apekhànapàõinaü
            karotaü opadhikaü pu¤¤aü saïghe dinnaü mahapphalan ti.
                     LX.
     1. Aññh' ime bhikkhave puggalà àhuneyyà . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katame aññha?


#<[page 293]>#
%<LX. 2-LXI. 2              Sa-àdhàna-Vagga.              293>%
     2. Sotàpanno sotàpattiphalasacchikiriyàya pañipanno, sakadàgàmã sakadàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, anàgàmã anàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, arahà arahattàya pañipanno.
     Ime kho bhikkhave aññha puggalà àhuneyyà . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà ti.
            Cattàro ca pañipannà cattàro ca phale ñhità:
            esa saïgho samukkaññho sattànaü aññha puggalà.
            Yajamànànaü manussànaü pu¤¤apekhànapàõinaü
            karotaü opadhikaü pu¤¤aü ettha dinnaü mahapphalan ti.
                      Sa-àdhànavaggo chaññho.
                          Tatr' uddànam:
     Gotamã ovàdaü saükhittaü Dãghajànu¤ ca Ujjayo
     Bhayà dve àhuneyyà ca dve ca aññhapuggalà ti.
                               LXI.
     1. Aññh' ime bhikkhave puggalà santo saüvijjamànà lokasmiü. Katame aññha?
     2. Idha bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So uññhahati ghañati vàyamati làbhàya. Tassa uññhahato ghañato vàyamato làbhàya làbho n' uppajjati. So tena alàbhena socati kilamati paridevati urattàëiü kandati sammohaü àpajjati.
Ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati làbhàya, uññhahati ghañati vàyamati làbhàya,


#<[page 294]>#
%<294                 Aïguttara-Nikàya.             LXI. 3-6>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  na ca làbhã socicca paridevicca cuto ca saddhammà.
     3. Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So uññhahati ghañati vàyamati làbhàya. Tassa uññhahato ghañato vàyamato làbhàya làbho uppajjati. So tena làbhena majjati pamajjati madàpamàdam àpajjati. Ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati làbhàya, uññhahati ghañati vàyamati làbhàya, làbhã ca madã ca pamàdã ca cuto ca saddhammà.
     4. Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya. Tassa anuññhahato aghañato avàyamato làbhàya làbho n' uppajjati. So tena alàbhena socati kilamati paridevati urattàëiü kandati sammohaü àpajjati. Ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati làbhàya, na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya, na ca làbhã socicca paridevicca cuto ca saddhammà.
     5. Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya, so na uññhahati na ghañàti na vàyamati làbhàya. Tassa anuññhahato aghañato avàyamato làbhàya làbho uppajjati. So tena làbhena majjati pamajjati madàpamàdam àpajjati. Ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati làbhàya, na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya, làbhã ca madã ca pamàdã ca cuto ca saddhammà.
     6. Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So uññhahati ghañati vàyamati làbhàya. Tassa uññhahato ghañato vàyamato làbhàya làbho n' uppajjati.


#<[page 295]>#
%<LXI. 7-9                 Bhåmicàla-Vagga.              295>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  So tena alàbhena na socati na kilamati na paridevati na urattàëiü kandati na sammohaü àpajjati. Ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati làbhàya, uññhahati ghañati vàyamati làbhàya, na ca làbhã na ca socã na ca paridevã accuto ca saddhammà.
     7. Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So uññhahati ghañati vàyamati làbhàya. Tassa uññhahato ghañato vàyamato làbhàya làbho uppajjati. So tena làbhena na majjati na ppamajjati na madam àpajjati. Ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati làbhàya, uññhahati ghañati vàyamati làbhàya, làbhicca na ca madã na ca pamàdã accuto ca saddhammà.
     8. Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya. Tassa anuññhahato aghañato avàyamato làbhàya làbho n' uppajjati. So tena alàbhena na socati na kilamati na paridevati na urattàëiü kandati na sammohaü àpajjati. Ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati làbhàya, na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya, na ca làbhã na ca socã na ca paridevã accuto ca saddhammà.
     9. Idha pana bhikkhave bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya. Tassa anuññhahato aghañato avàyamato làbhàya làbho uppajjati. So tena làbhena na majjati na ppamajjati na madam àpajjati. Ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu iccho viharati làbhàya, na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya, làbhicca na ca madã na ca pamàdã accuto ca saddhammà.
     Ime kho bhikkhave aññha puggalà santo saüvijjamànà lokasmin ti.


#<[page 296]>#
%<296                 Aïguttara-Nikàya.                  LXII. 1-6>%
                            LXII.
     1. Chahi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano alaü paresaü. Katamehi chahi?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, dhatàna¤ ca dhammànaü atthupaparikkhã hoti, attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno ca hoti, kalyàõavàco ca hoti kalyàõavàkkaraõo poriyà vàcàya samannàgato vissaññhàya anelagaëàya atthassa vi¤¤àpaniyà, sandassako ca hoti samàdapako samuttejako sampahaüsako sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho bhikkhave chahi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano alaü paresaü.
     3. Pa¤cahi bhikkhave dhammehi sammannàgato bhikkhu alaü attano alaü paresaü. Katamehi pa¤cahi?
     4. Idha bhikkhave bhikkhu na h' eva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, dhatàna¤ ca dhammànaü atthupaparikkhã hoti, attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno ca hoti, kalyàõavàco ca hoti . . . pe . . . atthassa vi¤¤àpaniyà, sandassako ca hoti samàdapako samuttejako sampahaüsako sabrahmacàrãnaü
     Imehi kho bhikkhave pa¤cahi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano alaü paresaü.
     5. Catåhi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü. Katamehi catåhi?
     6. Idha bhikkhave bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti,


#<[page 297]>#
%<LXII. 7-10               Bhåmicàla-Vagga.                297>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  dhàtàna¤ ca dhammànaü atthupaparikkhã hoti, attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno ca hoti, no ca kalyàõavàco hoti kalyàõavàkkaraõo poriyà vàcàya samannàgato vissaññhàya anelagaëàya atthassa vi¤¤àpaniyà, no ca sandassako hoti samàdapako samuttejako sampahaüsako sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho bhikkhave catåhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü.
     7. Catåhi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano. Katamehi catåhi?
     8. Idha bhikkhave bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, no ca dhatànaü dhammànaü atthupaparikkhã hoti, no ca attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno hoti, kalyàõavàco ca hoti kalyàõavàkkaraõo . . . pe . . . atthassa vi¤¤àpaniyà, sandassako ca hoti . . . pe . . . sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho bhikkhave catåhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano.
     9. Tãhi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü. Katamehi tãhi?
     10. Idha bhikkhave bhikkhu na h' eva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, dhatàna¤ ca dhammànaü atthupaparikkhã hoti, attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno ca hoti, no ca kalyàõavàco hoti kalyàõavàkkaraõo poriyà vàcàya samannàgato vissaññhàya anelagaëàya atthassa vi¤¤àpaniyà,


#<[page 298]>#
%<298              Aïguttara-Nikàya.                LXII. 11-16>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  no ca sandassako hoti samàdapako samuttejako sampahaüsako sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho bhikkhave tãhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü.
     11. Tãhi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano. Katamehi tãhi?
     12. Idha bhikkhave bhikkhu na h' eva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, no ca dhatànaü dhammànaü atthupaparikkhã hoti, no ca attham a¤¤àya dhammaü a¤¤àya dhammànudhammapañipanno hoti, kalyàõavàco ca hoti . . . pe . . . atthassa vi¤¤àpaniyà, sandassako ca hoti samàdapako samuttejako sampahaüsako sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho bhikkhave tãhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano.
     13. Dvãhi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü. Katamehi dvãhi?
     14. Idha bhikkhave bhikkhu na h' eva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, no ca sutànaü dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, dhatàna¤ ca dhammànaü atthupaparikkhã hoti, attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno ca hoti, no ca kalyàõavàco hoti . . . pe . . . atthassa vi¤¤àpaniyà, no ca sandassako hoti . . . pe . . . sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho bhikkhave dvãhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü.
     15. Dvãhi bhikkhave dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano. Katamehi dvãhi?
     16. Idha bhikkhave bhikkhu na h' eva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, no ca sutànaü dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, no ca dhatànaü dhammànaü atthupaparikkhã hoti,


#<[page 299]>#
%<LXIII. 1-3               Bhåmicàla-Vagga.              299>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  no ca attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno hoti, kalyàõavàco ca hoti kalyàõavàkkaraõo poriyà vàcàya samannàgato vissaññhàya anelagaëàya atthassa vi¤¤àpaniyà, sandassako ca hoti samàdapako samuttejako sampahaüsako sabrahmacarãnaü.
     Imehi kho bhikkhave dvãhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano ti.
                    LXIII.
     1. Atha kho a¤¤ataro bhikkhu yena Bhagavà ten' upasaïkami . . . pe . . . Ekamantaü nisinno kho so bhikkhu Bhagavantaü etad avoca `sàdhu me bhante Bhagavà saükhittena dhammaü desetu, yam ahaü Bhagavato dhammaü sutvà eko våpakaññho appamatto àtàpã pahitatto vihareyyan' ti. Evam eva pan' idh' ekacce moghapurisà mama¤ ¤eva ajjhesanti, dhamme ca bhàsite mama¤ ¤eva anubandhitabbaü ma¤¤antã ti. `Desetu me bhante Bhagavà saükhittena dhammaü, desetu Sugato saükhittena dhammaü, app eva nàmàhaü Bhagavato bhàsitassa atthaü àjàneyyaü, app eva nàmàhaü Bhagavato bhàsitassa dàyado assan' ti.
     2. Tasmà ti ha te bhikkhu evaü sikkhitabbaü:--
     Ajjhattaü me cittaü ñhitaü bhavissati susaõñhitaü, na c' uppannà pàpakà akusalà dhammà cittaü pariyàdàya ñhassantã ti.
     Evaü hi te bhikkhu sikkhitabbaü.
     3. Yato kho te bhikkhu ajjhattaü cittaü ñhitaü hoti susaõñhitaü, na c' uppannà pàpakà akusalà dhammà cittaü pariyàdàya tiññhanti, tato te bhikkhu evaü sikkhitabbaü:--


#<[page 300]>#
%<300                 Aïguttara-Nikàya.                  LXIII. 4-6>%
     Mettà me cetovimutti bhàvità bhavissati bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà ti.
     Evaü hi te bhikkhu sikkhitabbaü.
     4. Yato kho te bhikkhu ayaü samàdhi evaü bhàvito hoti bahulãkato, tato tvaü bhikkhu imaü samàdhiü savitakkam pi savicàraü bhàveyyàsi, avitakkam pi vicàramattaü bhàveyyàsi, avitakkam pi avicàraü bhàveyyàsi, sappãtikam pi bhàveyyàsi, nippãtikam pi bhàveyyàsi, sàtasahagatam pi bhàveyyàsi, upekhàsahagatam pi bhàveyyàsi. Yato kho te bhikkhu ayaü samàdhi evaü bhàvito hoti subhàvito, tato te bhikkhu evaü sikkhitabbaü:--
     Karuõà me cetovimutti . . .mudità me cetovimutti . . . upekhà me cetovimutti bhàvità bhavissati bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà ti.
     Evaü hi t e bhikkhu sikkhitabbaü.
     5. Yato kho te bhikkhu ayaü samàdhi evaü bhàvito hoti bahulãkato, tato tvaü bhikkhu imaü samàdhiü savitakkam pi savicàraü bhàveyyàsi, avitakkam pi vicàramattaü bhàveyyàsi, avitakkam pi avicàraü bhàveyyàsi, sappãtikam pi bhàveyyàsi, nippãtikam pi bhàveyyàsi, sàtasahagatam pi bhàveyyàsi, upekhàsahagatam pi bhàveyyàsi.
Yato kho te bhikkhu ayaü samàdhi evaü bhàvito hoti subhàvito, tato te bhikkhu evaü sikkhitabbaü:--
     Kàye kàyànupassã viharissàmi, àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassan ti.
     Evaü hi te bhikkhu sikkhitabbaü.
     6. Yato kho te bhikkhu ayaü samàdhi evaü bhàvito hoti bahulãkato, tato tvaü bhikkhu imaü samàdhiü savitakkam pi savicàraü bhàveyyàsi, avitakkam pi vicàramattaü bhàveyyàsi,


#<[page 301]>#
%<LXIII. 7-8                Bhåmicàla-Vagga.            301>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  avitakkam pi avicàraü bhàveyyàsi, sappãtikam pi bhàveyyàsi, nippãtikam pi bhàveyyàsi, sàtasahagatam pi bhàveyyàsi, upekhàsahagatam pi bhàveyyàsi. Yato kho te bhikkhu ayaü samàdhi evaü bhàvito hoti subhàvito, tato te bhikkhu evaü sikkhitabbaü:--
     Vedanàsu . . . citte . . . dhammesu dhammànupassã viharissàmi, àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassan ti.
     Evaü hi te bhikkhu sikkhitabbaü.
     7. Yato kho te bhikkhu ayaü samàdhi evaü bhàvito hoti bahulãkato, tato tvaü bhikkhu imaü samàdhiü savitakkam pi savicàraü bhàveyyàsi, avitakkam pi vicàramattaü bhàveyyàsi, avitakkam pi avicàraü bhàveyyàsi, sappãtikam pi bhàveyyàsi, nippãtikam pi bhàveyyàsi, sàtasahagatam pi bhàveyyàsi, upekhàsahagatam pi bhàveyyàsi.
Yato kho te bhikkhu ayaü samàdhi evaü bhàvito hoti subhàvito, tato tvaü bhikkhu yena yen' eva gacchasi, phàsu yeva gacchasi, yattha yattha ñhassasi, phàsu yeva ñhassasi, yattha yattha nisãdissasi, phàsu yeva nisãdissasi, yattha yattha seyyaü kappessasi, phàsu yeva seyyaü kappessasã ti.
     8. Atha kho so bhikkhu Bhagavatà iminà ovàdena ovadito uññhàyàsanà Bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà pakkàmi. Atha kho so bhikkhu eko våpakaññho appamatto àtàpã pahitatto viharanto na cirass' eva yass' atthàya kulaputtà samma-d-eva agàrasmà anagàriyaü pabbajanti, tad anuttaraü brahmacariyapariyosànaü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja vihàsi, `khãõà jàti,


#<[page 302]>#
%<302              Aïguttara-Nikàya.                LXIV. 1-3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà' ti abbha¤¤àsi, a¤¤ataro ca pana so bhikkhu arahataü ahosã ti.
                            LXIV.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Gayàyaü viharati Gàyàsãse.
Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:-- Bhikkhavo ti.
Bhadante ti te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     2. Pubbàhaü bhikkhave sambodhà anabhisambuddho bodhisatto 'va samàno obhàsaü hi kho sa¤jànàmi, no ca råpàni passàmi. Tassa mayhaü bhikkhave etad ahosi `sace kho ahaü obhàsa¤ c' eva sa¤jàneyyaü råpàni ca passeyyaü, evam me idaü ¤àõadassanaü parisuddhataraü assà' ti. So kho ahaü bhikkhave aparena samayena appamatto àtàpã pahitatto viharanto obhàsa¤ c' eva sa¤jànàmi råpàni ca passàmi, no ca kho tàhi devatàhi saddhiü santiññhàmi sallapàmi sàkacchaü samàpajjàmi.
     3. Tassa mayhaü bhikkhave etad ahosi `sace kho ahaü obhàsa¤ c' eva sa¤jàneyyaü råpàni ca passeyyaü tàhi ca devatàhi saddhiü santiññheyyaü sallapeyyaü sàkacchaü samàpajjeyyaü, evam me idaü ¤àõadassanaü parisuddhataraü assà' ti. So kho ahaü bhikkhave aparena samayena appamatto àtàpã pahitatto viharanto obhàsa¤ c' eva sa¤jànàmi råpàni ca passàmi tàhi ca devatàhi saddhiü santiññhàmi sallapàmi sàkacchaü samàpajjàmi, no ca kho tà devatà jànàmi `imà devatà amukamhà và amukamhà và devanikàyà' ti.


#<[page 303]>#
%<LXIV. 4-5             Bhåmicàla-Vagga.                303>%
     4. Tassa mayhaü bhikkhave etad ahosi `sace kho ahaü obhàsa¤ c' eva sa¤jàneyyaü råpàni ca passeyyaü tàhi ca devatàhi saddhiü santiññheyyaü sallapeyyaü sàkacchaü samàpajjeyyaü tà ca devatà jàneyyaü "imà devatà amukamhà và amukamhà và devanikàyà" ti, evam me idaü ¤àõadassanaü parisuddhataraü assà' ti. So kho ahaü bhikkhave aparena samayena appamatto àtàpã pahitatto viharanto obhàsa¤ c' eva sa¤jànàmi råpàni ca passàmi tàhi ca devatàhi saddhiü santiññhàmi sallapàmi sàkacchaü samàpajjàmi tà ca devatà jànàmi `imà devatà amukamhà và amukamhà và devanikàyà' ti, no ca kho tà devatà jànàmi `imà devatà imassa kammassa vipàkena ito cutà tattha upapannà' ti tà ca devatà jànàmi `imà devatà imassa kammassa vipàkena ito cutà tattha upapannà' ti, no ca kho tà devatà jànàmi `imà devatà evamàhàrà evaüsukhadukkhapañisaüvediniyo' ti tà ca devatà jànàmi `imà devatà evamàhàrà evaüsukhadukkhapañisaüvediniyo' ti, no ca kho tà devatà jànàmi `imà devatà evaüdãghàyukà evaüciraññhitikà' ti tà ca devatà jànàmi `imà devatà evaüdãghàyukà evaüciraññhitikà' ti, no ca kho tà devatà jànàmi `yadi và me imàhi devatàhi saddhiü sannivutthapubbaü yadi và na sannivutthapubban' ti.
     5. Tassa mayhaü bhikkhave etad ahosi `sace kho ahaü obhàsa¤ c' eva sa¤jàneyyaü råpàni ca passeyyaü tàhi ca devatàhi saddhiü santiññheyyaü sallapeyyaü sàkacchaü samàpajjeyyaü,


#<[page 304]>#
%<304                 Aïguttara-Nikàya.             LXIV. 6>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tà ca devatà jàneyyaü "imà devatà amukamhà và amukamhà và devanikàyà" ti tà ca devatà jàneyyaü "imà devatà imassa kammassa vipàkena ito cutà tattha upapannà" ti tà ca devatà jàneyyaü "imà devatà evamàhàrà evaüsukhadukkhapañisaüvediniyo" ti tà ca devatà jàneyyaü "imà devatà evaüdãghàyukà evaüciraññhitikà" ti tà ca devatà jàneyyaü "yadi và me imàhi devatàhi saddhiü sannivutthapubbaü yadi và na sannivutthapubban" ti, evam me idaü ¤àõadassanaü parisuddhataraü assà' ti. So kho ahaü bhikkhave aparena samayena appamatto àtàpã pahitatto viharanto obhàsa¤ c' eva sa¤jànàmi råpàni ca passàmi tàhi ca devatàhi saddhiü santiññhàmi sallapàmi sàkacchaü samàpajjàmi tà ca devatà jànàmi `imà devatà amukamhà và amukamhà và devanikàyà' ti tà ca devatà jànàmi `imà devatà imassa kammassa vipàkena ito cutà tattha upapannà' ti tà ca devatà jànàmi `imà devatà evamàhàrà evaüsukhadukkhapañisaüvediniyo' ti tà ca devatà jànàmi `imà devatà evaüdãghàyukà evaüciraññhitikà' ti tà ca devatà jànàmi `yadi và me tàhi devatàhi saddhiü sannivutthapubbaü yadi và na sannivutthapubban' ti.
     6. Yàva kãva¤ ca me bhikkhave evaü aññhaparivaññhaü adhideva¤àõadassanaü na suvisuddhaü ahosi, neva tàvàhaü bhikkhave sadevake loke samàrake sabrahmake sassamaõabràhmaõiyà pajàya sadevamanussàya anuttaraü sammàsambodhiü abhisambuddho pacca¤¤àsiü.
Yato ca kho me bhikkhave evaü aññhaparivaññaü adhideva¤àõadassanaü suvisuddhaü ahosi, athàhaü bhikkhave sadevake loke samàrake sabrahmake sassamaõabràhmaõiyà pajàya sadevamanussàya anuttaraü sammàsambodhiü abhisambuddho pacca¤¤àsiü.


#<[page 305]>#
%<LXV. 1-7            Bhåmicàla-Vagga.             305>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ¥àõa¤ ca pana me dassanaü udapàdi `akuppà me cetovimutti, ayam antimà jàti, natthi dàni punabbhavo' ti.
                           LXV.
     1. Aññh' imàni bhikkhave abhibhàyatanàni. Katamàni aññha?
     2. Ajjhattaü råpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati parittàni suvaõõadubbaõõàni `tàni abhibhuyya jànàmi passàmã' ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü pañhamaü abhibhàyatanaü.
     3. Ajjhattaü råpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati appamàõàni suvaõõadubbaõõàni `tàni abhibhuyya jànàmi passàmã' ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü dutiyaü abhibhàyatanaü.
     4. Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati parittàni suvaõõadubbaõõàni `tàni abhibhuyya jànàmi passàmã' ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü tatiyaü abhibhàyatanaü.
     5. Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati appamàõàni suvaõõadubbaõõàni `tàni abhibhuyya jànàmi passàmã' ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü catutthaü abhibhàyatanaü.
     6. Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati nãlàni nãlavaõõàni nãlanidassanàni nãlanibhàsàni `tàni abhibhuyya jànàmi passàmã' ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü pa¤camaü abhibhàyatanaü.
     7. Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati pãtàni pãtavaõõàni pãtanidassanàni pãtanibhàsàni `tàni abhibhuyya jànàmi passàmã' ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü chaññhaü abhibhàyatanaü.


#<[page 306]>#
%<306               Aïguttara-Nikàya.             LXV. 8-LXVI. 9>%
         8. Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati lohitakàni lohitakavaõõàni lohitakanidassanàni lohitakanibhàsàni `tàni abhibhuyya jànàmi passàmã' ti evaüsa¤¤ã hoti. idaü sattamaü abhibhàyatanaü.
     9. Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati odàtàni odàtavaõõàni odàtanidassanàni odàtanibhàsàni `tàni abhibhuyya jànàmi passàmã' ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü aññhamaü abhibhàyatanaü.
     Imàni kho bhikkhave aññha abhibhàyatanànã ti.
                          LXVI.
     1. Aññh' ime bhikkhave vimokhà. Katame aññha?
     2. Råpã råpàni passati, ayaü pañhamo vimokho.
     3. Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati, ayaü dutiyo vimokho.
     4. Subhan t' eva adhimutto hoti, ayaü tatiyo vimokho.
     5. Sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati, ayaü catuttho vimokho.
     6. Sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati, ayaü pa¤camo vimokho.
     7. Sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati, ayaü chaññho vimokho.
     8. Sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharati, ayaü sattamo vimokho.
     9. Sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati, ayaü aññhamo vimokho.
     Ime kho bhikkhave aññha vimokhà ti.


#<[page 307]>#
%<LXVII. 1-LXIX. 3             Bhåmicàla-Vagga.               307>%
                       LXVII.
     1. Aññh' ime bhikkhave anariyavohàrà. Katame aññha?
     2. Adiññhe diññhavàdità, asute sutavàdità, amute mutavàdità, avi¤¤àte vi¤¤àtavàdità, diññhe adiññhavàdità, sute asutavàdità, mute amutavàdità, vi¤¤àte avi¤¤àtavàdità.
     Ime kho bhikkhave aññha anariyavohàrà ti.
                       LXVIII.
     1. Aññh' ime bhikkhave ariyavohàrà. Katame aññha?
     2. Adiññhe adiññhavàdità, asute asutavàdità, amute amutavàdità, avi¤¤àte avi¤¤àtavàdità, diññhe diññhavàdità, sute sutavàdità, mute mutavàdità, vi¤¤àte vi¤¤àtavàdità.
     Ime kho bhikkhave aññha ariyavohàrà ti.
                        LXIX.
     1. Aññh' imà bhikkhave parisà. Katamà aññha?
     2. Khattiyaparisà, bràhmaõaparisà, gahapatiparisà, samaõaparisà, Càtummahàràjikaparisà, Tàvatiüsaparisà, Màraparisà, Brahmaparisà.
     3. Abhijànàmi kho panàhaü bhikkhave anekasataü khattiyaparisaü upasaïkamitvà. Tatra pi mayà sannisinnapubba¤ c' eva sallapitapubba¤ ca sàkacchà ca samàpannapubbà, tattha yàdisako tesaü vaõõo hoti, tàdisako mayhaü vaõõo hoti, yàdisako tesaü saro hoti, tàdisako mayhaü saro hoti, dhammiyà ca kathàya sandassemi samàdapemi samuttejemi sampahaüsemi, bhàsamàna¤ ca maü na jànanti `ko nu kho ayaü bhàsati devo và manusso và' ti? Dhammiyà ca kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà antaradhàyàmi, antarahita¤ ca maü na jànanti `ko nu kho ayaü antarahito devo và manusso và' ti?


#<[page 308]>#
%<308                Aïguttara-Nikàya.          LXIX. 4-LXX. 3>%
     4. Abhijànàmi kho panàhaü bhikkhave anekasataü bràhmaõaparisaü . . . gahapatiparisaü . . . samaõaparisaü . . . Càtummahàràjikaparisaü . . . Tàvatiüsaparisaü . . . Màraparisaü . . . Brahmaparisaü upasaïkamitvà. Tatra pi mayà sannisinnapubba¤ c' eva sallapitapubba¤ ca sàkacchà ca samàpannapubbà, tattha yàdisako tesaü vaõõo hoti, tàdisako mayhaü vaõõo hoti, yàdisako tesaü saro hoti, tàdisako mayhaü saro hoti, dhammiyà ca kathàya sandassemi samàdapemi samuttejemi sampahaüsemi, bhàsamàna¤ ca maü na jànanti `ko nu kho ayaü bhàsati devo và manusso và' ti? Dhammiyà ca kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà antaradhàyàmi, antarahita¤ ca maü na jànanti `ko nu kho ayaü antarahito devo và manusso và' ti?
     Imà kho bhikkhave aññha parisà ti.
                           LXX.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Vesàliyaü viharati Mahàvane Kåñàgàrasàlàyaü. Atha kho Bhagavà pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya Vesàliü piõóàya pàvisi.
Vesàliyaü piõóàya caritvà pacchàbhattaü piõóapàtapañikkanto àyasmantaü ânandaü àmantesi:--
     2. Gaõhàhi ânanda nisãdanaü, yena Càpàlacetiyaü ten' upasaïkamissàma divàvihàràyà ti. `Evaü bhante' ti kho àyasmà ânando Bhagavato pañissutvà nisãdanaü àdàya Bhagavantaü piññhito piññhito anubandhi.
     3. Atha kho Bhagavà yena Càpàlacetiyaü ten' upasaïkami, upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. Nisajja kho Bhagavà àyasmantaü ânandaü àmantesi:--


#<[page 309]>#
%<LXX. 4-6           Bhåmicàla-Vagga.                309>%
     4. Ramaõãyà ânanda Vesàlã, ramaõãyaü Udenacetiyaü, ramaõãyaü Gotamakacetiyaü, ramaõãyaü Bahuputtakacetiyaü, ramanãyaü Sattambacetiyaü, ramanãyaü Sàrandadacetiyaü, ramaõãyaü Càpàlacetiyaü. Yassa kassaci ânanda cattàro iddhipàdà bhàvità bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà, àkaïkhamàno so ânanda kappaü và tiññheyya kappàvasesaü và. Tathàgatassa kho ânanda cattàro iddhipàdà bhàvità bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà, àkaïkhamàno ânanda Tathàgato kappaü và tiññheyya kappàvasesaü và ti. Evam pi kho àyasmà ânando Bhagavatà oëàrike nimitte kayiramàne oëàrike obhàse kayiramàne nàsakkhi pañivijjhituü, na Bhagavantaü yàci `tiññhatu bhante Bhagavà kappaü, tiññhatu bhante Sugato kappaü bahujanahitàya bahujanasukhàya lokànukampàya atthàya hitàya sukhàya devamanussànan' ti, yathà taü Màrena pariyuññhitacitto.
     5. Dutiyam pi kho Bhagavà . . . Tatiyam pi kho Bhagavà àyasmantaü ânandaü àmantesi:--
     6. Ramaõãyà ânanda Vesàlã, ramaõãyaü Udenacetiyaü, ramaõãyaü Gotamakacetiyaü, ramaõãyaü Bahuputtakacetiyaü, ramaõãyaü Sattambacetiyaü, ramaõãyaü Sàrandadacetiyaü, ramaõãyaü Càpàlacetiyaü. Yassa kassaci ânanda cattàro iddhipàdà bhàvità bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà àkaïkhamàno so ânanda kappaü và tiññheyya kappàvasesaü và. Tathàgatassa kho ânanda cattàro iddhipàdà bhàvità bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà, àkaïkhamàno ânanda Tathàgato kappaü và tiññheyya kappàvasesaü và ti. Evam pi kho àyasmà ânando Bhagavatà oëàrike nimitte kayiramàne oëàrike obhàse kayiramàne nàsakkhi pañivijjhituü,


#<[page 310]>#
%<310               Aïguttara-Nikàya.              LXX. 7-8>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  na Bhagavantaü yàci `tiññhatu bhante Sugato kappaü bahujanahitàya bahujanasukhàya lokànukampàya atthàya hitàya sukhàya devamanussànan' ti, yathà taü Màrena pariyuññhitacitto.
     7. Atha kho Bhagavà àyasmantaü ânandaü àmantesi `gaccha tvaü ânanda, yassa dàni kàlaü ma¤¤asã' ti. `Evaü bhante' ti kho àyasmà ânando Bhagavato pañissutvà uññhàyàsanà Bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà Bhagavato avidåre a¤¤atarasmiü rukkhamåle nisãdi.
     8. Atha kho Màro pàpimà acirapakkante àyasmante ânande Bhagavantaü etad avoca `parinibbàtu dàni bhante Bhagavà parinibbàtu Sugato, parinibbànakàlo dàni bhante Bhagavato, bhàsità kho pan' esà bhante Bhagavatà vàcà ((na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi, yàva me bhikkhå na sàvakà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà pattayogakkhemà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàrino sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desissanti pa¤¤àpessanti paññhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttànãkarissanti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desissantã)) ti. Etarahi bhante bhikkhå Bhagavato sàvakà viyattà vinãtà visàradà pattayogakkhemà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàrino sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhanti desenti pa¤¤àpenti paññhapenti vivaranti vibhajanti uttànãkaronti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desenti. Parinibbàtu dàni bhante Bhagavà parinibbàtu Sugato, parinibbànakàlo dàni bhante Bhagavato, bhàsità kho pan' esà bhante Bhagavatà vàcà ((na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi, yàva me bhikkhuniyo na sàvikà bhavissanti . . . yàva me upàsakà na sàvakà bhavissanti .


#<[page 311]>#
%<LXX. 9                 Bhåmicàla-Vagga.           311>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . . yàva me upàsikà na sàvikà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà pattayogakkhemà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàriniyo sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desissanti pa¤¤àpessanti paññhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttànãkarissanti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desissantã)) ti. Etarahi bhante upàsikà Bhagavato sàvikà viyattà vinãtà visàradà pattayogakkhemà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàriniyo sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhanti desenti pa¤¤àpenti paññhapenti vivaranti vibhajanti uttànãkaronti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desenti. Parinibbàtu dàni bhante Bhagavà parinibbàtu Sugato, parinibbànakàlo dàni bhante Bhagavato, bhàsità kho pan' esà bhante Bhagavatà vàcà ((na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi, yàva me idaü brahmacariyaü na iddha¤ c' eva bhavissati phãta¤ ca vitthàrikaü bàhuja¤¤aü puthubhåtaü yàva devamanussehi suppakàsitan)) ti.
Etarahi bhante Bhagavato brahmacariyaü iddha¤ c' eva phãta¤ ca vitthàrikaü bàhuja¤¤aü puthubhåtaü yàva devamanussehi suppakàsitaü. Parinibbàtu dàni bhante Bhagavà parinibbàtu Sugato, parinibbànakàlo dàni bhante Bhagavato' ti. `Appossukko tvaü pàpima hohi, na ciraü Tathàgatassa parinibbànaü bhavissati, ito tiõõaü màsànaü accayena Tathàgato parinibbàyissatã' ti.
     9. Atha kho Bhagavà Càpàlacetiye sato sampajàno àyusaïkhàraü ossaji. Ossaññhe Bhagavatà àyusaïkhàre mahàbhåmicàlo ahosi bhiüsanako salomahaüso, devadundubhiyo ca phaliüsu. Atha kho Bhagavà etam atthaü viditvà tàyaü velàyaü imaü udànaü udànesi.


#<[page 312]>#
%<312                 Aïguttara-Nikàya.            LXX. 10-14>%
     Tulam atula¤ ca sambhavaü bhavasaïkhàram avassaji muni
     ajjhattarato samàhito abhindi kavacam iv' attasambhavan ti.
     10. Atha kho àyasmato ânandassa etad ahosi `mahà vatàyaü bhåmicàlo, sumahà vatàyaü bhåmicàlo bhiüsanako salomahaüso, devadundubhiyo ca phaliüsu; ko nu kho hetu ko paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàyà' ti? Atha kho àyasmà ânando yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà ânando Bhagavantaü etad avoca `mahà vatàyaü bhante bhåmicàlo, sumahà vatàyaü bhante bhåmicàlo bhiüsanako salomahaüso, devadundubhiyo ca phaliüsu; ko nu kho bhante hetu ko paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàyà' ti?
     11. Aññh' ime ânanda hetå aññha paccayà mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya. Katame aññha?
     12. Yaü ânanda mahàpañhavã udake patiññhità, udakaü vàte patiññhitaü, vàto àkàsaññho hoti: so ânanda samayo, yaü mahàvàtà vàyanti, mahàvàtà vàyantà udakaü kampenti, udakaü kampitaü pañhaviü kampeti. Ayaü ânanda pañhamo hetu pañhamo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya.
     13. Puna ca paraü ânanda samaõo và bràhmaõo và iddhimà cetovasippatto, devatà mahiddhikà mahànubhàvà; tassa parittà pañhavãsa¤¤à bhàvità hoti appamàõà àposa¤¤à: so imaü pañhaviü kampeti saükampeti sampakampeti. Ayaü ânanda dutiyo hetu dutiyo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya.
     14. Puna ca paraü ânanda yadà bodhisatto Tusitàkàya cavitvà sato sampajàno màtukucchiü okkamati, tadàyaü pañhavã kampati saükampati sampakampati.


#<[page 313]>#
%<LXX. 15-19               Bhåmicàla-Vagga.              313>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ayaü ânanda tatiyo hetu tatiyo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya.
     15. Puna ca paraü ânanda yadà bodhisatto sato sampajàno màtukucchismà nikkhamati, tadàyaü pañhavã kampati saükampati sampakampati. Ayaü ânanda catuttho hetu catuttho paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya.
     16. Puna ca paraü ânanda yadà Tathàgato anuttaraü sammàsambodhiü abhisambujjhati, tadàyaü pañhavã kampati saükampati sampakampati. Ayaü ânanda pa¤camo hetu pa¤camo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya.
     17. Puna ca paraü ânanda yadà Tathàgato anuttaraü dhammacakkaü pavatteti, tadàyaü pañhavã kampati saükampati sampakampati. Ayaü ânanda chaññho hetu chaññho paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya.
     18. Puna ca paraü ânanda yadà Tathàgato sato sampajàno àyusaïkhàraü ossajati, tadàyaü pañhavã kampati saükampati sampakampati. Ayaü ânanda sattamo hetu sattamo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya.
     19. Puna ca paraü ânanda yadà Tathàgato anupàdisesàya nibbànadhàtuyà parinibbàyati, tadàyaü pañhavã kampati saükampati sampakampati. Ayaü ânanda aññhamo hetu aññhamo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya.
     Ime kho ânanda aññha hetå aññha paccayà mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàyà ti.
                 Bhåmicàlavaggo sattamo.
                      Tatr' uddànaü:


#<[page 314]>#
%<314              Aïguttara-Nikàya.             LXXI. 1-3>%
     Icchà ala¤ ca saükhittaü Gayà abhibhånà te saha
     Vimokho dve ca vohàrà parisà bhåmicàlenà ti.
                      LXXI.
     1. Saddho ca bhikkhave bhikkhu hoti, no ca sãlavà.
Evaü so ten' aïgena aparipåro hoti. Tena taü aïgaü paripåretabbaü `kintàhaü saddho ca assaü sãlavà cà' ti.
Yato ca kho bhikkhave bhikkhu saddho ca hoti sãlavà ca, evaü so ten' aïgena paripåro hoti.
     2. Saddho ca bhikkhave bhikkhu hoti sãlavà ca, no ca bahussuto. Evaü so ten' aïgena aparipåro hoti. Tena taü aïgaü paripåretabbaü `kintàhaü saddho ca assaü sãlavà ca bahussuto cà' ti. Yato ca kho bhikkhave bhikkhu saddho ca hoti sãlavà ca bahussuto ca, evaü so ten' aïgena paripåro hoti.
     3. Saddho ca bhikkhave bhikkhu hoti sãlavà ca bahussuto ca, no ca dhammakathiko . . . pe . . . dhammakathiko ca, no ca parisàvacaro . . . parisàvacaro ca, no ca visàrado parisàya dhammaü deseti . . . visàrado ca parisàya dhammaü deseti, no ca catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã . . . catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã, no ca àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharati.
Evaü so ten' aïgena aparipåro hoti. Tena taü aïgaü paripåretabbaü `kintàhaü saddho ca assaü sãlavà ca1
bahussuto ca dhammakathiko ca parisàvacaro ca visàrado ca parisàya dhammaü deseyyaü,


#<[page 315]>#
%<LXXII. 1-2               Yamaka-Vagga.                315>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã assaü akicchalàbhã akasiralàbhã, àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja vihareyyan' ti.
Yato ca kho bhikkhave bhikkhu saddho ca hoti sãlavà ca bahussuto ca dhammakathiko ca parisàvacaro ca visàrado ca parisàya dhammaü deseti, catunnaü jhànànaü abhicetasikànaü diññhadhammasukhavihàrànaü nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã, àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharati. Evaü so ten' aïgena paripåro hoti.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu samantapàsàdiko ca hoti sabbàkàraparipåro cà ti.
                         LXXII.
     1. Saddho ca bhikkhave bhikkhu hoti, no ca sãlavà.
Evaü so ten' aïgena aparipåro hoti. Tena taü aïgaü paripåretabbaü `kintàhaü saddho ca assaü sãlavà cà' ti.
Yato ca kho bhikkhave bhikkhu saddho ca hoti sãlavà ca, evaü so ten' aïgena paripåro hoti.
     2. Saddho ca bhikkhave bhikkhu hoti sãlavà ca, no ca bahussuto . . . pe . . . bahussuto ca, no ca dhammakathiko . . . dhammakathiko ca, no ca parisàvacaro . . . parisàvacaro ca, no ca visàrado parisàya dhammaü deseti


#<[page 316]>#
%<316                   Aïguttara-Nikàya.        LXXIII. 1>%
      . . . visàrado ca parisàya dhammaü deseti, no ca ye te santà vimokhà atikkamma råpe àruppà, te kàyena phusitvà viharati; ye te santà vimokhà atikkamma råpe àruppà, te kàyena phusitvà viharati, no àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharati. Evaü so ten' aïgena aparipåro hoti. Tena taü aïgaü paripåretabbaü `kintàhaü saddho ca assaü sãlavà ca bahussuto ca dhammakathiko ca parisàvacaro ca visàrado ca parisàya dhammaü deseyyaü; ye te santà vimokhà atikkamma råpe àruppà, te kàyena phusitvà vihareyyaü, àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja vihareyyan' ti. Yato ca kho bhikkhave bhikkhu saddho ca hoti sãlavà ca bahussuto ca dhammakathiko ca parisàvacaro ca visàrado ca parisàya dhammaü deseti; ye te santà vimokhà atikkamma råpe àruppà, te kàyena phusitvà viharati, àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja viharati. Evaü so ten' aïgena paripåro hoti.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgato bhikkhu samantapàsàdiko ca hoti sabbàkàraparipåro cà ti.
                       LXXIII.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Nàñike viharati Gi¤jakàvasathe. Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:--


#<[page 317]>#
%<LXXIII. 2-7              Yamaka-Vagga.                 317>%
Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     2. Maraõasati bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà. Bhàvetha no tumhe bhikkhave maraõasatin ti.
     3. Evaü vutte a¤¤ataro bhikkhu Bhagavantaü etad avoca `ahaü kho bhante bhàvemi maraõasatin' ti. `Yathàkathaü pana tvaü bhikkhu bhàvesi maraõasatin' ti? `Idha mayhaü bhante evaü hoti "aho vatàhaü rattindivaü jãveyyaü, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà" ti: evaü kho ahaü bhante bhàvemi maraõasatin' ti.
     4. A¤¤ataro pi kho bhikkhu Bhagavantaü etad avoca `aham pi kho bhante bhàvemi maraõasatin' ti. `Yathàkathaü pana tvaü bhikkhu bhàvesi maraõasatin' ti? `Idha mayhaü bhante evaü hoti "aho vatàhaü divasaü jãveyyaü, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà" ti: evaü kho ahaü bhante bhàvemi maraõasatin' ti.
     5. A¤¤ataro pi kho bhikkhu Bhagavantaü etad avoca `aham pi kho bhante bhàvemi maraõasatin' ti. `Yathàkathaü pana tvaü bhikkhu bhàvesi maraõasatin' ti? `Idha mayhaü bhante evaü hoti ((aho vatàhaü upaóóhadivasaü jãveyyaü, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà)) ti: evaü kho ahaü bhante bhàvemi maraõasatin' ti.
     6. A¤¤ataro pi kho bhikkhu Bhagavantaü etad avoca `aham pi kho bhante bhàvemi maraõasatin' ti. Yathàkathaü pana tvaü bhikkhu bhàvesi maraõasatin' ti? `Idha mayhaü bhante evaü hoti ((aho vatàhaü tadantaraü jãveyyaü yadantaraü ekaü piõóapàtaü bhu¤jàmi, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà)) ti: evaü kho ahaü bhante bhàvemi maraõasatin' ti.
     7. A¤¤ataro pi kho bhikkhu Bhagavantaü etad avoca `ahaü pi kho bhante bhàvemi maraõasatin' ti. `Yathàkathaü pana tvaü bhikkhu bhàvesi maraõasatin' ti? `Idha mayhaü bhante evaü hoti "aho vatàhaü tadantaraü jãveyyaü yadantaraü upaóóhapiõóapàtaü bhu¤jàmi,


#<[page 318]>#
%<318               Aïguttara-Nikàya.          LXXIII. 8-11>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà" ti: evaü kho ahaü bhante bhàvemi maraõasatin' ti.
     8. A¤¤ataro pi kho bhikkhu Bhagavantaü etad avoca `aham pi kho bhante bhàvemi maraõasatin' ti. `Yathàkathaü pana tvaü bhikkhu bhàvesi maraõasatin' ti? `Idha mayhaü bhante evaü hoti "aho vatàhaü tadantaraü jãveyyaü yadantaraü cattàro pa¤ca àlope saükhàditvà ajjhoharàmi, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà" ti: evaü kho ahaü bhante bhàvemi maraõasatin' ti.
     9. A¤¤ataro pi kho bhikkhu Bhagavantaü etad avoca `aham pi kho bhante bhàvemi maraõasatin' ti. `Yathàkathaü pana tvaü bhikkhu bhàvesi maraõasatin' ti? `Idha mayhaü bhante evaü hoti "aho vatàhaü tadantaraü jãveyyaü yadantaraü ekaü àlopaü saükhàditvà ajjhoharàmi, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà" ti: evaükho ahaü bhante bhàvemi maraõasatin' ti.
     10. A¤¤ataro pi kho bhikkhu Bhagavantaü etad avoca `aham pi kho bhante bhàvemi maraõasatin' ti. `Yathàkathaü pana tvaü bhikkhu bhàvesi maraõasatin' ti? `Idha mayhaü bhante evaü hoti "aho vatàhaü tadantaraü jãveyyaü yadantaraü assasitvà và passasàmi passasitvà và assasàmi, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà" ti: evaü kho ahaü bhante bhàvemi maraõasatin' ti.
     11. Evaü vutte Bhagavà te bhikkhå etad avoca:--
     Yvàyaü bhikkhave bhikkhu evaü maraõasatiü bhàveti `aho vatàhaü rattindivaü jãveyyaü, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà' ti. Yo pàyaü bhikkhave bhikkhu evaü maraõasatiü bhàveti `aho vatàhaü divasaü jãveyyaü,


#<[page 319]>#
%<LXXIII.            Yamaka-Vagga.                 319>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà' ti. Yo pàyaü bhikkhave bhikkhu evaü maraõasatiü bhàveti `aho vatàhaü upaóóhadivasaü jãveyyaü, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà' ti. Yo pàyaü bhikkhave bhikkhu evaü maraõasatiü bhàveti `aho vatàhaü tadantaraü jãveyyaü yadantaraü ekaü piõóapàtaü bhu¤jàmi, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà' ti. Yo pàyaü bhikkhave bhikkhu evaü maraõasatiü bhàveti `aho vatàhaü tadantaraü jãveyyaü yadantaraü upaóóhapiõóapàtaü bhu¤jàmi, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà' ti. Yo pàyaü bhikkhave bhikkhu evaü maraõasatiü bhàveti `aho vatàhaü tadantaraü jãveyyaü yadantaraü cattàro pa¤ca àlope saükhàditvà ajjhoharàmi, Bhagayato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà' ti.
     Ime vuccanti bhikkhave bhikkhå pamattà viharanti, dandhaü maraõasatiü bhàventi àsavànaü khayàya.
     Yo ca khvàyaü bhikkhave bhikkhu evaü maraõasatiü bhàveti `aho vatàhaü tadantaraü jãveyyaü yadantaraü ekaü àlopaü saükhàditvà ajjhoharàmi, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà' ti. Yo pàyaü bhikkhave bhikkhu evaü maraõasatiü bhàveti `aho vatàhaü tadantaraü jãveyyaü yadantaraü assasitvà và passasàmi passasitvà và assasàmi, Bhagavato sàsanaü manasikareyyaü, bahuü vata me kataü assà' ti.
     Ime vuccanti bhikkhave bhikkhå appamattà viharanti, tikkhaü maraõasatiü bhàventi àsavànaü khayàya.
     Tasmà ti ha bhikkhave evaü sikkhitabbaü:--
     Appamattà viharissàma, tikkhaü maraõasatiü bhàvessàma àsavànaü khayàyà ti.
     Evaü hi vo bhikkhave sikkhitabban ti.


#<[page 320]>#
%<320               Aïguttara-Nikàya.          LXXIV. 1-2>%
                             LXXIV.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Nàñike viharati Gi¤jakàvasathe. Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi . . . pe
     . . . Maraõasati bhikkhave bhàvità bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà. Kathaü bhàvità ca bhikkhave maraõasati kathaü bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu divase nikkhante rattiyà pañihitàya iti pañisa¤cikkhati `bahukà kho me paccayà maraõassa: ahi và maü óaüseyya, vicchikà và maü óaüseyya, satapadã và maü óaüseyya, tena me assa kàlakiriyà, so mama assa antaràyo; upakkhalitvà và papateyyaü, bhattaü và me bhuttaü byàpajjeyya, pittaü và me kuppeyya, semhaü và me kuppeyya, satthakà và me vàtà kuppeyyaü, manussà và maü upakkameyyuü, amanussà và maü upakkameyyuü, tena me assa kàlakiriyà, so mama assa antaràyo' ti. Tena bhikkhave bhikkhunà iti pañisa¤cikkhitabbaü `atthi nu kho me pàpakà akusalà dhammà appahãnà, ye me assu rattiü kàlaü karontassa antaràyàyà' ti. Sace bhikkhave bhikkhu paccavekkhamàno evaü jànàti `atthi me pàpakà akusalà dhammà appahãnà, ye me assu rattiü kàlaü karontassa antaràyàyà' ti, tena bhikkhave bhikkhunà tesaü yeva pàpakànaü akusalànaü dhammànaü pahànàya adhimatto chando ca vàyàmo ca ussàho ca ussoëhã ca appañivànã ca sati ca sampaja¤¤a¤ ca karaõãyaü. Seyyathà pi bhikkhave àdittacelo và àdittasãso và tass' eva celassa và sãsassa và nibbàpanàya adhimattaü chanda¤ ca vàyàma¤ ca ussàha¤ ca ussoëhi¤ ca appañivàni¤ ca sati¤ ca sampaja¤¤a¤ ca kareyya, evam eva kho bhikkhave tena bhikkhunà tesaü yeva pàpakànaü akusalànaü dhammànaü pahànàya adhimatto chando ca vàyàmo ca ussàho ca ussoëhã ca appañivànã ca sati ca sampaja¤¤a¤ ca karaõãyaü.


#<[page 321]>#
%<LXXIV. 3         Yamaka-Vagga.                     321>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Sace pana bhikkhave bhikkhu paccavekkhamàno evaü jànàti `natthi me pàpakà akusalà dhammà appahãnà, ye me assu rattiü kàlaü karontassa antaràyàyà' ti, tena bhikkhave bhikkhunà ten' eva pãtipàmojjena vihàtabbaü ahorattànusikkhinà kusalesu dhammesu.
     3. Idha pana bhikkhave bhikkhu rattiyà nikkhantàya divase pañihite iti pañisa¤cikkhati `bahukà kho me paccayà maraõassa: ahi và maü óaüseyya, vicchikà và maü óaüseyya, satapadã và maü daüseyya, tena me assa kàlakiriyà, so mama assa antaràyo; upakkhalitvà và papateyyaü, bhattaü và me bhuttaü byàpajjeyya, pittaü và me kuppeyya, semhaü và me kuppeyya, satthakà và me vàtà kuppeyyuü, manussà và maü upakkameyyuü, amanussà và maü upakkameyyuü, tena me assa kàlakiriyà, so mama assa antaràyo' ti. Tena bhikkhave bhikkhunà iti pañisa¤cikkhitabbaü `atthi nu kho me pàpakà akusalà dhammà appahãnà, ye me assu divà kàlaü karontassa antaràyàyà' ti. Sace bhikkhave bhikkhu paccavekkhamàno evaü jànàti `atthi me pàpakà akusalà dhammà appahãnà, ye me assu divà kàlaü karontassa antaràyàyà' ti, tena bhikkhave bhikkhunà tesaü yeva pàpakànaü akusalànaü dhammànaü pahànàya adhimatto chando ca vàyàmo ca ussàho ca ussoëhã ca appañivànã ca sati ca sampaja¤¤a¤ ca karaõãyaü. Seyyathà pi bhikkhave àdittacelo và àdittasãso và tass' eva celassa và sãsassa và nibbàpanàya adhimattaü chanda¤ ca vàyàma¤ ca ussàha¤ ca ussoëhi¤ ca appañivàni¤ ca sati¤ ca sampaja¤¤a¤ ca kareyya, evam eva kho bhikkhave tena bhikkhunà tesaü yeva pàpakànaü akusalànaü dhammànaü pahànàya adhimatto chando ca vàyàmo ca ussàho ca ussoëhã ca appañivànã ca sati ca sampaja¤¤a¤ ca karaõãyaü. Sace pana bhikkhave bhikkhu paccavekkhamàno evaü jànàti `natthi me pàpakà akusalà dhammà appahãnà,


#<[page 322]>#
%<322             Aïguttara-Nikàya.           LXXV. 1-LXXVI. 3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ye me assu divà kàlaü karontassa antaràyàyà' ti, tena bhikkhave bhikkhunà ten' eva pãtipàmojjena vihàtabbaü ahorattànusikkhinà kusalesu dhammesu.
     Evaü bhàvità kho bhikkhave maraõasati evaü bahulãkatà mahapphalà hoti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti.
                        LXXV.
     1. Aññh' imà bhikkhave sampadà. Katamà aññha?
     2. Uññhànasampadà, àrakkhasampadà, kalyàõamittatà, samajãvità, saddhàsampadà, sãlasampadà, càgasampadà, pa¤¤àsampadà.
     Imà kho bhikkhave aññha sampadà ti.
     Uññhàtà kammadheyyesu appamatto vidhànavà
     samaü kappeti jãvitaü sambhataü anurakkhati,
     saddho sãlena sampanno vada¤¤å vãtamaccharo
     niccaü maggaü visodheti sotthànaü samparàyikaü.
     Icc' ete aññha dhammà ca saddhassa gharam esino
     akkhàtà saccanàmena ubhayattha sukhàvahà,
     diññhadhammahitatthàya samparàyasukhàya ca:
     evam etaü gahaññhànaü càgo pu¤¤aü pavaóóhatã ti.
                    LXXVI.
     1. Aññh' imà bhikkhave sampadà. Katamà aññha?
     2. Uññhànasampadà, àrakkhasampadà, kalyàõamittatà, samajãvità, saddhàsampadà, sãlasampadà, càgasampadà, pa¤¤àsampadà. Katamà ca bhikkhave uññhànasampadà?
     3. Idha bhikkhave kulaputto yena kammuññhànenaó jãvikaü kappeti yadi kasiyà yadi vaõijjàya yadi gorakkhena yadi issatthena yadi ràjaporisena yadi sippa¤¤atarena tattha dakkho hoti analaso tatrupàyàya vãmaüsàya samannàgato alaü kàtuü alaü saüvidhàtuü.


#<[page 323]>#
%<LXXVI. 4-6           Yamaka-Vagga.           323>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ayaü vuccati bhikkhave uññhànasampadà. Katamà ca bhikkhave àrakkhasampadà?
     4. Idha bhikkhave kulaputtassa bhogà honti uññhànaviriyàdhigatà bàhàbalaparicità sedàvakkhittà dhammikà dhammaladdhà, te àrakkhena guttiyà sampàdeti `kint' ime bhoge neva ràjàno hareyyuü, na corà hareyyuü, na aggi óaheyya, na udakaü vaheyya, na appiyà dàyàdà hareyyun' ti. Ayaü vuccati bhikkhave àrakkhasampadà. Katamà ca bhikkhave kalyàõamittatà?
     5. Idha bhikkhave kulaputto yasmiü gàme và nigame và pañivasati, tattha ye te honti gahapatã và gahapatiputtà và daharà và vuddhasãlino vuddhà và vuddhasãlino saddhàsampannà sãlasampannà càgasampannà pa¤¤àsampannà, tehi saddhiü santiññhati sallapati sàkacchaü samàpajjati; yathàråpànaü saddhàsampannànaü saddhàsampadaü anusikkhati, yathàråpànaü sãlasampannànaü sãlasampadaü anusikkhati, yathàråpànaü càgasampannànaü càgasampadaü anusikkhati, yathàråpànaü pa¤¤àsampannànaü pa¤¤àsampadaü anusikkhati. Ayaü vuccati bhikkhave kalyàõamittatà. Katamà ca bhikkhave samajãvità?
     6. Idha bhikkhave kulaputto àya¤ ca bhogànaü viditvà vaya¤ ca bhogànaü viditvà samaü jãvikaü kappeti na accogàëhaü na atihãnaü `evaü me àyo vayaü pariyàdàya ñhassati, na ca me vayo àyaü pariyàdàya ñhassatã' ti. Seyyathà pi bhikkhave tulàdhàro và tulàdhàrantevàsã và tulaü paggahetvà jànàti `ettakena và onataü ettakena và unnatan' ti,


#<[page 324]>#
%<324                Aïguttara-Nikàya.              LXXVI. 7-9>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evam eva kho bhikkhave kulaputto àya¤ ca bhogànaü viditvà vaya¤ ca bhogànaü viditvà samaü jãvikaü kappeti na accogàëhaü na atihãnaü `evaü me àyo vayaü pariyàdàya ñhassati, na ca me vayo àyaü pariyàdàya ñhassatã' ti. Sacàyaü bhikkhave kulaputto appàyo samàno uëàraü jãvikaü kappeti, tassa bhavanti vattàro `udumbarakhàdikaü' vàyaü kulaputto bhoge khàdatã' ti. Sace panàyaü bhikkhave kulaputto mahàyo samàno kasiraü jãvikaü kappeti, tassa bhavanti vattàro `ajaddhumàrikaü 'vàyaü kulaputto marissatã' ti. Yato ca khvàyaü bhikkhave kulaputto àya¤ ca bhogànaü viditvà vaya¤ ca bhogànaü viditvà samaü jãvikaü kappeti na accogàëhaü na atihãnaü `evaü me àyo vayaü pariyàdàya ñhassati, na ca me vayo àyaü pariyàdàya ñhassatã' ti. Ayaü vuccati bhikkhave samajãvità. Katamà ca bhikkhave saddhàsampadà?
     7. Idha bhikkhave kulaputto saddho hoti, saddahati Tathàgatassa bodhiü `iti pi so Bhagavà . . . pe . . . Satthà devamanussànaü buddho Bhagavà' ti. Ayaü vuccati bhikkhave saddhàsampadà. Katamà ca bhikkhave sãlasampadà?
     8. Idha bhikkhave kulaputto pàõàtipàtà pañivirato hoti . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato hoti. Ayaü vuccati bhikkhave sãlasampadà. Katamà ca bhikkhave càgasampadà?
     9. Idha bhikkhave kulaputto vigatamalamaccherena cetasà agàraü ajjhàvasati . . . pe . . . yàcayogo dànasaüvibhàgarato. Ayaü vuccati bhikkhave càgasampadà.
Katamà ca bhikkhave pa¤¤àsampadà?


#<[page 325]>#
%<LXXVI. 10-LXXVII. 3            Yamaka-Vagga.            325>%
     10. Idha bhikkhave kulaputto pa¤¤avà hoti . . . pe . . . sammàdukkhakkhayagàminiyà. Ayaü vuccati bhikkhave pa¤¤àsampadà.
     Imà kho bhikkhave aññha sampadà ti.
     Uññhàtà kammadheyyesu appamatto vidhànavà
     samaü kappeti jãvitaü sambhataü anurakkhati,
     saddho sãlena sampanno vada¤¤å vãtamaccharo
     niccaü maggaü visodheti sotthànaü samparàyikaü.
     Icc' ete aññha dhammà ca saddhassa gharam esino
     akkhàtà saccanàmena ubhayattha sukhàvahà,
     diññhadhammahitatthàya samparàyasukhàya ca:
     evam etaü gahaññhànaü càgo pu¤¤aü pavaóóhatã ti.
                           LXXVII.
     1. Tatra kho àyasmà Sàriputto bhikkhå àmantesi:--
     âvuso bhikkhavo ti. âvuso ti kho te bhikkhå àyasmato Sàriputtassa paccassosuü. âyasmà Sàriputto etad avoca:--
     2. Aññh' ime àvuso puggalà santo saüvijjamànà lokasmiü.
Katame aññha?
     3. Idh' àvuso bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So uññhahati ghañati vàyamati làbhàya. Tassa uññhahato ghañato vàyamato làbhàya làbho n' uppajjati. So tena alàbhena socati kilamati paridevati urattàëiü kandati sammohaü àpajjati. Ayaü vuccat' àvuso bhikkhu iccho viharati làbhàya, uññhahati ghañati vàyamati làbhàya,


#<[page 326]>#
%<326           Aïguttara-Nikàya.                 LXXVII. 4-7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  na ca làbhã socicca paridevicca cuto ca saddhammà.
     4. Idha panàvuso bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So uññhahati ghañati vàyamati làbhàya. Tassa uññhahato ghañato vàyamato làbhàya làbho uppajjati. So tena làbhena majjati pamajjati madàpamàdam àpajjati. Ayaü vuccat' àvuso bhikkhu iccho viharati làbhàya, uññhahati ghañati vàyati làbhàya, làbhicca madicca pamàdicca cuto ca saddhammà.
     5. Idha panàvuso bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So na uññhahati na vàyamati làbhàya. Tassa anuññhahato aghañato avàyamato làbhàya làbho n' uppajjati. So tena alàbhena socati kilamati paridevati urattàëiü kandati sammohaü àpajjati.
Ayaü vuccat' àvuso bhikkhu iccho viharati làbhàya, na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya, na ca làbhã socicca paridevicca cuto ca saddhammà.
     6. Idha panàvuso bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya. Tassa anuññhahato aghañato avàyamato làbhàya làbho uppajjati. So tena làbhena majjati pamajjati madàpamàdam àpajjati. Ayaü vuccat' àvuso bhikkhu iccho viharati làbhàya, na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya, làbhicca madicca pamàdicca cuto ca saddhammà.
     7. Idha panàvuso bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So uññhahati ghañati vàyamati làbhàya. Tassa uññhahato ghañato vàyamato làbhàya làbho n' uppajjati. So tena alàbhena na socati na kilamati na paridevati na urattàëiü kandati na sammohaü àpajjati.


#<[page 327]>#
%<LXXVII. 8-10            Yamaka-Vagga.            327>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ayaü vuccat' àvuso bhikkhu iccho viharati làbhàya, uññhahati ghañati vàyamati làbhàya, na ca làbhã na ca socã na ca paridevã accuto ca saddhammà.
     8. Idha panàvuso bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So uññhahati ghañati vàyamati làbhàya. Tassa uññhahato ghañato vàyamato làbhàya làbho uppajjati. So tena làbhena na majjati na ppamajjati na madam àpajjati. Ayaü vuccat' àvuso bhikkhu iccho viharati làbhàya, uññhahati ghañati vàyamati làbhàya, làbhicca na ca madã na ca pamàdã accuto ca saddhammà.
     9. Idha panàvuso bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya. Tassa anuññhahato aghañato avàyamato làbhàya làbho n' uppajjati. So tena alàbhena na socati na kilamati na paridevati na urattàëiü kandati na sammohaü àpajjati. Ayaü vuccat' àvuso bhikkhu iccho viharati làbhàya, na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya, na ca làbhã na ca socã na ca paridevã accuto ca saddhammà.
     10. Idha panàvuso bhikkhuno pavivittassa viharato niràyattavuttino icchà uppajjati làbhàya. So na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya. Tassa anuññhahato aghañato avàyamato làbhàya làbho uppajjati. So tena làbhena na majjati na ppamajjati na madam àpajjati. Ayaü vuccat' àvuso bhikkhu iccho viharati làbhàya, na uññhahati na ghañati na vàyamati làbhàya,


#<[page 328]>#
%<328         Aïguttara-Nikàya.                      LXXVIII. 1-4>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  làbhicca na ca madã na ca pamàdã accuto ca saddhammà.
     Ime kho àvuso aññha puggalà santo saüvijjamànà lokasmin ti.
                    LXXVIII.
     1. Tatra kho àyasmà Sàriputto bhikkhå àmantesi . . . pe . . . Chah' àvuso dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano alaü paresaü. Katamehi chahi?
     2. Idhàvuso bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, dhatàna¤ ca dhammànaü atthupaparikkhã hoti, attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno ca hoti, kalyàõavàco ca hoti kalyàõavàkkaraõo poriyà vàcàya samannàgato vissaññhàya anelagaëàya atthassa vi¤¤àpaniyà, sandassako ca hoti samàdapako samuttejako sampahaüsako sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho àvuso chahi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano alaü paresaü.
     3. pa¤cah' àvuso dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano alaü paresaü. Katamehi pa¤cahi?
     4. Idhàvuso bhikkhu na h' eva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, dhatàna¤ ca dhammànaü atthupaparikkhã hoti, attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno ca hoti, kalyàõavàco ca hoti . . . pe . . . sandassako ca hoti . . . pe . . . sabrahmacàrãnaü.


#<[page 329]>#
%<LXXVIII. 5-10            Yamaka-Vagga.             329>%
     Imehi kho àvuso pa¤cahi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano alaü paresaü.
     5. Catåh' àvuso dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü. Katamehi catåhi?
     6. Idhàvuso bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, dhatàna¤ ca dhammànaü atthupaparikkhã hoti, attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno ca hoti, no ca kalyàõavàco hoti . . . pe . . . no ca sandassako hoti . . . pe . . . sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho àvuso catåhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü.
     7. Catåh' àvuso dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano. Katamehi catåhi?
     8. Idhàvuso bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, no ca dhatànaü dhammànaü atthupaparikkhã hoti, no ca attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno hoti, kalyàõavàco ca hoti . . . pe . . . sandassako ca hoti . . . sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho àvuso catåhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano.
     9. Tãh' àvuso dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü. Katamehi tãhi?
     10. Idhàvuso bhikkhu na h' eva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti,


#<[page 330]>#
%<330            Aïguttara-Nikàya.                   LXXVIII. 11-14>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  dhatàna¤ ca dhammànaü atthupaparikkhã hoti, attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno ca hoti, no ca kalyàõavàco hoti . . . pe . . . no ca sandassako hoti . . . sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho àvuso tãhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü.
     11. Tãh' àvuso dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano. Katamehi tãhi?
     12. Idhàvuso bhikkhu na h' eva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, no ca dhatànaü dhammànaü atthupaparikkhã hoti, no ca attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno hoti, kalyàõavàco ca hoti . . . pe . . . sandassako ca hoti . . . pe . . . sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho àvuso tãhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano.
     13. Dvãh' àvuso dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü. Katamehi dvãhi?
     14. Idhàvuso bhikkhu na h' eva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, sutàna¤ ca dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, dhatàna¤ ca dhammànaü atthupaparikkhã hoti, attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno ca hoti, no ca kalyàõavàco hoti . . . pe . . . no ca sandassako hoti . . . pe . . . sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho àvuso dvãhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü attano no paresaü.


#<[page 331]>#
%<LXXVIII. 15-LXXIX. 4      Yamaka-Vagga.           331>%
     15. Dvãh' àvuso dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano. Katamehi dvãhi?
     16. Idhàvuso bhikkhu na h' eva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu, no ca sutànaü dhammànaü dhàrakajàtiko hoti, no ca dhatànaü dhammànaü atthupaparikkhã hoti, no ca attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno hoti, kalyàõavàco ca hoti kalyàõavàkkaraõo poriyà vàcàya samannàgato vissaññhàya anelagaëàya atthassa vi¤¤àpaniyà, sandassako ca hoti samàdapako samuttejako sampahaüsako sabrahmacàrãnaü.
     Imehi kho àvuso dvãhi dhammehi samannàgato bhikkhu alaü paresaü no attano ti.
                     LXXIX.
     1. Aññh' ime bhikkhave dhammà sekhassa bhikkhuno parihànàya saüvattanti. Katame aññha?
     2. Kammàràmatà, bhassàràmatà, niddàràmatà, saïgaõikàràmatà, indriyesu aguttadvàratà, bhojane amatta¤¤utà, saüsaggàràmatà, papa¤càràmatà.
     Ime kho bhikkhave aññha dhammà sekhassa bhikkhuno parihànàya saüvattanti.
     3. Aññh' ime bhikkhave dhammà sekhassa bhikkhuno aparihànàya saüvattanti. Katame aññha?
     4. Na kammàràmatà, na bhassàràmatà, na niddàràmatà, na saïgaõikàràmatà, indriyesu guttadvàratà, bhojane matta¤¤utà, asaüsaggàràmatà, nippapa¤càràmatà.
     Ime kho bhikkhave aññha dhammà sekhassa bhikkhuno aparihànàya saüvattantã ti.


#<[page 332]>#
%<332             Aïguttara-Nikàya.                  LXXX. 1-6>%
                         LXXX.
     1. Aññh' imàni bhikkhave kusãtavatthåni. Katamàni aññha?
     2. Idha bhikkhave bhikkhunà kammaü kattabbaü hoti.
Tassa evaü hoti `kammaü kho me kattabbaü bhavissati, kammaü kho pana me karontassa kàyo kilamissati, handàhaü nipajjàmã' ti. So nipajjati na viriyaü àrabhati appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàya. Idaü bhikkhave pañhamaü kusãtavatthuü.
     3. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhunà kammaü kataü hoti. Tassa evaü hoti `ahaü kho kammaü akàsiü, kammaü kho pana me karontassa kàyo kilanto, handàhaü nipajjàmã' ti. So nipajjati na viriyaü àrabhati appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàya. Idaü bhikkhave dutiyaü kusãtavatthuü.
     4. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhunà maggo gantabbo hoti. Tassa evaü hoti `maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaü kho pana me gacchantassa kàyo kilamissati, handàhaü nipajjàmã' ti. So nipajjati na viriyaü àrabhati appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàya. Idaü bhikkhave tatiyaü kusãtavatthuü.
     5. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhunà maggo gato hoti. Tassa evaü hoti `ahaü kho maggaü agamàsiü, maggaü kho pana me gacchantassa kàyo kilanto, handàhaü nipajjàmã' ti. So nipajjati na viriyaü àrabhati appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàya. Idaü bhikkhave catutthaü kusãtavatthuü.
     6. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhu gàmaü và nigamaü và piõóàya caranto na labhati låkhassa và paõãtassa và bhojanassa yàvadatthaü pàripåriü. Tassa evaü hoti `ahaü kho gàmaü và nigamaü và piõóàya caranto nàlatthaü låkhassa và paõãtassa và bhojanassa yàvadatthaü pàripåriü,


#<[page 333]>#
%<LXXX. 7-9              Yamaka-Vagga.             333>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tassa me kàyo kilanto akamma¤¤o, handàhaü nipajjàmã' ti. So nipajjati . . . pe . . . Idaü bhikkhave pa¤camaü kusãtavatthuü.
     7. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhu gàmaü và nigamaü và piõóàya caranto labhati låkhassa và paõãtassa và bhojanassa yàvadatthaü pàripåriü. Tassa evaü hoti `ahaü kho gàmaü và nigamaü và piõóàya caranto alatthaü låkhassa và paõãtassa và bhojanassa yàvadatthaü pàripåriü. Tassa me kàyo garuko akamma¤¤o màsàcitaü ma¤¤e, handàhaü nipajjàmã' ti. So nipajjati . . . pe . . . Idaü bhikkhave chaññhaü kusãtavatthuü.
     8. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhuno uppanno hoti appamattako àbàdho. Tassa evaü hoti `uppanno kho me ayaü appamattako àbàdho, atthi kappo nipajjituü, handàhaü nipajjàmã' ti. So nipajjati . . . pe . . . Idaü bhikkhave sattamaü kusãtavatthuü.
     9. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhu gilànà vuññhito hoti aciravuññhito gela¤¤à. Tassa evaü hoti `ahaü kho gilànà vuññhito aciravuññhito gela¤¤à, tassa me kàyo dubbalo akamma¤¤o, handàhaü nipajjàmã' ti. So nipajjati na viriyaü àrabhati appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàya. Idaü bhikkhave aññhamaü kusãtavatthuü.
     Imàni kho bhikkhave aññha kusãtavatthånã ti.


#<[page 334]>#
%<334               Aïguttara-Nikàya.              LXXX. 10-14>%
     10. Aññh' imàni bhikkhave àrabbhavatthåni. Katamàni aññha?
     11. Idha bhikkhave bhikkhunà kammaü kattabbaü hoti.
Tassa evaü hoti `kammaü kho me kattabbaü bhavissati, kammaü kho pana me karontena na sukaraü buddhànaü sàsanaü manasikàtuü, handàhaü pañigacc' eva viriyaü àrabhàmi appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàyà' ti. So viriyaü àrabhati appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàya. Idaü bhikkhave pañhamaü àrabbhavatthuü.
     12. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhunà kammaü kataü hoti. Tassa evaü hoti `ahaü kho kammaü akàsiü, kammaü kho panàhaü karonto nàsakkhiü buddhànaü sàsanaü manasikàtuü, handàhaü viriyaü àrabhàmi appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàyà' ti. So viriyaü àrabhati appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàya.
Idaü bhikkhave dutiyaü àrabbhavatthuü.
     13. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhunà maggo gantabbo hoti. Tassa evaü hoti `maggo kho me gantabbo bhavissati, maggaü kho pana me gacchantena na sukaraü buddhànaü sàsanaü manasikàtuü, handàhaü pañigacc' eva viriyaü àrabhàmi . . . Idaü bhikkhave tatiyaü àrabbhavatthuü.
     14. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhunà maggo gato hoti. Tassa evaü hoti `ahaü kho maggaü agamàsiü, maggaü kho panàhaü gacchanto nàsakkhiü buddhànaü sàsanaü manasikàtuü, handàhaü viriyaü àrabhàmi . . . pe . . . Idaü bhikkhave catutthaü àrabbhavatthuü.


#<[page 335]>#
%<LXXX. 15-18                 Yamaka-Vagga.              335>%
     15. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhu gàmaü và nigamaü và piõóàya caranto na labhati låkhassa và paõãtassa và bhojanassa yàvadatthaü pàripåriü. Tassa evaü hoti `ahaü kho gàmaü và nigamaü và piõóàya caranto nàlatthaü låkhassa và paõãtassa và bhojanassa yàvadatthaü pàripåriü. Tassa me kàyo lahuko kamma¤¤o, handàhaü viriyaü àrabhàmi . . . pe . . . Idaü bhikkhave pa¤camaü àrabbhavatthuü.
     16. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhu gàmaü và nigamaü và piõóàya caranto labhati låkhassa và paõãtassa và bhojanassa yàvadatthaü pàripåriü. Tassa evaü hoti `ahaü kho gàmaü và nigamaü và piõóàya caranto alatthaü låkhassa và paõãtassa và bhojanassa yàvadatthaü pàripåriü, tassa me kàyo balavà kamma¤¤o, handàhaü viriyaü àrabhàmi . . . pe . . . Idaü bhikkhave chaññhaü àrabbhavatthuü.
     17. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhuno uppanno hoti appamattako àbàdho. Tassa evaü hoti `uppanno kho me ayaü appamattako àbàdho, ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yaü me àbàdho pavaóóheyya, handàhaü pañigacc' eva viriyaü àrabhàmi . . . pe . . . Idaü bhikkhave sattamaü àrabbhavatthuü.
     18. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhu gilànà vuññhito hoti aciravuññhito gela¤¤à. Tassa evaü hoti `ahaü kho gilànà vuññhito aciravuññhito gela¤¤à, ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yaü me àbàdho paccudàvatteyya, handàhaü pañigacc' eva viriyaü àrabhàmi appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàyà' ti. So viriyaü àrabhati appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàya. Idaü bhikkhave aññhamaü àrabbhavatthuü.
            Imàni kho bhikkhave aññha àrabbhavatthånã ti.
                        Yamakavaggo aññhamo.
                           Tatr' uddànaü:


#<[page 336]>#
%<336               Aïguttara-Nikàya.                 LXXXI. 1-2>%
     Dve saddhà dve maraõasati dve sampadà athàpare
     Icchà alaü parihànaü kusãtaü àrabbhavatthunã ti.
                     LXXXI.
     1. Satisampaja¤¤e bhikkhave asati satisampaja¤¤avipannassa hatupanisaü hoti hirottappaü, hirottappe asati hirottappavipannassa hatupaniso hoti indriyasaüvaro, indriyasaüvare asati indriyasaüvaravipannassa hatupanisaü hoti sãlaü, sãle asati sãlavipannassa hatupaniso hoti sammàsamàdhi, sammàsamàdhimhi asati sammàsamàdhivipannassa hatupanisaü hoti yathàbhåta¤àõadassanaü, yathàbhåta¤àõadassane asati yathàbhåta¤àõadassanavipannassa hatupaniso hoti nibbidàviràgo, nibbidàviràge asati nibbidàviràgavipannassa hatupanisaü hoti vimutti¤àõadassanaü.
Seyyathà pi bhikkhave rukkho sàkhàpalàsavipanno, tassa papañikà pi na pàripåriü gacchati, taco pi pheggu pi sàro pi na pàripåriü gacchati, evam eva kho bhikkhave satisampaja¤¤e asati satisampaja¤¤avipannassa hatupanisaü hoti hirottappaü, hirottappe asati hirottappavipannassa hatupanisaü hoti . . . pe . . . vimutti¤àõadassanaü.
     2. Satisampaja¤¤e bhikkhave sati satisampaja¤¤asampannassa upanisasampannaü hoti hirottappaü, hirottappe sati hirottappasampannassa upanisasampanno hoti indriyasaüvaro, indriyasaüvare sati indriyasaüvarasampannassa upanisasampannaü hoti sãlaü, sãle sati sãlasampannassa upanisasampanno hoti sammàsamàdhi, sammàsamàdhimhi sati sammàsamàdhisampannassa upanisasampannaü hoti yathàbhåta¤àõadassanaü, yathàbhåta¤àõadassane sati yathàbhåta¤àõadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidàviràgo,


#<[page 337]>#
%<LXXXII. 1-2              Sati-Vagga.                   337>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  nibbidàviràge sati nibbidàviràgasampannassa upanisasampannaü hoti vimutti¤àõadassanaü. Seyyathà pi bhikkhave rukkho sàkhàpalàsasampanno, tassa papañikà pi pàripåriü gacchati, taco pi pheggu pi sàro pi pàripåriü gacchati, evam eva kho bhikkhave satisampaja¤¤e satisampaja¤¤asampannassa upanisasampannaü hoti hirottappaü, hirottappe sati hirottappasampannassa upanisasampannaü hoti . . . pe . . . vimutti¤àõadassanan ti.
                               LXXXII.
     1. Atha kho àyasmà Puõõiyo yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà . . . pe . . . Ekamantaü nisinno kho àyasmà Puõõiyo Bhagavantaü etad avoca `ko nu kho bhante hetu ko paccayo, yena app ekadà Tathàgataü dhammadesanà pañibhàti, app ekadà na pañibhàtã' ti?
     2. Saddho ca Puõõiya bhikkhu hoti, no ca upasaïkamità, neva tàva Tathàgataü dhammadesanà pañibhàti.
Yato ca kho Puõõiya bhikkhu saddho ca hoti upasaïkamità ca, evaü Tathàgataü dhammadesanà pañibhàti.
Saddho ca Puõõiya bhikkhu hoti upasaïkamità ca, no ca payirupàsità . . . pe . . . Payirupàsità ca, no ca paripucchità . . . Paripucchità ca, no ca ohitasoto dhammaü suõàti . . . Ohitasoto ca dhammaü suõàti, no ca sutvà dhammaü dhàreti . . . Sutvà ca dhammaü dhàreti, no ca dhatànaü dhammànaü atthaü upaparikkhati . . . Dhatàna¤ ca dhammànaü atthaü upaparikkhati, no ca attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno hoti, neva tàva Tathàgataü dhammadesanà pañibhàti. Yato ca kho Puõõiya bhikkhu saddho ca hoti upasaïkamità ca payirupàsità ca paripucchità ca ohitasoto ca dhammaü suõàti sutvà ca dhammaü dhàreti dhatàna¤ ca dhammànaü atthaü upaparikkhati attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipanno ca hoti,


#<[page 338]>#
%<338            Aïguttara-Nikàya.             LXXXIII. 1-3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evaü Tathàgataü dhammadesanà pañibhàti.
     Imehi kho Puõõiya dhammehi samannàgato ekantapañibhànaü Tathàgataü dhammadesanà hotã ti.
                   LXXXIII.
     1. Sace bhikkhave a¤¤atitthiyà paribbàjakà evaü puccheyyuü `kiümålakà àvuso sabbe dhammà, kiüsambhavà sabbe dhammà, kiüsamudayà sabbe dhammà, kiüsamosaraõà sabbe dhammà, kiü-pamukhà sabbe dhammà, kiü-àdhipateyyà sabbe dhammà, kiü-uttarà sabbe dhammà, kiüsàrà sabbe dhammà' ti: evaü puññhà tumhe bhikkhave tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü kinti vyàkareyyàthà ti?
     2. Bhagavaümålakà no bhante dhammà Bhagavaünettikà Bhagavaüpañisaraõà, sàdhu bhante Bhagavantaü yeva pañibhàtu etassa bhàsitassa attho, Bhagavato sutvà bhikkhå dhàressantã ti. Tena hi bhikkhave suõàtha sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã ti. Evaü bhante ti kho te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     3. Sace bhikkhave a¤¤atitthiyà paribbàjakà evaü puccheyyuü `kiümålakà àvuso sabbe dhammà, kiüsambhavà sabbe dhammà, kiüsamudayà sabbe dhammà, kiüsamosaraõà sabbe dhammà, kiü-pamukhà sabbe dhammà, kiüàdhipateyyà sabbe dhammà,


#<[page 339]>#
%<LXXXIV. 1-4                Sati-Vagga.                 339>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  kiü-uttarà sabbe dhammà, kiüsàrà sabbe dhammà' ti: evaü puññhà tumhe bhikkhave tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü evaü vyàkareyyàtha `chandamålakà àvuso sabbe dhammà, manasikàrasambhavà sabbe dhammà, phassasamudayà sabbe dhammà, vedanàsamosaraõà sabbe dhammà, samàdhipamukhà sabbe dhammà, satàdhipateyyà sabbe dhammà, pa¤¤uttarà sabbe dhammà, vimuttisàrà sabbe dhammà' ti: evaü puññhà tumhe bhikkhave tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü evaü vyàkareyyàthà ti.
                               LXXXIV.
     1. Aññhahi bhikkhave aïgehi samannàgato mahàcoro khippaü pariyàpajjati na ciraññhitiko hoti. Katamehi aññhahi?
     2. Appaharantassa paharati, anavasesaü àdiyati, itthiü hanati, kumàriü dåseti, pabbajitaü vilumpati, ràjakosaü vilumpati, accàsanne kammaü karoti, na ca nidhànakusalo hoti.
     Imehi kho bhikkhave aññhah' aïgehi samannàgato mahàcoro khippaü pariyàpajjati na ciraññhitiko hoti.
     3. Aññhahi bhikkhave aïgehi samannàgato mahàcoro na khippaü pariyàpajjati ciraññhitiko hoti. Katamehi aññhahi?
     4. Na appaharantassa paharati, na anavasesaü àdiyati, na itthiü hanati, na kumàriü dåseti, na pabbajitaü vilumpati, na ràjakosaü vilumpati, na accàsanne kammaü karoti, nidhànakusalo hoti.
     Imehi kho bhikkhave aññhah' aïgehi samannàgato mahàcoro na khippaü pariyàpajjati ciraññhitiko hotã ti.


#<[page 340]>#
%<340               Aïguttara-Nikàya.          LXXXV. 1-LXXXVI. 2>%
                           LXXXV.
     1. `Samaõo' ti bhikkhave Tathàgatass' etaü adhivacanaü arahato sammàsambuddhassa, `bràhmaõo' ti bhikkhave Tathàgatass' etaü adhivacanaü arahato sammàsambuddhassa, `vedagå' ti bhikkhave Tathàgatass' etaü adhivacanaü arahato sammàsambuddhassa, `bhisakko' ti bhikkhave Tathàgatass' etaü adhivacanaü arahato sammàsambuddhassa, `nimmalo' ti bhikkhave Tathàgatass' etaü adhivacanaü arahato sammàsambuddhassa, `vimalo' ti bhikkhave Tathàgatass' etaü adhivacanaü arahato sammàsambuddhassa, `¤àõã' ti bhikkhave Tathàgatass' etaü adhivacanaü arahato sammàsambuddhassa, `vimutto' ti bhikkhave Tathàgatass' etaü adhivacanaü arahato sammàsambuddhassà ti.
     Yaü samaõena pattabbaü bràhmaõena vusãmatà
     yaü vedagunà pattabbaü bhisakkena anuttaraü
     yaü nimmalena pattabbaü vimalena sucimatà
     yaü ¤àõinà pattabbaü vimuttena anuttaraü,
     so' haü vijitasaügàmo mutto mocemi bandhanà
     nàgo 'mhi paramaü danto asekho parinibbuto ti.
                               LXXXVI.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Kosalesu càrikaü caramàno mahatà bhikkhusaïghena saddhiü yena Icchànaïgalaü nàma Kosalànaü bràhmaõagàmo tad avasari.
Tatra sudaü Bhagavà Icchànaïgale viharati Icchànaïgalavanasaõóe.
     2. Assosuü kho Icchànaïgalakà bràhmaõagahapatikà `samaõo khalu bho Gotamo Sakyaputto Sakyakulà pabbajito Icchànaïgalaü anuppatto Icchànaïgale viharati Icchànaïgalavanasaõóe.


#<[page 341]>#
%<LXXXVI. 3            Sati-Vagga.                 341>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Taü kho pana bhavantaü Gotamaü evaü kalyàõo kittisaddo abbhuggato `iti pi so Bhagavà arahaü sammàsambuddho . . . pe . . . sàdhu kho pana tathàråpànaü arahataü dassanaü hotã' ti. Atha kho Icchànaïgalakà bràhmaõagahapatikà tassà rattiyà accayena pahåtaü khàdaniyaü bhojaniyaü àdàya yena Icchànaïgalavanasaõóo ten' upasaïkamiüsu, upasaïkamitvà bahi dvàrakoññhake aññhaüsu uccàsaddà mahàsaddà.
     3. Tena kho pana samayena àyasmà Nàgito Bhagavato upaññhàko hoti. Atha kho Bhagavà àyasmantaü Nàgitaü àmantesi:-- Ke pana te Nàgita uccàsaddà mahàsaddà, kevaññà ma¤¤e macche vilope' ti? `Ete bhante Icchànaïgalakà bràhmaõagahapatikà pahåtaü khàdaniyaü bhojaniyaü àdàya bahi dvàrakoññhake ñhità Bhagavantaü yeva uddissa bhikkhusaïgha¤ cà' ti. Màhaü Nàgita yasena samàgamaü mà ca mayà yaso; yo kho Nàgita na yimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhã assa akicchalàbhã akasiralàbhã, yassàhaü nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhã assaü akicchalàbhã akasiralàbhã, so taü mãëhasukhaü middhasukhaü làbhasakkàrasilokasukhaü sàdiyeyyà ti. `Adhivàsetu dàni bhante Bhagavà adhivàsetu Sugato, adhivàsanakàlo dàni bhante Bhagavato, yena yen' eva dàni bhante Bhagavà gamissati, tanninnà' va bhavissanti bràhmaõagahapatikà negamà c' eva jànapadà ca. Seyyathà pi bhante thullaphusitake deve vassante yathàninnaü udakàni pavattanti,


#<[page 342]>#
%<342               Aïguttara-Nikàya.               LXXXVI.>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evam eva kho bhante yena yen' eva dàni Bhagavà gamissati, tanninnà 'va bhavissanti bràhmaõagahapatikà negamà c' eva jànapadà ca. Taü kissa hetu?
Tathà hi bhante Bhagavato sãlapa¤¤àõan' ti. Màhaü Nàgita yasena samàgamaü mà ca mayà yaso; yo kho Nàgita na yimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhã assa akicchalàbhã akasiralàbhã, yassàhaü nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhã assaü akicchalàbhã akasiralàbhã, so taü mãëhasukhaü middhasukhaü làbhasakkàrasilokasukhaü sàdiyeyya. Devatà pi kho Nàgita ekaccà na yimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhiniyo assu akicchalàbhiniyo akasiralàbhiniyo, yassàhaü nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhã assaü akicchalàbhã akasiralàbhã. Tumhàkam pi kho Nàgita saügamma samàgamma saïgaõikavihàraü anuyuttànaü viharataü evaü hoti: na ha nåna 'me àyasmanto imassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhino assu akicchalàbhino akasiralàbhino, yassàhaü nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhã assaü akicchalàbhã akasiralàbhã; tathà hi 'me àyasmanto saügamma samàgamma saïgaõikavihàraü anuyuttà viharanti.


#<[page 343]>#
%<LXXXVI. 4-6              Sati-Vagga.              343>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
     4. Idhàhaü Nàgita bhikkhå passàmi a¤¤ama¤¤aü {aïgulipatodakehi} sa¤jagghante saükãëante. Tassa mayhaü Nàgita evaü hoti: na ha nåna 'me àyasmanto imassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhino assu akicchalàbhino akasiralàbhino, yassàhaü nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhã assaü akicchalàbhã akasiralàbhã; tathà hi 'me àyasmanto a¤¤ama¤¤aü aïgulipatodakehi sa¤jagghanti saükãëanti.
     5. Idhàhaü Nàgita bhikkhå passàmi yàvadatthaü udaràvadehakaü bhu¤jitvà seyyasukhaü phassasukhaü middhasukhaü anuyutte viharante. Tassa mayhaü Nàgita evaü hoti: na ha nåna 'me àyasmanto imassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhino assu akicchalàbhino akasiralàbhino, yassàhaü nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikàmalàbhã assaü akicchalàbhã akasiralàbhã; tathà hi 'me àyasmanto yavadatthaü udaràvadehakaü bhu¤jitvà seyyasukhaü phassasukhaü middhasukhaü anuyuttà viharanti.
     6. Idhàhaü Nàgita bhikkhuü passàmi gàmantavihàriü samàhitaü nisinnaü. Tassa mayhaü Nàgita evaü hoti `idàni imaü àyasmantaü àràmiko và saccessati samaõuddeso và, taü tamhà samàdhimhà càvissatã' ti.


#<[page 344]>#
%<344            Aïguttara-Nikàya.        LXXXVI. 7-LXXXVII. 1>%
Tenàhaü Nàgita tassa bhikkhuno na attamano homi gàmantavihàrena.
     7. Idha panàhaü Nàgita bhikkhuü passàmi àra¤¤akaü ara¤¤e pacalàyamànaü nisinnaü. Tassa mayhaü Nàgita evaü hoti `idàni ayam àyasmà imaü niddàkilamathaü pañivinodetvà ara¤¤asa¤¤aü yeva manasikarissati ekattan' ti. Tenàhaü Nàgita tassa bhikkhuno attamano homi ara¤¤avihàrena.
     8. Idha panàhaü Nàgita bhikkhuü passàmi àra¤¤akaü ara¤¤e asamàhitaü nisinnaü. Tassa mayhaü Nàgita evaü hoti `idàni ayam àyasmà asamàhitaü và cittaü samàdahissati samàhitaü và cittaü anurakkhissatã' ti. Tenàhaü Nàgita tassa bhikkhuno attamano homi ara¤¤avihàrena.
     9. Idha panàhaü Nàgita bhikkhuü passàmi àra¤¤akaü ara¤¤e samàhitaü nisinnaü. Tassa mayhaü Nàgita evaü hoti `idàni ayam àyasmà avimuttaü và cittaü vimuccissati vimuttaü và cittaü anurakkhissatã' ti. Tenàhaü Nàgita tassa bhikkhuno attamano homi ara¤¤avihàrena. Yasmàhaü Nàgita samaye addhànamaggapañipanno na ki¤ci passàmi purato và pacchato và, phàsu me Nàgita tasmiü samaye hoti antamaso uccàrapassàvakammàyà ti.
                                 LX XXVII.
     1. Aññhahi bhikkhave aïgehi samannàgatassa upàsakassa àkaïkhamàno saïgho pattaü nikkujjeyya. Katamehi aññhahi?


#<[page 345]>#
%<LXXXVII. 2-LXXXVIII. 2              Sati-Vagga.         345>%
     2. Bhikkhånaü alàbhàya parisakkati, bhikkhånaü anatthàya parisakkati, bhikkhånaü anàvàsàya parisakkati, bhikkhånaü akkosati paribhàsati, bhikkhå bhikkhåhi vibhedeti, buddhassa avaõõaü bhàsati, dhammassa avaõõaü bhàsati, saïghassa avaõõaü bhàsati.
     Imehi kho bhikkhave aññhah' aïgehi samannàgatassa upàsakassa àkaïkhamàno saïgho pattaü nikkujjeyya.
     3. Aññhahi bhikkhave aïgehi samannàgatassa upàsakassa àkaïkhamàno saïgho pattaü ukkujjeyya. Katamehi aññhahi?
     4. Na bhikkhånaü alàbhàya parisakkati, na bhikkhånaü anatthàya parisakkati, na bhikkhånaü anàvàsàya parisakkati, na bhikkhånaü akkosati paribhàsati, na bhikkhå bhikkhåhi vibhedeti, buddhassa vaõõaü bhàsati, dhammassa vaõõaü bhàsati, saïghassa vaõõaü bhàsati.
     Imehi kho bhikkhave aññh' aïgehi samannàgatassa upàsakassa àkaïkhamàno saïgho pattaü ukkujjeyyà ti.
                             LXXXVIII.
     1. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgatassa bhikkhuno àkaïkhamànà upàsakà appasàdaü pavedeyyuü.
Katamehi aññhahi?
     2. Gihãnaü alàbhàya parisakkati, gihãnaü anatthàya parisakkati, gihãnaü akkosati paribhàsati, gihã gihãhi vibhedeti, buddhassa avaõõaü bhàsati, dhammassa avaõõaü bhàsati, saïghassa avaõõaü bhàsati, agocare ca naü passanti.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgatassa bhikkhuno àkaïkhamànà upàsakà appasàdaü pavedeyyuü.


#<[page 346]>#
%<346            Aïguttara-Nikàya.        LXXXVIII. 3-LXXXIX. 4>%
     3. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgatassa bhikkhuno àkaïkhamànà upàsakà pasàdaü pavedeyyuü. Katamehi aññhahi?
     4. Na gihãnaü alàbhàya parisakkati, na gihãnaü anatthàya parisakkati, na gihãnaü akkosati paribhàsati, na gihã gihãhi vibhedeti, buddhassa vaõõaü bhàsati, dhammassa vaõõaü bhàsati, saïghassa vaõõaü bhàsati, gocare ca naü passanti.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgatassa bhikkhuno àkaïkhamànà upàsakà pasàdaü pavedeyyun ti.
                         LXXXIX.
     1. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgatassa bhikkhuno àkaïkhamàno saïgho pañisàraõãyakammaü kareyya.
Katamehi aññhahi?
     2. Gihãnaü alàbhàya parisakkati, gihãnaü anatthàya parisakkati, gihãnaü akkosati paribhàsati, gihã gihãhi vibhedeti, buddhassa avaõõaü bhàsati, dhammassa avaõõaü bhàsati, saïghassa avaõõaü bhàsati, dhammika¤ ca gihipañissavaü na saccàpeti.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgatassa bhikkhuno àkaïkhamàno saïgho pañisàraõãyakammaü kareyya.
     3. Aññhahi bhikkhave dhammehi samannàgatassa bhikkhuno àkaïkhamàno saïgho pañisàraõãyakammaü pañippassambheyya. Katamehi aññhahi?
     4. Na gihãnaü alàbhàya parisakkati, na gihãnaü anatthàya parisakkati, na gihãnaü akkosati paribhàsati, na gihã gihãhi vibhedeti, buddhassa vaõõaü bhàsati, dhammassa vaõõaü bhàsati,


#<[page 347]>#
%<XC. 1                Sati-Vagga.                   347>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  saïghassa vaõõaü bhàsati, dhammika¤ ca gihipañissavaü saccàpeti.
     Imehi kho bhikkhave aññhahi dhammehi samannàgatassa bhikkhuno àkaïkhamàno saïgho pañisàraõãyakammaü pañippassambheyyà ti.
                       XC.
     1. Tassapàpiyyasikàkammakatena bhikkhave bhikkhunà aññhasu dhammesu sammà vattitabbaü: na upasampàdetabbaü, na nissayo dàtabbo, na sàmaõero upaññhàpetabbo, na bhikkhuno vàdakasammuti sàditabbà, sammatena pi bhikkhuniyo na ovaditabbà, na kàci saïghasammuti sàditabbà, na kismi¤ci paccekaññhàne ñhapetabbo, na ca tena målena vuññhàpetabbaü.
     Tassapàpiyyasikàkammakatena bhikkhave bhikkhunà imesu aññhasu dhammesu sammà vattitabban ti.
              Sativaggo navamo samatto.
                   Tatr' uddànaü:
     Sati Puõõiya-målena cora-samaõena pa¤camaü
     Yaso patta-pasàdena pañisàraõãya¤ ca vattatã ti.
     Bojjhà Sirimà Padumà Sudhanà Manujà Uttarà Muttà Khemà Somà Råpã Cundã Bimbã Sumanà


#<[page 348]>#
%<348            Aïguttara-Nikàya.>%
Mallikà Tissà Tissàya màtà Soõà Soõàya màtà Kàõà Kàõàya màtà Uttarà Nandamàtà Visàkhà Migàramàtà Khujjuttarà upàsikà Sàmavatã upàsikà Suppavàsà Koëiyadhãtà Suppiyà upàsikà Nakulamàtà gahapatànã ti.
     1. Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya aññha dhammà bhàvetabbà. Katame aññha?
     2. Sammàdiññhi sammàsaïkappo sammàvàcà sammàkammanto sammà-àjãvo sammàvàyàmo sammàsati sammàsamàdhi.
     Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya ime aññha dhammà bhàvetabbà ti.
     1. Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya aññha dhammà bhàvetabbà. Katame aññha?
     2. Ajjhattaü råpasa¤¤ã bahiddhà råpàni passati parittàni suvaõõadubbaõõàni. Tàni abhibhuyya jànàmi passàmã ti evaüsa¤¤ã hoti.
     3. Ajjhattaü råpasa¤¤ã bahiddhà råpàni passati appamàõàni suvaõõadubbaõõàni. Tàni abhibhuyya jànàmi passàmã ti evaüsa¤¤ã hoti.
     4. Ajjhattaü aråpasa¤¤ã bahiddhà råpàni passati parittàni suvaõõadubbaõõàni. Tàni abhibhuyya jànàmi passàmã ti evaüsa¤¤ã hoti.
     5. Ajjhattaü aråpasa¤¤ã bahiddhà råpàni passati appamàõàni suvaõõadubbaõõàni. Tàni abhibhuyya jànàmi passàmã ti evaüsa¤¤ã hoti.


#<[page 349]>#
%<                          Sati-Vagga.                   349>%
     6. Ajjhattaü aråpasa¤¤ã bahiddhà råpàni passati nãlàni nãlavaõõàni . . . pe . . . pãtàni pãtavaõõàni . . . pe . . . lohitakàni lohitakavaõõàni . . . pe . . . odàtàni odàtavaõõàni odàtanidassanàni odàtanibhàsàni. Tàni abhibhuyya jànàmi passàmã ti evaüsa¤¤ã hoti.
     Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya ime aññha dhammà bhàvetabbà ti.
     1. Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya aññha dhammà bhàvetabbà. Katame aññha?
     2. Råpã råpàni passati, ajjhattaü aråpasa¤¤ã bahiddhà råpàni passati, subhan t' eva adhimutto hoti, sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati, sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati, sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati, sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharati, sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati.
     Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya ime aññha dhammà bhàvetabbà.
     3. Ràgassa bhikkhave pari¤¤àya . . . parikkhayàya . . . pahànàya . . . khayàya . . . vayàya . . . viràgàya . . . nirodhàya . . . càgàya . . . pañinissaggàya ime aññha dhammà bhàvetabbà ti.
     1. Dosassa . . . mohassa . . . kodhassa . . . upanàhassa . . . makkhassa . . . palàsassa . . . issàya . . . macchariyassa .


#<[page 350]>#
%<350                 Aïguttara-Nikàya.>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . . màyàya . . . sàñheyyassa . . . thambhassa . . . sàrambhassa . . . mànassa . . . atimànassa . . . madassa . . . pamàdassa abhi¤¤àya . . . pari¤¤àya . . . parikkhayàya . . . pahànàya . . . khayàya . . . vayàya . . . viràgàya . . . nirodhàya . . . càgàya . . . pañinissaggàya ime aññha dhammà bhàvetabbà ti.
            Aññhakanipàtaü samattaü.


#<[page 351]>#
%<                                351>%
                           NAVAKA-NIPâTA.
               Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammàsam-
                             buddhassa.
                                 I.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme. Tatra kho Bhagavà bhikkhå àmantesi:-- Bhikkhavo ti. Bhadante ti te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     2. Sace bhikkhave a¤¤atitthiyà paribbàjakà evaü puccheyyuü: sambodhapakkhikànaü àvuso dhammànam kà upanisà bhàvanàyà ti? Evaü puññhà tumhe bhikkhave tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü kinti vyàkareyyàthà ti? `Bhagavaümålakà no bhante dhammà Bhagavaünettikà Bhagavaüpañisaraõà, sàdhu vata bhante Bhagavantaü ¤eva pañibhàtu etassa bhàsitassa attho, Bhagavato sutvà bhikkhå dhàressantã' ti. Tena hi bhikkhave suõàtha sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã ti. `Evam bhante' ti kho te bhikkhå Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     3. Sace bhikkhave a¤¤atitthiyà paribbàjakà evaü puccheyyuü: sambodhapakkhikànaü àvuso dhammànaü kà upanisà bhàvanàyà ti? Evaü puññhà tumhe bhikkhave tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü evaü vyàkareyyàthà: idhàvuso bhikkhu kalyàõamitto hoti kalyàõasahàyo kalyàõasampavaïko.


#<[page 352]>#
%<352                 Aïguttara-Nikàya.             I. 4-8>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Sambodhapakkhikànaü àvuso dhammànaü ayaü pañhamà upanisà bhàvanàya.
     4. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sãlavà hoti, pàtimokkhasaüvarasaüvuto viharati àcàragocarasampanno, anumattesu vajjesu bhayadassàvã samàdàya sikkhati sikkhàpadesu. Sambodhapakkhikànaü àvuso dhammànaü ayaü dutiyà upanisà bhàvanàya.
     5. Puna ca paraü àvuso bhikkhu yàyaü kathà abhisallekhikà cetovivaraõasappàyà, seyyathãdaü appicchakathà santuññhikathà pavivekakathà asaüsaggakathà viriyàrambhakathà sãlakathà samàdhikathà pa¤¤àkathà vimuttikathà vimutti¤àõadassanakathà, evaråpiyà kathàya nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã. Sambodhapakkhikànaü àvuso dhammànaü ayaü tatiyà upanisà bhàvanàya.
     6. Puna ca paraü àvuso bhikkhu àraddhaviriyo viharati akusalànaü dhammànaü pahànàya, kusalànaü dhammànaü upasampadàya, thàmavà daëhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Sambodhapakkhikànaü àvuso dhammànaü ayaü catutthà upanisà bhàvanàya.
     7. Puna ca paraü àvuso bhikkhu pa¤¤avà hoti, udayatthagàminiyà pa¤¤àya samannàgato ariyàya nibbedhikàya sammàdukkhakkhayagàminiyà. Sambodhapakkhikànaü àvuso dhammànaü ayaü pa¤camã upanisà bhàvanàya.
     8. Kalyàõamittass' etaü bhikkhave bhikkhuno pàñikaïkhaü kalyàõasahàyassa kalyàõasampavaïkassa: sãlavà bhavissati, pàtimokkhasaüvarasaüvuto viharissati àcàragocarasampanno, anumattesu vajjesu bhayadassàvã samàdàya sikkhissati sikkhàpadesu. Kalyàõamittass' etaü bhikkhave bhikkhuno pàñikaïkhaü kalyàõasahàyassa kalyàõasampavaïkassa: yàyaü kathà abhisallekhikà cetovivaraõasappàyà, seyyathãdaü appicchakathà . . . pe . . . evaråpiyà kathàya nikàmalàbhã bhavissati akicchalàbhã akasiralàbhã. Kalyàõamittass' etaü bhikkhave bhikkhuno pàñikaïkhaü kalyàõasahàyassa kalyàõasampavaïkassa: àraddhaviriyo viharissati akusalànaü dhammànaü pahànàya,


#<[page 353]>#
%<II. 1-2             Sambodha-Vagga.                  353>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  kusalànaü dhammànaü upasampadàya, thàmavà daëhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Kalyàõamittass' etaü bhikkhave bhikkhuno pàñikaïkhaü kalyàõasahàyassa kalyàõasampavaïkassa: pa¤¤avà bhavissati, udayatthagàminiyà pa¤¤àya samannàgato ariyàya nibbedhikàya sammàdukkhakkhayagàminiyà. Tena ca pana bhikkhave bhikkhunà imesu pa¤casu dhammesu patiññhàya cattàro dhammà uttariü bhàvetabbà: asubhà bhàvetabbà ràgassa pahànàya, mettà bhàvetabbà vyàpàdassa pahànàya, ànàpànasati bhàvetabbà vitakkåpacchedàya, aniccasa¤¤à bhàvetabbà asmimànasamugghàtàya. Aniccasa¤¤ino bhikkhave bhikkhuno anattasa¤¤à saõñhàti, anattasa¤¤ã asmimànasamugghàtaü pàpuõàti diññh' eva dhamme nibbànan ti.
                     II.
     1. Atha kho a¤¤ataro bhikkhu yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho so bhikkhu Bhagavantaü etad avoca `nissayasampanno nissayasampanno ti bhante vuccati; kittàvatà nu kho bhante bhikkhu nissayasampanno hotã' ti?
     2. Saddha¤ ce bhikkhu nissàya akusalaü pajahati kusalaü bhàveti, pahãnam ev' assa taü akusalaü hoti.
Hiri¤ ce bhikkhu nissàya . . . pe . . . Ottappa¤ ce bhikkhu nissàya . . . Viriya¤ ce bhikkhu nissàya . . . Pa¤¤a¤ ce bhikkhu nissàya akusalaü pajahati kusalaü bhàveti, pahãnam ev' assa taü akusalaü hoti.


#<[page 354]>#
%<354                    Aïguttara-Nikàya.              II. 3-III. 2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Taü hi 'ssa bhikkhuno akusalaü pahãnaü hoti suppahãnaü, yaüsa ariyàya pa¤¤àya disvà pahãnaü.
Tena ca pana bhikkhu bhikkhunà imesu pa¤casu dhammesu patiññhàya cattàro dhammà upanissàya vihàtabbà.
Katame cattàro?
     3. Idha bhikkhu bhikkhu saükhày' ekaü pañisevati, saükhày' ekaü adhivàseti, saükhày' ekaü parivajjeti, saükhày' ekaü vinodeti. Evaü kho bhikkhu bhikkhu nissayasampanno hotã ti.
                              III.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Càlikàyaü viharati Càlikàpabbate. Tena kho pana samayena àyasmà Meghiyo Bhagavato upaññhàko hoti. Atha kho àyasmà Meghiyo yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhito kho àyasmà Meghiyo Bhagavantaü etad avoca `icchàm' ahaü bhante Jantugàmaü piõóàya pavisitun' ti. `Yassa dàni tvaü Meghiya kàlaü ma¤¤asã' ti.
     2. Atha kho àyasmà Meghiyo pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya Jantugàmaü piõóàya pàvisi, Jantugàme piõóàya caritvà pacchàbhattaü piõóapàtapañikkanto yena Kimikàlàya nadiyà tãraü ten' upasaïkami. Addasà kho àyasmà Meghiyo Kimikàlàya nadiyà tãre jaïghàvihàraü anucaïkamamàno anuvicaramàno ambavanaü pàsàdikaü ramaõãyaü.


#<[page 355]>#
%<III. 3-4                 Sambodha-Vagga.               355>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Disvàn' assa etad ahosi `pàsàdikaü vat' idaü ambavanaü ramaõãyaü, alaü vat' idaü kulaputtassa padhànatthikassa padhànàya, sace maü Bhagavà anujàneyya, àgaccheyyàhaü imaü ambavanaü padhànàyà' ti.
     3. Atha kho àyasmà Meghiyo yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Meghiyo Bhagavantaü etad avoca `idhàhaü bhante pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya Jantugàmaü piõóàya pàvisiü, Jantugàme piõóàya caritvà pacchàbhattaü piõóapàtapañikkanto yena Kimikàlàya nadiyà tãraü ten' upasaïkamiü, addasaü kho ahaü bhante Kimikàlàya nadiyà tãre jaïghàvihàraü anucaïkamamàno anuvicaramàno ambavanaü pàsàdikaü ramaõãyaü; disvàna me etad ahosi "pàsàdikam vat' idaü ambavanaü ramaõãyaü, alaü vat' idaü kulaputtassa padhànatthikassa padhànàya, sace maü Bhagavà anujàneyya, àgaccheyyàhaü imaü ambavanaü padhànàyà" ti; sace maü Bhagavà anujàneyya, gaccheyyàhaü taü ambavanaü padhànàyà' ti. `âgamehi tàva Meghiya, ekak' amhà tàva yàva a¤¤o pi koci bhikkhu dissatå' ti.
     4. Dutiyam pi kho àyasmà Meghiyo Bhagavantaü etad avoca `Bhagavato bhante natthi ki¤ci uttariü karaõãyaü, natthi katassa pañicayo, mayhaü kho pana bhante atthi uttariü karaõãyaü, atthi katassa pañicayo; sace maü Bhagavà anujàneyya, gaccheyyàhaü taü ambavanaü padhànàyà' ti. `âgamehi tàva Meghiya, ekak' amhà tàva yàva a¤¤o pi koci bhikkhu dissatå' ti.


#<[page 356]>#
%<356                 Aïguttara-Nikàya.             III. 5-7>%
     5. Tatiyam pi kho àyasmà Meghiyo Bhagavantaü etad avoca `Bhagavato bhante natthi ki¤ci uttariü karaõãyaü, natthi katassa pañicayo, mayhaü kho pana bhante atthi uttariü karaõãyaü, atthi katassa pañicayo; sace maü Bhagavà anujàneyya, gaccheyyàhaü taü ambavanaü padhànàyà' ti. `Padhànan ti kho Meghiya vadamànaü kinti vadeyyàma? Yassa dàni tvaü Meghiya kàlaü ma¤¤asã' ti.
     6. Atha kho àyasmà Meghiyo uññhàyàsanà Bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà yena taü ambavanaü ten' upasaïkami, upasaïkamitvà taü ambavanaü ajjhogàhetvà a¤¤atarasmiü rukkhamåle divàvihàraü nisãdi. Atha kho àyasmato Meghiyassa tasmiü ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pàpakà akusalà vitakkà samudàcaranti, seyyathãdaü kàmavitakko vyàpàdavitakko vihiüsàvitakko.
Atha kho àyasmato Meghiyassa etad ahosi `acchariyaü vata bho abbhutaü vata bho, saddhàya 'va ta¤ c' amhi agàrasmà anagàriyaü pabbajito, atha ca pan' imehi tãhi pàpakehi akusalehi vitakkehi anvàsatto: kàmavitakkena vyàpàdavitakkena vihiüsàvitakkenà' ti.
     7. Atha kho àyasmà Meghiyo yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Meghiyo Bhagavantaü etad avoca: idha mayhaü bhante tasmiü ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pàpakà akusalà vitakkà samudàcaranti, seyyathãdaü kàmavitakko vyàpàdavitakko vihiüsàvitakko; tassa mayhaü bhante etad ahosi `acchariyaü vata bho abbhutaü vata bho, saddhàya 'va ta¤ c' amhi agàrasmà anagàriyaü pabbajito, atha ca pan' imehi tãhi pàpakehi akusalehi vitakkehi anvàsatto:


#<[page 357]>#
%<III. 8-13                Sambodha-Vagga.               357>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  kàmavitakkena vyàpàdavitakkena vihiüsàvitakkenà' ti.
     Aparipakkàya Meghiya cetovimuttiyà pa¤ca dhammà paripakkàya saüvattanti. Katame pa¤ca?
     8. Idha Meghiya bhikkhu kalyàõamitto hoti kalyàõasahàyo kalyàõasampavaïko. Aparipakkàya Meghiya cetovimuttiyà ayaü pañhamo dhammo paripakkàya saüvattati.
     9. Puna ca paraü Meghiya bhikkhu sãlavà hoti, pàtimokkhasaüvarasaüvuto viharati àcàragocarasampanno, anumattesu vajjesu bhayadassàvã samàdàya sikkhati sikkhàpadesu. Aparipakkàya Meghiya cetovimuttiyà ayaü dutiyo dhammo paripakkàya saüvattati.
     10. Puna ca paraü Meghiya bhikkhu yàyaü kathà abhisallekhikà cetovivaraõasappàyà, seyyathãdaü appicchakathà santuññhikathà pavivekakathà asaüsaggakathà viriyàrambhakathà sãlakathà samàdhikathà pa¤¤àkathà vimuttikathà vimutti¤àõadassanakathà, evaråpiyà kathàya nikàmalàbhã hoti akicchalàbhã akasiralàbhã. Aparipakkàya Meghiya cetovimuttiyà ayaü tatiyo dhammo paripakkàya saüvattati.
     11. Puna ca paraü Meghiya bhikkhu àraddhaviriyo viharati akusalànaü dhammànaü pahànàya, kusalànaü dhammànaü upasampadàya, thàmavà daëhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Aparipakkàya Meghiya cetovimuttiyà ayaü catuttho dhammo paripakkàya saüvattati.
     12. Puna ca paraü Meghiya bhikkhu pa¤¤avà hoti, udayatthagàminiyà pa¤¤àya samannàgato ariyàya nibbedhikàya sammàdukkhakkhayagàminiyà. Aparipakkàya Meghiya cetovimuttiyà ayaü pa¤camo dhammo paripakkàya saüvattati.
     13. Kalyàõamittass' etaü Meghiya bhikkhuno pàñikaïkhaü kalyàõasahàyassa kalyàõasampavaïkassa: sãlavà bhavissati, pàtimokkhasaüvarasaüvuto viharissati àcàragocarasampanno,


#<[page 358]>#
%<358                 Aïguttara-Nikàya.             IV. 1-2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  anumattesu vajjesu bhayadassàvã samàdàya sikkhissati sikkhàpadesu. Kalyàõamittass' etaü Meghiya bhikkhuno pàtikaïkhaü kalyàõasahàyassa {kalyàõasampavaïkassa}: yàyaü kathà abhisallekhikà cetovivaraõasappàyà, seyyathãdaü appicchakathà . . . pe . . . vimutti¤àõadassanakathà, evaråpiyà kathàya nikàmalàbhã bhavissati akicchalàbhã akasiralàbhã. Kalyàõamittass' etaü Meghiya bhikkhuno pàñikaïkhaü kalyàõasahàyassa kalyàõasampavaïkassa: àraddhaviriyo viharissati . . . pe . . . anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Kalyàõamittass' etaü Meghiya bhikkhuno pàñikaïkhaü kalyàõasahàyassa kalyàõasampavaïkassa: pa¤¤avà bhavissati . . . pe . . . sammàdukkhakkhayagàminiyà. Tena ca pana Meghiya bhikkhunà imesu pa¤casu dhammesu patiññhàya cattàro dhammà uttariü bhàvetabbà: asubhà bhàvetabbà ràgassa pahànàya, mettà bhàvetabbà vyàpàdassa pahànàya, ànàpànasati bhàvetabbà vitakkåpacchedàya, aniccasa¤¤à bhàvetabbà asmimànasamugghàtàya. Aniccasa¤¤ino Meghiya anattasa¤¤à saõñhàti, anattasa¤¤ã asmimànasamugghàtaü pàpuõàti diññh' eva dhamme nibbànan ti.
                              IV.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme. Tena kho pana samayena àyasmà Nandako upaññhànasàlàyaü bhikkhå dhammiyà kathàya sandasseti samàdapeti samuttejeti sampahaüseti.
     2. Atha kho Bhagavà sàyaõhasamayaü pañisallànà vuññhito yen' upaññhànasàlà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà bahi dvàrakoññhake aññhàsi kathàpariyosànaü àgamayamàno.
Atha kho Bhagavà kathàpariyosànaü viditvà ukkàsitvà aggaëaü àkoñesi.


#<[page 359]>#
%<IV. 3           Sambodha-Vagga.               359>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Vivariüsu kho te bhikkhå Bhagavato dvàraü. Atha kho Bhagavà upaññhànasàlaü pavisitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. Nisajja kho Bhagavà àyasmantaü Nandakaü etad avoca `dãgho kho tyàyaü Nandaka dhammapariyàyo bhikkhånaü pañibhàsi, api me piññhi àgilàyati bahi dvàrakoññhake ñhitassa kathàpariyosànaü àgamayamànassà' ti.
     3. Evaü vutte àyasmà Nandako sàrajjamànaråpo Bhagavantaü etad avoca `na kho mayaü bhante jànàma "Bhagavà bahi dvàrakoññhake ñhito" ti, sace hi mayaü bhante jàneyyàma "Bhagavà bahi dvàrakoññhake ñhito" ti, ettakaü pi no na ppañibhàseyyà' ti. Atha kho Bhagavà àyasmantaü Nandakaü sàrajjamànaråpaü viditvà àyasmantaü Nandakaü etad avoca `sàdhu sàdhu Nandaka, etaü kho Nandaka tumhàkaü pañiråpaü kulaputtànaü saddhàya agàrasmà anagàriyaü pabbajitànaü, yaü tumhe dhammiyà kathàya sannisãdeyyàtha; sannipatitànaü vo nandaka dvayaü karaõãyaü: dhammã và kathà ariyo và tuõhãbhàvo. Saddho ca Nandaka bhikkhu hoti no ca sãlavà; evaü so ten' aïgena aparipåro hoti, tena taü aïgaü paripåretabbaü "kintàhaü saddho ca assaü sãlavà cà" ti?


#<[page 360]>#
%<360            Aïguttara-Nikàya.             IV. 4>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Yato ca kho Nandaka bhikkhu saddho ca hoti sãlavà ca; evaü so ten' aïgena paripåro hoti.
Saddho ca Nandaka bhikkhu hoti sãlavà ca, no ca làbhã ajjhattaü cetosamathassa; evaü so ten' aïgena aparipåro hoti, tena taü aïgaü paripåretabbaü "kintàhaü saddho ca assaü sãlavà ca làbhã ca ajjhattaü cetosamathassà" ti?
Yato ca kho Nandaka bhikkhu saddho ca hoti sãlavà ca làbhã ca ajjhattaü cetosamathassa; evaü so ten' aïgena paripåro hoti. Saddho ca Nandaka bhikkhu hoti sãlavà ca làbhã ca ajjhattaü cetosamathassa, na làbhã adhipa¤¤àdhammavipassanàya; evaü so ten' aïgena aparipåro hoti.
Seyyathà pi Nandaka pàõako catuppàdako, tassa assa eko pàdo omako làmako; evaü so ten' aïgena aparipåro assa: evam eva kho Nandaka bhikkhu saddho ca hoti sãlavà ca làbhã ca ajjhattaü cetosamathassa, na làbhã adhipa¤¤àdhammavipassanàya; evaü so ten' aïgena aparipåro hoti, tena taü aïgaü paripåretabbaü "kintàhaü saddho ca assaü sãlavà ca làbhã ca ajjhattaü cetosamathassa làbhã ca adhipa¤¤àdhammavipassanàyà" ti? Yato ca kho Nandaka bhikkhu saddho ca hoti sãlavà ca làbhã ca ajjhattaü cetosamathassa làbhã ca adhipa¤¤àdhammavipassanàya; evaü so ten' aïgena paripåro hotã' ti.
     Idam avoca Bhagavà, idaü vatvàna Sugato uññhàyàsanà vihàraü pàvisi.
     4. Atha kho àyasmà Nandako acirapakkantassa Bhagavato bhikkhå àmantesi: idàn' àvuso Bhagavà catåhi padehi kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü pakàsetvà uññhàyàsanà vihàraü paviññho `saddho ca Nandaka bhikkhu hoti .


#<[page 361]>#
%<IV. 5-7             Sambodha-Vagga.               361>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . .evaü so ten' aïgena paripåro hotã' ti.
     Pa¤c' ime àvuso ànisaüsà kàlena dhammasavane kàlena dhammasàkacchàya. Katame pa¤ca?
     5. Idhàvuso bhikkhu bhikkhånaü dhammaü deseti àdikalyàõaü majjhe kalyàõaü pariyosànakalyàõaü sàtthaü savya¤janaü kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü pakàseti. Yathà yathàvuso bhikkhu bhikkhånaü dhammaü deseti àdikalyàõaü . . . pe . . . parisuddhaü brahmacariyaü pakàseti, tathà tathàssa Satthà 'va piyo ca hoti manàpo ca garu ca bhàvanãyo ca. Ayaü àvuso pañhamo ànisaüso kàlena dhammasavane kalena dhammasàkacchàya.
     6. Puna ca paraü àvuso bhikkhu bhikkhånaü dhammaü deseti àdikalyàõaü . . . pe . . . brahmacariyaü pakàseti.
Yathà yathàvuso bhikkhu bhikkhånaü dhammaü deseti àdikalyàõaü . . . pe . . . brahmacariyaü pakàseti, tathà tathà so tasmiü dhamme atthapañisaüvedã ca hoti dhammapañisaüvedã ca. Ayaü àvuso dutiyo ànisaüso kàlena dhammasavane kàlena dhammasàkacchàya.
     7. Puna ca paraü àvuso bhikkhu bhikkhånaü dhammaü deseti àdikalyàõaü majjhe kalyàõaü pariyosànakalyàõaü sàtthaü savya¤janaü kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü pakàseti. Yathà yathàvuso bhikkhu bhikkhånaü dhammaü deseti àdikalyàõaü . . . pe . . . brahmacariyaü pakàseti,


#<[page 362]>#
%<362            Aïguttara-Nikàya.             IV. 8-9>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tathà tathà so tasmiü dhamme gambhãraü atthapadaü pa¤¤àya pañivijjha passati. Ayaü àvuso tatiyo ànisaüso kàlena dhammasavane kàlena dhammasàkacchàya.
     8. Puna ca paraü àvuso bhikkhu bhikkhånaü dhammaü deseti àdikalyàõaü . . . pe . . . brahmacariyaü pakàseti.
Yathà yathàvuso bhikkhu bhikkhånaü dhammaü deseti àdikalyàõaü . . . pe . . . brahmacariyaü pakàseti, tathà tathà naü sabrahmacàrã uttariü sambhàventi `addhà ayam àyasmà patto và pajjati và' ti. Ayaü àvuso catuttho ànisaüso kàlena dhammasavane kàlena dhammasàkacchàya.
     9. Puna ca paraü àvuso bhikkhu bhikkhånaü dhammaü deseti àdikalyànaü majjhe kalyàõaü pariyosànakalyàõaü sàtthaü savya¤jaõaü kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü pakàseti. Yathà yathàvuso bhikkhu bhikkhånaü dhammaü deseti àdikalyàõaü majjhe kalyàõaü pariyosànakalyàõaü sàtthaü savya¤janaü kevalaparipuõõaü parisuddhaü brahmacariyaü pakàseti, tattha tattha ye te bhikkhå sekhà appattamànasà anuttaraü yogakkhemaü patthayamànà viharanti, te taü dhammaü sutvà viriyaü àrabhanti appattassa pattiyà anadhigatassa adhigamàya asacchikatassa sacchikiriyàya; ye pana tattha bhikkhå arahanto khãõàsavà vusitavanto katakaraõãyà ohitabhàrà anuppattasadatthà parikkhãõabhavasaüyojanà sammada¤¤àvimuttà, te taü dhammaü sutvà diññhadhammasukhavihàraü yeva anuyuttà viharanti.


#<[page 363]>#
%<V. 1-4              Sambodha-Vagga.               363>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ayaü àvuso pa¤camo ànisaüso kàlena dhammasavane kàlena dhammasàkacchàya.
     Ime kho àvuso pa¤ca ànisaüsà kàlena dhammasavane kàlena dhammasàkacchàyà ti.
                                 V.
     1. Cattàr' imàni bhikkhave balàni. Katamàni cattàri?
     2. Pa¤¤àbalaü viriyabalaü anavajjabalaü saïgahabalaü.
Katama¤ ca bhikkhave pa¤¤àbalaü?
     3. Ye dhammà akusalà akusalasaükhàtà, ye dhammà kusalà kusalasaükhàtà, ye dhammà sàvajjà sàvajjasaükhàtà, ye dhammà anavajjà anavajjasaükhàtà, ye dhammà Kaõhà kaõhasaükhàtà, ye dhammà sukkà sukkasaükhàtà, ye dhammà asevitabbà asevitabbasaükhàtà, ye dhammà sevitabbà sevitabbasaükhàtà, ye dhammà nàlamariyà nàlamariyasaükhàtà, ye dhammà alamariyà alamariyasaükhàtà: tyàssa dhammà pa¤¤àya vodiññhà honti vocarità honti.
Idaü vuccati bhikkhave pa¤¤àbalaü. Katama¤ ca bhikkhave viriyabalaü?
     4. Ye dhammà akusalà akusalasaükhàtà, ye dhammà sàvajjà sàvajjasaükhàtà, ye dhammà kaõhà kaõhasaükhàtà, ye dhammà asevitabbà asevitabbasaükhàtà, ye dhammà nàlamariyà nàlamariyasaükhàtà: tesaü dhammànaü pahànàya chandaü janeti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati. Ye dhammà kusalà kusalasaükhàtà, ye dhammà anavajjà anavajjasaükhàtà, ye dhammà sukkà sukkasaükhàtà, ye dhammà sevitabbà sevitabbasaükhàtà,


#<[page 364]>#
%<364                 Aïguttara-Nikàya.             V. 5-8>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ye dhammà alamariyà alamariyasaükhàtà: tesaü dhammànaü pañilàbhàya chandaü janeti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati. Idaü vuccati bhikkhave viriyabalaü. Katama¤ ca bhikkhave anavajjabalaü?
     5. Idha bhikkhave ariyasàvako anavajjena kàyakammena samannàgato hoti, anavajjena vacãkammena samannàgato hoti, anavajjena manokammena samannàgato hoti. Idaü vuccati bhikkhave anavajjabalaü. Katama¤ ca bhikkhave saïgahabalaü?
     6. Cattàr' imàni bhikkhave saïgahavatthåni: dànaü peyyavajjaü atthacariyà samànattatà. Etad aggaü bhikkhave dànànaü, yad idaü dhammadànaü. Etad aggaü bhikkhave peyyavajjànaü, yad idaü atthikassa ohitasotassa punappunaü dhammaü deseti. Etad aggaü bhikkhave atthacariyànaü, yad idaü assaddhaü saddhàsampadàya samàdapeti niveseti patiññhàpeti, dussãlaü sãlasampadàya samàdapeti niveseti patiññhàpeti, maccariü càgasampadàya samàdapeti niveset patiññhàpeti, duppa¤¤aü pa¤¤àsampadàya samàdapeti niveseti patiññhàpeti. Etad aggaü bhikkhave samànattatànaü, yad idaü sotàpanno sotàpannassa samànatto sakadàgàmã sakadàgàmissa samànatto anàgàmã anàgàmissa samànatto arahaü arahato samànatto. Idaü vuccati bhikkhave saïgahabalaü.
     Imàni kho bhikkhave cattàri balànã ti.
     7. Imehi kho bhikkhave catåhi balehi samannàgato ariyasàvako pa¤ca bhayàni samatikkanto hoti. Katamàni pa¤ca?
     8. âjãvikabhayaü asilokabhayaü parisasàrajjabhayaü maraõabhayaü duggatibhayaü.


#<[page 365]>#
%<V. 9-VI. 2               Sambodha-Vagga.               365>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Sa kho so bhikkhave ariyasàvako iti pañisa¤cikkhati:--
     9. Nàhaü àjãvikabhayassa bhàyàmi. Kissàhaü àjãvikabhayassa bhàyissàmi? Atthi me cattàri balàni: pa¤¤àbalaü viriyabalaü anavajjabalaü saïgahabalaü. Duppa¤¤o kho àjãvikabhayassa bhàyeyya, kusãto àjãvikabhayassa bhàyeyya, sàvajjakàyakammanta-vacãkammanta - manokammanto àjãvikabhayassa bhàyeyya, asaïgahako àjãvikabhayassa bhàyeyya. Nàhaü asilokabhayassa bhàyàmi . . . pe . . . Nàhaü parisasàrajjabhayassa bhàyàmi . . . Nàhaü maraõabhayassa bhàyàmi . . . Nàhaü duggatibhayassa bhàyàmi.
Kissàhaü duggatibhayassa bhàyissàmi? Atthi me cattàri balàni: pa¤¤àbalaü viriyabalaü anavajjabalaü saïgahabalaü. Duppa¤¤o kho duggatibhayassa bhàyeyya, kusãto duggatibhayassa bhàyeyya, sàvajjakàyakammanta-vacãkammanta-manokammanto duggatibhayassa bhàyeyya, asaïgahako duggatibhayassa bhàyeyya.
     Imehi kho bhikkhave catåhi balehi samannàgato ariyasàvako imàni pa¤ca bhayàni samatikkanto hotã ti.
                      VI.
     1. Tatra kho àyasmà Sàriputto bhikkhå àmantesi:--
âvuso bhikkhavo ti. âvuso ti kho te bhikkhå àyasmato Sàriputtassa paccassosuü. âyasmà Sàriputto etad avoca:--
     2. Puggalo pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pi; cãvaram pi àvuso duvidhena veditabbaü: sevitabbam pi asevitabbam pi; piõóapàto pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pi; senàsanam pi àvuso duvidhena veditabbaü: sevitabbam pi asevitabbam pi; gàmanigamo pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pi;


#<[page 366]>#
%<366            Aïguttara-Nikàya.              VI. 3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  janapadapadeso pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pi.
     3. Puggalo pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pã ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     Tattha yaü ja¤¤à puggalaü `imaü kho me puggalaü sevato akusalà dhammà abhivaóóhanti, kusalà dhammà parihàyanti; ye ca kho me pabbajitena jãvitaparikkhàrà samudànetabbà cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrà, te ca kasirena samudàgacchanti; yassa c' amhi atthàya agàrasmà anagàriyaü pabbajito, so ca me sàma¤¤attho na bhàvanàpàripåriü gacchatã 'ti, tenàvuso puggalena so puggalo rattibhàgaü và divasabhàgaü và anàpucchà pakkamitabbaü nànubandhitabbo Tattha yaü ja¤¤à puggalaü `imaü kho me puggalaü sevato akusalà dhammà abhivaóóhanti, kusalà dhammà parihàyanti; ye ca kho me pabbajitena jãvitaparikkhàrà samudànetabbà cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrà, te ca appakasirena samudàgacchanti; yassa c' amhi atthàya agàrasmà anagàriyaü pabbajito, so ca me sàma¤¤attho na bhàvanàpàripåriü gacchatã' ti, tenàvuso puggalena so puggalo saükhà pi àpucchà pakkamitabbaü nànubandhitabbo. Tattha yaü ja¤¤à puggalaü `imaü kho me puggalaü sevato akusalà dhammà parihàyanti,


#<[page 367]>#
%<VI. 4                Sambodha-Vagga.               367>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  kusalà dhammà abhivaóóhanti; ye ca kho me pabbajitena jãvitaparikkhàrà samudànetabbà cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrà, te ca appakasirena samudàgacchanti; yassa c' amhi atthàya agàrasmà anagàriyaü pabbajito, so ca me sàma¤¤attho bhàvanàpàripåriü gacchatã 'ti, tenàvuso puggalena so puggalo saükhà pi anubandhitabbo na pakkamitabbaü. Tattha yaü ja¤¤à puggalaü `imaü kho me puggalaü sevato akusalà dhammà parihàyanti, kusalà dhammà abhivaóóhanti; ye ca kho me pabbajitena jãvitaparikkhàrà samudànetabbà cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrà, te ca appakasirena samudàgacchanti; yassa c' amhi atthàya agàrasmà anagàriyaü pabbajito, so ca me sàma¤¤attho bhàvanàpàripåriü gacchatã' ti, tenàvuso puggalena so puggalo yàvajãvaü anubandhitabbo na pakkamitabbaü api panujjamànena.
     Puggalo pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pã ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     4. Cãvaram pi àvuso duvidhena veditabbaü: sevitabbam pi asevitabbam pã ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     Tattha yaü ja¤¤à cãvaraü `idaü kho me cãvaraü sevato akusalà dhammà abhivaóóhanti, kusalà dhammà parihàyantã' ti, evaråpaü cãvaraü na sevitabbaü. Tattha yaü ja¤¤à cãvaraü `idaü kho me cãvaraü sevato akusalà dhammà parihàyanti, kusalà dhammà abhivaóóhantã' ti, evaråpaü cãvaraü sevitabbaü.


#<[page 368]>#
%<368            Aïguttara-Nikàya.                  VI. 5-7>%
     Cãvaram pi àvuso duvidhena veditabbaü: sevitabbam pi asevitabbam pã ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     5. Piõóapàto pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pã ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     Tattha yaü ja¤¤à piõóapàtaü `imaü kho me piõóapàtaü sevato akusalà dhammà abhivaóóhanti, kusalà dhammà parihàyantã' ti, evaråpo piõóapàto na sevitabbo.
Tattha yaü ja¤¤à piõóapàtaü `imaü kho me piõóapàtaü sevato akusalà dhammà parihàyanti, kusalà dhammà abhivaóóhantã' ti, evaråpo piõóapàto sevitabbo.
     Piõóapàto pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pã ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     6. Senàsanam pi àvuso duvidhena veditabbaü: sevitabbam pi asevitabbam pã ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     Tattha yaü ja¤¤à senàsanaü `idaü kho me senàsanaü sevato akusalà dhammà abhivaóóhanti, kusalà dhammà parihàyantã 'ti, evaråpaü senàsanaü na sevitabbaü. Tattha yaü ja¤¤à senàsanaü `idaü kho me senàsanaü sevato akusalà dhammà parihàyanti, kusalà dhammà abhivaóóhantã' ti, evaråpaü senàsanaü sevitabbaü.
     Senàsanam pi àvuso duvidhena veditabbaü: sevitabbam pi asevitabbam pã ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     7. Gàmanigamo pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pã ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     Tattha yaü ja¤¤à gàmanigamaü `imaü kho me gàmanigamaü sevato akusalà dhammà abhivaóóhanti, kusalà dhammà parihàyantã' ti, evaråpo gàmanigamo na sevitabbo.
Tattha yaü ja¤¤à gàmanigamaü `imaü kho me gàmanigamaü sevato akusalà dhammà parihàyanti,


#<[page 369]>#
%<VI. 8-VII. 2              Sambodha-Vagga.               369>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  kusalà dhammà abhivaóóhantã' ti, evaråpo gàmanigamo sevitabbo.
     Gàmanigamo pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pã ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     8. Janapadapadeso pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pã ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     Tattha yaü ja¤¤à janapadapadesaü `imaü kho me janapadapadesaü sevato akusalà dhammà abhivaóóhanti, kusalà dhammà parihàyantã' ti, evaråpo janapadapadeso na sevitabbo. Tattha yaü ja¤¤à janapadapadesaü `imaü kho me janapadapadesaü sevato akusalà dhammà parihàyanti, kusalà dhammà abhivaóóhantã' ti, evaråpo janapadapadeso sevitabbo.
     Janapadapadeso pi àvuso duvidhena veditabbo: sevitabbo pi asevitabbo pã ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttan ti.
                            VII.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Ràjagahe viharati Gijjhakåñe pabbate. Atha kho Sutavà paribbàjako yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavatà saddhiü sammodi, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho Sutavà paribbàjako Bhagavantaü etad avoca:--
     2. Ekam idaü bhante samayaü Bhagavà idh' eva Ràjagahe viharati Giribbaje. Tatra me bhante Bhagavato sammukhà sutaü sammukhà pañiggahãtaü `yo so Sutavà bhikkhu arahaü khãõàsavo vusitavà katakaraõãyo ohitabhàro anuppattasadattho parikkhãõabhavasaüyojano sammada¤¤àvimutto,


#<[page 370]>#
%<370                 Aïguttara-Nikàya.             VII. 3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  abhabbo so pa¤ca ñhànàni ajjhàcarituü: abhabbo khãõàsavo bhikkhu sa¤cicca pàõaü jãvità voropetuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu adinnaü theyyasaükhàtaü àdàtuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu methunaü dhammaü pañisevituü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu sampajànamusà bhàsituü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu sannidhikàrake kàme paribhu¤jituü seyyathà pi pubbe agàriyabhåto' ti. Kacci me taü bhante Bhagavato sussutaü suggahãtaü sumanasikataü såpadhàritan ti?
     3. Taggha te taü Sutavà sussutaü suggahãtaü sumanasikataü såpadhàritaü. Pubbe càhaü Sutavà etarahi ca evaü vadàmi: yo so bhikkhu arahaü khãõàsavo vusitavà katakaraõãyo ohitabhàro anuppattasadattho parikkhãõabhavasaüyojano sammada¤¤àvimutto, abhabbo so nava ñhànàni ajjhàcarituü: abhabbo khãõàsavo bhikkhu sa¤cicca pàõaü jãvità voropetuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu adinnaü theyyasaükhàtaü àdàtuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu methunaü dhammaü pañisevituü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu sampajànamusà bhàsituü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu sannidhikàrake kàme paribhu¤jituü seyyathà pi pubbe agàriyabhåto, abhabbo khãõàsavo bhikkhu chandàgatiü gantuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu dosàgatiü gantuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu mohàgatiü gantuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu bhayàgatiü gantuü.


#<[page 371]>#
%<VIII. 1-2                Sambodha-Vagga.               371>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Pubbe càhaü Sutavà etarahi ca evaü vadàmi: yo so bhikkhu arahaü khãõàsavo vusitavà katakaraõãyo ohitabhàro anuppattasadattho parikkhãõabhavasaüyojano sammada¤¤àvimutto, abhabbo so imàni nava ñhànàni ajjhàcaritun ti.
                       VIII.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Ràjagahe viharati Gijjhakåñe pabbate. Atha kho Sajjho paribbàjako yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavatà saddhiü sammodi, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho Sajjho paribbàjako Bhagavantaü etad avoca:--
     2. Ekam idaü bhante samayaü Bhagavà idh' eva Ràjagahe viharati Giribbaje. Tatra me bhante Bhagavato sammukhà sutaü sammukhà pañiggahãtaü `yo so Sajjha bhikkhu arahaü khãõàsavo vusitavà katakaraõãyo ohitabhàro anuppattasadattho parikkhãõabhavasaüyojano sammada¤¤àvimutto, abhabbo so pa¤ca ñhànàni ajjhàcarituü: abhabbo khãõàsavo bhikkhu sa¤cicca pàõaü jãvità voropetuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu adinnaü theyyasaükhàtaü àdàtuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu methunaü dhammaü pañisevituü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu sampajànamusà bhàsituü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu sannidhikàrake kàme paribhu¤jituü seyyathà pi pubbe agàriyabhåto' ti. Kacci me taü bhante Bhagavato sussutaü suggahãtaü sumanasikataü såpadhàritan ti?


#<[page 372]>#
%<372                 Aïguttara-Nikàya.             VIII. 3-IX. 2>%
     3. Taggha te taü Sajjha sussutaü suggahãtaü sumanasikataü såpadhàritaü. Pubbe càhaü Sajjha etarahi ca evaü vadàmi: yo so bhikkhu arahaü khãõàsavo vusitavà katakaraõãyo ohitabhàro anuppattasadattho parikkhãõabhavasaüyojano sammada¤¤àvimutto, abhabbo so nava ñhànàni ajjhàcarituü: abhabbo khãõàsavo bhikkhu sa¤cicca pàõaü jãvità voropetuü . . . pe . . . abhabbo khãõàsavo bhikkhu sannidhikàrake kàme paribhu¤jituü seyyathà pi pubbe agàriyabhåto, abhabbo khãõàsavo bhikkhu buddhaü paccakkhàtuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu dhammaü paccakkhàtuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu saïghaü paccakkhàtuü, abhabbo khãõàsavo bhikkhu sikkhaü paccakkhàtuü. Pubbe càhaü Sajjha etarahi ca evaü vadàmi: yo so bhikkhu arahaü khãõàsavo vusitavà katakaraõãyo ohitabhàro anuppattasadattho parikkhãõabhavasaüyojano sammada¤¤àvimutto, abhabbo so imàni nava ññhànàni ajjhàcaritun ti.
                            IX.
     1. Nava yime bhikkhave puggalà santo saüvijjamànà lokasmiü. Katame nava?
     2. Arahà, arahattàya pañipanno, anàgàmã, anàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, sakadàgàmã, sakadàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, sotàpanno, sotàpattiphalasacchikiriyàya pañipanno, puthujjano.
     Ime kho bhikkhave nava puggalà santo saüvijjamànà lokasmin ti.


#<[page 373]>#
%<X. 1-XI. 1                Sambodha-Vagga.               373>%
                                 X.
     1. Nava yime bhikkhave puggalà àhuneyyà pàhuneyyà dakkhiõeyyà a¤jalikaraõãyà anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassa. Katame nava?
     2. Arahà, arahattàya pañipanno, anàgàmã, anàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, sakadàgàmã, sakadàgàmiphalasacchikiriyàya pañipanno, sotàpanno, sotàpattiphalasacchikiriyàya pañipanno, gotrabhå.
     Ime kho bhikkhave nava puggalà àhuneyyà . . . pe . . . anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà ti.
              Sambodhavaggo pañhamo.
                 Tatr' uddànaü:
     Sambodhi nissayo c' eva Meghiyaü Nandakaü balaü
     Sevanà Sutavà Sajjho puggalo àhuneyyo cà ti.
                        XI.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme.
Atha kho àyasmà Sàriputto yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Sàriputto Bhagavantaü etad avoca `vuttho me bhante Sàvatthiyaü vassàvàso, icchàm' ahaü bhante janapadacàrikaü pakkamitun' ti. `Yassa dàni tvaü Sàriputta kàlaü ma¤¤asã' ti. Atha kho àyasmà Sàriputto uññhàyàsanà Bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà pakkàmi.


#<[page 374]>#
%<374                 Aïguttara-Nikàya.             XI. 2-4>%
     2. Atha kho a¤¤ataro bhikkhu acirapakkante àyasmante Sàriputte Bhagavantaü etad avoca `àyasmà maü bhante Sàriputto àsajja appañinissajja càrikaü pakkanto' ti. Atha kho Bhagavà a¤¤ataraü bhikkhuü àmantesi `ehi tvaü bhikkhu, mama vacanena Sàriputtaü àmantehi: Satthà taü àvuso Sàriputta àmantetã' ti. `Evaü bhante' ti kho so bhikkhu Bhagavato pañissutvà yenàyasmà Sàriputto ten' upasaïkami, upasaïkamitvà àyasmantaü Sàriputtaü etad avoca `Satthà taü àvuso Sàriputta àmantetã' ti. `Evam àvuso' ti kho àyasmà Sàriputto tassa bhikkhuno paccassosi.
Tena kho pana samayena àyasmà ca Mahàmoggallàno àyasmà ca ânando avàpuraõaü àdàya vihàrena vihàraü anvàhiõóanti `abhikkhamathàyasmanto abhikkhamathàyasmanto, idàn' àyasmà Sàriputto Bhagavato sammukhà sãhanàdaü nadissatã' ti.
     3. Atha kho àyasmà Sàriputto yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho àyasmantaü Sàriputtaü Bhagavà etad avoca `idha te Sàriputta a¤¤ataro sabrahmacàrã khãyadhammaü àpanno: àyasmà maü bhante Sàriputto àsajja appañinissajja càrikaü pakkanto' ti.
     4. Yassa nåna bhante kàye kàyagatà sati anupaññhità assa, so idha a¤¤ataraü sabrahmacàriü àsajja appañinissajja càrikaü pakkameyya.
     Seyyathà pi bhante pañhaviyaü sucim pi nikkhipanti asucim pi nikkhipanti gåthagatam pi nikkhipanti muttagatam pi nikkhipanti kheëagatam pi nikkhipanti pubbagatam pi nikkhipanti lohitagatam pi nikkhipanti, na ca tena pañhavã aññhiyati và haràyati và jigucchati và: evam eva kho ahaü bhante pañhavãsamena cetasà viharàmi vipulena mahaggatena appamàõena averena avyàpajjhena.


#<[page 375]>#
%<XI.                 Sãhanàda-Vagga.                    375>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
Yassa nåna bhante kàye kàyagatà sati anupaññhità assa, so idha a¤¤ataraü sabrahmacàriü àsajja appañinissajja càrikaü pakkameyya.
     Seyyathà pi bhante àpasmiü sucim pi dhovanti asucim pi dhovanti gåthagatam pi dhovanti muttagatam pi dhovanti kheëagatam pi dhovanti pubbagatam pi dhovanti lohitagatam pi dhovanti, na ca tena àpo aññiyati và haràyati và jigucchati và: evam eva kho ahaü bhante àposamena cetasà vihàràmi vipulena mahaggatena appamàõena averena avyàpajjhena. Yassa nåna bhante kàye kàyagatà sati anupaññhità assa, so idha a¤¤ataraü sabrahmacàriü àsajja appañinissajja càrikaü pakkameyya.
     Seyyathà pi bhante tejo sucim pi óahati asucim pi óahati gåthagatam pi . . . muttagatam pi . . . kheëagatam pi . . . pubbagatam pi . . . lohitagatam pi óahati, na ca tena tejo aññiyati và haràyati và jigucchati và: evam eva kho ahaü bhante tejosamena cetasà viharàmi vipulena mahaggatena appamàõena averena avyàpajjhena. Yassa nåna bhante kàye kàyagatà sati anupaññhità assa, so idha a¤¤ataraü sabrahmacàriü àsajja appañinissajja càrikaü pakkameyya.
     Seyyathà pi bhante vàyo sucim pi upavàyati asucim pi upavàyati gåthagatam pi upavàyati muttagatam pi upavàyati kheëagatam pi upavàyati pubbagatam pi upavàyati lohitagatam pi upavàyati, na ca tena vàyo aññiyati và haràyati và jigucchati và: evam eva kho ahaü bhante vàyosamena cetasà viharàmi vipulena mahaggatena appamàõena averena avyàpajjhena. Yassa nåna bhante kàye kàyagatà sati anupaññhità assa, so idha a¤¤ataraü sabrahmacàriü àsajja appañinissajja càrikaü pakkameyya.


#<[page 376]>#
%<376                 Aïguttara-Nikàya.                  XI.>%
     Seyyathà pi bhante rajoharaõaü sucim pi pu¤chati asucim pi pu¤chati gåthagatam pi pu¤chati muttagatam pi pu¤chati kheëagatam pi pu¤chati pubbagatam pi pu¤chati lohitagatam pi pu¤chati, na ca tena rajoharaõaü aññiyati và haràyati và jigucchati và: evam eva kho ahaü bhante rajoharaõasamena cetasà viharàmi vipulena mahaggatena appamàõena averena avyàpajjhena. Yassa nåna bhante kàye kàyagatà sati anupaññhità assa, so idha a¤¤ataraü sabrahmacàriü àsajja appañinissajja càrikaü pakkameyya.
     Seyyathà pi bhante caõóàlakumàrako và caõóàlakumàrikà và kaëopihattho nantikavàsã gàmaü và nigamaü và pavisanto nãcacittaü yeva upaññhapetvà pavisati: evam eva kho ahaü bhante caõóàlakumàrakasamena cetasà viharàmi vipulena mahaggatena appamàõena averena avyàpajjhena. Yassa nåna bhante kàye kàyagatà sati anupaññhità assa, so idha a¤¤ataraü sabrahmacàriü àsajja appañinissajja càrikaü pakkameyya.
     Seyyathà pi bhante usabho chinnavisàõo sorato sudanto suvinãto rathiyàya rathiyaü siïghàñakena siïghàñakaü anvàhiõóanto na ki¤ci hiüsati pàdena và visàõena và: evam eva kho ahaü bhante usabhachinnavisàõasamena cetasà viharàmi vipulena mahaggatena appamàõena averena avyàpajjhena. Yassa nåna bhante kàye kàyagatà sati anupaññhità assa, so idha a¤¤ataraü sabrahmacàriü àsajja appañinissajja càrikaü pakkameyya.
     Seyyathà pi bhante itthi và puriso và daharo và yuvà và maõóanakajàtiko sãsaü nahàto ahikuõapena và kukkurakuõapena và manussakuõapena và kaõñhe àsattena aññiyeyya haràyeyya jiguccheyya:


#<[page 377]>#
%<XI. 5                Sãhanàda-Vagga.                    377>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  evam eva kho ahaü bhante iminà påtikàyena aññiyàmi haràyàmi jigucchàmi.
Yassa nåna bhante kàye kàyagatà sati anupaññhità assa, so idha a¤¤ataraü sabrahmacàriü àsajja appañinissajja càrikaü pakkameyya.
     Seyyathà pi bhante puriso medakathàlikaü parihareyya chiddaü vichiddaü uggharantaü paggharantaü: evam eva kho ahaü bhante imaü kàyaü pariharàmi chiddaü vichiddaü uggharantaü paggharantaü. Yassa nåna bhante kàye kàyagatà sati anupaññhità assa, so idha a¤¤ataraü sabrahmacàriü àsajja appañinissajja càrikaü pakkameyyà ti.
     5. Atha kho so bhikkhu uññhàyàsanà ekaüsaü uttaràsaïgaü karitvà Bhagavato pàdesu sirasà nipatitvà Bhagavantaü etad avoca `accayo maü bhante accagamà yathàbàlaü yathàmåëhaü yathà-akusalaü, yo 'haü àyasamantaü Sàriputtaü asatà tucchà musà abhåtena abbhàcikkhiü; tassa me bhante Bhagavà accayaü accayato pañiggaõhàtu àyatiü saüvaràyà' ti. `Taggha tvaü bhikkhu accayo accagamà yathàbàlaü yathàmåëhaü yathàakusalaü, yo tvaü Sàriputtaü asatà tucchà musà abhåtena abbhàcikkhi; yato ca kho tvaü bhikkhu accayaü accayato disvà yathàdhammaü pañikarosi, tan te mayaü pañiggaõhàma, vuóóhi h' esà bhikkhu ariyassa vinaye yo accayaü accayato disvà yathàdhammaü pañikaroti àyatiü saüvaraü àpajjatã' ti.


#<[page 378]>#
%<378            Aïguttara-Nikàya.             XI. 6-XII. 3>%
     6. Atha kho Bhagavà àyasmantaü Sàriputtaü àmantesi `khama Sàriputta imassa moghapurisassa, puràssa tatth' eva sattadhà muddhà phalissatã' ti. `Khamàm' ahaü bhante tassa àyasmato, sace maü so àyasmà evam àha: khamatu ca me so àyasmà' ti.
                               XII.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme. Atha kho àyasmà Sàriputto pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya Sàvatthiü piõóàya pàvisi. Atha kho àyasmato Sàriputtassa etad ahosi `atippago kho tàva Sàvatthiyaü piõóàya carituü, yan nånàhaü yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkameyyan' ti. Atha kho àyasmà Sàriputto yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkami, upasaïkamitvà tehi a¤¤atitthiyehi paribbàjakehi saddhiü sammodi, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi.
     2. Tena kho pana samayena tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü sannisinnànaü sannipatitànaü ayam antaràkathà udapàdi `yo hi koci àvuso sa-upàdiseso kàlaü karoti, sabbo so aparimutto nirayà aparimutto tiracchànayoniyà aparimutto pittivisayà aparimutto apàyaduggativinipàtà' ti.
     3. Atha kho àyasmà Sàriputto tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü bhàsitaü neva abhinandi na ppañikkosi, anabhinanditvà appañikkositvà uññhàyàsanà pakkàmi `Bhagavato santike etassa bhàsitassa atthaü àjànissàmã' ti.
Atha kho àyasmà Sàriputto Sàvatthiyaü piõóàya caritvà pacchàbhattaü piõóapàtapañikkanto yena Bhagavà ten' upasaïkami,


#<[page 379]>#
%<XII. 4               Sãhanàda-Vagga.               379>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Sàriputto Bhagavantaü etad avoca: Idhàhaü bhante pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya Sàvatthiü piõóàya pàvisiü; tassa mayhaü bhante etad ahosi `atippago kho tàva Sàvatthiyaü piõóàya carituü, yan nånàhaü yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkameyyan' ti; atha khvàhaü bhante yena a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü àràmo ten' upasaïkamiü, upasaïkamitvà tehi a¤¤atitthiyehi paribbàjakehi saddhiü sammodiü, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdiü; tena kho pana bhante samayena tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü sannisinnànaü sannipatitànaü ayam antaràkathà udapàdi `yo hi koci àvuso sa-upàdiseso kàlaü karoti, sabbo so aparimutto nirayà aparimutto tiracchànayoniyà aparimutto pittivisayà aparimutto apàyaduggativinipàtà' ti; atha khvàhaü bhante tesaü a¤¤atitthiyànaü paribbàjakànaü bhàsitaü neva abhinandiü na ppañikkosiü; anabhinanditvà appañikkositvà uññhàyàsanà pakkàmiü `Bhagavato santike etassa bhàsitassa atthaü àjànissàmã' ti.
     4. Keci Sàriputta a¤¤atitthiyà paribbàjakà bàlà avyattà, keci sa-upàdisesaü và sa-upàdiseso ti jànissanti, anupàdisesaü và anupàdiseso ti jànissanti. Nava yime Sàriputta puggalà sa-upàdisesà kàlaü kurumànà parimuttà nirayà parimuttà tiracchànayoniyà parimuttà pittivisayà parimuttà apàyaduggativinipàtà. Katame nava?


#<[page 380]>#
%<380                 Aïguttara-Nikàya.             XII. 5-8>%
     5. Idha Sàriputta ekacco puggalo sãlesu paripårakàrã hoti samàdhismiü paripårakàrã, pa¤¤àyà na paripårakàrã. So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà antaràparinibbàyã hoti. Ayaü Sàriputta pañhamo puggalo sa-upàdiseso kàlaü kurumàno parimutto nirayà parimutto tiracchànayoniyà parimutto pittivisayà parimutto apàyaduggativinipàtà.
     6. Puna ca paraü Sàriputta idh' ekacco puggalo sãlesu paripårakàrã hoti samàdhismiü paripårakàrã, pa¤¤àya na paripårakàrã. So pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà upahaccaparinibbàyã hoti . . . asaïkhàraparinibbàyã hoti . . . sasaïkhàraparinibbàyã hoti . . . uddhaüsoto hoti akaniññhagàmã. Ayaü Sàriputta pa¤camo puggalo sa-upàdiseso kàlaü kurumàno parimutto nirayà parimutto tiracchànayoniyà parimutto pittivisayà parimutto apàyaduggativinipàtà.
     7. Puna ca paraü Sàriputta idh' ekacco puggalo sãlesu paripårakàrã hoti, samàdhismiü na paripårakàrã pa¤¤àya na paripårakàrã. So tiõõaü saüyojanànaü parikkhayà ràgadosamohànaü tanuttà sakadàgàmã hoti, sakid eva imaü lokaü àgantvà dukkhass' antaü karoti. Ayaü Sàriputta chaññho puggalo sa-upàdiseso kàlaü kurumàno parimutto nirayà . . . pe . . . parimutto apàyaduggativinipàtà.
     8. Puna ca paraü Sàriputta idh' ekacco puggalo sãlesu paripårakàrã hoti, samàdhismiü na paripårakàrã pa¤¤àya na paripårakàrã. So tiõõaü saüyojanànaü parikkhayà ekabãjã hoti, ekaü yeva mànusakaü bhavaü nibbattetvà dukkhass' antaü karoti.


#<[page 381]>#
%<XII. 9-10           Sãhanàda-Vagga.               381>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ayaü Sàriputta sattamo puggalo sa-upàdiseso kàlaü kurumàno parimutto nirayà . . . pe . . . parimutto apàyaduggativinipàtà.
     9. Puna ca paraü Sàriputta idh' ekacco puggalo sãlesu paripårakàrã hoti samàdhismiü mattasokàrã pa¤¤àya mattasokàrã. So tiõõaü saüyojanànaü parikkhayà kolaükolo hoti, dve và tãõi và kulàni sandhàvitvà saüsaritvà dukkhass' antaü karoti. Ayaü Sàriputta aññhamo puggalo sa-upàdiseso kàlaü kurumàno parimutto nirayà . . . pe . . . parimutto apàyaduggativinipàtà.
     10. Puna ca paraü Sàriputta idh' ekacco puggalo sãlesu paripårakàrã hoti samàdhismiü mattasokàrã pa¤¤àya mattasokàrã. So tiõõaü saüyojanànaü parikkhayà sattakkhattuparamo hoti; sattakkhattuparamaü deve ca manusse ca sandhàvitvà saüsaritvà dukkhass' antaü karoti. Ayaü Sàriputta navamo puggalo sa-upàdiseso kàlaü kurumàno parimutto nirayà parimutto tiracchànayoniyà parimutto pittivisayà parimutto apàyaduggativinipàtà.
     Keci Sàriputta a¤¤atitthiyà paribbàjakà bàlà avyattà, keci sa-upàdisesaü và sa-upàdiseso ti jànissanti, anupàdisesaü và anupàdiseso ti jànissanti.
     Ime kho Sàriputta nava puggalà sa-upàdisesà kàlaü kurumànà parimuttà nirayà parimuttà tiracchànayoniyà parimuttà pittivisayà parimuttà apàyaduggativinipàtà. Na tàvàyaü Sàriputta dhammapariyàyo pañibhàsi bhikkhånaü bhikkhunãnaü upàsakànaü upàsikànaü. Taü kissa hetu?
Mà yimaü dhammapariyàyaü sutvà pamàdaü àhariüsu, api ca mayà Sàriputta dhammapariyàyo pa¤hàdhippàyena bhàsito ti.


#<[page 382]>#
%<382            Aïguttara-Nikàya.             XIII. 1>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
                          XIII.
     1. Atha kho àyasmà Mahàkoññhito yenàyasmà Sàriputto ten' upasaïkami, upasaïkamitvà àyasmatà Sàriputtena saddhiü sammodi, sammodanãyaü kathaü sàraõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Mahàkoññhito àyasmantaü Sàriputtaü etad avoca: kin nu kho àvuso Sàriputta `yaü kammaü diññhadhammavedaniyaü, taü me kammaü samparàyavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti? No h' idaü àvuso. -- Kiü panàvuso Sàriputta `yaü kammaü samparàyavedaniyaü, taü me kammaü diññhadhammavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti? No h' idaü àvuso. -- Kin nu kho àvuso Sàriputta `yaü kammaü sukhavedaniyaü, taü me kammaü dukkhavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti? No h' idaü àvuso. -- Kiü panàvuso Sàriputta `yaü kammaü dukkhavedaniyaü, taü me kammaü sukhavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti? No h' idaü àvuso. -- Kin nu kho àvuso Sàriputta `yaü kammaü paripakkavedaniyaü, taü me kammaü aparipakkavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti? No h' idaü àvuso. -- Kiü panàvuso Sàriputta `yaü kammaü aparipakkavedaniyaü, taü me kammaü paripakkavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti? No h' idaü àvuso. -- Kin nu kho àvuso Sàriputta `yaü kammaü bahuvedaniyaü, taü me kammaü appavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti? No h' idaü àvuso. -- Kiü panàvuso Sàriputta `yaü kammaü appavedaniyaü,


#<[page 383]>#
%<XIII. 2              Sãhanàda-Vagga.               383>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  taü me kammaü bahuvedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti? No h' idaü àvuso. -- Kin nu kho àvuso Sàriputta `yaü kammaü vedaniyaü, taü me kammaü avedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti? No h' idaü àvuso. -- Kiü panàvuso Sàriputta `yaü kammaü avedaniyaü, taü me kammaü vedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti? No h' idaü àvuso.
     2. Kin nu kho àvuso Sàriputta `yaü kammaü diññhadhammavedaniyaü, taü me kammaü samparàyavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti: iti puññho samàno `no h' idaü àvuso' ti vadesi. Kiü panàvuso Sàriputta `yaü kammaü samparàyavedaniyaü, taü me kammaü diññhadhammavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti: iti puññho samàno `no h' idaü àvuso' ti vadesi. Kin nu kho àvuso Sàriputta `yaü kammaü sukhavedaniyaü, taü me kammaü dukkhavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti: iti puññho samàno `no h' idaü àvuso' ti vadesi. Kiü panàvuso Sàriputta `yaü kammaü dukkhavedaniyaü, taü me kammaü sukhavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti: iti puññho samàno `no h' idaü àvuso' ti vadesi. Kin nu kho àvuso Sàriputta `yaü kammaü paripakkavedaniyaü, taü me kammaü aparipakkavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti: iti puññho samàno `no h' idaü àvuso' ti vadesi. Kiü panàvuso Sàriputta `yaü kammaü aparipakkavedaniyaü, taü me kammaü paripakkavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti:


#<[page 384]>#
%<384            Aïguttara-Nikàya.                XIII. 3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  iti puññho samàno `no h' idaü àvuso' ti vadesi. Kin nu kho àvuso Sàriputta `yaü kammaü bahuvedaniyaü, taü me kammaü appavedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti: iti puññho samàno `no h' idaü àvuso' ti vadesi. Kiü panàvuso Sàriputta `yaü kammaü appavedaniyaü, taü me kammaü bahuvedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti: iti puññho samàno `no h' idaü àvuso' ti vadesi. Kin nu kho àvuso Sàriputta `yaü kammaü vedaniyaü, taü me kammaü avedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti: iti puññho samàno `no h' idaü àvuso' ti vadesi. Kiü panàvuso Sàriputta `yaü kammaü avedaniyaü, taü me kammaü vedaniyaü hotå' ti etassa atthàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti: iti puññho samàno `no h' idaü àvuso' ti vadesi. Atha kim atthaü carah' àvuso Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti?
     3. Yaü khvassa àvuso a¤¤àtaü adiññhaü appattaü asacchikataü anabhisametaü, tassa ¤àõàya dassanàya pattiyà sacchikiriyàya abhisamayàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti. Kim pan' assa àvuso a¤¤àtaü adiññhaü appattaü asacchikataü anabhisametaü, yassa ¤àõàya dassanàya pattiyà sacchikiriyàya abhisamayàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti? `Idaü dukkhan' ti khvassa àvuso a¤¤àtaü adiññhaü appattaü asacchikataü anabhisametaü, tassa ¤àõàya dassanàya pattiyà sacchikiriyàya abhisamayàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti.


#<[page 385]>#
%<XIV.1-2                 Sãhanàda-Vagga.              385>%
`Ayaü dukkhasamudayo' ti khvassa àvuso . . . pe . . . `Ayaü dukkhanirodho' ti khvassa àvuso . . . `Ayaü dukkhanirodhagàminã pañipadà' ti khvassa àvuso a¤¤àtaü adiññhaü appattaü asacchikataü anabhisametaü, tassa ¤àõàya dassanàya pattiyà sacchikiriyàya abhisamayàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti.
     Idaü khvassa àvuso a¤¤àtaü adiññhaü appattaü asacchikataü anabhisametaü, tassa ¤àõàya dassanàya pattiyà sacchikiriyàya abhisamayàya Bhagavati brahmacariyaü vussatã ti.
                       XIV.
     1. Atha kho àyasmà Samiddhi yenàyasamà Dàriputto ten' upasaïkami, upasaïkamitvà àyasmantaü Sàriputtaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho àyasmantaü Samiddhiü àyasmà Sàriputto etad avoca `kimàrammaõà Samiddhi purisassa saïkappavitakkà uppajjantã' ti? `Nàmaråpàrammaõà bhante' ti. `Te pana Samiddhi kva nànattaü gacchantã' ti? `Dhàtåsu bhante ti. `Te pana Samiddhi kiüsamudayà' ti? `Phassasamudayà bhante' ti. `Te pana Samiddhi kiüsamosaraõà' ti? `Vedanàsamosaraõà bhante' ti. `Te pana Samiddhi kiüpamukhà' ti? `Samàdhipamukhà bhante' ti. `Te pana Samiddhi kiü-adhipateyyà' ti? `Satàdhipateyyà bhante' ti. `Te pana Samiddhi kiü-uttarà' ti? `Pa¤¤uttarà bhante' ti. `Te pana Samiddhi kiüsàrà' ti? `Vimuttisàrà bhante' ti. `Te pana Samiddhi kiü-ogadhà' ti? `Amatogadhà bhante' ti.
     2. `Kimàrammaõà Samiddhi purisassa saïkappavitakkà uppajjantã' ti iti puññho samàno `nàmaråpàrammaõà bhante' ti vadesi, `te pana Samiddhi kva nànattaü gacchantã' ti iti puññho samàno `dhàtåsu bhante' ti vadesi,


#<[page 386]>#
%<386                 Aïguttara-Nikàya.                XV.1-2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  `te pana Samiddhi kiüsamudayà' ti iti puññho samàno `phassasamudayà bhante' ti vadesi, `te pana Samiddhi kiüsamosaraõà' ti iti puññho samàno `vedanàsamosaraõà bhante' ti vadesi, `te pana Samiddhi kiüpamukhà' ti iti puññho samàno `samàdhipamukhà bhante' ti vadesi, `te pana Samiddhi kiü-adhipateyyà' ti iti puññho samàno `satàdhipateyyà bhante' ti vadesi, `te pana Samiddhi kiü-uttarà' ti iti puññho samàno `pa¤¤uttarà bhante' ti vadesi, `te pana Samiddhi kiüsàrà' ti iti puññho samàno `vimuttisàrà bhante' ti vadesi, `te pana Samiddhi kiü-ogadhà' ti iti puññho samàno `amatogadhà bhante' ti vadesi. Sàdhu sàdhu Samiddhi, sàdhu kho tvaü Samiddhi pa¤haü puññho vissajjesi, tena ca mà ma¤¤ã ti.
                                 XV.
     1. Seyyathà pi bhikkhave gaõóo anekavassagaõiko, tass' assu nava vaõamukhàni nava abhedanamukhàni, tato yaü ki¤ci pagghareyya, asuci yeva pagghareyya, duggandhaü yeva pagghareyya, jegucchiyaü yeva pagghareyya, yaü ki¤ci pasaveyya, asuci yeva pasaveyya, duggandhaü yeva pasaveyya, jegucchiyaü yeva pasaveyya.
     2. Gaõóo ti kho bhikkhave imass' etaü càtummahàbhåtikassa kàyassa adhivacanaü màtàpettikasambhavassa odanakummàsupacayassa aniccucchàdanaparimaddanabhedanaviddhaüsanadhammassa, tassa nava vaõamukhàni nava abhedanamukhàni, tato yaü ki¤ci paggharati, asuci yeva paggharati, duggandhaü yeva paggharati, jegucchiyaü yeva paggharati,


#<[page 387]>#
%<XVI. 1-XVII. 4            Sãhanàda-Vagga.               387>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  yaüki¤ci pasavati, asuci yeva pasavati, duggandhaü yeva pasavati, jegucchiyaü yeva pasavati.
Tasmà ti ha bhikkhave imasmiü kàye nibbindathà ti.
                       XVI.
     1. Nava yimà bhikkhave sa¤¤à bhàvità bahulãkatà mahapphalà honti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà. Katamà nava?
     2. Asubhasa¤¤à, maraõasa¤¤à, àhàre pañikkålasa¤¤à, sabbaloke anabhiratasa¤¤à, aniccasa¤¤à, anicce dukkhasa¤¤à, dukkhe anattasa¤¤à, pahànasa¤¤à, viràgasa¤¤à.
     Imà kho bhikkhave nava sa¤¤à bhàvità bahulãkatà mahapphalà honti mahànisaüsà amatogadhà amatapariyosànà ti.
                        XVII.
     1. Navahi bhikkhave aïgehi samannàgataü kulaü anupagantvà và nàlaü upagantuü, upagantvà và nàlaü nisãdituü. Katamehi navahi?
     2. Na manàpena paccuññhenti, na manàpena abhivàdenti, na manàpena àsanaü denti, santam assa parigåhanti, bahukam pi thokaü denti, paõãtam pi låkhaü denti, asakkaccaü denti no sakkaccaü, na upanisãdanti dhammasavanàya, bhàsitassa na rasãyanti.
     Imehi kho bhikkhave navah' aïgehi samannàgataü kulaü anupagantvà và nàlaü upagantuü, upagantvà và nàlaü nisãdituü.
     3. Navahi bhikkhave aïgehi samannàgataü kulaü anupagantvà và alaü upagantuü, upagantvà và alaü nisãdituü. Katamehi navahi?
     4. Manàpena paccuññhenti, manàpena abhivàdenti, manàpena àsanaü denti, santam assa na parigåhanti, bahukam pi bahukaü denti,


#<[page 388]>#
%<388                 Aïguttara-Nikàya.             XVIII. 1-3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  paõãtam pi paõãtaü denti, sakkaccaü denti no asakkaccaü, upanisãdanti dhammasavanàya, bhàsitassa rasãyanti.
     Imehi kho bhikkhave navah' aïgehi samannàgataü kulaü anupagantvà và alaü upagantuü, upagantvà và alaü nisãditun ti.
                      XVIII.
     1. Navah' aïgehi samannàgato bhikkhave uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro. Kathaü upavuttho ca bhikkhave navah' aïgehi samannàgato uposatho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro?
     2. Idha bhikkhave ariyasàvako iti pañisa¤cikkhati `yàvajãvaü arahanto pàõàtipàtaü pahàya pàõàtipàtà pañiviratà nihitadaõóà nihitasatthà lajjã dayàpannà sabbapàõabhåtahitànukampã viharanti, aham p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü pàõàtipàtaü pahàya pàõàtipàtà pañivirato nihitadaõóo nihitasattho lajjã dayàpanno sabbapàõabhåtahitànukampã viharàmi, iminà p' aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà pañhamena aïgena samannàgato hoti.
     3. . . .  `yàvajãvaü arahanto adinnàdànaü pahàya adinnàdànà pañiviratà dinnàdàyã dinnapàñikhaïkhã athenena sucibhåtena attanà viharanti, aham p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü adinnàdànaü pahàya adinnàdànà pañivirato dinnàdàyã dinnapàñikhaïkhã athenena sucibhåtena attanà viharàmi, iminà p' aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà dutiyena aïgena samannàgato hoti.


#<[page 389]>#
%<XVIII. 4-9               Sãhanàda-Vagga.               389>%
     4. . . . `yàvajãvaü arahanto abrahmacariyaü pahàya brahmacàrã àràcàraviratà methunà gàmadhammà, aham p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü abrahmacariyaü pahàya brahmacàrã àràcàravirato methunà gàmadhammà, iminà p' aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà tatiyena aïgena samannàgato hoti.
     5. . . . `yàvajãvaü arahanto musàvàdaü pahàya musàvàdà pañiviratà saccavàdã saccasandhà thetà paccayikà avisaüvàdakà lokassa, aham p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü musàvàdaü pahàya musàvàdà pañivirato saccavàdã saccasandho theto paccayiko avisaüvàdako lokassa, iminà p' aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà catutthena aïgena samannàgato hoti.
     6. . . . `yàvajãvaü arahanto suràmerayamajjapamàdaññhànaü pahàya suràmerayamajjapamàdaññhànà pañiviratà, aham p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü suràmerayamajjapamàdaññhànaü pahàya suràmeravamajjapamàdaññhànà pañivirato, iminà p' aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà pa¤camena aïgena samannàgato hoti.
     7. . . . `yàvajãvaü arahanto ekabhattikà rattåparatà vikàlabhojanà, aham p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü ekabhattiko rattåparato vikàlabhojano, iminà p' aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà chaññhena aïgena samannàgato hoti.
     8. . . . `yàvajãvaü arahanto naccagãtavàditavisåkadassanamàlàgandhavilepanadhàraõamaõóanavibhåsanaññhànà pañiviratà, aham p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü naccagãtavàditavisåkadassanamàlàgandhavilepanadhàraõamaõóanavibhåsanaññhànà pañivirato, iminà p' aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà sattamena aïgena samannàgato hoti.
     9. . . . `yàvajãvaü arahanto uccàsayanamahàsayanaü pahàya uccàsayanamahàsayanà pañiviratà nãcaseyyaü kappenti ma¤cake và tiõasanthàrake và,


#<[page 390]>#
%<390            Aïguttara-Nikàya.                  XVIII. 10-XIX.1>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  aham p' ajja ima¤ ca rattiü ima¤ ca divasaü uccàsayanamahàsayanaü pahàya uccàsayanamahàsayanà pañivirato nãcaseyyaü kappemi ma¤cake và tiõasanthàrake và, iminà p' aïgena arahataü anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatã' ti. Iminà aññhamena aïgena samannàgato hoti.
     10. Idha bhikkhave ariyasàvako mettàsahagatena cetasà ekaü disaü pharitvà viharati, tathà dutiyaü . . . tathà tatiyaü . . . tathà catutthaü . . . iti uddham adho tiriyaü sabbadhi sabbatthatàya sabbàvantaü lokaü mettàsahagatena cetasà vipulena mahaggatena appamàõena averena avyàpajjhena pharitvà viharati, iminà navamena aïgena samannàgato hoti.
     Eva¤ ca upavuttho kho bhikkhave navaïgasamannàgato uposatho mahapphalo hoti mahànisaüso mahàjutiko mahàvipphàro ti.
                       XIX.
     1. Ima¤ ca bhikkhave rattiü sambahulà devatà abhikkantàya rattiyà abhikkantavaõõà kevalakappaü Jetavanaü obhàsetvà yenàhaü ten' upasaïkamiüsu, upasaïkamitvà maü abhivàdetvà ekamantaü aññhaüsu. Ekamantaü ñhità kho bhikkhave tà devatà maü etad avocuü `upasaïkamiüsu no bhante pubbe manussabhåtànaü pabbajità agàràni, tà mayaü bhante paccuññhimha, no ca kho abhivàdimha, tà mayaü bhante aparipuõõakammantà vippañisàriniyo pacchànutàpiniyo hãnaü kàyaü upapannà' ti.


#<[page 391]>#
%<XIX. 2-4            Sãhanàda-Vagga.               391>%
     2. Aparà pi maü bhikkhave sambahulà devatà upasaïkamitvà etad avocuü `upasaïkamiüsu no bhante pubbe manussabhåtànaü pabbajità agàràni, tà mayaü bhante paccuññhimha abhivàdimha, no ca kho àsanaü adamha, tà mayaü bhante aparipuõõakammantà vippañisàriniyo pacchànutàpiniyo hãnaü kàyaü upapannà' ti.
     3. Aparà pi maü bhikkhave sambahulà devatà upasaïkamitvà etad avocuü `upasaïkamiüsu no bhante pubbe manussabhåtànaü pabbajità agàràni, tà mayaü bhante paccuññhimha ca abhivàdimha ca àsana¤ ca adamha, no ca kho yathàsattiü yathàbalaü saüvibhajimha . . . pe . . . yathàsattiü yathàbalaü saüvibhajimha, no ca kho upanisãdimha dhammasavanàya . . . upanisãdimha dhammasavanàya, no ca kho ohitasotà dhammaü suõimha . . . ohitasotà dhammaü suõimha, no ca kho sutvà dhammaü dàrayimha . . . sutvà ca dhammaü dhàrayimha, no ca kho dhatànaü dhammànaü atthaü upaparikkhimha . . . dhatàna¤ ca dhammànaü atthaü upaparikkhimha, no ca kho attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipajjimha, tà mayaü bhante aparipuõõakammantà vippañisàriniyo pacchànutàpiniyo hãnaü kàyaü upapannà' ti.
     4. Aparà pi maü bhikkhave sambahulà devatà upasaïkamitvà etad avocuü `upasaïkamiüsu no bhante pubbe manussabhåtànaü pabbajità agàràni, tà mayaü bhante paccuññhimha abhivàdimha àsanaü adamha, yathàsattiü yathàbalaü saüvibhajimha upanisãdimha dhammasavanàya,


#<[page 392]>#
%<392            Aïguttara-Nikàya.                  XX.1-2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  ohitasotà ca dhammaü suõimha, sutvà ca dhammaü dhàrayimha, dhatàna¤ ca dhammànaü atthaü upaparikkhimha, attham a¤¤àya dhammam a¤¤àya dhammànudhammapañipajjimha, tà mayaü bhante paripuõõakammantà avippañisàriniyo apacchànutàpiniyo paõãtaü kàyaü upapannà' ti.
     Etàni bhikkhave rukkhamålàni etàni su¤¤àgàràni, jhàyatha bhikkhave mà pamàdatha, mà pacchà vippañisàrino ahuvattha, seyyathà pi tà purimikà devatà ti.
                                XX.
     1. Ekaü samayaü Bhagavà Sàvatthiyaü viharati Jetavane Anàthapiõóikassa àràme. Atha kho Anàthapiõóiko gahapati yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho Anàthapiõóikaü gahapatiü Bhagavà etad avoca: api nu te gahapati kule dànaü diyyatã ti? Diyyati me bhante kule dànaü, ta¤ ca kho låkhaü kaõàjakaü bilaïgadutiyan ti.
     2. Låkha¤ ce pi gahapati dànaü deti paõãtaü và, ta¤ ca asakkaccaü deti, acittikatvà deti, asahatthà deti, apaviddhaü deti, anàgamanadiññhiko deti; yattha yattha tassa tassa dànassa vipàko nibbattati, na uëàràya bhattabhogàya cittaü namati, na uëàràya vatthabhogàya cittaü namati, na uëàràya yànabhogàya cittaü namati, na uëàresu pa¤casu kàmaguõesu bhogàya cittaü namati; ye pi 'ssa te honti puttà ti và dàrà ti và dàsà ti và pessà ti và kammakarà ti và,


#<[page 393]>#
%<XX.3-4               Sãhanàda-Vagga.                  393>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  te pi na sussusanti na sotaü odahanti na a¤¤àcittaü upaññhapenti. Taü kissa hetu? Evaü h' etaü gahapati hoti asakkaccakatànaü kammànaü vipàko.
     3. Låkha¤ ce pi gahapati dànaü deti paõãtaü và, ta¤ ca sakkaccaü deti, cittikatvà deti. sahatthà deti, anapaviddhaü deti, àgamanadiññhiko deti; yattha yattha tassa tassa dànassa vipàko nibbattati, uëàràya bhattabhogàya cittaü namati, ulàràya vatthabhogàya cittaü namati, uëàràya yànabhogàya cittaü namati, uëàresu pa¤casu kàmaguõesu bhogàya cittaü namati; ye pi 'ssa te honti puttà ti và dàrà ti và dàsà ti và pessà ti và kammakarà ti và, te pi sussusanti sotaü odahanti a¤¤àcittaü upaññhapenti.
Taü kissa hetu? Evaü h' etaü gahapati hoti sakkaccakatànaü kammànaü vipàko.
     4. Bhåtapubbaü gahapati Velàmo nàma bràhmaõo ahosi.
So evaråpaü dànaü adàsi mahàdànaü: caturàsãti suvaõõapàtisahassàni adàsi råpiyapåràni, caturàsãti råpiyapàtisahassàni adàsi suvaõõapåràni, caturàsãti kaüsapàtisahassàni adàsi hira¤¤apåràni, caturàsãti hatthisahassàni adàsi sovaõõàlaükàràni sovaõõadhajàni hemajàlasa¤channàni, caturàsãti rathasahassàni adàsi sãhacammaparivàràni vyagghacammaparivàràni dipicammaparivàràni paõóukambalaparivàràni sovaõõàlaükàràni sovaõõadhajàni hemajàlasa¤channàni, caturàsãti dhenusahassàni adàsi dukålasanthanàni kaüsåpadhàraõàni, caturàsãti ka¤¤àsahassàni adàsi àmuttamaõikuõóalàyo, caturàsãti pallaïkasahassàni adàsi gonakatthatàni pañikatthatàni pañalikatthatàni kadalimigapavarapaccattharaõàni sa-uttaracchadàni ubhato lohitakåpadhànàni,


#<[page 394]>#
%<394            Aïguttara-Nikàya.             XX.5>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  caturàsãti vatthakoñisahassàni adàsi khomasukhumànaü koseyyasukhumànaü kambalasukhumànaü kappàsikasukhumànaü; ko pana vàdo annassa pànassa khajjassa bhojjassa leyyassa peyyassa najjo ma¤¤e vissandati.
     5. Siyà kho pana te gahapati evam assa `a¤¤o nåna tena samayena Velàmo bràhmaõo ahosi, so taü dànaü adàsi mahàdànan' ti. Na kho pan' etaü gahapati evaü daññhabbaü. Ahaü tena samayena Velàmo bràhmaõo ahosiü, ahaü taü dànaü adàsiü mahàdànaü. Tasmiü kho pana gahapati dàne na koci dakkhiõeyyo ahosi, na taü koci dakkhiõaü visodheti. Yaü gahapati Velàmo bràhmaõo dànaü adàsi mahàdànaü, yo c' ekaü diññhisampannaü bhojeyya, idaü tato mahapphalataraü. Ya¤ ca gahapati Velàmo bràhmaõo dànaü adàsi mahàdànaü, yo ca sataü diññhisampannànaü bhojeyya yo c' ekaü sakadàgàmiü bhojeyya, idaü tato mahapphalataraü. Ya¤ ca gahapati Velàmo bràhmaõo dànaü adàsi mahàdànaü, yo ca sataü sakadàgàmãnaü bhojeyya yo c' ekaü anàgàmiü bhojeyya . . . yo ca sataü anàgàmãnaü bhojeyya yo c' ekaü arahantaü bhojeyya . . . yo ca sataü arahantànaü bhojeyya yo c' ekaü paccekabuddhaü bhojeyya .


#<[page 395]>#
%<XX.                 Sãhanàda-Vagga.               395>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . . yo ca sataü paccekabuddhànaü bhojeyya yo ca Tathàgataü arahantaü sammàsambuddhaü bhojeyya . . . yo ca buddhapamukhaü bhikkhusaïghaü bhojeyya yo ca càtuddisaü saïghaü uddissa vihàraü kàràpeyya . . . yo ca pasannacitto buddha¤ ca dhamma¤ ca saïgha¤ ca saraõaü gaccheyya yo ca pasannacitto sikkhàpadàni samàdiyeyya: pàõàtipàtà veramaõiü adinnàdànà veramaõiü kàmesu micchàcàrà veramaõiü musàvàdà veramaõiü suràmerayamajjapamàdaññhànà veramaõiü . . . yo ca pasannacitto sikkhàpadàni samàdiyeyya: pàõàtipàtà veramaõiü . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànà veramaõiü yo ca antamaso gaddåhanamattam pi mettacittaü bhàveyya, idaü tato mahapphalataraü. Ya¤ ca gahapati Velàmo bràhmaõo dànaü adàsi mahàdànaü, yo c' ekaü diññhisampannaü bhojeyya . . . yo ca sataü diññhisampannànaü bhojeyya yo c' ekaü sakadàgàmiü bhojeyya . . . yo ca sataü sakadàgàmãnaü bhojeyya yo c' ekaü anàgàmiü bhojeyya . . . yo ca sataü anàgàmãnaü bhojeyya yo c' ekaü arahantaü bhojeyya . . . yo ca sataü arahantànaü bhojeyya yo c' ekaü paccekabuddhaü bhojeyya . . . yo ca sataü paccekabuddhànaü bhojeyya yo ca Tathàgañaü arahantaü sammàsambuddhaü bhojeyya . . . yo ca buddhapamukhaü bhikkhusaïghaü bhojeyya yo ca càtuddisaü saïghaü uddissa vihàraü kàràpeyya . . . yo ca pasannacitto buddha¤ ca dhamma¤ ca saïgha¤ ca saraõaü gaccheyya yo ca pasannacitto sikkhàpadàni samàdiyeyya: pàõàtipàtà veramaõiü . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànà veramaõiü . . . yo ca antamaso gaddåhanamattam pi mettacittaü bhàveyya yo ca accharàsaüghàtamattam pi aniccasa¤¤aü bhàveyya,


#<[page 396]>#
%<396                 Aïguttara-Nikàya.             XXI. 1-5>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  idaü tato mahapphalataran ti.
                     Sãhanàdavaggo dutiyo.
                        Tatr' uddànaü:
     Vuttho sa-upàdiseso ca Koññhitena Samiddhinà
     Gaõóasa¤¤à kule mettà devatà Velàmena cà ti.
                             XXI.
     1. Tãhi bhikkhave ñhànehi Uttarakurukà manussà deve ca Tàvatiüse adhigaõhanti Jambudãpake ca manusse.
Katamehi tãhi?
     2. Amamà apariggahà niyatàyukà visesabhuno
     Imehi kho bhikkhave tãhi ñhànehi Uttarakurukà manussà deve ca Tàvatiüse adhigaõhanti Jambudãpake ca manusse.
     3. Tãhi bhikkhave ñhànehi devà Tàvatiüsà Uttarakuruke ca manusse adhigaõhanti Jambudãpake ca manusse.
Katamehi tãhi?
     4. Dibbena àyunà dibbena vaõõena dibbena sukhena.
     Imehi kho bhikkhave tãhi ñhànehi devà Tàvatiüsà Uttarakuruke ca manusse adhigaõhanti Jambudãpake ca manusse.
     5. Tãhi bhikkhave ñhànehi Jambudãpake manussà Uttarakuruke ca manusse adhigaõhanti deve ca Tàvatiüse.
Katamehi tãhi?
     Surà satimanto idhabrahmacariyavàso.
     Imehi kho bhikkhave tãhi ñhànehi Jambudãpakà manussà Uttarakuruke ca manusse adhigaõhanti deve ca Tàvatiüse ti.


#<[page 397]>#
%<XXII. 1-4                Sattàvàsa-Vagga.              397>%
                              XXII.
     1. Tayo ca bhikkhave assakhaëuïke desessàmi tayo ca purisakhaëuïke tayo ca assasadasse tayo ca purisasadasse tayo ca bhadde assàjànãye tayo ca bhadde purisàjànãye.
Taü suõàtha sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã ti.
Evam bhante ti kho te bhikkhå Bhagavato paccassosuü.
Bhagavà etad avoca:--
     2. Katame ca bhikkhave tayo assakhaëuïkà?
     Idha bhikkhave ekacco assakhaëuïko javasampanno hoti na vaõõasampanno na àrohapariõàhasampanno. Idha pana bhikkhave ekacco assakhaëuïko javasampanno hoti vaõõasampanno na àrohapariõàhasampanno. Idha pana bhikkhave ekacco assakhaëuïko javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapariõàhasampanno ca.
     Ime kho bhikkhave tayo assakhaëuïkà.
     3. Katame ca bhikkhave tayo purisakhaëuïkà?
     Idha bhikkhave ekacco purisakhaëuïko javasampanno hoti na vaõõasampanno na àrohapariõàhasampanno. Idha pana bhikkhave ekacco purisakhaëuïko javasampanno hoti vaõõasampanno na àrohapariõàhasampanno. Idha pana bhikkhave ekacco purisakhaëuïko javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapariõàhasampanno ca.
     4. Katha¤ ca bhikkhave purisakhaëuïko javasampanno hoti na vaõõasampanno na àrohapariõàhasampanno?
     Idha bhikkhave bhikkhu `idaü dukkhan' ti yathàbhåtaü pajànàti, `ayaü dukkhasamudayo' ti yathàbhåtaü pajànàti, `ayaü dukkhanirodho' ti yathàbhåtaü pajànàti, `ayaü dukkhanirodhagàminã pañipadà' ti yathàbhåtaü pajànàti.


#<[page 398]>#
%<398                 Aïguttara-Nikàya.             XXII. 5-6>%
Idam assa javasmiü vadàmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pa¤haü puññho saüsàdeti, no vissajjeti. Idam assa na vaõõasmiü vadàmi. Na kho pana làbhã hoti cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrànaü. Idam assa na àrohapariõàhasmiü vadàmi. Evaü kho bhikkhave purisakhaëuïko javasampanno hoti na vaõõasampanno na àrohapariõàhasampanno.
     5. Katha¤ ca bhikkhave purisakhaëuïko javasampanno hoti vaõõasampanno na àrohapariõàhasampanno?
     Idha bhikkhave bhikkhu `idaü dukkhan' ti yathàbhåtaü pajànàti . . . pe . . . `ayaü dukkhanirodhagàminã pañipadà' ti yathàbhåtaü pajànàti. Idam assa javasmiü vadàmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pa¤haü puññho vissajjeti, no saüsàdeti. Idam assa vaõõasmiü vadàmi.
Na kho pana làbhã hoti cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrànaü. Idam assa na àrohapariõàhasmiü vadàmi. Evaü kho bhikkhave purisakhaëuïko javasampanno hoti vaõõasampanno na àrohapariõàhasampanno.
     6. Katha¤ ca bhikkhave purisakhaëuïko javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapariõàhasampanno ca?
     Idha bhikkhave bhikkhu `idaü dukkhan' ti yathàbhåtaü pajànàti . . . pe . . . `ayaü dukkhanirodhagàminã pañipadà' ti yathàbhåtaü pajànàti. Idam assa javasmiü vadàmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pa¤haü puññho vissajjeti, no saüsàdeti. Idam assa vaõõasmiü vadàmi.


#<[page 399]>#
%<XXII. 7-10               Sattàvàsa-Vagga.              399>%
Làbhã kho pana hoti cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrànaü. Idam assa àrohapariõàhasmiü vadàmi. Evaü kho bhikkhave purisakhaëuïko javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapariõàhasampanno ca.
     Ime kho bhikkhave tayo purisakhaëuïkà.
     7. Katame ca bhikkhave tayo assasadassà?
     Idha bhikkhave ekacco assasadasso . . . pe . . . javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapariõàhasampanno ca.
     Ime kho bhikkhave tayo assa sadassà.
     8. Katame ca bhikkhave tayo purisasadassà?
     Idha bhikkhave ekacco purisasadasso . . . pe . . . javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapariõàhasampanno ca.
     9. Katha¤ ca bhikkhave purisasadasso javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapariõàhasampanno ca?
     Idha bhikkhave bhikkhu pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà opapàtiko hoti, tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Idam assa javasmiü vadàmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pa¤haü puññho vissajjeti, no saüsàdeti. Idam assa vaõõasmiü vadàmi.
Làbhã kho pana hoti cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrànaü. Idam assa àrohapariõàhasmiü vadàmi. Evaü kho bhikkhave purisasadasso javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapariõàhasampanno ca.
     Ime kho bhikkhave tayo purisasadassà.
     10. Katame ca bhikkhave tayo bhaddà assàjànãyà?
     Idha bhikkhave ekacco bhaddo assàjànãyo . . . pe . . . javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapariõàhasampanno ca.


#<[page 400]>#
%<400              Aïguttara-Nikàya.                XXII. 11-XXIII. 2>%
     Ime kho bhikkhave tayo bhaddà assàjànãyà.
     11. Katame ca bhikkhave tayo bhaddà purisàjànãyà?
     Idha bhikkhave ekacco bhaddo purisàjànãyo . . . pe
      . . . javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapari-
õàhasampanno ca.
     12. Katha¤ ca bhikkhave bhaddo purisàjànãyo . . . pe . . . javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapariõàhasampanno ca?
     Idha bhikkhave bhikkhu àsavànaü khayà anàsavaü cetovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññh' eva dhamme sayaü abhi¤¤à sacchikatvà upasampajja viharati. Idam assa javasmiü vadàmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pa¤haü puññho vissajjeti, no saüsàdeti. Idam assa vaõõasmiü vadàmi. Làbhã kho pana hoti cãvarapiõóapàtasenàsanagilànapaccayabhesajjaparikkhàrànaü. Idaü assa àrohapariõàhasmiü vadàmi. Evaü kho bhikkhave bhaddo purisàjànãyo javasampanno ca hoti vaõõasampanno ca àrohapariõàhasampanno ca.
     Ime kho bhikkhave tayo bhaddà purisàjànãyà ti.
                             XXIII.
     1. Nava bhikkhave taõhàmålake dhamme desessàmi.
Taü suõàtha . . . pe . . . Katame ca bhikkhave nava taõhàmålakà dhammà?
     2. Taõhaü pañicca pariyesanà, pariyesanaü pañicca làbho, làbhaü pañicca vinicchayo, vinicchayaü pañicca chandaràgo, chandaràgaü pañicca ajjhosànaü, ajjhosànaü pañicca pariggaho, pariggahaü pañicca macchariyaü, macchariyaü pañicca àrakkhàdhikaraõaü, daõóàdànasatthàdànakalahaviggahavivàdà tuvaütuvaüpesu¤¤amusàvàdà aneke pàpakà akusalà dhammà sambhavanti.


#<[page 401]>#
%<XXIV. 1-10               Sattàvàsa-Vagga.              401>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
     Ime kho bhikkhave nava taõhàmålakà dhammà ti.
                             XXIV.
     1. Nava yime bhikkhave sattàvàsà. Katame nava?
     2. Santi bhikkhave sattà nànattakàyà nànattasa¤¤ino, seyyathà pi manussà ekacce ca devà ekacce ca vinipàtikà: ayaü pañhamo sattàvàso.
     3. Santi bhikkhave sattà nànattakàyà ekattasa¤¤ino, seyyathà pi devà Brahmakàyikà pañhamàbhinibbattà: ayaü dutiyo sattàvàso.
     4. Santi bhikkhave sattà ekattakàyà nànattasa¤¤ino, seyyathà pi devà âbhassarà: ayaü tatiyo sattàvàso.
     5. Santi bhikkhave sattà ekattakàyà ekattasa¤¤ino, seyyathà pi devà Subhakiõhà: ayaü catuttho sattàvàso.
     6. Santi bhikkhave sattà asa¤¤ino appañisaüvedino, seyyathà pi devà Asa¤¤asattà: ayaü pa¤camo sattàvàso.
     7. Santi bhikkhave sattà sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanåpagà: ayaü chaññho sattàvàso.
     8. Santi bhikkhave sattà sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanåpagà: ayaü sattamo sattàvàso.
     9. Santi bhikkhave sattà sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanåpagà: ayaü aññhamo sattàvàso.
     10. Santi bhikkhave sattà sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanåpagà: ayaü navamo sattàvàso.
     Ime kho bhikkhave nava sattàvàsà ti.


#<[page 402]>#
%<402                 Aïguttara-Nikàya.                XXV. 1-XXVI. 1>%
                              XXV.
     1. Yato kho bhikkhave bhikkhuno pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti, tass' etaü bhikkhave bhikkhuno kallaü vacanàya `khãõà jàti, vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà ti pajànàmã' ti. Katha¤ ca bhikkhave bhikkhuno pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti?
     2. `Vãtaràgaü me cittan' ti pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti, `vãtadosaü me cittan' ti pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti, `vãtamohaü me cittan' ti pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti, `asaràgadhammaü me cittan' ti pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti, `asadosadhammaü me cittan' ti pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti, `asamohadhammaü me cittan' ti pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti, `anàvattidhammaü me cittaü kàmabhavàyà' ti pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti, `anàvattidhammaü me cittaü råpabhavàyà' ti pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti, `anàvattidhammaü me cittaü aråpabhavàyà' ti pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti.
     Yato kho bhikkhave bhikkhuno pa¤¤àya cittaü suparicitaü hoti, tass' etaü bhikkhave bhikkhuno kallaü vacanàya `khãõà jàti, vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà ti pajànàmã' ti.
                              XXVI.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü àyasmà ca Sàriputto àyasmà ca Candikàputto Ràjagahe viharanti Veëuvane Kalandakanivàpe. Tatra kho àyasmà Candikàputto bhikkhå àmantesi: Devadatto àvuso bhikkhånaü evaü dhammaü deseti `yato kho àvuso bhikkhuno cetasà cittaü suparicitaü hoti, tass' etaü bhikkhuno kallaü veyyàkaraõàya:


#<[page 403]>#
%<XXVI. 2-4                Sattàvàsa-Vagga.              403>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  khãõà jàti, vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà ti pajànàmã' ti.
     2. Evaü vutte àyasmà Sàriputto àyasmantaü Candikàputtaü etad avoca: na kho àvuso Candikàputta Devadatto bhikkhånaü evaü dhammaü deseti `yato kho àvuso bhikkhuno cetasà cittaü suparicitaü hoti, tass' etaü bhikkhuno kallaü veyyàkaraõàya: khãõà jàti, vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà ti pajànàmã' ti, eva¤ ca kho àvuso Candikàputta Devadatto bhikkhånaü dhammaü deseti `yato kho àvuso bhikkhuno cetasà cittaü suparicitaü hoti, tass' etaü bhikkhuno kallaü veyyàkaraõàya: khãõà jàti, vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà ti pajànàmã' ti.
     3. Dutiyam pi kho . . . pe . . . tatiyam pi kho àyasmà Candikàputto bhikkhå àmantesi: Devadatto àvuso bhikkhånaü evaü dhammaü deseti `yato kho àvuso bhikkhuno cetasà cittaü suparicitaü hoti, tass' etaü bhikkhuno veyyàkaraõàya: khãõà jàti, vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà ti pajànàmã' ti. Tatiyam pi kho àyasmà Sàriputto àyasmantaü Candikàputtaü etad avoca: na kho àvuso Candikàputta Devadatto bhikkhånaü evaü dhammaü deseti `yato kho àvuso bhikkhuno cetasà cittaü suparicitaü hoti, tass' etaü bhikkhuno kallaü veyyàkaraõàya: khãõà jàti, vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà ti pajànàtã' ti, eva¤ ca kho àvuso Candikàputta Devadatto bhikkhånaü dhammaü deseti `yato kho àvuso bhikkhuno cetasà cittaü suparicitaü hoti, tass' etaü bhikkhuno kallaü veyyàkaraõàya: khãõà jàti, vusitaü brahmacariyaü, kataü karaõãyaü, nàparaü itthattàyà ti pajànàmã' ti.
     4. Katha¤ ca àvuso bhikkhuno cetasà cittaü suparicitaü hoti?


#<[page 404]>#
%<404                 Aïguttara-Nikàya.                  XXVI. 5>%
     `Vãtaràgaü me cittan' ti cetasà cittaü suparicitaü hoti, `vãtadosaü me cittan' ti cetasà cittaü suparicitaü hoti, `vãtamohaü me cittan' ti cetasà cittaü suparicitaü hoti, `asaràgadhammaü me cittan' ti cetasà cittaü suparicitaü hoti, `asadosadhammaü me cittan' ti cetasà cittaü suparicitaü hoti, `asamohadhammaü me cittan' ti cetasà cittaü suparicitaü hoti, `anàvattidhammaü me cittaü kàmabhavàyà' ti cetasà cittaü suparicitaü hoti, `anàvattidhammaü me cittaü råpabhavàyà' ti cetasà cittaü suparicitaü hoti, `anàvattidhammaü me cittaü aråpabhavàyà' ti cetasà cittaü suparicitaü hoti.
     5. Evaü sammàvimuttacittassa kho àvuso bhikkhuno bhusà ce pi cakkhuvi¤¤eyyà råpà cakkhussa àpàthaü àgacchanti, nev' assa cittaü pariyàdiyanti, amissãkatam ev' assa cittaü hoti ñhitaü ànejjappattaü, vayaü c' assànupassati; bhusà ce pi sotavi¤¤eyyà saddà . . . ghànavi¤¤eyyà gandhà . . . jivhàvi¤¤eyyà rasà . . . kàyavi¤¤eyyà phoññhabbà . . . manovi¤¤eyyà dhammà manassa àpàthaü àgacchanti, nev' assa cittaü pariyàdiyanti, amissãkatam ev' assa cittaü hoti ñhitaü ànejjappattaü, vayaü c' assànupassati. Sevyathà pi àvuso silàyåpo soëasakukkuko, tassa assu aññha kukkå heññhà nemassa aññha kukkå upari nemassa; atha puratthimàya ce pi disàya àgaccheyya bhusà vàtavuññhi, neva naü kampeyya na samkampeyya na sampavedheyya;


#<[page 405]>#
%<XXVII. 1-2               Sattàvàsa-Vagga.              405>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  atha pacchimàya . . . atha uttaràya . . . atha dakkhiõàya ce pi disàya àgaccheyya bhusà vàtavuññhi, neva naü kampeyya na samkampeyya na sampavedheyya. Taü kissa hetu? Gambhãrattà àvuso nemassa sunikhàtattà silàyåpassa. Evam eva kho àvuso evaü sammàvimuttacittassa bhikkhuno bhusà ce pi cakkhuvi¤¤eyyà råpà cakkhussa àpàthaü àgacchanti, nev' assa cittaü pariyàdiyanti, amissãkatam ev' assa cittaü hoti ñhitaü ànejjappattaü, vayaü c' assànupassati; bhusà ce pi sotavi¤¤eyyà saddà . . . ghànavi¤¤eyyà gandhà . . . jivhàvi¤¤eyyà rasà . . . kàyavi¤¤eyyà phoññhabbà . . . manovi¤¤eyyà dhammà manassa àpàthaü àgacchanti, nev' assa cittaü pariyàdiyanti, amissãkatam ev' assa cittaü hoti ñhitaü ànejjappattaü, vayaü c' assànupassatã ti.
                             XXVII.
     1. Atha kho Anàthapiõóiko gahapati yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho Anàthapiõóikaü gahapatiü Bhagavà etad avoca:--
     2. Yato kho gahapati ariyasàvakassa pa¤ca bhayàni veràni våpasantàni hoti, catåhi ca sotàpattiyaïgehi samannàgato hoti, so àkaïkhamàno attanà 'va attànaü vyàkareyya: khãõanirayo 'mhi khãõatiracchànayoni khãõapittivisayo khãõàpàyaduggativinipàto, sotàpanno 'ham asmi avinipàtadhammo niyato sambodhiparàyano.


#<[page 406]>#
%<406                 Aïguttara-Nikàya.                  XXVIL. 3-4>%
     3. Katamàni pa¤ca bhayàni veràni våpasantàni honti?
     Yaü gahapati pàõàtipàtã pàõàtipàtapaccayà diññhadhammikam pi bhayaü veraü pasavati, samparàyikam pi bhayaü veraü pasavati, cetasikam pi dukkhaü domanassaü pañisaüvedeti; pàõàtipàtà pañivirato neva diññhadhammikam pi bhayaü veraü pasavati, na samparàyikam pi bhayaü veraü pasavati, na cetasikam pi dukkhaü domanassaü pañisaüvedeti. Pàõàtipàtà pañiviratassa evaü taü bhayaü veraü våpasantaü hoti.
     Yaü gahapati adinnàdàyã . . . pe . . . kàmesu micchàcàrã . . . musàvàdã . . . suràmerayamajjapamàdaññhàyã suràmerayamajjapamàdaññhànapaccayà diññhadhammikam pi bhayaü veraü pasavati, samparàyikam pi bhayaü veraü pasavati, cetasikam pi dukkhaü domanassaü pañisaüvedeti; suràmerayamajjapamàdaññhànà pañivirato neva diññhadhammikam pi bhayaü veraü pasavati, na samparàyikam pi bhayaü veraü pasavati, na cetasikam pi dukkhaü domanassaü pañisaüvedeti. Suràmerayamajjapamàdaññhànà pañiviratassa evaü taü bhayaü veraü våpasantaü hoti.
     Imàni pa¤ca bhayàni veràni våpasantàni honti.
     4. Katamehi catåhi sotàpattiyaïgehi samannàgato hoti?
     Idha gahapati ariyasàvako buddhe aveccappasàdena samannàgato hoti `iti pi so Bhagavà arahaü sammàsambuddho vijjàcaraõasampanno sugato lokavidå anuttaro purisadammasàrathi Satthà devamanussànaü buddho Bhagavà' ti; dhamme aveccappasàdena samannàgato hoti `svàkkhàto Bhagavatà dhammo sandiññhiko akàliko ehipassiko opanayiko paccattaü veditabbo vi¤¤åhã' ti; saïghe aveccappasàdena samannàgato hoti `supañipanno Bhagavato sàvakasaïgho, ujupañipanno Bhagavato sàvakasaïgho, ¤àyapañipanno Bhagavato sàvakasaïgho,


#<[page 407]>#
%<XXVII. 5-XXVIII. 3             Sattàvàsa-Vagga.         407>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  sàmãcipañipanno Bhagavato sàvakasaïgho, yad idaü cattàri purisayugàni aññha purisapuggalà, esa Bhagavato sàvakasaïgho àhuneyyo pàhuneyyo dakkhiõeyyo a¤jalikaraõãyo anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà' ti; ariyakantehi sãlehi samannàgato hoti akhaõóehi acchiddehi asabalehi akammàsehi bhujissehi vi¤¤uppasatthehi aparàmaññhehi samàdhisaüvattanikehi.
     Imehi catåhi sotàpattiyaïgehi samannàgato hoti.
     5. Yato kho gahapati ariyasàvakassa imàni pa¤ca bhayàni veràni våpasantàni honti, imehi ca catåhi sotàpattiyaïgehi samannàgato hoti, so àkaïkhamàno attanà 'va attànaü vyàkareyya: khãõanirayo 'mhi khãõatiracchànayoni khãõapittivisayo khãõàpàyaduggativinipàto, sotàpanno 'ham asmi avinipàtadhammo niyato sambodhiparàyano ti.
                            XXVIII.
     1. Yato kho bhikkhave ariyasàvakassa pa¤ca bhayàni veràni våpasantàni honti, catåhi ca sotàpattiyaïgehi samannàgato hoti, so àkaïkhamàno attanà 'va attànaü vyàkareyya: khãõanirayo 'mhi khãõatiracchànayoni khãõapittivisayo khãõàpàyaduggativinipàto, sotàpanno 'ham asmi avinipàtadhammo niyato sambodhiparàyano.
     2. Katamàni pa¤ca bhayàni veràni våpasantàni honti? . . . pe . . . Imàni pa¤ca bhayàni veràni våpasantàni honti.
     3. Katamehi catåhi sotàpattiyaïgehi samannàgato hoti?
. . .9 Imehi catåhi sotàpattiyaïgehi samannàgato hoti.


#<[page 408]>#
%<408                 Aïguttara-Nikàya.             XXVIII. 4-XXX. 2>%
     4. Yato kho bhikkhave ariyasàvakassa imàni pa¤ca bhayàni veràni våpasantàni honti, imehi ca catåhi sotàpattiyaïgehi samannàgato hoti, so àkaïkhamàno attanà 'va attànaü vyàkareyya: khãõanirayo 'mhi khãõatiracchànayoni khãõapittivisayo khãõàpàyaduggativinipàto, sotàpanno 'ham asmi avinipàtadhammo niyato sambodhiparàyano ti.
                             XXIX.
     1. Nava yimàni bhikkhave àghàtavatthåni. Katamàni nava?
     2. `Anatthaü me acarã' ti àghàtaü bandhati, `anatthaü me caratã' ti àghàtaü bandhati, `anatthaü me carissatã' ti àghàtaü bandhati, `piyassa me manàpassa anatthaü acari . . . anatthaü carati . . . anatthaü carissatã' ti àghàtaü bandhati, `appiyassa me amanàpassa atthaü acari . . . atthaü carati . . . atthaü carissatã' ti àghàtaü bandhati.
     Imàni kho bhikkhave nava àghàtavatthånã ti.
                              XXX.
     1. Nava yime bhikkhave àghàtapañivinayà. Katame nava?
     2. `Anatthaü me acari, taü kut' ettha labbhà' ti àghàtaü pañivineti, `anatthaü me carati, taü kut' ettha labbhà' ti àghàtaü pañivineti, `anatthaü me carissati, taü kut' ettha labbhà' ti àghàtaü pañivineti, `piyassa me manàpassa anatthaü acari . . .anatthaü carati . . . anatthaü carissati,


#<[page 409]>#
%<XXXI. 1-2           Sattàvàsa-Vagga.                 409>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  taü kut' ettha labbhà' ti àghàtaü pañivineti, `appiyassa me amanàpassa atthaü cari . . . atthaü carati . . .atthaü carissati, taü kut' ettha labbhà' ti àghàtaü pañivineti.
     Ime kho bhikkhave nava àghàtapañivinayà ti.
                             XXXI.
     1. Nava yime bhikkhave anupubbanirodhà. Katame nava?
     2. Pañhamaü jhànaü samàpannassa kàmasa¤¤à niruddhà hoti, dutiyaü jhànaü samàpannassa vitakkavicàrà niruddhà honti, tatiyaü jhànaü samàpannassa pãti niruddhà hoti, catutthaü jhànaü samàpannassa assàsapassàsà niruddhà honti, àkàsàna¤càyatanaü samàpannassa råpasa¤¤à niruddhà hoti, vi¤¤àõa¤càyatanaü samàpannassa àkàsàna¤càyatanasa¤¤à niruddhà hoti, àki¤ca¤¤àyatanaü samàpannassa vi¤¤àõa¤càyatanasa¤¤à niruddhà hoti, nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samàpannassa àki¤ca¤¤àyatanasa¤¤à niruddhà hoti, sa¤¤àvedayitanirodhaü samàpannassa sa¤¤à ca vedanà ca niruddhà honti.
     Ime kho bhikkhave nava anupubbanirodhà ti.
                    Sattàvàsavaggo tatiyo.
                        Tatr' uddànaü:
     òhànakhaëuïko taõhà ca satta-sa¤¤à silàyåpo
     Dve verà dve àghàtàni anupubbanirodhena cà ti.


#<[page 410]>#
%<410                Aïguttara-Nikàya.             XXXII. 1-XXXIII. 2>%
                               XXXII.
     1. Nava yime bhikkhave anupubbavihàrà. Katame nava?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu vicicc' eva kàmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaü savicàraü vivekajaü pãtisukhaü pañhamaü jhànaü upasampajja viharati, vitakkavicàrànaü våpasamà ajjhattaü sampasàdanaü cetaso ekodibhàvaü avitakkaü avicàraü samàdhijaü pãtisukhaü dutiyaü jhànaü upasampajja viharati, pãtiyà ca viràgà
      . . . tatiyaü jhànaü upasampajja viharati, sukhassa ca
pahànà dukkhassa ca pahànà pubb' eva somanassadomanassànaü atthaïgamà adukkhamasukhaü upekhàsatipàrisuddhiü catutthaü jhànaü upasampajja viharati . . . pe . . . sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati, sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati, sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati, sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharati, sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati.
     Ime kho bhikkhave nava anupubbavihàrà ti.
                            XXXIII.
     1. Nava yimà bhikkhave anupubbavihàrasamàpattiyo desessàmi, taü suõàtha . . . pe . . . Katamà ca bhikkhave nava anupubbavihàrasamàpattiyo?
     2. Yattha kàmà nirujjhanti, ye ca kàme nirodhetvà nirodhetvà viharanti, addhà te àyasmanto nicchàtà nibbutà tiõõà pàragatà tadaïgenà ti vadàmi.


#<[page 411]>#
%<XXXIII. 3-4             Mahà-Vagga.               411>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Kattha kàmà nirujjhanti, ke ca kàme nirodhetvà nirodhetvà viharanti? Aham etaü na jànàmi, aham etaü na passàmã ti iti yo evaü vadeyya, so evam assa vacanãyo `idhàvuso bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati; ettha kàmà nirujjhanti, te ca kàme nirodhetvà nirodhetvà viharantã' ti. Addhà bhikkhave asañho amàyàvã sàdhå ti bhàsitaü abhinandeyya anumodeyya, sàdhå ti bhàsitaü abhinanditvà anumoditvà namassamàno pa¤jaliko payirupàseyya.
     3. Yattha vitakkavicàrà nirujjhanti, ye ca vitakkavicàre nirodhetvà nirodhetvà viharanti, addhà te àyasmanto nicchàtà nibbutà tiõõà pàragatà tadaïgenà ti vadàmi.
Kattha vitakkavicàrà nirujjhanti, ke ca vitakkavicàre nirodhetvà nirodhetvà viharanti? Aham etaü na jànàmi, aham etaü na passàmã ti iti yo evaü vadeyya, so evam assa vacanãyo `idhàvuso bhikkhu vitakkavicàrànaü våpasamà . . . pe . . . dutiyaü jhànaü upasampajja viharati; ettha vitakkavicàrà nirujjhanti, te ca vitakkavicàre nirodhetvà nirodhetvà viharantã' ti. Addhà bhikkhave asañho amàyàvã sàdhå ti bhàsitaü abhinandeyya anumodeyya, sàdhå ti bhàsitaü abhinanditvà anumoditvà namassamàno pa¤jaliko payirupàseyya.
     4. Yattha pãti nirujjhati, ye ca pãtiü nirodhetvà nirodhetvà viharanti, addhà te àyasmanto nicchàtà nibbutà tiõõà pàragatà tadaïgenà ti vadàmi. Kattha pãti nirujjhati, ke ca pãtiü nirodhetvà nirodhetvà viharanti?
Aham etaü na jànàmi, aham etaü na passàmã ti iti yo evaü vadeyya, so evam assa vacanãyo `idhàvuso bhikkhu pãtiyà ca viràgà . . . pe . . . tatiyaü jhànaü upasampajja viharati; ettha pãti nirujjhati, te ca pãtiü nirodhetvà nirodhetvà viharantã' ti.


#<[page 412]>#
%<412            Aïguttara-Nikàya.             XXXIII5-6>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Addhà bhikkhave asañho amàyàvã sàdhå ti bhàsitaü abhinandeyya anumodeyya, sàdhå ti bhàsitaü abhinanditvà anumoditvà namassamàno pa¤jaliko payirupàseyya.
     5. Yattha upekhàsukhaü nirujjhati, ye ca upekhàsukhaü nirodhetvà nirodhetvà viharanti, addhà te àyasmanto nicchàtà nibbutà tiõõà pàragatà tadaïgenà ti vadàmi. Kattha upekhàsukhaü nirujjhati, ke ca upekhàsukhaü nirodhetvà nirodhetvà viharanti? Aham etaü na jànàmi, aham etaü na passàmã ti iti yo evaü vadeyya, so evam assa vacanãyo `idhàvuso bhikkhu sukhassa ca pahànà      . . . pe . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati; ettha upekhàsukhaü nirujjhati, te ca upekhàsukhaü nirodhetvà nirodhetvà viharantã' ti. Addhà bhikkhave asañho amàyàvã sàdhå ti bhàsitaü abhinandeyya anumodeyya, sàdhå ti bhàsitaü abhinanditvà anumoditvà namassamàno pa¤jaliko payirupàseyya.
     6. Yattha råpasa¤¤à nirujjhanti, ye ca råpasa¤¤à nirodhetvà nirodhetvà viharanti, addhà te àyasmanto nicchàtà nibbutà tiõõà pàragatà tadaïgenà ti vadàmi. Kattha råpasa¤¤à nirujjhanti, ke ca råpasa¤¤à nirodhetvà nirodhetvà viharanti? Aham etaü na jànàmi, aham etaü na passàmã ti iti yo evaü vadeyya, so evam assa vacanãyo `idhàvuso bhikkhu sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà "ananto àkàso" ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati; ettha råpasa¤¤à nirujjhanti, te ca råpasa¤¤à nirodhetvà nirodhetvà viharantã' ti. Addhà bhikkhave asañho amàyàvã sàdhå ti bhàsitaü abhinandeyya anumodeyya, sàdhå ti bhàsitaü abhinanditvà anumoditvà namassamàno pa¤jaliko payirupàseyya.


#<[page 413]>#
%<XXXIII. 7-9              Mahà-Vagga.              413>%
     7. Yattha àkàsàna¤càyatanasa¤¤à nirujjhati, ye ca àkàsàna¤càyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharanti, addhà te àyasmanto nicchàtà nibbutà tiõõà pàragatà tadaïgenà ti vadàmi. Kattha àkàsàna¤càyatanasa¤¤à nirujjhati, ke ca àkàsàna¤càyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharanti? Aham etaü na jànàmi, aham etaü na passàmã ti iti yo evaü vadeyya, so evam assa vacanãyo `idhàvuso bhikkhu sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma "anantaü vi¤¤àõan" ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati; ettha àkàsàna¤càyatanasa¤¤à nirujjhati, te ca àkàsàna¤càyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharantã 'ti. Addhà bhikkhave asañho amàyàvã sàdhå ti bhàsitaü abhinandeyya anumodeyya, sàdhå ti bhàsitaü abhinanditvà anumoditvà namassamàno pa¤jaliko payirupàseyya.
     8. Yattha vi¤¤àõa¤càyatanasa¤¤à nirujjhati, ye ca vi¤¤àõa¤càyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharanti, addhà te àyasmanto nicchàtà nibbutà tiõõà pàragatà tadaïgenà ti vadàmi. Kattha vi¤¤àõa¤càyatanasa¤¤à nirujjhati, ke ca vi¤¤àõa¤càyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharanti? Aham etaü na jànàmi, aham etaü na passàmã ti iti yo evaü vadeyya, so evam assa vacanãyo `idhàvuso bhikkhu sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma "natthi ki¤cã" ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati; ettha vi¤¤àõa¤càyatanasa¤¤à nirujjhati, te ca vi¤¤àõa¤càyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharantã' ti. Addhà bhikkhave asañho amàyàvã . . . pe . . . namassamàno pa¤jaliko payirupàseyya.
     9. Yattha àki¤ca¤¤àyatanasa¤¤à nirujjhati, ye ca àki¤ca¤¤àyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharanti, addhà te àyasmanto nicchàtà nibbutà tiõõà pàragatà tadaïgenà ti vadàmi. Kattha àki¤ca¤¤àyatanasa¤¤à nirujjhati, ke ca àki¤ca¤¤àyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharanti?


#<[page 414]>#
%<414               Aïguttara-Nikàya.             XXXIII. 10-XXXIV. 2>%
Aham etaü na jànàmi, aham etaü na passàmã ti iti yo.
evaü vadeyya, so evam assa vacanãyo `idhàvuso bhikkhu sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharati; ettha àki¤ca¤¤àyatanasa¤¤à nirujjhati, te ca àki¤ca¤¤àyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharantã' ti. Addhà bhikkhave asañho amàyàvã . . . pe . . . namassamàno pa¤jaliko payirupàseyya.
     10. Yattha nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanasa¤¤à nirujjhati, ye ca nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharanti, addhà te àyasmanto nicchàtà nibbutà tiõõà pàragatà tadaïgenà ti vadàmi. Kattha nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanasa¤¤à nirujjhati, ke ca nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharanti? Aham etaü na jànàmi, aham etaü na passàmã ti iti yo evaü vadeyya, so evam assa vacanãyo `idhàvuso bhikkhu sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati; ettha nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanasa¤¤à nirujjhati, te ca nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanasa¤¤aü nirodhetvà nirodhetvà viharantã' ti. Addhà bhikkhave asañho amàyàvã sàdhå ti bhàsitaü abhinandeyya anumodeyya, sàdhå ti bhàsitaü abhinanditvà anumoditvà namassamàno pa¤jaliko payirupàseyya.
     Imà kho bhikkhave nava anupubbavihàrasamàpattiyo ti
                             XXXIV.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü àyasmà Sàriputto Ràjagahe viharati Veëuvane Kalandakanivàpe. Tatra kho àyasmà Sàriputto bhikkhå àmantesi `sukham idaü àvuso nibbànaü, sukham idaü àvuso nibbànan' ti.
     2. Evaü vutte àyasmà Udàyi àyasmantaü Sàriputtaü etad avoca:--


#<[page 415]>#
%<XXXIV. 3-5                  Mahà-Vagga.                415>%
     Kiü pan' ettha àvuso Sàriputta sukhaü, yad ettha natthi vedayitan ti?
     3. Etad eva khv ettha àvuso sukhaü, yad ettha natthi vedayitaü. Pa¤c' ime àvuso kàmaguõà. Katame pa¤ca?
     Cakkhuvi¤¤eyyà råpà iññhà kantà manàpà piyaråpà kàmåpasaühità rajanãyà, sotavi¤¤eyyà saddà . . . pe . . . ghànavi¤¤eyyà gandhà . . . jivhàvi¤¤eyyà rasà . . . kàyavi¤¤eyyà phoññhabbà iññhà kantà manàpà piyaråpà kàmåpasaühità rajanãyà.
     Ime kho àvuso pa¤ca kàmaguõà. Yaü kho àvuso ime pa¤ca kàmaguõe pañicca uppajjati sukhaü somanassaü, idaü vuccat' àvuso kàmasukhaü.
     4. Idhàvuso bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati. Tassa ce àvuso bhikkhuno iminà vihàrena viharato kàmasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Seyyathà pi àvuso sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa te kàmasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Yo kho panàvuso àbàdho, dukkham etaü vuttaü Bhagavatà. Iminà pi kho etaü àvuso pariyàyena veditabbaü yathàsukhaü nibbànaü.
     5. Puna ca paraü àvuso bhikkhu vitakkavicàrànaü våpasamà . . . pe . . . dutiyaü jhànaü upasampajja viharati.
Tassa ce àvuso bhikkhuno iminà vihàrena viharato vitakkasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Seyyathà pi àvuso sukhino dukhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa te vitakkasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti,


#<[page 416]>#
%<416                    Aïguttara-Nikàya.               XXXIV. 6-8>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  svàssa hoti àbàdho. Yo kho panàvuso àbàdho, dukkham etaü vuttaü Bhagavatà.
Iminà pi kho etaü àvuso pariyàyena veditabbaü yathàsukhaü nibbànaü.
     6. Puna ca paraü àvuso bhikkhu pãtiyà ca viràgà . . . pe . . . tatiyaü jhànaü upasampajja viharati. Tassa ce àvuso bhikkhuno iminà vihàrena viharato pãtisahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho.
Seyyathà pi àvuso sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa te pãtisahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Yo kho panàvuso àbàdho, dukkham etaü vuttaü Bhagavatà. Iminà pi kho etaü àvuso pariyàyena veditabbaü yathàsukhaü nibbànaü.
     7. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sukhassa ca pahànà . . . pe . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati. Tassa ce àvuso bhikkhuno iminà vihàrena viharato upekhàsahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho.
Seyyathà pi àvuso sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa te upekhàsahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Yo kho panàvuso àbàdho, dukkham etaü vuttaü Bhagavatà. Iminà pi kho etaü àvuso pariyàyena veditabbaü yathàsukhaü nibbànaü.
     8. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati. Tassa ce àvuso bhikkhuno iminà vihàrena viharato råpasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Seyyathà pi àvuso sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa te råpasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti,


#<[page 417]>#
%<XXXIV. 9-11             Mahà-Vagga.                417>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  svàssa hoti àbàdho. Yo kho panàvuso àbàdho, dukkham etaü vuttaü Bhagavatà. Iminà pi kho etaü àvuso pariyàyena veditabbaü yathàsukhaü nibbànaü.
     9. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati. Tassa ce àvuso bhikkhuno iminà vihàrena viharato àkàsàna¤càyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Seyyathà pi àvuso sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa te àkàsàna¤càyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Yo kho panàvuso àbàdho, dukkham etaü vuttaü Bhagavatà. Iminà pi kho etaü àvuso pariyàyena veditabbaü yathàsukhaü nibbànaü.
     10. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati. Tassa ce àvuso bhikkhuno iminà vihàrena viharato vi¤¤àõa¤càyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Seyyathà pi àvuso sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa te vi¤¤àõa¤càyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Yo kho panàvuso àbàdho, dukkham etaü vuttaü Bhagavatà. Iminà pi kho etaü àvuso pariyàyena veditabbaü yathàsukhaü nibbànaü.
     11. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharati. Tassa ce àvuso bhikkhuno iminà vihàrena viharato àki¤ca¤¤àyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Seyyathà pi àvuso sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa te àki¤ca¤¤àyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa hoti àbàdho. Yo kho panàvuso àbàdho, dukkham etaü vuttaü Bhagavatà. Iminà pi kho etaü àvuso pariyàyena veditabbaü yathàsukhaü nibbànaü.


#<[page 418]>#
%<418           Aïguttara-Nikàya.                   XXXIV. 1-XXXV. 1>%
     12. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati, pa¤¤àya c' assa disvà àsavà parikkhãõà honti. Iminà pi kho etaü àvuso pariyàyena veditabbaü yathàsukhaü nibbànan ti.
                             XXXV.
     1. Seyyathà pi bhikkhave gàvã pabbateyyà bàlà avyattà akhetta¤¤å akusalà visame pabbate carituü, tassà evam assa `yan nånàhaü agatapubba¤ c' eva disaü gaccheyyaü, akhàditapubbàni ca tiõàni khàdeyyaü, apãtapubbàni ca pànãyàni piveyyan' ti; sà purimaü pàdaü na suppatiññhitaü patiññhàpetvà pacchimaü pàdaü uddhareyya, sà na c' eva agatapubbaü disaü gaccheyya, na ca akhàditapubbàni tiõàni khàdeyya, na ca apãtapubbàni pànãyàni piveyya; yasmiü c' assà pàde ñhitàya evam assa `yan nånàhaü agatapubba¤ c' eva disaü gaccheyyaü, akhàditapubbàni ca tiõàni khàdeyyaü, apãtapubbàni ca pànãyàni piveyyan' ti, ta¤ ca padesaü na sotthinà paccàgaccheyya. Taü kissa hetu? Tattha hi sà bhikkhave gàvã pabbateyyà bàlà avyattà akhetta¤¤å akusalà visame pabbate carituü. Evam eva kho bhikkhave idh' ekacco bhikkhu bàlo avyatto akhetta¤¤å akusalo vivicc' eva kàmehi . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharituü; so taü nimittaü na àsevati na bhàveti na bahulãkaroti na svàdhiññhitaü adhiññhàti, tassa evaü hoti `yan nånàhaü vitakkavicàrànaü våpasamà . . . pe . . . dutiyaü jhànaü upasampajja vihareyyan' ti;


#<[page 419]>#
%<XXXV. 2              Mahà-Vagga.              419>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  so na sakkoti vitakkavicàrànaü våpasamà . . . dutiyaü jhànaü upasampajja viharituü; tassa evaü hoti `yan nånàhaü vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja vihareyyan' ti; so na sakkoti vivicc' eva kàmehi . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharituü. Ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu ubhato bhaññho ubhato parihãno, seyyathà pi sà gàvã pabbateyyà bàlà avyattà akhetta¤¤å akusalà visame pabbate carituü.
     2. Seyyathà pi bhikkhave gàvã pabbateyyà paõóità vyattà khetta¤¤å kusalà visame pabbate carituü, tassà evam assa `yan nånàhaü agatapubba¤ c' eva disaü gaccheyyaü, akhàditapubbàni ca tiõàni khàdeyyaü, apãtapubbàni ca pànãyàni piveyyan' ti; sà purimaü pàdaü suppatiññhitaü patiññhàpetvà pacchimaü pàdaü uddhareyya, sà agatapubba¤ c' eva disaü gaccheyya, akhàditapubbàni ca tiõàni khàdeyya, apãtapubbàni ca pànãyàni piveyya; yasmiü c' assà pàde ñhitàya evam assa `yan nånàhaü agatapubba¤ c' eva disaü gaccheyyaü, akhàditapubbàni ca tiõàni khàdeyyaü, apãtapubbàni ca pànãyàni piveyyan' ti, ta¤ ca padesaü sotthinà paccàgaccheyya. Taü kissa hetu? Tathà hi sà bhikkhave gàvã pabbateyyà paõóità vyattà khetta¤¤å kusalà visame pabbate carituü. Evam eva kho bhikkhave idh' ekacco bhikkhu paõóito vyatto khetta¤¤å kusalo vivicc' eva kàmehi . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharituü; so taü nimittaü àsevati bhàveti bahulãkaroti svàdhiññhitaü adhiññhàti, tassa evaü hoti `yan nånàhaü vitakkavicàrànaü våpasamà . . . dutiyaü jhànaü upasampajja vihareyyan' ti; so dutiyaü jhànaü anabhihiüsamàno vitakkavicàrànaü våpasamà . . . dutiyaü jhànaü upasampajja viharati; so taü nimittaü àsevati bhàveti bahulãkaroti svàdhiññhitaü adhiññhàti, tassa evaü hoti `yan nånàhaü pãtiyà ca viràgà


#<[page 420]>#
%<420                 Aïguttara-Nikàya.                  XXXV.>%
     . . . tatiyaü jhànaü upasampajja vihareyyan' ti; so tatiyaü jhànaü anabhihiüsamàno pãtiyà ca viràgà . . . tatiyaü jhànaü upasampajja viharati; so taü nimittaü àsevati bhàveti bahulãkaroti svàdhiññhitaü adhiññhàti, tassa evaü hoti `yan nånàhaü sukhassa ca pahànà . . . catutthaü jhànaü upasampajja vihareyyan' ti; so catutthaü jhànaü anabhihiüsamàno sukhassa ca pahànà . . . pe . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati; so taü nimittaü àsevati bhàveti bahulãkaroti svàdhiññhitaü adhiññhàti, tasa evaü hoti `yan nånàhaü sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà patighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà "ananto àkàso" ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja vihareyyan' ti; so àkàsàna¤càyatanaü anabhihiüsamàno sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà . . . pe . . . àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati; so taü nimittaü àsevati bhàveti bahulãkaroti svàdhiññhitaü adhiññhàti, tassa evaü hoti `yan nånàhaü sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma "anantaü vi¤¤àõan" ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja vihareyyan' ti; so vi¤¤àõa¤càyatanaü anabhihiüsamàno sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati; so taü nimittaü àsevati bhàveti bahulãkaroti svàdhiññhitaü adhiññhàti, tassa evaü hoti `yan nånàhaü sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma "natthi ki¤cã" ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja vihareyyan' ti; so àki¤ca¤¤àyatanaü anabhihiüsamàno sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati; so taü nimittaü àsevati bhàveti bahulãkaroti svàdhiññhitaü adhiññhàti, tassa evaü hoti `yan nånàhaü sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja vihareyyan' ti; so nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü anabhihiüsamàno sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharati; so taü nimittaü àsevati bhàveti bahulãkaroti svàdhiññhitaü adhiññhàti,


#<[page 421]>#
%<XXXV. 3              Mahà-Vagga.                    421>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tassa evaü hoti `yan nånàhaü sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja vihareyyan' ti; so sa¤¤àvedayitanirodhaü anabhihiüsamàno sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati.
     3. Yato kho bhikkhave bhikkhu taü tad eva samàpattiü samàpajjati pi vuññhàti pi, tassa mudu cittaü hoti kamma¤¤aü, mudunà cittena kamma¤¤ena appamàõo samàdhi hoti subhàvito, so appamàõena samàdhinà subhàvitena yassa yassa abhi¤¤à sacchikaraõãyassa dhammassa cittaü abhininnàmeti abhi¤¤à sacchikiriyàya, tatra tatr' eva sakkhibhabbataü pàpuõàti sati sati àyatane. So sace àkaïkhati `anekavihitaü iddhividhaü paccanubhaveyyaü: eko pi hutvà bahudhà assaü . . . pe . . . yàva Brahmalokà pi kàyena 'va saüvatteyyan' ti, tatra tatr' eva sakkhibhabbataü pàpuõàti sati sati àyatane. So sace àkaïkhati `dibbàya sotadhàtuyà . . . pe . . . sati sati àyatane. So sace àkaïkhati `parasattànaü parapuggalànaü cetasà ceto paricca pajàneyyaü: saràgaü và cittaü saràgaü cittan ti pajàneyyaü . . . pe . . . vimuttaü và cittaü vimuttaü cittan ti pajàneyyaü, avimuttaü và cittaü avimuttaü cittan ti pajàneyyan' ti. tatra tatr' eva sakkhibhabbataü pàpuõàti sati sati àyatane. So sace àkaïkhati `anekavihitaü pubbenivàsaü anussareyyaü, seyyathãdaü ekam pi jàtiü dve pi jàtiyo . . . pe . . . iti sàkàraü sa-uddesaü anekavihitaü pubbenivàsaü anussareyyan' ti, tatra tatr' eva sakkhibhabbataü pàpuõàti sati sati àyatane.


#<[page 422]>#
%<422                     Aïguttara-Nikàya.              XXXVI. 1-2>%
So sace àhaïkhati `dibbena cakkhunà visuddhena atikkantamànusakena . . . pe . . . yathàkammåpage satte pajàneyyan' ti, tatra tatr' eva sakkhibhabbataü pàpuõati sati sati àyatane. So sace àkaïkhati `àsavànaü khayà . . . pe . . . sacchikatvà upasampajja vihareyyan' ti, tatra tatr' eva sakkhibhabbataü pàpuõàti sati sati àyatane ti.
                             XXXVI.
     1. Pañhamam p' ahaü bhikkhave jhànaü nissàya àsavànaü khayaü vadàmi, dutiyam p' ahaü bhikkhave jhànaü nissàya àsavànaü khayaü vadàmi, tatiyam p' ahaü bhikkhave jhànaü nissàya àsavànaü khayaü vadàmi, catutthaü p' ahaü bhikkhave jhànaü nissàya àsavànaü khayaü vadàmi, àkàsàna¤càyatanam p' ahaü bhikkhave nissàya àsavànaü khayaü vadàmi, vi¤¤àõa¤càyatanaü p' ahaü bhikkhave nissàya àsavànaü khayaü vadàmi, àki¤ca¤¤àyatanaü p' ahaü bhikkhave nissàya àsavànaü khayaü vadàmi . . . pe . . . nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanam p' ahaü bhikkhave nissàya àsavànaü khayaü vadàmi.
     2. Pañhamam p' ahaü bhikkhave jhànaü nissàya àsavànaü khayaü vadàmã ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     Idha bhikkhave bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati. So yad eva tattha hoti råpagataü vedanàgataü sa¤¤àgataü saïkhàragataü vi¤¤àõagataü, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaõóato sallato aghato àbàdhato parato palokato su¤¤ato anattato samanupassati.


#<[page 423]>#
%<XXXVI.                       Mahà-Vagga.               423>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  So tehi dhammehi cittaü pañivàpeti, so tehi dhammehi cittaü pañivàpetvà amatàya dhàtuyà cittaü upasaüharati `etaü santaü etaü paõãtaü, yad idaü sabbasaïkhàrasamatho sabbåpadhipañinissaggo taõhakkhayo viràgo nirodho nibbànan' ti. So tattha ñhito àsavànaü khayaü pàpuõàti, no ce àsavànaü khayaü pàpuõàti, ten' eva dhammaràgena tàya dhammanandiyà pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà opapàtiko hoti tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Seyyathà pi bhikkhave issàso và issàsantevàsã và tiõapurisake và mattikàpu¤je và yoggaü karitvà so aparena samayena dåre pàti ca hoti akkhaõavedhi ca mahato ca kàyassa padàletà: evam eva kho bhikkhave bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati; so yad eva tattha hoti råpagataü vedanàgataü sa¤¤àgataü saïkhàragataü vi¤¤àõagataü, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaõóato sallato aghato àbàdhato parato palokato su¤¤ato anattato samanupassati; so tehi dhammehi cittaü pañivàpeti, so tehi dhammehi cittaü pañivàpetvà amatàya dhàtuyà cittaü upasaüharati `etaü santaü etaü paõãtaü, yad idaü sabbasaïkhàrasamatho sabbåpadhipañinissaggo taõhakkhayo viràgo nirodho nibbànan' ti; so tattha ñhito àsavànaü khayaü pàpuõàti, no ce àsavànaü khayaü pàpuõàti, ten' eva dhammaràgena tàya dhammanandiyà pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà opapàtiko hoti tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà.


#<[page 424]>#
%<424                     Aïguttara-Nikàya.              XXXVI. 3>%
     Pañhamam p' ahaü bhikkhave jhànaü nissàya àsavànaü khayaü vadàmã ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     3. Dutiyam p' ahaü bhikkhave jhànaü nissàya . . . pe . . . tatiyam p' ahaü bhikkhave jhànaü nissàya . . . pe . . . catuttham p' ahaü bhikkhave jhànaü nissàya àsavànaü khayaü vàdàmã ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     Idha bhikkhave bhikkhu sukhassa ca pahànà dukkhassa ca pahànà pubb' eva somanassadomanassànaü atthaïgamà adukkhamasukhaü upekhàsatipàrisuddhiü catutthaü jhànaü upasampajja viharati. So yad eva tattha hoti råpagataü vedanàgataü sa¤¤àgataü saïkhàragataü vi¤¤àõagataü, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaõóato sallato aghato àbàdhato parato palokato su¤¤ato anattato samanupassati. So tehi dhammehi cittaü pañivàpeti, so tehi dhammehi cittaü pañivàpetvà amatàya dhàtuyà cittaü upasaüharati `etaü santaü etaü paõãtaü, yad idam sabbasaïkhàrasamatho sabbåpadhipañinissaggo taõhakkhayo viràgo nirodho nibbànan' ti. So tattha ñhito àsavànaü khayaü pàpuõàti, no ce àsavànaü khayaü pàpuõàti, ten' eva dhammaràgena tàya dhammanandiyà pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà opapàtiko hoti tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Seyyathà pi bhikkhave issàso và issàsantevàsã và tiõapurisake và mattikàpu¤je và yoggaü karitvà, so aparena samayena dåre pàti ca hoti akkhaõavedhi ca mahato ca kàyassa padàletà: evam eva kho bhikkhave bhikkhu sukhassa ca pahànà . . . pe . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati; so yad eva tattha hoti råpagataü vedanàgataü . . . pe . . . anàvattidhammo tasmà lokà.


#<[page 425]>#
%<XXXVI. 4-5               Mahà-Vagga.                   425>%
     Catuttham p' ahaü bhikkhave jhànaü nissàya àsavànaü khayaü vadàmã ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     4. âkàsàna¤càyatanam p' ahaü bhikkhave jhànaü nissàya àsàvànaü khayaü vadàmã ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?
     Idha bhikkhave bhikkhu sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati. So yad eva tattha hoti vedanàgataü sa¤¤àgataü saïkhàragataü . . . So . . . pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü parikkhayà opapàtiko hoti tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Seyyathà pi bhikkhave issàso và issàsantevàsã và tiõapurisake và mattikàpu¤je và yoggaü karitvà so aparena samayena dåre pàti ca hoti akkhaõavedhi ca mahato ca kàyassa padàletà: evam eva kho bhikkhave bhikkhu sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati; so yad eva tattha hoti vedanàgataü sa¤¤àgataü . . . pe . . . anàvattidhammo tasmà lokà.
     âkàsàna¤càyatanam p' ahaü bhikkhave nissàya àsavànaü khayaü vadàmã ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     5. Vi¤¤àõa¤càyatanam p' aham bhikkhave nissàya . . . pe . . . àki¤ca¤¤àyatanam p' ahaü bhikkhave nissàya àsavànaü khayaü vadàmã ti iti kho pan' etaü vuttaü, ki¤ c' etaü pañicca vuttaü?


#<[page 426]>#
%<426                 Aïguttara-Nikàya.             XXXVII. 1-2>%
     Idha bhikkhave bhikkhu sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati. So yad eva tattha hoti vedanàgataü sa¤¤àgataü . . . pe . . . So . . . pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü tasmà lokà . . .
     âki¤ca¤¤àyatanam p' ahaü bhikkhave nissàya àsavànaü khayaü vadàmã ti iti yan taü vuttaü, idam etaü pañicca vuttaü.
     Iti kho bhikkhave yàvatà sa¤¤àsamàpatti, tàvatà a¤¤àpañivedho. Yàni ca kho imàni bhikkhave àyatanàni: nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanasamàpatti ca sa¤¤àvedayitanirodho ca, jhàyã h' ete bhikkhave bhikkhåhi samàpattikusalehi samàpattivuññhànakusalehi samàpajjitvà vuññhahitvà samakkhàtabbànã ti vadàmã ti.
                            XXXVII.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü àyasmà ânando Kosambiyaü viharati Ghositàràme. Tatra kho àyasmà ânando bhikkhå àmantesi:-- âvuso bhikkhavo ti.
âvuso ti kho te bhikkhå àyasmato ânandassa paccassosuü. âyasmà ânando etad avoca:--
     2. Acchariyaü àvuso abbhutaü àvuso, yàva¤ c' idaü tena Bhagavatà jànatà passatà arahatà sammàsambuddhena sambàdhe okàsàdhigamo anubuddho sattànaü visuddhiyà sokaparidevànaü samatikkamàya dukkhadomanassànaü atthaïgamàya ¤àyassa adhigamàya nibbànassa sacchikiriyàya, tad eva nàma cakkhuü bhavissati, te råpà ta¤ càyatanaü no pañisaüvedissati;


#<[page 427]>#
%<XXXVII. 3-7              Mahà-Vagga.                   427>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tad eva nàma sotaü bhavissati, te saddà ta¤ càyatanaü no pañisaüvedissati; tad eva nàma ghànaü bhavissati, te gandhà ta¤ càyatanaü no pañisaüvedissati; sà ca nàma jivhà bhavissati, te rasà ta¤ càyatanaü no pañisaüvedissati; so ca nàma kàyo bhavissati, te phoññhabbà ta¤ càyatanaü no pañisaüvedissatã ti.
     3. Evaü vutte àyasmà Udàyi àyasamantaü ânandaü etad avoca `sa¤¤ã-m-eva nu kho àvuso ânanda tad àyatanaü no pañisaüvedeti, udàhu asa¤¤ã' ti? `Sa¤¤ã-meva kho àvuso tad àyatanaü no pañisaüvedeti, no asa¤¤ã' ti. `Kiüsa¤¤ã panàvuso tad àyatanaü no pañisaüvedetã' ti?
     4. Idhàvuso bhikkhu sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati. Evaüsa¤¤ã pi kho àvuso tad àyatanaü no pañisaüvedeti.
     5. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati. Evaüsa¤¤ã pi kho àvuso tad àyatanaü no pañisaüvedeti.
     6. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati. Evaüsa¤¤ã pi kho àvuso tad àyatanaü no pañisaüvedeti.
     7. Ekam idàhaü àvuso samayaü Sàkete viharàmi A¤janavane Migadàye. Atha kho àvuso Jañilàgàhiyà bhikkhunã yenàhaü ten' upasaïkami,


#<[page 428]>#
%<428                     Aïguttara-Nikàya.              XXXVIII. 1-2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  upasaïkamitvà maü abhivàdetvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhità kho àvuso Jañilàgàhiyà bhikkhunã maü etad avoca `yàyaü bhante ânanda samàdhi na càbhinato na càpanato na sasaïkhàraniggayhavàritavato vimuttattà ñhito ñhitattà santusito santusitattà no paritassati, ayaü bhante ânanda samàdhi kimphalo vutto Bhagavatà' ti? Evaü vutte ahaü àvuso Jañilàgàhiyaü bhikkhuniü etad avocaü 'yàyaü bhagini samàdhi na càbhinato na càpanato na sasaïkhàraniggayhavàritavato vimuttattà ñhito ñhitattà santusito santusitattà no paritassati, ayaü bhagini samàdhi a¤¤àphalo vutto Bhagavatà' ti.
     Evaüsa¤¤ã pi kho àvuso tad àyatanaü no pañisaüvedetã ti.
                            XXXVIII.
     1. Atha kho dve lokàyatikà bràhmaõà yena Bhagavà ten' upasaïkamiüsu, upasaïkamitvà Bhagavatà saddhiü sammodiüsu, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdiüsu. Ekamantaü nisinnà kho te {bràhmaõà} Bhagavantaü etad avocuü:--
     2. Påraõo bho Gotama Kassapo sabba¤¤å sabbadassàvã aparisesa¤àõadassanaü pañijànàti `carato ca me tiññhato ca suttassa ca jàgarassa ca satataü samitaü ¤àõadassanaü paccupaññhitan' ti. So evam àha `ahaü anantena ¤àõena antavantaü lokaü jànaü passaü viharàmã' ti.


#<[page 429]>#
%<XXXVIII. 3-4                 Mahà-Vagga.               429>%
Ayam pi bho Gotama Nigaõñho Nàñaputto sabba¤¤å sabbadassàvã aparisesa¤¤àõadassanaü pañijànàti `carato ca me tiññhato ca suttassa ca jàgarassa ca satataü samitaü ¤àõadassanaü paccupaññhitan' ti. So evam àha `ahaü antavantena ¤àõena antavantaü lokaü jànaü passaü viharàmã' ti. Imesaü bho Gotama ubhinnaü ¤àõavàdànaü ubhinnaü a¤¤ama¤¤aü vipaccanãkavàdànaü ko saccaü àha ko musà ti?
     3. Alaü bràhmaõà, tiññhat' etaü: imesaü ubhinnaü ¤àõavàdànaü ubhinnaü a¤¤ama¤¤aü vipaccanãkavàdànaü ko saccaü àha ko musà ti. Dhammaü vo bràhmaõà desissàmi, taü suõàtha sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã ti. `Evaü bho' ti kho te bràhmaõà Bhagavato paccassosuü. Bhagavà etad avoca:--
     4. Seyyathà pi bràhmaõà cattàro purisà catuddisà ñhità paramàya gatiyà ca javena ca samannàgatà paramena ca padavãtihàrena, te evaråpena javena samannàgatà assu; seyyathà pi nàma daëhadhammo dhanuggaho sikkhito katahattho katupàsano lahukena asanena appakasirena tiriyaü tàlacchàtiü atipàteyya, evaråpena ca padavãtihàrena; seyyathà pi nàma puratthimà samuddà pacchimo samuddo, atha puratthimàya disàya ñhito puriso evaü vadeyya `ahaü gamanena lokassa antaü pàpuõissàmã' ti, so a¤¤atr' eva asitapãtakhàyitasàyità a¤¤atra uccàrapassàvakammà a¤¤atra niddàkilamathapañivinodanà vassasatàyuko vassasatajãvã vassasataü gantvà appatvà 'va lokassa antaü antarà kàlaü kareyya,


#<[page 430]>#
%<430                 Aïguttara-Nikàya.              XXXVIII. 5-7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  atha pacchimàya disàya . . . pe . . . atha uttaràya disàya . . .atha dakkhiõàya disàya ñhito puriso evaü vadeyya `ahaü gamanena lokassa antaü pàpuõissàmã' ti, so a¤¤atr' eva asitapãtakhàyitasàyità a¤¤atra uccàrapassàvakammà a¤¤atra niddàkilamathapañivinodanà vassasatàyuko vassasatajãvã vassasataü gantvà appatvà 'va lokassa antaü antarà kàlaü kareyya. Taü kissa hetu?
Nàhaü bràhmaõà evaråpàya sandhàvanikàya lokassa antaü ¤àtayyaü daññhayyaü pattayyan ti vadàmi. Na càhaü bràhmaõà appatvà' va lokassa antaü dukkhass' antakiriyaü vadàmi.
     5. Pa¤c' ime bràhmaõà kàmaguõà ariyassa vinaye loko ti vuccati. Katame pa¤ca?
     6. Cakkhuvi¤¤eyyà råpà iññhà kantà manàpà piyaråpà kàmåpasa¤hità rajaniyà, sotavi¤¤eyyà saddà . . . pe . . . ghànavi¤¤eyyà gandhà . . . jivhàvi¤¤eyyà rasà . . . kàyavi¤¤eyyà phoññhabbà iññhà kantà manàpà piyaråpà kàmåpasa¤hità rajaniyà.
     Ime kho bràhmaõà pa¤ca kàmaguõà ariyassa vinaye loko ti vuccati.
     7. Idha bràhmaõà bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati. Ayaü vuccati bràhmaõà bhikkhu lokassa antaü àgamma lokassa ante viharati. Tam a¤¤e evam àhaüsu `ayam pi lokapariyàpanno, ayam pi anissaño lokamhà' ti. Aham pi bràhmaõà evaü vadàmi `ayam pi lokapariyàpanno, ayam pi anissato lokamhà' ti.


#<[page 431]>#
%<XXXVIII. 8-11            Mahà-Vagga.              431>%
     8. Puna ca paraü bràhmaõà bhikkhu vitakkavicàrànaü våpasamà . . . pe . . . dutiyaü jhànaü upasampajja viharati . . . tatiyaü jhànaü . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati. Ayaü vuccati bràhmaõà bhikkhu lokassa antam àgamma lokassa ante viharati. Tam a¤¤e evam àhaüsu `ayam pi lokapariyàpanno, ayam pi anissaño lokamhà' ti. Aham pi bràhmaõà evaü vadàmi `ayam pi lokapariyàpanno, ayam pi anissaño lokamhà' ti.
     9. Puna ca paraü bràhmaõà bhikkhu sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati. Ayaü vuccati bràhmaõà bhikkhu lokassa antam àgamma lokassa ante viharati. Tam a¤¤e evam àhaüsu `ayam pi lokapariyàpanno, ayam pi anissaño lokamhà' ti. Aham pi bràhmaõà evaü vadàmi `ayam pi lokapariyàpanno, ayam pi anissaño lokamhà' ti.
     10. Puna ca paraü bràhmaõà bhikkhu sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati . . . pe . . . sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati . . . sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharati. Ayaü vuccati bràhmaõà bhikkhu lokassa antam àgamma lokassa ante viharati. Tam a¤¤e evam àhaüsu `ayam pi lokapariyàpanno, ayam pi anissaño lokamhà' ti. Aham pi bràhmaõà evaü vadàmi `ayam pi lokapariyàpanno, ayam pi anissaño lokamhà' ti.
     11. Puna ca paraü bràhmaõà bhikkhu sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati, pa¤¤àya c' assa disvà àsavà parikkhãõà honti. Ayaü vuccati bràhmaõà bhikkhu lokassa antam àgamma lokassa ante viharati tiõõo loke visattikan ti.


#<[page 432]>#
%<432                Aïguttara-Nikàya.                  XXXIX. 1-3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/ 
                                      XXXIX.
     1. Bhåtapubbaü bhikkhave devàsurasaïgàmo samupabbåëho ahosi. Tasmiü kho pana bhikkhave saïgàme asurà jiniüsu, devà paràjiyiüsu. Paràjità ca bhikkhave devà apayiüsveva, uttarenàbhimukhà abhiyiüsu asurà.
Atha kho bhikkhave devànaü etad ahosi `abhiyant' eva kho asurà, yan nåna mayaü dutiyam pi asurehi saïgàmeyyàmà' ti.
     2. Dutiyam pi kho bhikkhave devà asurehi saïgàmesuü.
Dutiyam pi kho bhikkhave asurà 'va jiniüsu, devà paràjiyiüsu. Paràjità ca bhikkhave devà bhãtà apayiüsveva, uttarenàbhimukhà abhiyiüsu asurà. Atha kho bhikkhave devànaü etad ahosi `abhiyant' eva kho asurà, yan nåna mayaü tatiyam pi asurehi saïgàmeyyàmà' ti.
     3. Tatiyam pi kho bhikkhave devà asurehi saïgàmesuü.
Tatiyam pi kho bhikkhave asurà 'va jiniüsu, devà paràjiyiüsu. Paràjità ca bhikkhave devà bhãtà devapuraü yeva pavisiüsu. Devapuragatàna¤ ca pana bhikkhave devànaü etad ahosi `bhãruttànagatena kho dàni mayaü etarahi attanà viharàma akaraõãyà asurehã' ti.


#<[page 433]>#
%<XXXIX. 4-7               Mahà-Vagga.              433>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Asurànam pi bhikkhave etad ahosi `bhãruttànagatena kho dàni devà etarahi attanà viharanti akaraõãyà amhehã' ti.
     4. Bhåtapubbaü bhikkhave devàsurasaïgàmo samupabbåëho ahosi. Tasmiü kho pana bhikkhave saïgàme devà jiniüsu, asurà paràjiyiüsu. Paràjità ca bhikkhave asurà apayiüsveva, dakkhiõenàbhimukhà abhiyiüsu devà.
Atha kho bhikkhave asurànaü etad ahosi `abhiyant' eva kho devà, yan nåna mayaü dutiyam pi devehi saïgàmeyyàmà' ti.
     5. Dutiyam pi kho bhikkhave asurà devehi saïgàmesuü.
Dutiyam pi kho bhikkhave devà 'va jiniüsu, asurà paràjiyiüsu. Paràjità ca bhikkhave asurà apayiüsveva, dakkhiõenàbhimukhà abhiyiüsu devà. Atha kho bhikkhave asurànaü etad ahosi `abhiyant' eva kho devà, yan nåna mayaü tatiyam pi devehi saïgàmeyyàmà' ti.
     6. Tatiyam pi kho bhikkhave asurà devehi saïgàmesuü. Tatiyam pi kho bhikkhave devà jiniüsu, asurà paràjiyiüsu. Paràjità ca bhikkhave asurà bhãtà asurapuraü yeva pavisiüsu, asurapuragatàna¤ ca pana bhikkhave asurànaü etad ahosi `bhãruttànagatena kho dàni mayaü etarahi attanà viharàma akaraõãyà devehã' ti. Devànam pi bhikkhave etad ahosi `bhãruttànagatena kho dàni asurà etarahi attanà viharanti akaraõãyà amhehã' ti.
     7. Evam eva kho bhikkhave yasmiü samaye bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati, tasmiü bhikkhave samaye bhikkhussa evaü hoti `bhãruttànagatena kho dànàhaü etarahi attanà viharàmi akaraõãyo Màrassà' ti,


#<[page 434]>#
%<434                 Aïguttara-Nikàya.             XXXIX. 8-10>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Màrassàpi bhikkhave pàpimato evaü hoti `bhãruttànagatena kho dàni bhikkhu etarahi attanà viharati akaraõãyo mayhan' ti.
     8. Yasmiü bhikkhave samaye bhikkhu vitakkavicàrànaü våpasamà . . . pe . . . dutiyaü jhànaü . . . tatiyaü jhànaü . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati, tasmiü bhikkhave samaye bhikkhussa evaü hoti `bhãruttànagatena kho dànàhaü etarahi attanà viharàmi akaraõãyo Màrassà' ti, Màrassàpi bhikkhave pàpimato evaü hoti `bhãruttànagatena kho dàni bhikkhu etarahi attanà viharati akaraõãyo mayhan' ti.
     9. Yasmiü bhikkhave samaye bhikkhu sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati: ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu antam akàsi Màraü apadaü vadhitvà Màracakkhuü adassanaü gato pàpimato.
     10. Yasmiü bhikkhave samaye bhikkhu sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati . . . sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati . . . sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharati . . . sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati, pa¤¤àya c' assa disvà àsavà parikkhãõà honti: ayaü vuccati bhikkhave bhikkhu antam akàsi Màraü apadaü vadhitvà Màracakkhuü adassanaü gato pàpimato tiõõo loke visattikan ti.


#<[page 435]>#
%<XL. 1-2                       Mahà-Vagga.              435>%
                                    XL.
     1. Yasmiü bhikkhave samaye àra¤¤akassa nàgassa gocarapasutassa hatthã pi hatthiniyo pi hatthikalabhà pi hatthicchàpà pi purato purato gantvà tiõaggàõi chindanti, tena bhikkhave àra¤¤ako nàgo aññãyati haràyati jigucchati; yasmiü bhikkhave samaye àra¤¤akassa nàgassa gocarapasutassa hatthã pi hatthiniyo pi hatthikalabhà pi hatthicchàpà pi obhaggobhaggaü sàkhàbhaïgaü khàdanti, tena bhikkhave àra¤¤ako nàgo aññãyati haràyati jigucchati; yasmiü bhikkhave samaye àra¤¤akassa nàgassa ogàhaü otiõõassa hatthã pi hatthiniyo pi hatthikalabhà pi hatthicchàpà pi purato purato gantvà soõóàya udakaü àloëenti, tena bhikkhave àra¤¤ako nàgo aññãyati haràyati jigucchati; yasmiü bhikkhave samaye àra¤¤akassa nàgassa ogàhaü otiõõassa hatthiniyo kàyaü upanighaüsantiyo gacchanti, tena bhikkhave àra¤¤ako nàgo aññãyati haràyati jigucchati.
     2. Tasmiü bhikkhave samaye àra¤¤akassa nàgassa evaü hoti `ahaü kho etarahi àkiõõo viharàmi hatthãhi hatthinãhi hatthikalabhehi hatthicchàpehi, chinnaggàni c' eva tiõàni khàdàmi, obhaggobhagga¤ ca me sàkhàbhaïgaü khàdanti, àvilàni ca pànãyàni pivàmi, ogàha¤ ca me otiõõassa hatthiniyo kàyaü upanighaüsantiyo gacchanti; yan nånàhaü eko gaõasmà våpakaññho vihareyyan' ti. So aparena samayena eko gaõasmà våpakaññho viharati, acchinnaggàni c' eva tiõàni khàdati, obhaggobhagga¤ c' assa sàkhàbhaïgaü na khàdanti,


#<[page 436]>#
%<436                 Aïguttara-Nikàya.             XL. 3>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  anàvilàni ca pànãyàni pivati, ogàha¤ c' assa otiõõassa na hatthiniyo kàyaü upanighaüsantiyo gacchanti. Tasmiü bhikkhave samaye àra¤¤akassa nàgassa evaü hoti `ahaü kho pubbe àkiõõo vihàsiü hatthãhi hatthinãhi hatthikalabhehi hatthicchàpehi, chinnaggàni c' eva tiõàni khàdiü, obhaggobhagga¤ ca me sàkhàbhaïgaü khàdiüsu, àvilàni ca pànãyàni apàyiü, ogàha¤ ca me otiõõassa hatthiniyo kàyaü upanighaüsantiyo agamaüsu; so 'haü etarahi eko gaõasmà våpakaññho viharàmi, acchinnaggàni c' eva tiõàni khàdàmi, obhaggobhagga¤ ca me sàkhàbhaïgaü na khàdanti, anàvilàni ca pànãyàni pivàmi, ogàha¤ ca me otiõõassa na hatthiniyo kàyaü upanighaüsantiyo gacchantã' ti. So soõóàya sàkhàbhaïgaü bha¤jitvà sàkhàbhaïgena kàyaü parimadditvà attamano kaõóuü saühanti.
     3. Evam eva kho bhikkhave yasmiü samaye bhikkhu àkiõõo viharati bhikkhåhi bhikkhunãhi upàsakehi upàsikàhi ra¤¤à ràjamahàmattehi titthiyehi titthiyasàvakehi, tasmiü bhikkhave samaye bhikkhussa evaü hoti `ahaü kho etarahi àkiõõo viharàmi bhikkhåhi bhikkhunãhi upàsakehi upàsikàhi ra¤¤à ràjamahàmattehi titthiyehi titthiyasàvakehi, yan nånàhaü eko gaõasmà våpakaññho vihareyyan' ti. So vivittaü senàsanaü bhajati ara¤¤aü rukkhamålaü pabbataü kandaraü giriguhaü susànaü vanapatthaü abbhokàsaü palàlapu¤jaü,


#<[page 437]>#
%<XL.                 Mahà-Vagga.              437>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  so ara¤¤agato và rukkhamålagato và su¤¤àgàragato và nisãdati pallaïkaü àbhujitvà ujuü kàyaü paõidhàya parimukhaü satiü upaññhapetvà; so abhijjhaü loke pahàya vigatàbhijjhena cetasà viharati, abhijjhàya cittaü parisodheti; vyàpàdapadosaü pahàya avyàpannacitto viharati, sabbapàõabhåtahitànukampã vyàpàdapadosà cittaü parisodheti; thãnamiddhaü pahàya vigatathãnamiddho viharati, àlokasa¤¤ã sato sampajàno thãnamiddhà cittaü parisodheti; uddhaccakukkuccaü pahàya anuddhato viharati, ajjhattaü våpasantacitto uddhaccakukkuccà cittaü parisodheti; vicikicchaü pahàya tiõõavicikiccho viharati, akathaükathã kusalesu dhammesu vicikicchàya cittaü parisodheti. So ime pa¤ca nãvaraõe pahàya cetaso upakkilese pa¤¤àya dubbalãkaraõe vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati, so attamano kaõóuü saühanti; vitakkavicàrànaü våpasamà . . . pe . . . dutiyaü jhànaü . . . tatiyaü jhànaü . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati, so attamano kaõóuü saühanti; sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati, so attamano kaõóuü saühanti; sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati . . . sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati . . . sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharati . . . sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati,


#<[page 438]>#
%<438                 Aïguttara-Nikàya.                  XLI. 1-2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  pa¤¤àya c' assa disvà àsavà parikkhãõà honti, so attamano kaõóuü saühantã ti.
                               XLI.
     1. Evam me sutaü. Ekaü samayaü Bhagavà Mallesu viharati Uruvelokappaü nàma Mallànaü nigamo. Atha kho Bhagavà pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaram àdàya Uruvelakappaü piõóàya pàvisi. Uruvelakappe piõóàya caritvà pacchàbhattaü piõóapàtapañikkanto àyasmantaü ânandaü àmantesi `idh' eva tàva tvaü ânanda hohi, yàvàhaü Mahàvanaü ajjhogàhàmi divàvihàràyà' ti. `Evaü bhante' ti kho àyasmà ânando Bhagavato paccassosi.
Atha kho Bhagavà Mahàvanaü ajjhogàhetvà a¤¤atarasmiü rukkhamåle divàvihàraü nisãdi.
     2. Atha kho Tapusso gahapati yenàyasmà ânando ten' upasaïkami, upasaïkamitvà àyasmantaü ânandaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho Tapusso gahapati àyasmantaü ânandaü etad avoca `mayaü bhante ânanda gihã kàmabhogã kàmàràmà kàmaratà kàmasammudità, tesaü no bhante amhàkaü gihãnaü kàmabhogãnaü kàmàràmànaü kàmaratànaü kàmasammuditànaü papàto viya khàyati yad idaü nekkhammaü; sutam me taü bhante: imasmiü dhammavinaye daharànaü daharànaü bhikkhånaü nekkhamme cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati "etaü santan" ti passato; tayidaü bhante imasmiü dhammavinaye bhikkhånaü bahunà janena visabhàgo yad idaü nekkhamman' ti.


#<[page 439]>#
%<XLI. 3-4            Mahà-Vagga.              439>%
`Atthi kho etaü gahapati kathàpàbhataü, Bhagavantaü dassanàya àyàma gahapati, yena Bhagavà ten' upasaïkamissàma, upasaïkamitvà Bhagavato etam atthaü àrocessàma; yathà no Bhagavà vyàkarissati, tathà tam dhàressàmà' ti. `Evaü bhante' ti kho Tapusso gahapati àyasmato ânandassa paccassosi.
     3. Atha kho àyasmà ânando Tapussena gahapatinà saddhiü yena Bhagavà ten' upasaïkami, upasaïkamitvà Bhagavantaü . . . pe . . . Bhagavantaü etad avoca `ayaü bhante Tapusso gahapati evam àha: mayaü bhante ânanda gihã kàmabhogã kàmàràmà kàmaratà kàmasammudità, tesaü no bhante amhàkaü gihãnaü kàmabhogãnaü kàmàràmànaü kàmaratànaü kàmasammuditànaü papàto viya khàyati yad idaü nekkhammaü; sutam me taü bhante: imasmiü dhammavinaye daharànaü daharànaü bhikkhånaü nekkhamme cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati "etaü santan" ti passato; tayidaü bhante imasmiü dhammavinaye bhikkhånaü bahunà janena visabhàgo yad idaü nekkhamman' ti.
     4. Evam etaü ânanda evam etaü ânanda, mayham pi kho ânanda pubb' eva sambodhà anabhisambuddhassa bodhisattass' eva sato etad ahosi: sàdhu nekkhammaü sàdhu pavineko ti. Tassa mayhaü ânanda nekkhamme cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: ko nu kho hetu ko paccayo yena me nekkhamme cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato? Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: kàmesu kho me àdãnavo adiññho, so ca me abahulãkato, nekkhamme ànisaüso anadhigato, so ca me anàsevito;


#<[page 440]>#
%<440                 Aïguttara-Nikàya.                  XLI. 5>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tasmà me nekkhamme cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: sace kho ahaü kàmesu àdãnavaü disvà taü bahulãkareyyaü, nekkhamme ànisaüsaü adhigamma tam àseveyyaü; ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yaü me nekkhamme cittaü pakkhandeyya pasãdeyya santiññheyya vimucceyya `etaü santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena kàmesu àdãnavaü disvà taü bahulam akàsiü, nekkhamme ànisaüsaü adhigamma tam àseviü. Tassa mayhaü ânanda nekkhamme cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati `etam santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena vivicc' eva kàmehi . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharàmi. Tassa mayhaü ânanda iminà vihàrena viharato kàmasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho.
Seyyathà pi ânanda sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-deva àbàdhàya, evam ev' assa me kàmasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho.
     5. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: yan nånàhaü vitakkavicàrànaü våpasamà . . . pe . . . dutiyaü jhànaü upasampajja vihareyyan ti. Tassa mayhaü ânanda avitakke cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: ko nu kho hetu ko paccayo yena me avitakke cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato? Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: vitakkesu kho me àdãnavo adiññho, so ca me abahulãkato, avitakke ànisaüso anadhigato, so ca me anàsevito;


#<[page 441]>#
%<XLI. 6               Mahà-Vagga.                   441>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  tasmà me avitakke cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: sace kho ahaü vitakkesu àdãnavaü disvà taü bahulãkareyyaü, avitakke ànisaüsaü adhigamma tam àseveyyaü; ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yaü me avitakke cittaü pakkhandeyya pasãdeyya santiññheyya vimucceyya `etaü santan' ti.
passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena vitakkesu àdãnavaü disvà taü bahulam akàsiü, avitakke ànisaüsaü adhigamma tam àseviü. Tassa mayhaü ânanda avitakke cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati `etaü santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena vitakkavicàrànaü våpasamà . . . pe . . . dutiyaü jhànaü upasampajja viharàmi. Tassa mayhaü ânanda iminà vihàrena viharato vitakkasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho.
Seyyathà pi ânanda sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa me vitakkasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho.
     6. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: yan nånàhaü pãtiyà ca viràgà . . . tatiyaü jhànaü upasampajja vihareyyan ti. Tassa mayhaü ânanda nippãtike cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi `ko nu kho hetu ko paccayo yena me nippãtike cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato? Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: pãtiyà kho me àdãnavo adiññho, so ca me abahulãkato, nippãtike ànisaüso anadhigato, so ca me anàsevito; tasmà me nippãtike cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato.


#<[page 442]>#
%<442                 Aïguttara-Nikàya.             XLI. 7>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: sace kho ahaü pãtiyà àdãnavaü disvà taü bahulãkareyyaü, nippãtike ànisaüsaü adhigamma tam àseveyyaü; ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yaü me nippãtike cittaü pakkhandeyya pasãdeyya santiññheyya vimucceyya `etaü santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena pãtiyà àdãnavaü disvà taü bahulam akàsiü, nippãtike ànisaüsaü adhigamma tam àseviü. Tassa mayhaü ânanda nippãtike cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati `etaü santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena pãtiyà ca viràgà . . . pe . . . tatiyaü jhànaü upasampajja viharàmi. Tassa mayhaü ânanda iminà vihàrena viharato pãtisahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho. Seyyathà pi ânanda sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa me pãtisahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho.
     7. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: yan nånàhaü sukhassa ca pahànà . . . catutthaü jhànaü upasampajja vihareyyan ti. Tassa mayhaü ânanda adukkhamasukhe cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: ko nu kho hetu ko paccayo yena me adukkhamasukhe cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato? Tassa mayhaü ânanda etad ahosi `upekhàsukhe kho me àdãnavo adiññho, so ca me abahulãkato, adukkhamasukhe ànisaüso anadhigato, so ca me anàsevito; tasmà me adukkhamasukhe cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: sace kho ahaü upekhàsukhe àdãnavaü disvà taü bahulãkareyyaü,


#<[page 443]>#
%<XLI. 8                  Mahà-Vagga.                   443>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  adukkhamasukhe ànisaüsaü adhigamma tam àseveyyaü; ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yaü me adukkhamasukhe cittaü pakkhandeyya pasãdeyya santiññheyya vimucceyya `etaü santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena upekhàsukhe àdãnavaü disvà taü bahulam akàsiü, adukkhamasukhe ànisaüsaü adhigamma tam àseviü. Tassa mayhaü ânanda adukkhamasukhe cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati `etaü santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena sukhassa ca pahànà . . . pe . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharàmi. Tassa mayham ânanda iminà vihàrena viharato upekhàsahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho. Seyyathà pi ânanda sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa me upekhàsahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho.
     8. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: yan nånàhaü sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja vihareyyan ti. Tassa mayhaü ânanda àkàsàna¤càyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: ko nu kho hetu ko paccayo yena me àkàsàna¤càyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato? Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: råpesu kho me àdãnavo adiññho, so ca me abahulãkato, àkàsàna¤càyatane ànisaüso anadhigato, so ca me anàsevito; tasmà me àkàsàna¤càyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato.


#<[page 444]>#
%<444                 Aïguttara-Nikàya.                  XLI. 9>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: sace kho ahaü råpesu àdãnavaü disvà taü bahulãkareyyaü, àkàsàna¤càyatane ànisaüsaü adhigamma tam àseveyyaü; ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yaü me àkàsàna¤càyatane cittaü pakkhandeyya pasãdeyya santiññheyya vimucceyya `etaü santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena råpesu àdãnavaü disvà taü bahulam akàsiü, àkàsàna¤càyatane ànisaüsaü adhigamma tam àseviü.
Tassa mayhaü ânanda àkàsana¤càyatane cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati `etaü santan' ti passato.
So kho ahaü ânanda aparena samayena sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharàmi. Tassa mayhaü ânanda iminà vihàrena viharato råpasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho. Seyyathà pi ânanda sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa me råpasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho.
     9. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: yan nånàhaü sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja vihareyyan ti.
Tassa mayhaü ânanda vi¤¤àõa¤càyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: ko nu kho hetu ko paccayo yena me vi¤¤àõa¤càyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato? Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: àkàsàna¤càyatane kho me àdãnavo adiññho, so ca me abahulãkato, vi¤¤àõa¤càyatane ànisaüso anadhigato, so ca me anàsevito; tasmà me vi¤¤àõa¤càyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: sace kho ahaü àkàsàna¤càyatane àdãnavaü disvà taü bahulãkareyyaü,


#<[page 445]>#
%<XLI. 10                   Mahà-Vagga.                   445>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  vi¤¤àõa¤càyatane ànisaüsaü adhigamma tam àseveyyaü; ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yaü me vi¤¤àõa¤càyatane cittaü pakkhandeyya pasãdeyya santiññheyya vimucceyya `etaü santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena àkàsàna¤càyatane àdãnavaü disvà taü bahulam akàsiü, vi¤¤àõa¤càyatane ànisaüsaü adhigamma tam àseviü. Tassa mayhaü ânanda vi¤¤àõa¤càyatane cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati `etaü santan ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anantaü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharàmi. Tassa mayhaü ânanda iminà vihàrena viharato àkàsàna¤càyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho. Seyyathà pi ânanda sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa me àkàsàna¤càyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho.
     10. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: yan nånàhaü sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja vihareyyan ti. Tassa mayhaü ânanda àki¤ca¤¤àyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santa' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: ko no kho hetu ko paccayo yena me àki¤ca¤¤àyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato? Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: vi¤¤àõa¤càyatane kho me àdinavo adiññho, so ca me abahulãkato, àki¤ca¤¤àyatane ànisaüso anadhigato, so ca me anàsevito; tasmà me àki¤ca¤¤àyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: sace kho ahaü vi¤¤àõa¤càyatane àdãnavaü disvà taü bahulãkareyyaü, àki¤ca¤¤àyatane ànisaüsaü adhigamma tam àseveyyaü; ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yaü me àki¤ca¤¤àyatane cittaü pakkhandeyya pasãdeyya santiññheyya vimucceyya `etaü santan' ti passato.


#<[page 446]>#
%<446                 Aïguttara-Nikàya.                  XLI. 11>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  So kho ahaü ânanda aparena samayena vi¤¤àõa¤càyatane àdãnavaü disvà taü bahulam akàsiü, àki¤ca¤¤àyatane ànisaüsaü adhigamma tam àseviü. Tassa mayhaü ânanda àki¤ca¤¤àyatane cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati `etaü santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharàmi. Tassa mayhaü ânanda iminà vihàrena viharato vi¤¤àõa¤càyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho. Seyyathà pi ânanda sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa me vi¤¤àõa¤càyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho.
     11. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: yan nånàhaü sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja vihareyyan ti. Tassa mayhaü ânanda nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: ko nu kho hetu ko paccayo yena me nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato? Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: àki¤ca¤¤àyatane kho me àdãnavo adiññho, so ca me abahulãkato, nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatane ànisaüso anadhigato, so ca me anàsevito; tasmà me nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatane cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: sace kho ahaü àki¤ca¤¤àyatane àdãnavaü disvà taü bahulãkareyyaü, nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatane ànisaüsaü adhigamma tam àseveyyaü; ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yaü me nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatane cittaü pakkhandeyya pasãdeyya santiññheyya vimucceyya `etaü santan' ti passato.


#<[page 447]>#
%<XLI. 12                   Mahà-Vagga.                   447>%
So kho ahaü ânanda aparena samayena àki¤ca¤¤àyatane àdãnavaü disvà taü bahulam akàsiü, nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatane ànisaüsaü adhigamma tam àseviü. Tassa mayhaü ânanda nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatane cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati `etaü santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤àõàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharàmi. Tassa mayhaü ânanda iminà vihàrena viharato àki¤ca¤¤àyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho. Seyyathà pi ânanda sukhino dukkhaü uppajjeyya yàva-d-eva àbàdhàya, evam ev' assa me àki¤ca¤¤àyatanasahagatà sa¤¤àmanasikàrà samudàcaranti, svàssa me hoti àbàdho.
     12. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: yan nånàhaü sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasamapajja vihareyyan ti. Tassa mayhaü ânanda sa¤¤àvedayitanirodhe cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: ko nu kho hetu ko paccayo yena me sa¤¤àvedayitanirodhe cittaü na pakkhandati na passãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato? Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatane kho me àdãnavo adiññho, so ca me abahulãkato, sa¤¤àvedayitanirodhe ànisaüso anadhigato, so ca me anàsevito; tasmà me sa¤¤àvedayitanirodhe cittaü na pakkhandati na ppasãdati na santiññhati na vimuccati `etaü santan' ti passato. Tassa mayhaü ânanda etad ahosi: sace kho ahaü nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatane àdãnavaü disvà taü bahulãkareyyaü, sa¤¤àvedayitanirodhe ànisaüsaü adhigamma tam àseveyyaü; ñhànaü kho pan' etaü vijjati, yaü me sa¤¤àvedayitanirodhe cittaü pakkhandeyya pasãdeyya santiññheyya vimucceyya `etaü santan' ti passato. So kho ahaü ânanda aparena samayena nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatane àdãnavaü disvà taü bahulam akàsiü,


#<[page 448]>#
%<448                 Aïguttara-Nikàya.                  XLI. 13>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  sa¤¤àvedayitanirodhe ànisaüsaü adhigamma tam àseviü. Tassa mayhaü ânanda sa¤¤àvedayitanirodhe cittaü pakkhandati pasãdati santiññhati vimuccati `etaü santan' ti passati. So kho ahaü ânanda aparena samayena sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharàmi, pa¤¤àya ca me disvà àsavà parikkhayaü agamaüsu.
     13. Yàvakãva¤ càhaü ânanda imà nava anupubbavihàrasamàpattiyo na evaü anulomapañilomaü samàpajjim pi vuññhahiü pi, neva tàvàhaü ânanda sadevake loke samàrake sabrahmake sassamaõabràhmaõiyà pajàya sadevamanussàya anuttaraü sammàsambodhiü abhisambuddho pacca¤¤àsiü. Yato ca kho ahaü ânanda imà nava anupubbavihàrasamàpattiyo evaü anulomapañilomaü samàpajjim pi vuññhahim pi, athàhaü ânanda sadevake loke samàrake sabrahmake sassamaõabràhmaõiyà pajàya sadevamanussàya anuttaraü sammàsambodhiü abhisambuddho pacca¤¤àsiü. ¥àõa¤ ca pana me dassanaü udapàdi `akuppà me cetovimutti, ayam antimà jàti, natthi dàni punabbhavo' ti.
                    Mahàvaggo catuttho.
                      Tatr' uddànaü:
     Dve ca vihàrà nibbànaü gàvã jhànena pa¤camaü
     ânando bràhmaõà devà nàgena Tapussena cà ti.


#<[page 449]>#
%<XLII. 1-3                Pa¤càla-Vagga.                449>%
                               XLII.
     1. Evaü me sutaü. Ekaü samayaü àyasmà ânando Kosambiyaü viharati Ghositàràme. Atha kho àyasmà Udàyi yenàyasmà ânando ten' upasaïkami, upasaïkamitvà àyasmatà ânandena saddhiü sammodi, sammodanãyaü kathaü sàràõãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà Udàyi àyasmantaü ânandaü etad avoca `vuttam idaü àvuso Pa¤càlacaõóena devaputtena:
     Sambàdhe gataü okàsaü avidà bhårimedhaso
     yo jhànam abujjhi buddho pàtilãnanisabho munã ti.
Katamo nu kho àvuso sambàdho, katamo sambàdhe okàsàdhigamo vutto Bhagavatà' ti?
     2. Pa¤c' ime àvuso kàmaguõà sambàdho, vutto Bhagavatà. Katame pa¤ca?
     Cakkhuvi¤¤eyyà råpà iññhà kantà manàpà piyàråpà kàmåpasaühità rajanãyà, sotavi¤¤eyyà saddà . . . ghànavi¤¤eyyà gandhà . . . jivhàvi¤¤eyyà rasà . . . kàyavi¤¤eyyà phoññhabbà iññhà kantà manàpà piyaråpà kàmåpasaühità rajanãyà.
     Ime kho àvuso pa¤ca kàmaguõà sambàdho vutto Bhagavatà.
     3. Idhàvuso bhikkhu vivicc' ev kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati. Ettàvatà pi kho àvuso sambàdhe okàsàdhigamo vutto Bhagavatà pariyàyena. Tattha p' atthi sambàdho, ki¤ ca tattha sambàdho?


#<[page 450]>#
%<450                      Aïguttara-Nikàya.             XLII. 4-8>%
     Yad eva tattha vitakkavicàrà aniruddhà honti, ayam ettha sambàdho.
     4. Puna ca paraü àvuso bhikkhu vitakkavicàrànaü våpasamà . . . pe . . . dutiyaü jhànaü upasampajja viharati. Ettàvatà pi kho àvuso sambàdhe okàsàdhigamo vutto Bhagavatà pariyàyena. Tattha p' atthi sambàdho, ki¤ ca tattha sambàdho?
     Yad eva tattha pãti aniruddhà hoti, ayam ettha sambàdho
     5. Puna ca paraü àvuso bhikkhu pãtiyà ca viràgà . . . pe . . . tatiyaü jhànaü upasampajja viharati. Ettàvatà pi kho àvuso sambàdhe okàsàdhigamo vutto Bhagavatà pariyàyena. Tattha p' atthi sambàdho, ki¤ ca tattha sambàdho?
     Yad eva tattha upekhàsukhaü aniruddhaü hoti, ayam ettha sambàdho.
     6. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sukhassa ca pahànà . . . pe . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati.
Ettàvatà pi kho àvuso sambàdhe okàsàdhigamo vutto Bhagavatà pariyàyena. Tattha p' atthi sambàdho, ki¤ ca tattha sambàdho?
     Yad eva tattha råpasa¤¤à aniruddhà hoti, ayam ettha sambàdho.
     7. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati. Ettàvatà pi kho àvuso sambàdhe okàsàdhigamo vutto Bhagavatà pariyàyena. Tattha p' atthi sambàdho, ki¤ ca tattha sambàdho?
     Yad eva tattha àkàsàna¤càyatanasa¤¤à aniruddhà hoti, ayam ettha sambàdho.
     8. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma `anataü vi¤¤àõan' ti vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati.


#<[page 451]>#
%<XLII. 9-XLIII. 2            Pa¤càla-Vagga.              451>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  Ettàvatà pi kho àvuso sambàdhe okàsàdhigamo vutto Bhagavatà pariyàyena.
Tattha p' atthi sambàdho, ki¤ ca tattha sambàdho?
     Yad eva tattha vi¤¤àõa¤càyatanasa¤¤à aniruddhà hoti, ayam ettha sambàdho.
     9. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma `natthi ki¤cã' ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati. Ettàvatà pi kho àvuso sambàdhe okàsàdhigamo vutto Bhagavatà pariyàyena. Tattha p' atthi sambàdho, ki¤ ca tattha sambàdho?
     Yad eva tattha àki¤ca¤¤àyatanasa¤¤à aniruddhà hoti, ayam ettha sambàdho.
     10. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharati. Ettàvatà pi kho àvuso sambàdhe okàsàdhigamo vutto Bhagavatà pariyàyena. Tattha p' atthi sambàdho, ki¤ ca tattha sambàdho?
     Yad eva tattha nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanasa¤¤à aniruddhà hoti, ayam ettha sambàdho.
     11. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati, pa¤¤àya c' assa disvà àsavà parikkhãõà honti. Ettàvatà pi kho àvuso sambàdhe okàsàdhigamo vutto Bhagavatà nippariyàyenà ti.
                                      XLIII.
     1. `Kàyasakkhã kàyasakkhã' ti àvuso vuccati. Kittàvatà nu kho àvuso kàyasakkhã vutto Bhagavatà ti?
     2. Idhàvuso bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati, yathà yathà ca tad àyatanaü tathà tathà naü kàyena phassitvà viharati. Ettàvatà pi kho àvuso kàyasakkhã vutto Bhagavatà pariyàyena.


#<[page 452]>#
%<452            Aïguttara-Nikàya.             XLIII. 3-XLIV. 2>%
     3. Puna ca paraü àvuso bhikkhu vitakkavicàrànaü våpasamà . . . pe . . . dutiyaü jhànaü . . . tatiyaü jhànaü . . . catutthaü jhànaü upasampajja viharati, yathà yathà ca tad àyatanaü tathà tathà naü kàyena phassitvà viharati. Ettàvatà pi kho àvuso kàyasakkhã vutto Bhagavatà pariyàyena.
     4. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànatthasa¤¤ànaü amanasikàrà `ananto àkàso' ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati, yathà yathà ca tad àyatanaü tathà tathà naü kàyena phassitvà viharati. Ettàvatà pi kho àvuso kàyasakkhã vutto Bhagavatà pariyàyena . . . pe . . .
     5. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati, pa¤¤àya c' assa disvà àsavà parikkhãõà honti, yathà yathà ca tad àyatanaü tathà tathà naü kàyena phassitvà viharati. Ettàvatà pi kho àvuso kàyasakkhã vutto Bhagavatà nippariyàyenà ti.
                                      XLIV.
     1. `Pa¤¤àvimutto pa¤¤àvimutto' ti àvuso vuccati. Kittàvatà nu kho àvuso pa¤¤àvimutto vutto Bhagavatà ti?
     2. Idhàvuso bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati, pa¤¤àya ca naü pajànàti. Ettàvatà pi kho àvuso pa¤¤àvimutto vutto Bhagavatà pariyàyena . . . pe . . .


#<[page 453]>#
%<XLIV. 3-XLVII.           Pa¤càla-Vagga.           453>%
     3. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati, pa¤¤àya c' assa disvà àsavà parikkhãõà honti, pa¤¤àya ca naü pajànàti. Ettàvatà pi kho àvuso pa¤¤àvimutto vutto Bhagavatà nippariyàyenà ti.
                                       XLV.
     1. `Ubhatobhàgavimutto ubhatobhàgavimutto' ti àvuso vuccati. Kittàvatà nu kho àvuso ubhatobhàgavimutto vutto Bhagavatà ti?
     2. Idhàvuso bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati, yathà yathà ca tad àyatanaü tathà tathà naü kàyena phassitvà viharati, pa¤¤àya ca naü pajànàti. Ettàvatà pi kho àvuso ubhatobhàgavimutto vutto Bhagavatà pariyàyena . . . pe . . .
     3. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati, pa¤¤àya c' assa disvà àsavà parikkhãõà honti, yathà yathà ca tad àyatanaü tathà tathà naü kàyena phassitvà viharati, pa¤¤àya ca naü pajànàti.
Ettàvatà pi kho àvuso ubhatobhàgavimutto vutto Bhagavatà nippariyàyenà ti.
                                      XLVI.
     `Sandiññhiko dhammo sandiññhiko dhammo' ti àvuso vuccati . . .
                                     XLVII.
     `Sandiññhikaü nibbànaü sandiññhikaü nibbànan' ti àvuso vuccati . . .


#<[page 454]>#
%<454                      Aïguttara-Nikàya.             XLVIII-LI. 3>%
                                     XLVIII.
     `Nibbànaü nibbànan' ti àvuso vuccati . . .
                                      XLIX.
     `Parinibbànaü parinibbànan' ti àvuso vuccati . . .
                                        L.
     `Tadaïganibbànaü tadaïganibbànan' ti àvuso vuccati . . .
                                       LI.
     1. `Diññhadhammanibbànaü diññhadhammanibbànan' ti àvuso vuccati. Kittàvatà nu kho àvuso diññhadhammanibbànaü vuttaü Bhagavatà ti?
     2. Idhàvuso bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati. Ettàvatà pi kho àvuso diññhadhammanibbànaü vuttaü Bhagavatà pariyàyena . . . pe . . .
     3. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati, pa¤¤àya c' assa disvà àsavà parikkhãõà honti. Ettàvatà pi kho àvuso diññhadhammanibbànaü vuttaü Bhagavatà nippariyàyenà ti.
                      Pa¤càlavaggo pa¤camo.
                           Tatr' uddànaü:


#<[page 455]>#
%<LII-LVIII.              Khema-Vagga.                 455>%
     Pa¤càlo kàyasakkhi ca ubho sandiññhikà dve
     Nibbànaü parinibbànaü tadaïgadiññhadhammikena cà ti.
     Navakanipàte pañhamaü paõõàsakaü samattaü.
                                LII.
     `Khemaü kheman' ti àvuso vuccati . . .
                                LIII.
     `Khemappatto khemappatto' ti àvuso vuccati . . .
                                LIV.
     `Amatam amatan' ti àvuso vuccati . . .
                                 LV.
     `Amatappatto amatappatto' ti àvuso vuccati . . .
                                LVI.
     `Abhayaü abhayan' ti àvuso vuccati . . .
                                LVII.
     `Abhayappatto abhayappatto' ti àvuso vuccati . . .
                               LVIII.
     `Passaddhi passaddhã' ti àvuso vuccati . . .


#<[page 456]>#
%<456            Aïguttara-Nikàya.             LIX-LXII. 4>%
                                LIX.
     `Anupubbapassaddhi anupubbapassaddhã' ti àvuso vuccati . . .
                                 LX.
     `Nirodho nirodho' ti àvuso vuccati . . .
                                LXI.
     1. `Anupubbanirodho anupubbanirodho' ti àvuso vuccati.
Kittàvatà nu kho àvuso anupubbanirodho vutto Bhagavatà ti?
     2. Idhàvuso bhikkhu vivicc' eva kàmehi . . . pe . . . pañhamaü jhànaü upasampajja viharati. Ettàvatà pi kho àvuso anupubbanirodho vutto Bhagavatà pàriyàyena . . . pe . . .
     3. Puna ca paraü àvuso bhikkhu sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati, pa¤¤àya c' assa disvà àsavà parikkhãõà honti. Ettàvatà pi kho àvuso anupubbanirodho vutto Bhagavatà nippariyàyenà ti.
                                LXII.
     1. Nava bhikkhave dhamme appahàya abhabbo arahattaü sacchikàtuü. Katame nava?
     2. Ràgaü dosaü mohaü kodhaü upanàhaü makkhaü palàsaü issaü macchariyaü.
     Ime kho bhikkhave nava dhamme appahàya abhabbo arahattaü sacchikàtuü.
     3. Nava bhikkhave dhamme pahàya bhabbo arahattaü sacchikàtuü. Katame nava?
     4. Ràgaü dosaü mohaü kodhaü upanàhaü makkhaü palàsaü issaü macchariyaü.
                        Khemavaggo chaññho.


#<[page 457]>#
%<LXIII. 1-LXIV. 2             Satipaññhàna-Vagga.        457>%
                          Tatr' uddànaü:
     Khemo ca amataü c' eva abhayaü passaddhiyena ca
     Nirodho anupubbo c' eva dhammaü pahàya bhabbena cà ti.
                                     LXIII.
     1. Pa¤c' imàni bhikkhave sikkhàdubbalyàni. Katamàni pa¤ca?
     2. Pàõàtipàto, adinnàdànaü, kàmesu micchàcàro, musàvàdo, suràmerayamajjapamàdaññhànaü.
     Imàni kho bhikkhave pa¤ca sikkhàdubbalyàni.
     3. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü sikkhàdubbalyànaü pahànàya cattàro satipaññhànà bhàvetabbà. Katame cattàro?
     4. Idha bhikkhave bhikkhu kàye kàyànupassã viharati, àtàpi sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü; vedanàsu vedanànupassã viharati . . . pe . . . citte cittànupassã viharati . . . dhammesu dhammànupassã viharati, àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü.
     Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü sikhàdubbalyànaü pahànàya ime cattàro satipaññhànà bhàvetabbà ti.
                                  LXIV.
     1. Pa¤c' imàni bhikkhave nãvaraõàni. Katamàni pa¤ca?
     2. Kàmacchandanãvaraõaü, vyàpàdanãvaraõaü, thãnamiddhanãvaraõaü,


#<[page 458]>#
%<458                 Aïguttara-Nikàya.             LXIV. 3-LXVI. 2>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  uddhaccakukkuccanãvaraõaü, vicikicchànãvaraõaü.
     Imàni kho bhikkhave pa¤ca nãvaraõàni.
     3. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü nãvaraõànaü pahànàya cattàro satipaññhànà bhàvetabbà. Katame cattàro?
     4. Idha bhikkhave bhikkhu kàye kàyànupassã viharati, àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü; vedanàsu . . . pe . . . citte . . . dhammesu dhammànupassã viharati, àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü.
     Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü nãvaraõànaü pahànàya ime cattàro satipaññhànà bhàvetabbà ti.
                              LXV.
     1. Pa¤c' ime bhikkhave kàmaguõà. Katame pa¤ca?
     2. Cakkhuvi¤¤eyyà råpà iññhà kantà manàpà piyaråpà kàmåpasaühità rajanãyà, sotavi¤¤eyyà saddà . . . pe . . . ghànavi¤¤eyyà gandhà . . . jivhàvi¤¤eyyà rasà . . . kàyavi¤¤eyyà phoññhabbà iññhà kantà manàpà piyaråpà kàmåpasaühità rajanãyà.
     Ime kho bhikkhave pa¤ca kàmaguõà.
     3. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü kàmaguõànaü pahànàya . . . ime cattàro satipaññhànà bhàvetabbà ti.
                              LXVI.
     1. Pa¤c' ime bhikkhave upàdànakkhandhà. Katame pa¤ca?
     2. Råpåpàdànakkhandho, vedanåpàdànakkhandho, sa¤¤åpàdànakkhandho, saïkhàråpàdànakkhandho, vi¤¤àõåpàdànakkhandho.


#<[page 459]>#
%<LXVI. 3-LXIX. 3           Satipaññhàna-Vagga.           459>%
     Ime kho bhikkhave pa¤c' upàdànakkhandhà.
     3. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü upàdànakkhandhànaü pahànàya . . . ime cattàro satipaññhànà bhàvetabbà ti.
                             LXVII.
     1. Pa¤c' imàni bhikkhave orambhàgiyàni saüyojanàni.
Katamàni pa¤ca?
     2. Sakkàyadiññhi, vicikicchà, sãlabbataparàmàso, kàmacchando, byàpàdo.
     Imàni kho bhikkhave pa¤c' orambhàgiyàni saüyojanàni.
     3. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü orambhàgiyànaü saüyojanànaü pahànàya . . . ime cattàro satipaññhànà bhàvetabbà ti.
                            LXVIII.
     1. Pa¤c' imà bhikkhave gatiyo. Katamà pa¤ca?
     2. Nirayo, tiracchànayoni, pittivisayo, manussà, devà.
     Imà kho bhikkhave pa¤ca gatiyo.
     3. Imàsaü kho bhikkhave pa¤cannaü gatãnaü pahànàya . . . ime cattàro satipaññhànà bhàvetabbà ti.
                              LXIX.
     1. Pa¤c' imàni bhikkhave macchariyàni. Katamàni pa¤ca?
     2. âvàsamacchariyaü, kulamacchariyaü, làbhamacchariyaü, vaõõamacchariyaü, dhammamacchariyaü.
     Imàni kho bhikkhave pa¤ca macchariyàni.
     3. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü macchariyànaü pahànàya . . . cattàro satipaññhànà bhàvetabbà ti.


#<[page 460]>#
%<460                 Aïguttara-Nikàya.             LXX. 1-LXXI. 4>%
                              LXX.
     1. Pa¤c' imàni bhikkhave uddhambhàgiyàni saüyojanàni.
Katamàni pa¤ca.
     2. Råparàgo, aråparàgo, màno, uddhaccaü, avijjà.
     Imàni kho bhikkhave pa¤c' uddhambhàgiyàni saüyojanàni.
     3. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü uddhambhàgiyànaü saüyojanànaü pahànàya . . . ime cattàro satipaññhànà bhàvetabbà ti.
                              LXXI.
     1. Pa¤c' ime bhikkhave cetokhilà. Katame pa¤ca?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu Satthari kaïkhati vicikicchati nàdhimuccati na sampasãdati. Yo so bhikkhave bhikkhu Satthari kaïkhati vicikicchati nàdhimuccati na sampasãdati, tassa cittaü na namati àtappàya anuyogàya sàtacchàya padhànàya. Yassa cittaü na namati àtappàya anuyogàya sàtacchàya padhànàya, ayaü pañhamo cetokhilo.
     3. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhu dhamme kaïkhati . . . pe . . . saïghe kaïkhati . . . sikkhàya kaïkhati . . . sabrahmacàrãsu kupito hoti anattamano àhatacitto khilajàto. Yo so bhikkhave bhikkhu sabrahmacàrãsu kupito hoti anattamano àhatacitto khilajàto, tassa cittaü na namati àtappàya anuyogàya sàtacchàya padhànàya. Yassa cittaü na namati àtappàya anuyogàya sàtacchàya padhànàya, ayaü pa¤camo cetokhilo.
     Ime kho bhikkhave pa¤ca cetokhilà.
     4. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü cetokhilànaü pahànàya . . . ime cattàro satipaññhànà bhàvetabbà ti.


#<[page 461]>#
%<LXXII. 1-4               Satipaññhàna-Vagga.           461>%
                             LXXII.
     1. Pa¤c' ime bhikkhave cetaso vinibandhà. Katame pa¤ca?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu kàmesu avãtaràgo hoti avãtacchando avãtapemo avãtapipàso avãtapariëàho avãtataõho.
Yo so bhikkhave bhikkhu kàmesu avãtaràgo hoti avãtacchando avãtapemo avãtapipàso avãtapariëàho avãtataõho, tassa cittaü na namati àtappàya anuyogàya sàtacchàya padhànàya. Yassa cittaü na namati àtappàya anuyogàya sàtacchàya padhànàya, ayaü pañhamo cetaso vinibandho.
     3. Puna ca paraü bhikkhave bhikkhu kàye avãtaràgo hoti . . . råpe avãtaràgo hoti . . . yàvadatthaü udaràvadehakaü bhu¤jitvà seyyasukhaü passasukhaü middhasukhaü anuyutto viharati . . . a¤¤ataraü devanikàyaü paõidhàya brahmacariyaü carati `iminàhaü sãlena và vatena và tapena và brahmacariyena và devo và bhavissàmi deva¤¤ataro và' ti. Yo so bhikkhave bhikkhu a¤¤ataraü devanikàyaü paõidhàya brahmacariyaü carati `iminàhaü sãlena và vatena và tapena và brahmacariyena và devo và bhavissàmi deva¤¤ataro và' ti, tassa cittaü na namati àtappàya anuyogàya sàtacchàya padhànàya. Yassa cittaü na namati àtappàya anuyogàya sàtacchàya padhànàya, ayaü pa¤camo cetaso vinibandho.
     Ime kho bhikkhave pa¤ca cetaso vinibandhà.
     4. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü cetaso vinibandhànaü pahànàya . . . ime cattàro satipaññhànà bhàvetabbà ti.
                 Satipaññhànavaggo sattamo.
                         Tatr' uddànaü:


#<[page 462]>#
%<462                 Aïguttara-Nikàya.             LXXIII-LXXXI. 1-4>%
     Sikkhà nãvaraõà kàmà khandhà ca orambhàgiyà
     Gati maccheraü c' eva uddhambhàgiyà aññhamaü
     Cetokhila-vinibandhà ti.
                           LXXIII-LXXXI.
     1. Pa¤c' imàni bhikkhave sikkhàdubbalyàni. Katamàni pa¤ca?
     2. Pàõàtipàto . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànaü.
     Imàni kho bhikkhave pa¤ca sikkhàdubbalyàni.
     3. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü sikkhàdubbalyànaü pahànàya cattàro sammappadhànà bhàvetabbà. Katame cattàro?
     4. Idha bhikkhave bhikkhu anuppannànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü anuppàdàya chandaü janeti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati, uppannànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü pahànàya chandaü janeti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati, anuppannànaü kusalànaü dhammànaü uppàdàya chandaü janeti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati, uppannànaü kusalànaü dhammànaü ñhitiyà asammosàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà chandaü janeti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati.
     Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü sikkhàdubbalyànaü pahànàya ime cattàro sammappadhànà bhàvetabbà.
         (Yàva vaggà sammappadhànavasena vitthàrenti.)


#<[page 463]>#
%<LXXXII. 1-XCI. 3           Sammappadhàna-Vagga.         463>%
                             LXXXII.
     1. Pa¤c' ime bhikkhave cetaso vinibandhà. Katame pa¤ca?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu kàmesu avãtaràgo hoti . . . pe . . .
     Ime kho bhikkhave pa¤ca cetaso vinibandhà.
     3. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü cetaso vinibandhànaü pahànàya cattàro sammappadhànà bhàvetabbà. Katame cattàro?
     4. Idha bhikkhave bhikkhu anuppannànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü anuppàdàya chandaü janeti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati, uppannànaü pàpakànaü akusalànaü dhammànaü pahànàya . . . anuppannànaü kusalànaü dhammànaü uppàdàya . . . uppannànaü kusalànaü dhammànaü ñhitiyà asammosàya bhiyyobhàvàya vepullàya bhàvanàya pàripåriyà chandaü janeti vàyamati viriyaü àrabhati cittaü paggaõhàti padahati.
     Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü cetaso vinibandhànaü pahànàya ime cattàro sammappadhànà bhàvetabbà ti.
                  Sammappadhànavaggo aññhamo.
                          LXXXIII-XCI.
     1. Pa¤c' imàni bhikkhave sikkhàdubbalyàni. Katamàni pa¤ca?
     2. Pàõàtipàto . . . pe . . . suràmerayamajjapamàdaññhànaü.
     Imàni kho bhikkhave pa¤ca sikkhàdubbalyàni.
     3. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü sikkhàdubbalyànaü pahànàya cattàro iddhipàdà bhàvetabbà. Katame cattàro?


#<[page 464]>#
%<464            Aïguttara-Nikàya.                  XCI. 4-XCII. 4>%
     4. Idha bhikkhave bhikkhu chandasamàdhipadhànasaïkhàrasamannàgataü iddhipàdaü bhàveti, viriyasamàdhi. . .cittasamàdhi- . . .vãmaüsàsamàdhipadhànasaïkhàrasamannàgataü iddhipàdaü bhàveti.
     Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü sikkhàdubbalyànaü pahànàya ime cattàro iddhipàdà bhàvetabbà ti.
            (Sesaü iddhipàdavasena vitthàretabbaü.)
                              XCII.
     1. Pa¤c' ime bhikkhave cetaso vinibandhà. Katame pa¤ca?
     2. Idha bhikkhave bhikkhu kàmesu avãtaràgo hoti . . . pe . . .
     Ime kho bhikkhave pa¤ca cetaso vinibandhà.
     3. Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü cetaso vinibandhànaü pahànàya ime cattàro iddhipàdà bhàvetabbà. Katame cattàro?
     4. Idha bhikkhave bhikkhu chandasamàdhipadhànasaïkhàrasamannàgataü iddhipàdaü bhàveti, viriyasamàdhi. . . cittasamàdhi- . . . vãmaüsàsamàdhipadhànasaïkhàrasamannàgataü iddhipàdaü bhàveti.
     Imesaü kho bhikkhave pa¤cannaü cetaso vinibandhànaü pahànàya ime cattàro iddhipàdà bhàvetabbà ti.
                    Iddhipàdavaggo navamo.
     Cattàro satipaññhànà padhànà caturo pade
     Cattàro iddhipàdà pi purimehi ca yojaye ti.


#<[page 465]>#
%<XCIII. 1-C. 2                                           465>%
                             XCIII.
     1. Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya nava dhammà bhàvetabbà. Katame nava?
     2. Asubhasa¤¤à, maraõasa¤¤à, àhàre pañikålasa¤¤à, sabbaloke anabhiratasa¤¤à, aniccasa¤¤à, anicce dukkhasa¤¤à, dukkhe anattasa¤¤à, pahànasa¤¤à, viràgasa¤¤à.
     Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya ime nava dhammà bhàvetabbà ti.
                              XCIV.
     1. Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya nava dhammà bhàvetabbà. Katame nava?
     Pañhamaü jhànaü, dutiyaü jhànaü, tatiyaü jhànaü, catutthaü jhànaü, àkàsàna¤càyatanaü, vi¤¤àõa¤càyatanaü, àki¤ca¤¤àyatanaü, nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü, sa¤¤àvedayitanirodho.
     Ràgassa bhikkhave abhi¤¤àya ime nava dhammà bhàvetabbà ti.
                             XCV-C.
     1. Ràgassa bhikkhave pari¤¤àya . . . parikkhàya . . . pahànàya . . .khayàya . . .vayàya . . .viràgàya . . . nirodhàya . . . càgàya . . .pañinissaggàya ime nava dhammà bhàvetabbà.
     2. Dosassa . . . mohassa kodhassa upanàhassa makkhassa palàsassa issàya macchariyassa màyàya sàñheyyassa thambhassa sàrambhassa mànassa atimànassa madassa pamàdassa abhi¤¤àya . . . pari¤¤àya . . . parikkhayàya . . . pahànàya . . . khayàya . . . vayàya . . . viràgàya . . . nirodhàya .


#<[page 466]>#
%<466                 Aïguttara-Nikàya.             C.>%
\<[... content straddling page break has been moved to the page above ...]>/  . . càgàya . . . pañinissaggàya ime nava dhammà bhàvetabbà ti.
     Idam avoca Bhagavà. Attamanà te bhikkhå Bhagavato bhàsitaü abhinandun ti.
                    Navakanipàtaü samattaü.


